Nghiên cứu chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp tại ngân hàng BIDV chi nhánh Quảng Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam chi nhánh Quảng Bình.

• Tác giả: Trần Quang Đức
• Người hướng dẫn: TS. Lương Minh Việt
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY DOANH NGHIỆP XÂY LẮP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về chất lượng tín dụng cho vay Doanh nghiệp xây lắp của ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Tín dụng cho vay Doanh nghiệp xây lắp của ngân hàng thương mại
• 1.1.1.1. Khái niệm về cho vay Doanh nghiệp xây lắp
• 2. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHO VAY DOANH NGHIỆP XÂY LẮP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH QUẢNG BÌNH
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình
• 2.1.1. Lịch sử hình thành chi nhánh
• 2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của chi nhánh
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của chi nhánh
• 2.1.4. Hoạt động kinh doanh của chi nhánh
• 2.2. Thực trạng chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp của Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình
• 2.2.1. Tình hình cho vay doanh nghiệp xây lắp
• 2.2.2. Tình hình thu nợ đối với doanh nghiệp xây lắp
• 2.2.3. Tình trạng nợ quá hạn của DNXL tại BIDV Quảng Bình
• 2.2.4. Tình hình trích lập dự phòng rủi ro tín dụng
• 2.2.5. Tổng dư nợ trên tổng nguồn vốn huy động
• 2.2.6. Vòng quay vốn tín dụng
• 2.3. Đánh giá của Doanh nghiệp xây lắp về chất lượng tín dụng tại ngân hàng BIDV – CN Quảng Bình
• 2.3.1. Thông tin chung về đối tượng khảo sát
• 2.3.2. Kiểm định độ tin cậy thang đo
• 2.3.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 2.3.4. Phân tích hồi quy
• 2.4. Đánh giá của các doanh nghiệp xây lắp về công tác tín dụng cho vay tại ngân hàng BIDV – CN Quảng Bình
• 2.4.1. Đánh giá chung về chất lượng dịch vụ tín dụng cho vay đối với doanh nghiệp xây lắp tại ngân hàng BIDV – CN Quảng Bình
• 2.4.2. Kết quả đạt được
• 2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO VAY DOANH NGHIỆP XÂY LẮP TẠI NGÂN HÀNG BIDV – CHI NHÁNH QUẢNG BÌNH
• 3.1. Định hướng, mục tiêu nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng BIDV – Chi nhánh Quảng Bình
• 3.1.1. Định hướng chung về hoạt động tín dụng của BIDV Quảng Bình
• 3.1.2. Định hướng hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp xây lắp
• 3.1.3. Mục tiêu nâng cao chất lượng tín dụng
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp xây lắp tại ngân hàng BIDV – chi nhánh Quảng Bình
• 3.2.1. Giải pháp về công tác tiếp cận vốn tín dụng cho vay của ngân hàng
• 3.2.2. Giải pháp về khả năng đáp ứng của ngân hàng
• 3.2.3. Giải pháp về sự quan tâm của ngân hàng
• 3.2.4. Giải pháp về phương tiện hữu hình của ngân hàng
• 3.2.5. Các giải pháp khác
• 3.3. Kiến nghị nâng cao chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp xây lắp tại ngân hàng BIDV – chi nhánh Quảng Bình
• 3.3.1. Đối với ngân hàng BIDV Việt Nam
• 3.3.2. Đối với ngân hàng nhà nước
• 3.3.3. Đối với Chính phủ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp

Chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp tại BIDV Quảng Bình là một yếu tố quan trọng trong hoạt động tín dụng của ngân hàng. Cho vay doanh nghiệp xây lắp không chỉ đơn thuần là việc cấp vốn mà còn liên quan đến việc đánh giá khả năng hoàn trả của doanh nghiệp. Theo nghiên cứu, chất lượng cho vay được xác định qua nhiều chỉ tiêu như tỷ lệ nợ quá hạn, khả năng thu hồi nợ và sự hài lòng của khách hàng. BIDV Quảng Bình đã áp dụng nhiều phương pháp để nâng cao chất lượng tín dụng, bao gồm việc cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp xây lắp trong khu vực.

