Chương 1: Cơ sở khoa học và pháp lý về thực hiện chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã Chương 2: Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã tại địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế Chương 3: Giải pháp và lộ trình, nguồn lực tổ chức thực hiện Đề án “Thực hiện chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã tại địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế” 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHÁP LÝ VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƢỜI HOẠT ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH CẤP XÃ 1. Ngƣời hoạt động không chuyên trách cấp xã và chính sách đối với ngƣời hoạt động không chuyên trách cấp xã 1. Người hoạt động không chuyên trách cấp xã 1. Khái niệm người hoạt động không chuyên trách cấp xã Theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008; Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019 không đề cập đến khái niệm về người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
Đồng thời tại Nghị định số 121/2003/NĐ-CP ngày 21/10/2003 của Chính phủ quy định về chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức cấp xã, thị trấn thì chỉ dùng thuật ngữ “Cán bộ không chuyên trách cấp xã” bao gồm: Trưởng Ban Tổ chức đảng, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và 01 cán bộ Văn phòng Đảng ủy; Phó Trưởng công an (nơi chưa bố trí lực lượng công an chính quy); Phó Chỉ huy trưởng quân sự; Cán bộ kế hoạch - giao thông - thủy lợi - nông, lâm, ngư nghiệp; Cán bộ lao động - thương binh và xã hội; Cán bộ dân số - gia đình và trẻ em; Thủ quỹ - văn thư - lưu trữ; Cán bộ phụ trách đài truyền thanh; Cán bộ quản lý nhà văn hóa; Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc; Phó các đoàn thể cấp xã: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh; Chủ tịch Hội Người cao tuổi; Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam”. Khi Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10 tháng 6 năm 2023 của Chính phủ quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố thì sử dụng thuật ngữ “người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã” thay cho thuật ngữ “Cán bộ không chuyên trách” theo Nghị định số 121/2003/NĐ-CP ngày 21/10/2003 của Chính phủ. Từ những luận giải và các quy định của pháp luật hiện hành có thể hiểu: Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã là những người làm việc tại các 8 cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể ở cấp xã và thôn, buôn, tổ dân phố nhưng không phải là cán bộ, công chức cấp xã. Họ được bầu cử vào chức danh hoặc được tuyển chọn ký hợp đồng lao động.
Đặc điểm người hoạt động không chuyên trách cấp xã Những người hoạt động không chuyên trách cấp xã có các đặc điểm như sau: Thứ nhất, những người hoạt động không chuyên trách cấp xã phần lớn xuất thân và sinh sống tại địa phương, gắn bó với nhau trong sinh hoạt hằng ngày và trong các mặt của đời sống kinh tế, văn hóa, tình cảm. Thứ hai, lực lượng những người không chuyên trách cấp xã đa số có trình độ chuyên môn thấp, ít được đào tạo chính quy, đa phần là trong quá trình làm việc, họ vừa làm vừa học để nâng cao trình độ chuyên môn. Thứ ba, chế độ và lề lối làm việc của đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách cấp xã chưa chuyên nghiệp, mặc dù có văn bản quy định chức danh song chưa có quy định về nhiệm vụ cụ thể mà những người hoạt động không chuyên trách phải làm liên quan đến từng chức danh, công việc của họ chủ yếu phụ thuộc sự phân công của lãnh đạo chính quyền cấp xã trên cơ sở căn cứ vào tình hình cụ thể của địa phương. Thứ tư, những người hoạt động không chuyên trách cấp xã là những người trực tiếp làm việc, trao đổi những vấn đề liên quan đến người dân, là cầu nối truyền tải những thắc mắc, kiến nghị, tâm tư, nguyện vọng hợp pháp, chính đáng của người dân để tham mưu lãnh đạo cấp xã có hướng giải quyết phù hợp nhằm đảm bảo vừa lợi ích chính đáng, hợp pháp của người dân, vừa đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Thứ năm, những người hoạt động không chuyên trách cấp xã là đối tượng không được hưởng lương, phụ cấp theo loại xã, thị trấn. Họ chỉ được hưởng phụ cấp hàng tháng bao gồm cả đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Thứ sáu, tính ổn định ở những người hoạt động không chuyên trách cấp xã thấp hơn so với cán bộ chuyên trách cấp xã do công việc của đối tượng này không thường xuyên, liên tục, và số lượng cũng thay đổi, biến động nhiều. Vai trò của người hoạt động không chuyên trách cấp xã Trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mở rộng dân chủ, tăng cường mối quan hệ găn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân như hiện nay, đội ngũ cán bộ cấp xã nói chung và những người hoạt động không chuyên trách cấp xã nói riêng có vị trí, vai trò rất quan trọng trong công cuộc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến nhân dân đề nhân dân biết, thực hiện và quan trọng hơn là tiếp thu các ý kiến đóng góp của nhân dân để đề xuất lãnh đạo, kiến nghị cấp trên điều chỉnh, bổ sung các chủ trương, chính sách phù hợp với tình hình thực tế, phù hợp với nguyện vọng chính đáng của nhân dân, từ đó góp phần nâng cao hiệu lực của chính sách, hiệu quả thực thi của chính sách trong thực tế.
Tuy không được quy định nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng như cán bộ chuyên trách cấp xã, chế độ lương cũng không bằng cán bộ cấp xã, nhưng đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách cấp xã cũng có những đóng góp không hề nhỏ trong công tác xây dựng chính quyền, phát triển kinh tế, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội ở địa phương. Do đó, những người hoạt động không chuyên trách có vai trò quan trọng không kém đối với lực lượng cán bộ cấp xã. Lực lượng những người hoạt động không chuyên trách cấp xã có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, tập hợp, vận động, tổ chức nhân dân trong cộng đồng, khu dân cư thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thực hiện các phong trào, quy ước, các cuộc vận động tại khu dân cư đạt kết quả. Họ là lực lượng tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước nhanh chóng và hiệu quả nhất đến nhân dân, bên cạnh đó, họ âm thầm cống hiến, đóng góp công sức qua từng việc làm cụ thể như xác minh hộ nghèo, vận động mạnh thường quân ủng hộ quà, học bổng, tiền.
để xây dựng nhà tình thương, nhà tình nghĩa,. nhằm giúp đỡ các đối tượng là hộ nghèo, người già neo đơn, khuyết tật, trẻ mồ côi, nghèo hiếu học, nạn nhân chất độc màu da cam,. trên địa bàn xã, phường, thị trấn tại địa phương. 10 Đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách cấp xã còn là một trong những nguồn nhân lực quan trọng tại địa phương và ngoài địa phượng.
Bởi vì, lực lượng những người hoạt động không chuyên trách là đội ngũ kế thừa của cán bộ, công chức; môi trường ở cấp xã là một trong những yếu tố quan trọng giúp những người hoạt động không chuyên trách cấp xã phát huy năng lực, thể hiện bản thân, không ngừng phát triển và trưởng thành. Thực tế cho thấy, không ít cán bộ lãnh đạo chủ chốt có tiền thân từ những người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Mặc dù đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách đóng vai trò quan trọng không kém đội ngũ cán bộ chuyên trách cấp xã, nhưng chế độ, chính sách của hai đối tượng này có sự khác biệt rất rõ ràng, chúng ta sẽ tiếp tục phân tích về chế độ, chính sách của những người hoạt động không chuyên trách cấp xã đề thấy được những bắt cập trong chế độ, chính sách đối với đối tượng này. Chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách 1.
Khái niệm chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã Ở Việt Nam Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao vấn đề chính sách. Theo khoa học chính sách (Policy science), có rất nhiều cách tiếp cận và diễn giải khái niệm khác nhau về chính sách (Policy) và chính sách (Public policy). Thuật ngữ “chính sách” được sử dụng rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng, hiểu một cách đơn giản: Chính sách là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay nhà quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của mình. Từ khái niệm người hoạt động không chuyên trách cấp xã và khái niệm chính sách công có thể hiểu rằng: Chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã là chương trình của các cấp có thẩm quyền đề ra để giải quyết vấn đề liên quan đến người hoạt động không chuyên trách cấp xã thuộc phạm vi quản lý của mình.
Nội dung chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã a) Số lượng, chức danh đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã Theo Nghị định số 34/2019/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 2019 sửa đổi, bổ sung một số quy định về CBCC cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố [9], số lượng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã được bố trí theo Quyết định phân loại đơn vị hành chính xã: - Loại 1 tối đa 14 người. - Loại 2 tối đa 12 người. - Loại 3 tối đa 10 người. Chức danh người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã: Gồm 10 chức danh.
- Văn phòng Đảng ủy; - Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ; - Chủ tịch Hội Người cao tuổi; - Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam; - Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh; - Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ; - Phó Chủ tịch Hội Nông dân; - Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; - Phụ trách Nhà văn hóa - Đài truyền thanh; - Thủ quỹ.