Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất Một số khái niệm liên quan trong công tác thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất: - Thu hồi đất: thu hồi đất là việc bằng một quyết định hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm đất quyền chấm dứt quan hệ pháp luật đai, châm dứt quyền và lợi ích của các chủ thể đang sử dụng đất nhằm phục vụ lợi ích của nhà nước, xã hội hoặc để xử lý hành vi vi phạm pháp luật đất đai. Mục đích của thu hồi đất là nhằm phục vụ lợi ích của nhà nước, xã hội hoặc để xử lý hành vi vi phạm pháp luật đất đai. Phương thức thực hiện thu hồi đất là bằng quyết định hành chính của cơ quan có thẩm quyền ban hành để chuyển giao quyền sử dụng từ các nhân hoặc tập thể sang cá nhân tập thể khác.
Lý do thu hồi đất gồm: phục vụ mục đích quốc phòng an ninh, sử dung không đúng mục đích, không hiện quả, cố tình hủy hoại loại đất, đất lấn chiếm, giao đất không đúng đối tượng, không đúng thẩm quyền do vi phạm pháp luật. Theo quy định tại Khoản 11, Điều 3, Luật đất đai 2013: Nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. - Bồi thường về đất: Theo quy định tại Khoản 12, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013: Bồi thường về đất là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. 16 - Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất: Theo quy định tại Khoản 14, Điều 3, Luật Đất đai 2013: Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.
Thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn cấp huyện 1. Khái niệm chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất 1. Khái niệm thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất - Khái niệm “Chính sách công” là một cụm từ được sử dụng phổ biến trong các tài liệu và các phương tiện truyền thông, tuy nhiên nó là một thuật ngữ khó có thể định nghĩa một cách rõ ràng. Cho đến nay, có nhiều quan niệm khác nhau về chính sách công, tuy nhiên có thể hiểu: Chính sách công là một tập hợp các quyết định liên quan với nhau do nhà nước ban hành, bao gồm các mục tiêu và giải pháp để giải quyết một vấn đề công nhằm đạt các mục tiêu phát triển.
- Khái niệm về chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất Để phục vụ tốt công tác thực hiện thu hồi đất vừa đạt được lợi ích và mục tiêu của nhà nước, xã hội và đảm bảo quyền lợi của gia đình, cá nhân, tổ chức sử dụng đất vì vậy nhà nước đã ban hành các chính sách về bồi thường, hỗ trợ đối với các trường hợp thu hồi đất. Mục tiêu của các chính sách này là để bảo đảm lợi ích cho những người sử dụng đất, bao gồm bồi thường (trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho các đối tượng sử dụng đất), hỗ trợ (trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống sản xuất, hỗ trợ tìm kiếm việc làm). Vai trò chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn cấp huyện 17 Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất có vai trò vô vùng quan trọng trong quá trình thực thi công tác thu hồi đất nói riêng và thực hiện chính sách công nói chung, vai trò của các chính sách bồi thường, hỗ trợ được thể hiện ở những phương diện sau đây: - Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là tập hợp các quyết định do nhà nước ban hành để phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB khi nhà nước thu hồi đất, là cơ sở pháp lý cho đơn vị cơ quan có thẩm quyền tuân thủ thực thi. - Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất nhằm đảm bảo được mục tiêu, lợi ích của Nhà nước và xã hội - Đảm bảo được quyền lợi, trách nhiệm cho các đối tượng sử dụng đất khi nhà nước thục hiện thu hồi đất.Khái niệm thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn cấp huyện 1.Khái niệm thực hiện chính sách Thực hiện chính sách là một giai đoạn của chu trình chính sách.
Nó là giai đoạn tiếp theo của giai đoạn hoạch định chính sách. Thực thi chính sách công sẽ đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả của chính sách trong thực tiễn, góp phần thúc đẩy kinh tế- xã hội phát triển. Có nhiều quan niệm khác nhau về thực hiện chính sách, tuy nhiên có thể hiểu: Thực hiện chính sách là quá trình áp dụng chính sách vào thực tiễn đời sống xã hội nhằm hiện thực hóa mục tiêu chinh sách.Khái niệm thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ Để đảm bảo lợi ích cũng như quyền lợi của các đối tượng sử dụng đất(cá nhân, hộ gia đình, tổ chức, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo.) khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất thì nhà nước đã ban hành ra các chính sách bồi thường, hỗ trợ và được áp dụng vào thực tiễn thông qua các cơ quan chức 18 năng có thẩm quyền. Việc thực hiện áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất không chỉ đem lại lợi ích cho quốc gia, xã hội mà bên cạnh đó còn phải đảm bảo được quyền lợi của các đối tượng sử dụng đất.
Vậy có thể hiểu: Thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc các cơ quan nhà nước có thẩm quyển thực hiện bồi thường, hỗ trợ cho các đối tượng sử dụng đất bị nhà nước thu hồi trên cơ sở tuân thủ chính sách và tiêu chí đảm bảo quyền lợi cho đối tượng sử dụng đất và lợi ích cho mục tiêu quốc gia, xã hội.3 Vai trò của thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ Thực hiện Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước có vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình thực hiện chính sách công, từng bước hiện thực hóa chính sách công trong thực tiễn. Vai trò của chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất thể hiện ở những phương diện sau đây: - Từng bước hiện thực hóa mục tiêu các chính sách bồi thường, hỗ trợ. Các mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ chỉ có thể đạt được thông qua quá trình thực hiện, vì thực hiễn chính sách bồi thường, hỗ trợ bao gồm các hoạt động có tổ chức được các cơ quan nhà nước và đối tác xã hội thực hiện hướng tới đạt được các mục tiêu và mục đích đa tuyên bố trong chính sách bồi thường, hỗ trợ - Khẳng định tính đúng đắn của chính sách bồi thường, hỗ trợ Quá trình hoạch định chính sách đất đai cho ra đời một chính sách bồi thường, hỗ trợ. Tuy nhiên, chính sách bồi thường, hỗ trợ có thực sự đúng đắn và phù hợp hay không chỉ có thể đúc kết lại sau quá trình thực thi trong thực tiễn.
Thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ cung cấp những dẫn chứng thực tế để kết luận lại mục tiêu chính sách đã và đang thực sự phù hợp hay không, từ đó đưa ra các ý kiến, giải pháp nhằm bổ sung và từng bước hoàn thiện các 19 chính sách. Về phương diễn lý thuyết, một chính sách về bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thực hiện thu hồi đất đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của một chính sách tốt và được các cơ quan chủ thể ban hành, thừa nhận và thực thi trong thực tiễn nhưng bên cạnh đó thì khi áp dụng vào thực tế đời sống xã hội, thì tính đúng đắn của chính sách mới được xã hội và đối tượng chính sách khẳng định lại cách chắc chắn. - Thực hiện chính sách về bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi giúp cho chinh sách ngày càng hoàn thiện hơn. Chính sách bồi thường, hỗ trợ sẽ được cụ thể hóa hơn trong bối cành, điều kiện thực thi trong thực tiễn đời sống xã hội, của mỗi vùng mỗi cơ quan nhà nước các cấp.
Căn cứ vào mục tiêu và giải pháp mà mỗi chính sách được ban hành, tùy theo cấp cơ quan có thẩm quyền sau quá trình thực thi sẽ cụ thể hóa lại các mục tiêu, giải pháp của các chính sách sao cho phù hợp với bối cảnh cũng như điều kiện thực thi chính sách. Hơn thế nữa, thông qua thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất thì người thực thi công vụ sẽ là người đóng góp ý kiến và nêu ra được những tồn tại, khó khăn và đề xuất được những hướng giải quyết để điều chỉnh các chính sách phù hợp hơn trong đời sống kinh tế xã hội và rút ra những bài học kinh nghiêm sau này. Yêu cầu đối với thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thực hiện thu hồi đất trên địa bàn cấp huyện Quá trình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ đối với các đối tượng sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất cần đáp ứng các yêu cầu dưới đây: - Đảm bảo đạt được các mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ. Thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ là quá trình đưa chính sách vào thực tiễn đời sống xã hội nhằm hiện thực hóa các mục tiêu chính sách đề ra.
Do đó, yêu cầu đảm bảo đạt được các mục tiêu chính sách là yêu cầu đầu tiên và quan trọng nhất, bởi vì mọi hoạt động được tiến hành trong giai đoạn thực hiện 20 chính sách bồi thường đều nhắm đến mục tiêu chính sách đã được đề ra. - Đảm bảo tính hệ thống trong thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ. Quá trình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và gồm nhiều bước và nhiều hoạt động phải tiến hành được sắp xếp theo một quy trình, trình tự logic và hợp thành một hệ thống. Vì vậy, việc tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ phải đảm bảo tính hệ thống trong tường quá trình.