1.1. Đặc thù hoạt động cho vay doanh nghiệp xây lắp

Hoạt động cho vay doanh nghiệp xây lắp tại BIDV Quảng Bình có những đặc thù riêng biệt. Doanh nghiệp xây lắp thường có nhu cầu vốn lớn và thời gian hoàn vốn dài. Chất lượng cho vay phụ thuộc vào khả năng lập dự án, quản lý rủi ro và khả năng tài chính của doanh nghiệp. Ngân hàng cần thực hiện quy trình thẩm định kỹ lưỡng để đảm bảo rằng các dự án xây lắp có tính khả thi và có thể mang lại lợi nhuận. Hơn nữa, việc theo dõi và đánh giá tiến độ thực hiện dự án cũng là một phần quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng cho vay. Các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu và khả năng thanh toán của doanh nghiệp cần được theo dõi thường xuyên để có biện pháp xử lý kịp thời.

II. Thực trạng chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp tại BIDV Quảng Bình

Thực trạng chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp tại BIDV Quảng Bình cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Tỷ lệ nợ quá hạn trong lĩnh vực này vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Tín dụng doanh nghiệp xây lắp tại BIDV Quảng Bình chủ yếu tập trung vào các dự án lớn, tuy nhiên, việc quản lý rủi ro còn hạn chế. Ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp. Đánh giá từ phía doanh nghiệp cho thấy họ chưa hoàn toàn hài lòng với dịch vụ tín dụng của ngân hàng, điều này cần được khắc phục để nâng cao tín dụng doanh nghiệp trong tương lai.

2.1. Tình hình cho vay doanh nghiệp xây lắp

Tình hình cho vay doanh nghiệp xây lắp tại BIDV Quảng Bình trong những năm qua cho thấy sự tăng trưởng nhất định. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu vẫn là một vấn đề lớn. Các doanh nghiệp xây lắp thường gặp khó khăn trong việc hoàn trả nợ do nhiều yếu tố như biến động thị trường và quản lý dự án không hiệu quả. Ngân hàng cần có các biện pháp hỗ trợ như tư vấn tài chính và đào tạo quản lý cho doanh nghiệp để giảm thiểu rủi ro. Việc này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ lợi ích của mình mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành xây dựng tại Quảng Bình.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp

Để nâng cao chất lượng cho vay doanh nghiệp xây lắp tại BIDV Quảng Bình, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần cải thiện quy trình thẩm định và đánh giá dự án. Việc này bao gồm việc áp dụng các công cụ phân tích tài chính hiện đại và tăng cường đào tạo cho cán bộ tín dụng. Thứ hai, ngân hàng nên tăng cường hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp thông qua các chương trình cho vay ưu đãi và tư vấn quản lý. Cuối cùng, việc xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với doanh nghiệp sẽ giúp ngân hàng nắm bắt kịp thời các vấn đề phát sinh và có biện pháp xử lý hiệu quả.

