Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lƣợng công chức thuộc Tổng cục 8 Phòng chống thiên tai. Chương 2: Thực trạng chất lƣợng công chức của Tổng cục Phòng chống thiên tai. Chương 3: Quan điểm, giải pháp nâng cao chất lƣợng công chức của Tổng cục Phòng chống thiên tai. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG CÔNG CHỨC THUỘC TỔNG CỤC PHÒNG CHỐNG THIÊN TAI 1.
Công chức thuộc Tổng cục Phòng chống thiên tai 1.1 Khái niệm công chức Khái niệm công chức rất đa dạng và phong phú và đang đƣợc tiếp tục bổ sung, hoàn thiện cho phù hợp với xu thế phát triển. Mỗi quốc gia có một cách nhìn nhận riêng, một cách tiếp cận riêng về phạm vi, đặc trƣng của công chức. Phạm vi công chức ở mỗi quốc gia không giống nhau. Ví dụ, có những quốc gia coi công chức là những ngƣời làm việc trong bộ máy Nhà nƣớc (bao gồm cả các cơ quan quản lý Nhà nƣớc, đơn vị sự nghiệp hay các lực lƣợng vũ trang, công an).
Trong khi đó có những nƣớc lại chỉ giới hạn công chức là những ngƣời làm việc trong các cơ quan quản lý Nhà nƣớc hay hẹp hơn nữa là trong các cơ quan quản lý hành chính Nhà nƣớc. Việc xác định ai là công chức thƣờng do các yếu tố sau quyết định: - Hệ thống thể chế chính trị. - Tổ chức bộ máy Nhà nƣớc. - Sự phát triển kinh tế - xã hội.
- Tính truyền thống và các yếu tố văn hóa, lịch sử. Tuy nhiên, ở nhiều quốc gia, công chức là khái niệm chung để chỉ những công dân đƣợc tuyển dụng vào làm việc thƣờng xuyên trong cơ quan Nhà nƣớc, công chức thƣờng có một số đặc điểm chung là: - Là công dân của nƣớc đó. - Đƣợc tuyển dụng qua thi tuyển hoặc xét tuyển. - Đƣợc bổ nhiệm vào một ngạch, một chức danh hoặc gắn với một vị trí việc làm.
10 - Đƣợc hƣởng lƣơng từ ngân sách Nhà nƣớc. Ở Việt Nam, qua rất nhiều gia đoạn phát triển của lịch sử, với nhiều văn bản ra đời nói về đội ngũ công chức. Luật Cán bộ, công chức năm 2008 đã quy định rõ ràng, cụ thể hơn cho từng khái niệm “công chức” là: Công chức là công dân Việt Nam, đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ƣơng, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội Nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an Nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách Nhà nƣớc; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lƣơng đƣợc bảo đảm từ quỹ lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật [30]. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức và luật viên chức số 52/2019/QHH14 đƣợc Quốc hội thông qua ngày 25/11/2019 qui định tại khoản 1, Điều 1 qui định “ Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [23].
Nhƣ vậy, theo tác giả, Công chức là những người đủ các tiêu chí chung của cán bộ, công chức mà được tuyển vào làm việc trong các cơ quan, đơn vị của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, bộ máy lãnh đạo, quản lý của 11 đơn vị sự nghiệp công lập thông qua quy chế tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Khái niệm công chức thuộc tổng cục Phòng chống thiên tai Công chức thuộc Tổng cục Phòng chống thiên tai phải trƣớc hết là công chức theo Điều 4, Khoản 1 và Khoản 2 Luật Cán bộ, công chức năm 2008: Công chức là công dân Việt Nam, đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh… Theo quan niệm của khoa học quản lý hành chính Nhà nƣớc, công chức làm việc trong các cơ quan hành chính Nhà nƣớc từ Trung ƣơng (Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ) đến địa phƣơng đƣợc gọi là công chức hành chính. Nhƣ vậy, công chức hành chính là những ngƣời đƣợc Nhà nƣớc tuyển dụng lâu dài và đƣợc bổ nhiệm vào ngạch, vào chức danh hoặc gắn với một vị trí việc làm, hoạt động công vụ của họ gắn với quyền lực công (hoặc quyền hạn hành chính nhất định) đƣợc cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền trao cho và chịu trách nhiệm trƣớc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền về thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn đƣợc giao; đƣợc trả lƣơng gắn với chức trách, nhiệm vụ [22]. Nghị định 123/2015/NĐ-CP ngày 19/6/2015 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của bộ, cơ quan ngang bộ (từ Điều 6 đến Điều 15) nhƣ sau: Các bộ, cơ quan ngang bộ có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn tham mƣu giúp Chính phủ quản lý ở tầm vĩ mô về pháp luật; về chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch; về hợp tác quốc tế; về cải cách hành chính; về quản lý Nhà nƣớc các dịch vụ sự nghiệp công thuộc ngành, lĩnh vực; về doanh nghiệp, hợp tác xã và các loại hình kinh tế tập thể, tƣ nhân khác; về hội, tổ chức phi Chính phủ [7]; về tổ chức bộ máy, biên chế công chức và số lƣợng ngƣời làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập; về cán bộ, công chức, viên chức; về kiểm tra, thanh tra.
Tổng cục Phòng chống thiên tai là một cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thực hiện chức năng tham mƣu, giúp Bộ trƣởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 12 quản lý Nhà nƣớc và tổ chức thực thi pháp luật về Phòng chống thiên tai, đê điều trong phạm vi cả nƣớc, tổ chức thực hiện các dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý Nhà nƣớc theo quy định của pháp luật, đƣợc quy định tại Quyết định số 26/2017/QĐ-TTg ngày 03/7/2017 của Thủ tƣớng Chính phủ [28]. Điều 2, Nghị định số 06/2010/NĐ-CP quy định những ngƣời là công chức xác định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách Nhà nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật, làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị quy định tại Nghị định này” [3]. Trên cơ sở khái niệm về công chức nói chung, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ chúng ta tiếp cận khái niệm về công chức thuộc Tổng cục và cụ thể là công chức thuộc Tổng cục Phòng, chống thiên tai nhƣ sau: Công chức Tổng cục là những ngƣời đủ các tiêu chí chung của công chức mà đƣợc tuyển dụng vào làm việc trong các cơ quan, đơn vị của Tổng cục thông qua quy chế tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc. Nhiêm vụ của công chức Tổng cục Phòng chống thiên tai: Trƣớc sự gia tăng mạnh mẽ của thiên tai và biến đổi khí hậu đòi hỏi nhiệm vụ của đội ngũ công chức thuộc Tổng cục Phòng chống thiên tai trƣớc hết luôn phải chủ động trong mọi tình huống ứng phó, đƣa ra các giải pháp kịp thời để giảm thiểu tối đa những thiệt hại do thiên tai đem đến.
Đặc điểm công chức Thứ nhất, là ngƣời làm việc cho Nhà nƣớc (Là công dân Việt Nam) đƣợc Nhà nƣớc trả lƣơng, hoạt động công vụ không vì mục tiêu lợi nhuận và có nghĩa vụ trung thành với Tổ quốc. Thứ hai, do Nhà nƣớc tuyển dụng và bổ nhiệm vào ngạch, vào chức vụ, 13 chức danh hay VTVL nhất định, là ngƣời trong biên chế Nhà nƣớc (không mang tính tạm thời, nhiệm kỳ, hợp đồng), đƣợc Nhà nƣớc giao nhiệm vụ lâu dài. Thứ ba, hoạt động của công chức đƣợc điều chỉnh bằng những văn bản quy phạm pháp luật riêng bên cạnh những văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh chung đối với ngƣời làm việc cho cơ quan Nhà nƣớc; chỉ đƣợc làm những gì pháp luật cho phép, quá trình hoạt động công vụ đƣợc pháp luật quy định những điều cấm công chức không đƣợc làm ví dụ Điều 18, Luật Cán bộ, công chức năm 2008 quy định công chức không đƣợc "Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác nhiệm vụ đƣợc giao; gây bè phái mất đoàn kết; tự ý bỏ việc và tham gia đình công". Thứ tư, đặc điểm lao động của công chức khác với các loại lao động khác, đó là "lao động công quyền", giá trị lao động có tầm ảnh hƣởng rộng khắp trong cả nƣớc (ví dụ tham mƣu xây dựng Nghị định, Thông tƣ…).
Là một nhóm ngƣời đặc biệt trong nhóm ngƣời làm việc cho Nhà nƣớc, là nguồn lực đảm bảo vận hành bộ máy hành chính Nhà nƣớc hiệu lực, hiệu quả. Hoạt động công vụ của họ có ảnh hƣởng rất lớn đến quyền lợi của ngƣời dân và sự vận hành của bộ máy Nhà nƣớc. Thứ năm, công chức hoạt động trên cơ sở quyền lực công (đƣợc Nhà nƣớc trao quyền), đƣợc hƣởng các quyền và lợi ích tƣơng ứng với trách nhiệm đƣợc giao. Chịu trách nhiệm cá nhân trong hoạt động công vụ.