phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận chung về chiến lƣợc kinh doanh và chiến lƣợc phát triển trƣờng Đại học tƣ thục. Chƣơng 2: Xây dựng chiến lƣợc phát triển của Trƣờng Đại học Nguyễn Trãi (2014- 2020) Chƣơng 3: Quan điểm và một số giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện thành công chiến lƣợc. 6 z Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƢỢC KINH DOANH VÀ CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC TƢ THỤC 1. TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƢỢC 1.
Khái niệm chiến lƣợc và quản trị chiến lƣợc 1. Khái niệm chiến lược Theo Alfred Chandler, giáo sƣ đại học Harvard: “chiến lược là tiến trình xác định các mục tiêu cơ bản dài hạn của tổ chức, lựa chọn cách thức hoặc phương thức hành động và phân bổ các tài nguyên thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó”.David: “Chiến lược là những phương tiện đạt tới những mục tiêu dài hạn” [2]. Khái niệm gần đây nhất chỉ rõ: “Chiến lược kinh doanh là một tập hợp những mục tiêu và các chính sách, cũng như các kế hoạch chủ yếu để đạt được mục tiêu đó, nó cho thấy rõ công ty đang hoặc sẽ thực hiện các hoạt động kinh doanh gì và công ty sẽ thuộc và lĩnh vực kinh doanh gì?”[1]. Khái niệm về quản trị chiến lược Tùy theo cách tiếp cận khác nhau mà có nhiều khái niệm khác nhau về quản trị chiến lƣợc.
Theo cuốn Chiến lƣợc và chính sách kinh doanh đƣa ra: “Quản trị chiến lƣợc là quá trình nghiên cứu các môi trƣờng hiện tại cũng nhƣ tƣơng lai, hoạch định các mục tiêu của tổ chức, đề ra, thực hiện và kiểm tra việc thực hiện các quyết định để đạt đƣợc mục tiêu đó trong môi trƣờng hiện tại cũng nhƣ tƣơng lai nhằm tăng thế và lực cho doanh nghiệp”. Vai trò của chiến lƣợc kinh doanh - Giúp tổ chức xác định mục tiêu, lựa chọn giải pháp để đạt đƣợc mục tiêu và cho biết vị trí của tổ chức trong quá trình thực hiện mục tiêu. Do đó giúp các nhà quản trị và nhân viên biết đƣợc các công việc cần làm để đạt đƣợc mục tiêu. 7 z - Giúp tổ chức thấy rõ cơ hội và nguy cơ từ môi trƣờng bên ngoài, cùng với nhƣng điểm mạnh và điểm yếu trong nội bộ tổ chức ở hiện tại và tƣơng lai nhằm phát huy những điểm mạnh, hạn chế các điểm yếu, tận dụng đƣợc cơ hội và giảm thiểu những nguy cơ cho tổ chức.
- Giúp tổ chức đƣa ra các quyết định để đối phó phù hợp với môi trƣờng hoạt động, nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức. - Giúp tổ chức phát huy đƣợc lợi thế cạnh tranh thích hợp với môi trƣờng hoạt động luôn thay đổi, tạo ra sự phát triển bền vững. Qui trình quản trị chiến lƣợc Qui trình quản trị chiến lƣợc toàn diện của Fred R.David đƣợc ứng dụng rộng rãi trong quản trị chiến lƣợc gồm 03 giai đoạn là: Hình thành chiến lƣợc, thực thi chiến lƣợc, đánh giá chiến lƣợc. Xây dựng chiến lƣợc Xây dựng chiến lƣợc là một giai đoạn trong qui trình quản trị chiến lƣợc với các bƣớc đƣợc thực hiện nhƣ sau: 1.
Thực hiện nghiên cứu môi trường Môi trƣờng hoạt động đƣợc hiểu là tổng thể các yếu tố, các nhân tố bên ngoài và bên trong vận động tƣơng tác lẫn nhau, tác động trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động của tổ chức. Có thể coi môi trƣờng là giới hạn không gian mà ở đó tổ chức tồn tại và phát triển. Các nhân tố cấu thành môi trƣờng của các tổ chức luôn tác động theo các chiều hƣớng khác nhau, với các mức độ khác nhau đến hoạt động của từng tổ chức. Các nhân tố tác động tích cực ảnh hƣởng tốt đến hoạt động của tổ chức, còn các nhân tố tiêu cực, ảnh hƣởng xấu đến hoạt động của tổ chức.
8 z Những nhân tố này có thể là các nhân tố bên ngoài tạo ra các cơ hội, thời cơ hoặc nguy cơ cho doanh nghiệp, có thể là các nhân tố bên trong giúp doanh nghiệp nhận diện đƣợc điểm mạnh và điểm yếu của mình so với các đối thủ cạnh tranh. Để xây dựng chiến lƣợc hoặc ra các quyết định hoạt động, các tổ chức không thể không chú ý nghiên cứu, phân tích và dự báo môi trƣờng. Phân tích môi trường vĩ mô (PEST) - Môi trƣờng vĩ mô thuộc loại môi trƣờng bên ngoài doanh nghiệp. Các yếu tố môi trƣờng vĩ mô tác động lên tất cả các tổ chức, nhƣng mức độ và tích chất khác nhau.
Các doanh nghiệp không thể tác động làm thay đổi sự ảnh hƣởng của môi trƣờng vĩ mô đƣợc. - Các yếu tố chủ yếu của môi trƣờng vĩ mô cần phân tích nhƣ yếu tố kinh tế, chính trị, pháp luật, xã hội, tự nhiên, kỹ thuật công nghệ (PEST): Chính trị: · Thể chế chính trị và sự ổn định quốc gia. · Tự do báo chí, quy định của pháp luật và mức độ quan liêu và tham nhũng. · Pháp lý và các khuynh hƣớng điều chỉnh.
· Quy luật xã hội và chính sách sử dụng lao động · Chính sách thuế, bảo hộ mậu dịch và hàng rào thuế quan. · Quy định về bảo vệ môi trƣờng và bảo vệ quyền lợi ngƣời tiêu dùng. · Khả năng xảy ra chính biến. Kinh tế: · Giai đoạn của chu kỳ kinh doanh.
· Mức tăng trƣởng kinh tế hiện nay và dự kiến trong tƣơng lai, lạm phát và lãi suất. · Thất nghiệp và cung ứng lao động. · Chi phí nhân công. · Mức thu nhập khả dụng và phân phối thu nhập.
· Tác động của toàn cầu hóa. 9 z · Tác động của công nghệ. · Những thay đổi trong môi trƣờng kinh doanh. Văn hoá – Xã hội: · Tỷ lệ tăng dân số và cơ cấu tuổi tác.
· Sức khỏe, trình độ học vấn,tính năng động của dân cƣ và thái độ của họ về những những yếu tố đó. · Cơ cấu các nghành nghề, thị trƣờng việc làm tự do và thái độ trong công việc. · Quan điểm của báo chí, ý kiến công chúng, quan điểm và những điều kỳ thị trong xã hội. · Phong cách và quan điểm sống.
· Những thay đổi văn hóa-xã hội. Kỹ thuật công nghệ: · Tác động của công nghệ trọng điểm. · Tác động của Internet: giảm chi phí giao tiếp và tăng hiệu quả làm việc từ xa. · Hoạt động nghiên cứu và phát triển.
· Ảnh hƣởng của chuyển giao công nghệ. Nhƣ vậy, PEST là công cụ phân tích hữu ích giúp doanh nghiệp nắm đƣợc “bức tranh lớn” về môi trƣờng mà doanh nghiệp đang hoạt động, từ đó nhận định những cơ hội và mối đe dọa tiềm ẩn trong nó. Bằng sự thấu hiểu môi trƣờng kinh doanh, doanh nghiệp có thể tận dụng tối đa cơ hội và giảm thiểu các mối đe dọa. PEST là đại diện cho chính trị, kinh tế, xã hội và công nghệ.
Các nhóm này đƣợc sử dụng trƣớc hết là để định hình đặc điểm của một quốc gia hoặc khu vực, từ đó rút ra kết luận tạo nên sự thay đổi khi vận hành trong môi trƣờng đó. Việc phân tích PEST giúp chúng ta vạch ra kế hoạch rõ ràng trong từng khu vực cụ thể, từ đó doanh nghiệp có thể tận dụng tối đa những cơ hội đến với doanh nghiệp mình. - Việc sử dụng PEST thật sự quan trọng vì những lý do sau: · Phân tích PEST một cách hiệu quả sẽ đảm bảo những gì doanh nghiệp làm phù hợp với sự thay đổi mạnh mẽ từ bên ngoài đang tác động đến doanh 10 z nghiệp. Bằng cách tận dụng sự thay đổi, doanh nghiệp có nhiều khả năng thành công hơn là chống đối lại nó.
· Ứng dụng phân tích PEST hiệu quả còn giúp doanh nghiệp tránh đƣợc những quyết định sai lầm ngay từ ban đầu với lý do ngoài tầm kiểm soát. · PEST thật sự hữu ích khi doanh nghiệp bắt đầu việc kinh doanh ở một quốc gia hoặc khu vực mới. Nó còn giúp doanh nghiệp nhận định đúng đắn và nhanh chóng thích nghi với môi trƣờng mới. Phân tích môi trường vi mô - Môi trƣờng vi mô thuộc loại môi trƣờng bên ngoài doanh nghiệp.
Các yếu tố môi trƣờng vi mô ảnh hƣởng trực tiếp lên doanh nghiệp, quyết định mức độ và tính chất cạnh tranh của ngành. - Các yếu tố môi trƣờng vi mô cần phân tích gồm 5 loại: khách hàng, đối thủ cạnh tranh, đối thủ tiềm ẩn, nhà cung cấp và sản phẩm thay thế. Sơ đồ 1 : Mô hình 5 tác động của Micheal Porter Các đối thủ tiềm ẩn Nhà cung Các đối thủ cạnh tranh trong ngành Khách hàng cấp (Sự ganh đua giữa các doanh nghiệp hiện có trong ngành.) Sản phẩm thay thế 11 z + Đối thủ cạnh tranh Nhận định ảnh hƣởng của đối thủ cạnh tranh đến ngành đó; Điểm mạnh và yếu của đối thủ cạnh tranh; Điều gì đối thủ cạnh tranh đang làm và có thể làm đƣợc; Khả năng dịch chuyển và đổi hƣớng chiến lƣợc của đối thủ cạnh tranh. + Khách hàng Vì sao khách hàng mua sản phẩm; Nhu cầu của khách hàng; Họ mua nhƣ thế nào, khi nào và bao nhiêu; Ai có liên quan đến quyết định mua hàng của họ; + Đối thủ tiềm ẩn mới Đối thủ mới tham gia có thể giảm lợi nhuận của doanh nghiệp do họ đƣa vào khai thác các năng lực sản xuất mới; Cần chú ý việc mua lại các cơ sở khác trong ngành là biểu hiện của đối thủ tiềm ẩn + Sản phẩm thay thế Nghiên cứu sản phẩm có khả năng thay thế sản phẩm của công ty; Phần lớn sản phẩm thay thế là kết quả của bùng nổ công nghệ nên doanh nghiệp cần chú ý và dành nguồn lực để phát triển hoặc vận dụng công nghệ mới vào chiến lƣợc của mình.
Phân tích môi trường nội bộ doanh nghiệp - Môi trƣờng nội bộ doanh nghiệp gồm tất cả những yếu tố và hệ thống bên trong doanh nghiệp. Phân tích những yếu tố này giúp doanh nghiệp nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu cơ bản trên cơ sở đó mà có hƣớng phát huy hoặc khắc phục. - Phân tích môi trƣờng nội bộ của doanh nghiệp - Phân tích đánh giá các nguồn lực: Nguồn lực của một doanh nghiệp bao gồm: nguồn nhân lực, tài sản vật chất, các nguồn lực vô hình. Đây là nhóm yếu tố quyết định khả năng hoạt động của doanh nghiệp, quyết định sự thành bại trên thị trƣờng; trong đó nguồn lực quan trọng nhất là con ngƣời.