3.1. Định hướng nâng cao chất lượng tín dụng

Định hướng nâng cao chất lượng tín dụng tại BIDV Quảng Bình cần tập trung vào việc cải thiện dịch vụ khách hàng và tăng cường quản lý rủi ro. Ngân hàng cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng cho các dự án xây lắp và thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo để cập nhật thông tin cho doanh nghiệp. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cho vay mà còn tạo ra sự tin tưởng từ phía doanh nghiệp đối với ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế và sự gia tăng nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng tại Việt Nam, hoạt động cho vay doanh nghiệp xây lắp (DNXL) giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nguồn vốn cho các dự án xây dựng. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Quảng Bình, dư nợ cho vay DNXL chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ tín dụng, tuy nhiên chất lượng cho vay còn nhiều hạn chế, thể hiện qua tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu ở mức cao trong giai đoạn 2016-2018. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng chất lượng cho vay DNXL tại BIDV Quảng Bình, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng, đảm bảo an toàn vốn và tăng hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cho vay DNXL tại BIDV Quảng Bình trong giai đoạn 2016-2018, với các giải pháp đề xuất hướng tới năm 2021. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc cải thiện hiệu quả tín dụng, giảm thiểu rủi ro và góp phần thúc đẩy phát triển ngành xây dựng tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chất lượng tín dụng và dịch vụ ngân hàng, trong đó nổi bật là mô hình chất lượng dịch vụ của Parasuraman và cộng sự với 5 thành phần cơ bản: Tin cậy, Đáp ứng, Năng lực phục vụ, Đồng cảm và Phương tiện hữu hình. Các khái niệm chính bao gồm:

• Chất lượng tín dụng: Mức độ an toàn và khả năng tạo ra thu nhập từ hoạt động cho vay DNXL.
• Chất lượng dịch vụ tín dụng: Đánh giá từ góc độ khách hàng về sự hài lòng khi tiếp cận và sử dụng dịch vụ cho vay.
• Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu: Các chỉ tiêu định lượng phản ánh rủi ro tín dụng.
• Các nhân tố ảnh hưởng: Bao gồm nhân tố chủ quan (chính sách cho vay, quy trình, đội ngũ cán bộ tín dụng) và khách quan (khách hàng, môi trường kinh tế, pháp lý).

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 4 yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của DNXL về dịch vụ tín dụng: Tiếp cận vốn, Khả năng đáp ứng, Sự quan tâm và Phương tiện hữu hình.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo kết quả kinh doanh, các chỉ tiêu tín dụng của BIDV Quảng Bình giai đoạn 2016-2018. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 135 DNXL trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, sử dụng bảng hỏi với thang đo Likert 5 mức độ để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay.

Cỡ mẫu được xác định dựa trên công thức tối thiểu cho phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy đa biến, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện, tập trung vào DNXL tại thành phố Đồng Hới.

Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích dãy dữ liệu thời gian, phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, và phân tích hồi quy đa biến để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng. Mức ý nghĩa thống kê được thiết lập ở 5%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tổng dư nợ cho vay DNXL tăng trưởng ổn định: Dư nợ cho vay DNXL tại BIDV Quảng Bình tăng trung bình khoảng 12% mỗi năm trong giai đoạn 2016-2018, chiếm khoảng 35% tổng dư nợ tín dụng của chi nhánh. Tỷ trọng này phản ánh vị trí quan trọng của DNXL trong danh mục cho vay.

2. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu còn cao: Tỷ lệ nợ quá hạn DNXL dao động từ 4,5% đến 6% trong giai đoạn nghiên cứu, vượt mức khuyến nghị dưới 3% của Ngân hàng Thế giới. Tỷ lệ nợ xấu cũng duy trì ở mức khoảng 3,8%, cho thấy rủi ro tín dụng vẫn là thách thức lớn.

3. Đánh giá của DNXL về chất lượng dịch vụ tín dụng: Qua khảo sát, khoảng 68% DNXL đánh giá khả năng tiếp cận vốn vay của ngân hàng ở mức hài lòng hoặc rất hài lòng. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 55% hài lòng về sự quan tâm và hỗ trợ từ phía ngân hàng, phản ánh nhu cầu cải thiện dịch vụ khách hàng.

4. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng: Phân tích hồi quy đa biến cho thấy Tiếp cận vốn và Khả năng đáp ứng của ngân hàng có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến sự hài lòng của DNXL, với hệ số tương quan lần lượt là 0,62 và 0,58 (p < 0,05). Sự quan tâm và Phương tiện hữu hình cũng có ảnh hưởng nhưng mức độ thấp hơn.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu cao phản ánh những khó khăn trong quản lý rủi ro tín dụng đối với DNXL, do đặc thù ngành xây dựng với chu kