## Tổng quan nghiên cứu

Ngành vận tải hành khách trên các tuyến đảo tại tỉnh Quảng Ninh đang có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh kinh tế Việt Nam tăng trưởng ổn định với GDP đạt mức 8,02% năm 2022 và dự báo duy trì trên 6% trong giai đoạn 2023-2028. Số lượng hành khách vận chuyển bằng đường thủy nội địa năm 2022 ước đạt 232,4 triệu lượt, tăng 48% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu vận tải hành khách ngày càng tăng, đặc biệt tại các khu vực đảo như Cô Tô, Vân Đồn. Tuy nhiên, Công ty Cổ phần Havaco, đơn vị chủ lực trong lĩnh vực này, hiện chưa có chiến lược kinh doanh cụ thể, dẫn đến việc khai thác thị trường còn manh mún, chưa tận dụng tối đa tiềm năng và chưa chủ động ứng phó với cạnh tranh.

Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng chiến lược phát triển kinh doanh vận tải hành khách các tuyến đảo tỉnh Quảng Ninh cho Havaco giai đoạn 2025-2030, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, mở rộng thị phần và phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động kinh doanh vận tải hành khách đường thủy của Havaco tại khu vực Quảng Ninh trong giai đoạn 2025-2030. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải hành khách trên các tuyến đảo.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình chiến lược kinh doanh như:

- **Lý thuyết chiến lược của Michael E. Porter**: tập trung vào xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững thông qua phân tích môi trường ngành và đối thủ.
- **Mô hình SWOT**: phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường.
- **Ma trận QSPM (Quantitative Strategic Planning Matrix)**: đánh giá và lựa chọn chiến lược tối ưu dựa trên trọng số và điểm hấp dẫn của các yếu tố nội bộ và bên ngoài.
- Các khái niệm chính bao gồm: chiến lược kinh doanh cấp doanh nghiệp, cấp đơn vị kinh doanh chiến lược (SBU), phân tích môi trường vĩ mô và vi mô, quản trị nguồn lực doanh nghiệp.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

- **Nguồn dữ liệu**: thu thập từ báo cáo tài chính Havaco giai đoạn 2019-2022, khảo sát thị trường, phỏng vấn chuyên gia, tài liệu pháp luật liên quan đến vận tải và du lịch.
- **Phương pháp phân tích**: sử dụng phân tích SWOT để đánh giá nội lực và môi trường bên ngoài; áp dụng ma trận EFE, IFE để định lượng các yếu tố; sử dụng QSPM để lựa chọn chiến lược phù hợp.
- **Cỡ mẫu**: khảo sát trực tiếp hơn 300 khách hàng và đối tác tại Quảng Ninh; phân tích dữ liệu tài chính và hoạt động kinh doanh của Havaco trong 4 năm gần nhất.
- **Timeline nghiên cứu**: từ tháng 1/2023 đến tháng 6/2024, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, xây dựng chiến lược và đề xuất giải pháp.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Doanh thu và lợi nhuận biến động mạnh**: Doanh thu năm 2019 đạt gần 19 tỷ đồng, giảm sâu trong năm 2020 do Covid-19, sau đó phục hồi nhẹ với mức tăng trưởng 4,7% năm 2022. Lợi nhuận sau thuế năm 2021 âm 7,436 tỷ đồng, giảm 54,32% so với năm 2020.
- **Chi phí vận hành chiếm tỷ trọng lớn**: Chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 62%, chi phí lãi vay 34%, và chi phí nhân công 5% tổng chi phí, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh.
- **Môi trường kinh doanh thuận lợi nhưng cạnh tranh gay gắt**: Quảng Ninh có hạ tầng cảng biển phát triển, lượng khách du lịch tăng trưởng 52,8% năm 2022 so với 2021, tuy nhiên Havaco phải đối mặt với nhiều đối thủ cạnh tranh và thách thức về công nghệ, dịch vụ.
- **Nguồn lực nội bộ còn hạn chế**: Havaco có đội tàu hiện đại, dịch vụ chất lượng cao nhưng chưa khai thác hiệu quả nguồn lực nhân sự và công nghệ thông tin để mở rộng thị trường.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân biến động doanh thu và lợi nhuận chủ yếu do tác động của đại dịch Covid-19 và biến động giá nhiên liệu. So với các nghiên cứu trong ngành vận tải hành khách, Havaco có lợi thế về đội tàu hiện đại và vị trí địa lý thuận lợi nhưng chưa có chiến lược phát triển bài bản, dẫn đến việc khai thác thị trường chưa tối ưu. Việc áp dụng các công cụ phân tích chiến lược như SWOT, QSPM giúp doanh nghiệp nhận diện rõ điểm mạnh, điểm yếu và cơ hội, thách thức để xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần tập trung nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và phát triển nguồn nhân lực để tận dụng tối đa tiềm năng thị trường Quảng Ninh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ doanh thu và lợi nhuận theo năm, bảng phân tích chi phí và ma trận SWOT để minh họa rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường đầu tư công nghệ**: Áp dụng hệ thống quản lý vận tải thông minh, nâng cấp website và ứng dụng đặt vé trực tuyến nhằm tăng trải nghiệm khách hàng và tối ưu hóa vận hành. Mục tiêu tăng 20% lượng khách đặt vé trực tuyến trong 2 năm tới. Chủ thể: Phòng Công nghệ thông tin.
- **Phát triển nguồn nhân lực**: Tổ chức đào tạo nâng cao kỹ năng quản lý, dịch vụ khách hàng và an toàn vận tải cho nhân viên, nhằm giảm thiểu sự cố và nâng cao chất lượng dịch vụ. Mục tiêu giảm 15% sự cố vận tải trong 3 năm. Chủ thể: Phòng Nhân sự.
- **Mở rộng mạng lưới tuyến vận tải**: Khai thác thêm các tuyến đảo mới và tăng tần suất các chuyến hiện có, tận dụng cơ sở hạ tầng cảng biển mới tại Quảng Ninh. Mục tiêu tăng 30% thị phần vận tải hành khách đến năm 2030. Chủ thể: Ban Điều hành.
- **Tăng cường marketing và hợp tác chiến lược**: Xây dựng chiến dịch quảng bá thương hiệu, hợp tác với các công ty du lịch và khách sạn để tạo gói dịch vụ trọn gói, thu hút khách du lịch. Mục tiêu tăng doanh thu từ khách du lịch quốc tế lên 25% trong 5 năm. Chủ thể: Phòng Marketing.
- **Đề xuất chính sách hỗ trợ từ Nhà nước**: Kiến nghị các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn vay và phát triển hạ tầng giao thông đường thủy nhằm giảm chi phí và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bền vững.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Ban lãnh đạo và quản lý Havaco**: Nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và xây dựng chiến lược phát triển phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh doanh.
- **Các doanh nghiệp vận tải hành khách đường thủy**: Áp dụng mô hình phân tích SWOT, QSPM để xây dựng chiến lược cạnh tranh trong ngành.
- **Cơ quan quản lý nhà nước về giao thông và du lịch**: Tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển vận tải hành khách trên các tuyến đảo.
- **Học viên, nghiên cứu sinh ngành Quản trị kinh doanh và Logistics**: Nghiên cứu thực tiễn về xây dựng chiến lược kinh doanh trong ngành vận tải, áp dụng các công cụ phân tích chiến lược hiện đại.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao cần xây dựng chiến lược kinh doanh cho Havaco?**  
Chiến lược giúp Havaco định hướng phát triển, tận dụng cơ hội thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và ứng phó hiệu quả với thách thức trong ngành vận tải hành khách.

2. **Phương pháp phân tích SWOT được áp dụng như thế nào?**  
SWOT giúp đánh giá điểm mạnh, điểm yếu nội bộ và cơ hội, thách thức bên ngoài, từ đó đề xuất các chiến lược phù hợp nhằm phát huy ưu thế và khắc phục hạn chế.

3. **Chiến lược nào được ưu tiên cho Havaco giai đoạn 2025-2030?**  
Chiến lược tập trung vào phát triển công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ, mở rộng mạng lưới tuyến vận tải và tăng cường hợp tác marketing để mở rộng thị phần.

4. **Làm thế nào để Havaco cải thiện hiệu quả tài chính?**  
Bằng cách tối ưu chi phí vận hành, đặc biệt là chi phí nhiên liệu và lãi vay, đồng thời tăng doanh thu qua việc mở rộng dịch vụ và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

5. **Vai trò của Nhà nước trong phát triển vận tải hành khách đường thủy là gì?**  
Nhà nước cần hỗ trợ chính sách ưu đãi, đầu tư hạ tầng và tạo môi trường pháp lý thuận lợi để doanh nghiệp vận tải phát triển bền vững, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.

## Kết luận

- Havaco cần xây dựng chiến lược kinh doanh bài bản để tận dụng tiềm năng thị trường vận tải hành khách các tuyến đảo Quảng Ninh giai đoạn 2025-2030.  
- Phân tích SWOT và QSPM là công cụ hiệu quả giúp lựa chọn chiến lược phù hợp, tập trung vào công nghệ, nhân lực, mở rộng tuyến và marketing.  
- Doanh thu và lợi nhuận của Havaco chịu ảnh hưởng lớn bởi dịch bệnh và chi phí nhiên liệu, cần có giải pháp quản lý chi phí hiệu quả.  
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững, đồng thời kiến nghị chính sách hỗ trợ từ Nhà nước.  
- Tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chiến lược định kỳ để đảm bảo mục tiêu phát triển được thực hiện hiệu quả.

Ban lãnh đạo Havaco cần triển khai kế hoạch chi tiết dựa trên chiến lược đề xuất, phân bổ nguồn lực và thiết lập hệ thống đánh giá hiệu quả thường xuyên nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững.