CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về chiến lược kinh doanh 1. Khái niệm về chiến lược kinh doanh “Chiến lược” là thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “Strategos” dùng trong quân sự, nhà lý luận quân sự thời cận đại Clawzevit cũng cho rằng: Chiến lược quân sự là nghệ thuật chỉ huy ở vị trí chiếm ưu thế. Một xuất bản của từ điển Larous coi: chiến lược là nghệ thuật chỉ huy các phương tiện để giành chiến thắng.
Học giả Đào Duy Anh, trong từ điển tiếng Việt đã viết: chiến lược là các kế hoạch đưa ra để giành thắng lợi trên một hay nhiều mặt trận. Như vậy, trong lĩnh vực quân sự, thuật ngữ chiến lược nói chung đã được coi như một nghệ thuật chỉ huy nhằm giành thắng lợi của một cuộc chiến tranh. Từ thập kỷ 60, thế kỷ XX, chiến lược được ứng dụng vào lĩnh vực kinh doanh và thuật ngữ “Chiến lược kinh doanh” ra đời. Quan niệm về chiến lược kinh doanh phát triển dần theo thời gian và người ta tiếp cận nó theo nhiều cách khác nhau.
Đến những năm 1980, Quinn đã đưa ra định nghĩa có tính khái quát hơn “Chiến lược là mô thức hay kế hoạch tích hợp mục tiêu chính yếu, các chính sách, và chuỗi hành động vào một tổng thế được cố kết một cách chặt chẽ” (Quinn. Strategies for Change: Logical Incrementalism. Homewood, Illinois, Irwin). Sau đó, Johnson và Scholes định nghĩa lại chiến lược trong điều kiện môi trường có rất nhiều những thay đổi nhanh chóng: “Chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức về dài hạn nhằm giành lợi thế cạnh tranh cho tổ chức thông qua việc định dạng các nguồn lực của nó trong môi trường thay đổi, để đáp ứng nhu cầu thị trường và thoả mãn mong đợi của các bên hữu quan” (Johnson, G.
Exploring Corporate Strategy, 5th Ed. Prentice Hall Europe). Ngoài cách tiếp cận kiểu truyền thống như trên, nhiều tổ chức kinh doanh tiếp cận chiến lược theo cách mới: Chiến lược kinh doanh là kế hoạch kiểm soát và sử dụng nguồn lực, tài sản và tài chính nhằ mục đích nâng cao và bảo đảm những quyền lợi thiết yếu của mình. Kenneth Andrews là người đầu tiên đưa ra các ý tưởng nổi bật này trong cuốn sách kinh điển “The Cencept of Corporate Strategy”.
6 Theo ông, chiến lược là những gì mà một tổ chức phải làm dựa trên những điểm mạnh và yếu của mình trong bối cảnh có những cơ hội và cả những mối đe doạ. Brace Henderson, chiến lược gia đồng thời là nhà sáng lập Tập đoàn Tư vấn Boston đã kết nối khái niệm chiến lược với lợi thế cạnh tranh. Lợi thế cạnh tranh là việc đặt một Công ty vào vị thế tốt hơn đối thủ để tạo ra giá trị về kinh tế cho khách hàng. “Chiến lược là sự tìm kiếm thận trọng trong một kế hoạch hành động để phát triển và kết hợp lợi thế cạnh tranh của tổ chức.
Những điều khác biệt giữa bạn và đối thủ cạnh tranh là cơ sở cho lợi thế của bạn”. Ông tin rằng không thể cùng tồn tại hai đối thủ cạnh tranh nếu cách kinh doanh của họ giống hệt nhau. Cần phải tạo ra sự khác biệt mới thể tồn tại. Michael Porter cũng tán đồng nhận định của Henderson: “Chiến lược cạnh tranh liên quan đến sự khác biệt.
Đó là việc lựa chọn cẩn thận một chuỗi hoạt động khác biệt để tạo ra một tập hợp giá trị độc đáo”. Dù tiếp cận theo cách nào thì bản chất của chiến lược kinh doanh vẫn là phác thảo hình ảnh tương lai của doanh nghiệp trong lĩnh vực hoạt động và khả năng khai thác. Theo cách hiểu này, thuật ngữ chiến lược kinh doanh được dùng theo 3 ý nghĩa phổ biến nhất: - Xác lập mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp - Đưa ra các chương trình hành động tổng quát - Lựa chọn các phương án hành động, triển khai phân bổ nguồn lực để thực hiện mục tiêu đó. Có thể nói việc xây dựng và thực hiện chiến lược thực sự đã trở thành một nhiệm vụ hàng đầu và là một nội dung, chức năng quan trọng của quản trị doanh nghiệp, nó đang được áp dụng rộng rãi trong cách doanh nghiệp.
Quan điểm phổ biến hiện nay cho rằng: “Chiến lược kinh doanh là nghệ thuật phối hợp các hoạt động và điều khiển chúng nhằm đạt tới mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp”. Những đặc trưng cơ bản của chiến lược kinh doanh Chiến lược xác định rõ những mục tiêu cơ bản phương hướng kinh doanh cần đạt tới trong từng thời kỳ và được quán triệt đầy đủ trong các lĩnh vực hoạt động của quản trị doanh nghiệp. Tính định hướng của chiến lược nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển liên tục và vững chắc trong môi trường kinh doanh thường xuyên biến động. Chiến lược kinh doanh chỉ phác thảo những phương hướng hoạt động của doanh 7 nghiệp trong dài hạn, khung hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai.
Nó chỉ mang tính định hướng còn trong thực tiễn hoạt động kinh doanh đòi hỏi phải kết hợp mục tiêu chiến lược với mục tiêu kinh tế, xem xét tính hợp lý và điều chỉnh cho phù hợp với môi trường và điều kiện kinh doanh để đảm bảo hiệu quả kinh doanh và khắc phục sự sai lệch do tính định hướng của chiến lược gây ra. Chiến lược kinh doanh được xây dựng trên cơ sở các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp để đảm bảo huy động tối đa và kết hợp tốt việc khai thác và sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài sản hữu hình và vô hình), năng lực cốt lõi của doanh nghiệp trong hiện tại và tương lai nhằm phát huy những lợi thế, nắm bắt cơ hội để giành ưu thế trong cạnh tranh. Chiến lược kinh doanh được phản ánh trong cả một quá trình liên tục từ xây dựng, đến tổ chức thực hiện, đánh giá, kiểm tra và điều chỉnh chiến lược. Chiến lược kinh doanh luôn mang tư tưởng tiến công giành thắng lợi trong cạnh tranh.
Chiến lược kinh doanh được hình thành và thực hiện trên cơ sở phát hiện và tận dụng các cơ hội kinh doanh, các lợi thế so sánh của doanh nghiệp nhằm đạt hiệu quả kinh doanh cao. Mọi quyết định chiến lược quan trọng trong quá trình xây dựng tổ chức thực hiện, đánh giá và điều chỉnh chiến lược đều được tập trung vào nhóm quản trị viên cấp cao. Để đảm bảo tính chuẩn xác của các quyết định dài hạn, sự bí mật thông tin trong cạnh tranh. Phân biệt giữa chiến lược, kế hoạch và chiến thuật kinh doanh a.
Khái niệm Chiến lược là kế hoạch tập trung được dự tính trước để đạt được các mục tiêu của tổ chức. Chiến lược bao gồm cả các động thái cạnh tranh cũng như các hành động được thực hiện bởi ban quản lý của công ty để đạt được mục tiêu. Kế hoạch là một sự sắp xếp, một nhu cầu, một chương trình hay một quy trình để đạt được mục tiêu nhất định. Một kế hoạch thường rất cụ thể về bản chất và không cho phép sai lệch.
Chiến thuật là phương pháp dùng để đạt mục tiêu chi tiết. Chiến thuật đề cập đến kỹ năng xử lý hoặc xử lý các tình huống khó khăn, để đạt được một mục tiêu cụ thể. Đặc điểm chiến lược 8 Các chiến lược thường có tính năng động và linh hoạt, có thể thay đổi chiến lược theo yêu cầu của tình huống. Trong khi thực hiện một chiến lược, kinh nghiệm thực tế sẽ quan trọng hơn các kiến thức lý thuyết.
Do đó, các tổ chức lớn giàu kinh nghiệm phải đối mặt với các tình huống khác nhau trong quá trình kinh doanh sẽ có khả năng thiết kế một chiến lược hiệu quả hơn so với các công ty ít kinh nghiệm hơn. Chiến lược đòi hỏi một nghiên cứu kỹ lưỡng của các nhà quản lý về chuỗi hành động, thời gian thực hiện, di chuyển hoặc hành động, phản ứng của đối thủ cạnh tranh và kết quả. Trong các doanh nghiệp, chiến lược được thực hiện cho sự tăng trưởng và mở rộng của các thực thể để sáp nhập, thoái vốn, đa dạng hoá và mua lại. Các chiến lược được thiết kế trên cơ sở các tình huống và điều kiện kinh doanh hiện tại, nhưng không có chiến lược nào có thể hoàn hảo trong mọi tình huống.
Kế hoạch Yêu cầu quan trọng nhất của một kế hoạch hiệu quả là khi được tổ chức tốt và giữ đúng tiến độ. Một kế hoạch bao gồm một khung quy định rõ ràng, từ đó có thể xây dựng và đảm bảo hướng thực hiện, với những dấu mốc cần đạt được trong quá trình đạt mục tiêu cuối cùng. Một kế hoạch cần phải có sự chính xác và ổn định. Một kế hoạch tăng cường sự hiệu quả của hoạt động, không có giả định và cần đầu tư rất nhiều suy nghĩ.
Kế hoạch thường bao gồm: - Kế hoạch tài chính: cần được căn cứ trên thực tế và bao quát toàn diện - Chiến thuật: liên quan đến khả năng và chức năng của những bộ phận thấp hơn. - Vận hành: chú trọng chi tiết, quy trình hay quá trình lặp lại đều đặn - Kế thừa: không để đứt gãy tiến độ nếu một mắt xích bị đứt gãy - Dự phòng: Chủ động nghiên cứu và vạch ra một kế hoạch dự phòng Chiến thuật Chiến thuật là một tập hợp con của chiến lược và cố gắng tìm ra các phương pháp mà qua đó chiến lược có thể được thực hiện. Chiến thuật được tạo ra để đối phó với tình hình hiện tại của doanh nghiệp trong thời gian ngắn. Phân biệt giữa chiến lược, kế hoạch và chiến thuật Chiến lược và kế hoạch 9 Chiến lược là các hoạt động phác thảo hình ảnh tương lai của doanh nghiệp trong lĩnh vực hoạt động.
Kế hoạch mô tả quá trình kinh doanh của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian. Mô hình chiến lược là một con đường được chọn để đạt mục tiêu mong muốn. Kế hoạch là một lộ trình để hoàn thành bất kỳ nhiệm vụ nào trong một khoảng thời gian nhất định. Chiến lược và chiến thuật Chiến thuật là những hành động được tổ chức hợp lý giúp đạt được một kết thúc nhất định.
Chiến lược là kế hoạch tích hợp đảm bảo đạt được các mục tiêu của tổ chức. Chiến thuật là một tập hợp con của chiến lược, tức là không có chiến lược, chiến thuật không thể làm gì. Chiến thuật cố gắng tìm ra các phương pháp mà qua đó, chiến lược có thể được thực hiện. Ngược lại, chiến lược là một tập hợp các hoạt động thống nhất có thể giúp tổ chức đạt được một vị trí thuận lợi.
Chiến lược được xây dựng bởi quản lý cấp trung, trong khi quản lý cấp cao nhất xây dựng chiến lược.