Chương 1 C¬ së lý luËn cña ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp 1. ChiÕn lîc kinh doanh vµ c«ng t¸c qu¶n trÞ chiÕn lîc kinh doanh 1.1- Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp 1.1 - Kh¸i niÖm chiÕn lîc kinh doanh ChiÕn lîc kinh doanh lµ mét kh¸i niÖm réng vµ cã nhiÒu c¸ch tiÕp cËn kh¸c nhau: ChiÕn lîc lµ nghÖ thuËt x©y dùng c¸c lîi thÕ c¹nh tranh v÷ng ch¾c ®Ó phßng thñ. HoÆc: ChiÕn lîc lµ viÖc x¸c ®Þnh nh÷ng con ®êng vµ nh÷ng ph¬ng tiÖn vËn dông ®Ó ®¹t tíi c¸c môc tiªu ®· ®îc x¸c ®Þnh th«ng qua c¸c chÝnh s¸ch. HoÆc: ChiÕn lîc kinh doanh lµ mét b¶n ph¸c th¶o t¬ng lai bao gåm c¸c môc tiªu mµ doanh nghiÖp ph¶i ®¹t ®îc còng nh c¸c ph¬ng tiÖn, c¸ch thøc cÇn thiÕt ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu ®ã.
HoÆc: ChiÕn lîc kinh doanh lµ tËp hîp nh÷ng quyÕt ®Þnh vµ hµnh ®éng kinh doanh híng môc tiªu ®Ó c¸c nguån lùc cña doanh nghiÖp ®¸p øng ®îc nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc tõ bªn ngoµi. Tuy cã nhiÒu quan niÖm kh¸c nhau, nhng tãm l¹i , kh¸i niÖm chiÕn lîc bao hµm c¸c néi dung sau: Thø nhÊt: chiÕn lîc kinh doanh cã liªn quan tíi c¸c môc tiªu cña doanh nghiÖp. Nh÷ng môc tiªu kh¸c nhau sÏ x¸c ®Þnh nh÷ng chiÕn lîc kinh doanh kh¸c nhau tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm, thêi kú kinh doanh cña tõng doanh nghiÖp. Tuy nhiªn, viÖc x¸c ®Þnh, x©y dùng vµ quyÕt ®Þnh chiÕn lîc kinh doanh híng môc tiªu lµ cha ®ñ mµ nã ®ßi hái mçi chiÕn lîc cÇn ®a ra nh÷ng hµnh ®éng híng môc tiªu cô thÓ, hay cßn gäi lµ c¸ch thøc lµm thÕ nµo ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu ®ã.
Thø hai: chiÕn lîc kinh doanh kh«ng ph¶Ø lµ nh÷ng hµnh ®éng riªng lÎ, ®¬n gi¶n mµ lµ tËp hîp c¸c hµnh ®éng vµ quyÕt ®Þnh hµnh ®éng liªn quan chÆt chÏ víi nhau, nã cho phÐp liªn kÕt vµ phèi hîp c¸c nguån lùc tËp trung gi¶i quyÕt mét 4 LuËn v¨n tèt nghiÖp Phïng Anh ViÖt - K2006-2008 vÊn ®Ò cô thÓ cña doanh nghiÖp nh»m ®¹t ®îc môc tiªu ®Ò ra. Nh vËy, kÕt qu¶, hiÖu qu¶ hµnh ®éng sÏ cao h¬n so víi ho¹t ®éng ®¬n lÎ th«ng thêng. Thø ba: chiÕn lîc kinh doanh cÇn ph¶i ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ ®óng vÒ ®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu cña m«i trêng bªn trong còng nh nh÷ng thêi c¬ vµ th¸ch thøc tõ m«i trêng bªn ngoµi cña doanh nghiÖp. §iÒu ®ã sÏ gióp cho c¸c nhµ qu¶n trÞ cña doanh nghiÖp cã híng kh¾c phôc ®îc nh÷ng h¹n chÕ, ph¸t huy nhng u thÕ nh»m khai th¸c ®îc nh÷ng c¬ héi vµ vît qua nh÷ng th¸ch thøc ®Ó ®a doanh nghiÖp ph¸t triÓn bÒn v÷ng, l©u dµi trªn thÞ trêng tríc nh÷ng ®èi thñ c¹nh tranh.
Thø t: chiÕn lîc kinh doanh ph¶i tÝnh ®Õn lîi Ých l©u dµi vµ ®îc x©y dùng theo tõng giai ®o¹n víi sù nç lùc cña c¸c nguån lùc trong mçi giai ®o¹n lµ kh¸c nhau tuú thuéc vµo yªu cÇu cña môc tiªu ®Ò ra ë tõng thêi kú.2 - Vai trß cña chiÕn lîc kinh doanh ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp - ChiÕn lîc kinh doanh lµ ®Þnh híng ph¸t triÓn dµi h¹n cho doanh nghiÖp th«ng qua c¸c môc tiªu vµ híng ®i ®îc h×nh thµnh dùa trªn c¬ së ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ toµn diÖn trªn mäi lÜnh vùc, yÕu tè cã liªn quan. Mét chiÕn lîc kinh doanh tèt sÏ gióp cho doanh nghiÖp ®i ®Õn môc tiªu mét c¸ch ®óng híng víi Ýt hao phÝ nhÊt vÒ nguån lùc vµ thêi gian. Ngîc l¹i, kh«ng cã chiÕn lîc kinh doanh th× doanh nghiÖp kh«ng biÕt m×nh sÏ ®i ®Õn ®©u trong dµi h¹n (kinh doanh chôp giËt), hoÆc cã chiÕn lîc kinh doanh nhng x¸c ®Þnh môc tiªu vµ híng ®i, c¸ch thøc ®i kh«ng phï hîp sÏ kh«ng ®i ®îc ®Õn ®Ých hoÆc ®Õn ®îc ®Ých nhng hao tèn vµ l·ng phÝ thêi gian, nguån lùc. - ChiÕn lîc kinh doanh lµ võa lµ c¬ së ®Ó x©y dùng c¸c chiÕn lîc chøc n¨ng võa lµ sù phèi hîp, liªn kÕt c¸c bé phËn, nguån lùc h÷u h¹n trong doanh nghiÖp ®Ó ®¶m b¶o sù ho¹t ®éng cña c¸c bé phËn vµ viÖc sö dông c¸c nguån lùc cïng híng tíi môc tiªu thèng nhÊt vµ cã hiÖu qu¶ nhÊt.
- ChiÕn lîc kinh doanh lµ c¬ së cho sù ph¸t triÓn, gi¶m thiÓu rñi ro, t¨ng hiÖu qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp th«ng qua viÖc ®Ò ra c¸c c¸ch thøc hµnh ®éng, c¸c quyÕt ®Þnh, gi¶i ph¸p dùa trªn c¬ së ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch toµn diÖn vÒ ®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu cña doanh nghiÖp còng nh nh÷ng thêi c¬ vµ th¸ch thøc cña m«i trêng kinh doanh trong hiÖn t¹i vµ c¶ trong dµi h¹n.3 - Néi dung cña chiÕn lîc kinh doanh * VÒ môc tiªu cña chiÕn lîc kinh doanh, c¸c nhµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp sÏ x¸c ®Þnh ®©u lµ môc tiªu quan träng nhÊt, chñ yÕu nhÊt mµ doanh nghiÖp muèn ®¹t 5 LuËn v¨n tèt nghiÖp Phïng Anh ViÖt - K2006-2008 ®îc. Cã ®iÒu lµ doanh nghiÖp cÇn ph¶i gi¶i quyÕt nh÷ng môc tiªu nhá kh¸c ®Ó cã c¬ së thùc hiÖn môc tiªu chÝnh. Mçi mét môc tiªu nhá cã nh÷ng nhiÖm vô riªng, cÇn ®îc ph©n chia thùc hiÖn theo chøc n¨ng cña tõng bé phËn trong doanh nghiÖp. Mèi liªn kÕt chÆt chÏ gi÷a c¸c môc tiªu nhá vµ môc tiªu lín lµ c¨n cø ®¶m b¶o chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp lµ cã tÝnh kh¶ thi.
* VÒ ch¬ng tr×nh hµnh ®éng, c¸c nhµ qu¶n trÞ sÏ ®Ò ra c¸ch thøc triÓn khai nh»m thùc hiÖn môc tiªu ®Æt ra. C¬ së ®Ó x©y dùng ch¬ng tr×nh lµ dùa trªn c¸c nguån lùc cña doanh ®Ó gi¶i quyÕt tõng nhiÖm vô, tõng môc tiªu con. Tuy nhiªn ch¬ng tr×nh ph¶i cã sù s¾p xÕp thø tù hîp lý kh«ng g©y x¸o trén khi triÓn khai.4 - Ph©n lo¹i chiÕn lîc kinh doanh Ph©n lo¹i chiÕn lîc kinh doanh lµ mét c«ng viÖc quan träng mµ t¹i ®ã c¸c nhµ qu¶n trÞ cÇn lùa chän nh÷ng chiÕn lîc phï hîp víi môc tiªu ®Ò ra còng nh phï hîp víi nhiÖm vô, chøc n¨ng cña tõng bé phËn trong doanh nghiÖp hay toµn doanh nghiÖp. XÐt theo cÊp ®é x©y dùng th× cã ba chiÕn lîc c¬ b¶n sau: a- ChiÕn lîc c«ng ty: §©y lµ chiÕn lîc cÊp cao nhÊt cña tæ chøc hoÆc doanh nghiÖp cã liªn quan ®Õn c¸c vÊn ®Ò lín, cã tÝnh chÊt dµi h¹n vµ quyÕt ®Þnh t¬ng lai ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp.
ChiÕn lîc c«ng ty quyÕt ®Þnh viÖc doanh nghiÖp tham gia vµo lÜnh vùc kinh doanh nµo ®Ó mang l¹i lîi nhuËn cao nhÊt hay c¸c môc tiªu nµo ®ã dÔ dµng ®¹t ®îc vµ ®¹t ®îc víi hiÖu qu¶ cao h¬n.Vµ t¬ng lai cña doanh nghiÖp sÏ phô thuéc vµo quyÕt ®Þnh ®ã. §iÒu tÊt nhiªn lµ chiÕn lîc c«ng ty ®îc thiÕt kÕ, x©y dùng, lùa chän vµ chÞu tr¸ch nhiÖm ë cÊp cao nhÊt trong doanh nghiÖp nh héi ®ång qu¶n trÞ, ban gi¸m ®èc, c¸c nhµ qu¶n trÞ chiÕn lîc cÊp cao, … ChiÕn lîc c«ng ty ®îc chia lµm c¸c lo¹i sau: - ChiÕn lîc t¨ng trëng tËp trung: lµ chiÕn lîc tËp trung nguån lùc vµo viÖc ph¸t triÓn mét hoÆc vµi ®¬n vÞ kinh doanh chiÕn lîc, lÜnh vùc kinh doanh chiÕn lîc mµ doanh nghiÖp cã nhiÒu u thÕ c¹nh tranh. ChiÕn lîc t¨ng trëng tËp trung cã c¸c h×nh thøc thùc hiÖn sau: + Th©m nhËp thÞ trêng. + Ph¸t triÓn thÞ trêng míi.
+ Ph¸t triÓn s¶n phÈm míi. 6 LuËn v¨n tèt nghiÖp Phïng Anh ViÖt - K2006-2008 - ChiÕn lîc t¨ng trëng liªn kÕt däc trong cïng ngµnh: lµ chiÕn lîc t¨ng trëng b»ng c¸ch t¨ng cêng sù kiÓm so¸t hoÆc n¾m quyÒn kiÓm so¸t cña mét hay mét vµi doanh nghiÖp trong c¸c kh©u cña chuçi gi¸ trÞ ngµnh ( chuçi gi¸ trÞ ngµnh lµ tËp hîp c¸c ho¹t ®éng t¹o ra gi¸ trÞ cho kh¸ch hµng vµ t¹o ra lîi Ých cho doanh nghiÖp). ChiÕn lîc liªn kÕt däc cã thÓ thùc hiÖn theo c¸c ph¬ng thøc sau: + Liªn kÕt däc ngîc chiÒu: võa lµ nhµ s¶n xuÊt, võa lµ nhµ cung cÊp. + liªn kÕt däc xu«i chiÒu: võa lµ nhµ s¶n xuÊt, võa lµ nhµ tiªu thô.
+ Liªn kÕt däc tõng phÇn: chØ n¾m gi÷ mét sè kh©u trong chuçi gi¸ trÞ ngµnh. + Liªn kÕt däc toµn phÇn: n¾m gi÷ toµn bé c¸c kh©u trong chuçi gi¸ trÞ ngµnh. - ChiÕn lîc ®a d¹ng hãa: lµ chiÕn lîc ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp, lÜnh vùc kinh doanh míi trong c¸c ngµnh kh¸c. ChiÕn lîc ®a d¹ng hãa cã thÓ thùc hiÖn theo c¸c ph¬ng thøc sau: + §a d¹ng hãa cã liªn quan: ®Çu t vµo mét ngµnh kh¸c cã liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng hiÖn t¹i.
+ §a d¹ng hãa kh«ng liªn quan: ®Çu t vµo mét ngµnh kh¸c kh«ng liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng hiÖn t¹i. - ChiÕn lîc suy gi¶m: lµ chiÕn lîc ¸p dông ®èi víi c¸c s¶n phÈm cã sù suy tho¸i, vÞ thÕ c¹nh tranh yÕu, ngµnh kh«ng cßn hÊp dÉn. ChiÕn lîc suy gi¶m cã thÓ thùc hiÖn theo c¸c ph¬ng thøc sau: chiÕn lîc c¾t gi¶m chi phÝ, chiÕn lîc thu håi vèn, chiÕn lîc thu ho¹ch vµ chiÕn lîc gi¶i thÓ. S¬ ®å tãm t¾t c¸c lo¹i h×nh chiÕn lîc cÊp c«ng ty C¸c lo¹i h×nh chiÕn lîc ( ®¬n vÞ KD chiÕn lîc, lÜnh vùc KD chiÕn lîc) LÜnh vùc më réng LÜnh vùc míi LÜnh vùc tõ bá Tù Liªn Mua PT Liªn Mua Gi¶m Thu Gi¶i t¨ng kÕt tõ kÕt chi ho¹ch thÓ trën ®Çu phÝ , b¸n 7 LuËn v¨n tèt nghiÖp Phïng Anh ViÖt - K2006-2008 b- ChiÕn lîc c¹nh tranh : Môc ®Ých chñ yÕu cña chiÕn lîc c¹nh tranh lµ xem xÐt doanh nghiÖp tham gia hay tiÕn hµnh c¹nh tranh víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c trong mét lÜnh vùc cô thÓ nh thÕ nµo.
NhiÖm vô chÝnh cña chiÕn lîc nµy lµ nghiªn cøu nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh mµ doanh nghiÖp ®ang cã hoÆc mong muèn cã ®Ó vît qua c¸c ®èi thñ c¹nh tranh nh»m giµnh mét vÞ thÕ v÷ng ch¾c trªn thÞ trêng. ChiÕn lîc c¹nh tranh cã c¸c ph¬ng thøc sau: - ChiÕn lîc dÉn ®Çu chi phÝ thÊp: lµ chiÕn lîc cung cÊp s¶n phÈm, dÞch vô víi chi phÝ thÊp h¬n so víi ®èi thñ c¹nh tranh. - ChiÕn lîc kh¸c biÖt hãa: lµ chiÕn lîc cung cÊp nh÷ng s¶n phÈm, dÞch vô cã tÝnh ®éc ®¸o vµ duy nhÊt, nhê ®ã doanh nghiÖp b¸n ®îc nhiÒu s¶n phÈm víi gi¸ cao h¬n, thu ®îc nhiÒu lîi nhuËn h¬n. - ChiÕn lîc tËp trung: lµ chiÕn lîc ®Þnh híng vµo mét khu vùc ®Æc biÖt trong ngµnh cã møc ®é chuyªn m«n hãa cao (s¶n phÈm ®Æc biÖt; c«ng nghÖ s¶n xuÊt riªng cã, ph©n phèi ®Æc biÖt,.
c- ChiÕn lîc chøc n¨ng: Nã lµ tËp hîp nh÷ng quyÕt ®Þnh vµ hµnh ®éng híng môc tiªu trong ng¾n h¹n (thêng díi 1 n¨m) cña c¸c bé phËn chøc n¨ng kh¸c nhau trong mét doanh nghiÖp. ChiÕn lîc chøc n¨ng gi÷ mét vai trß quan träng bëi nã lµ c¬ së ®Ó huy ®éng c¸c nguån lùc cña doanh nghiÖp hç trî cho viÖc thùc hiÖn chiÕn lîc c¹nh tranh vµ chiÕn lîc c«ng ty.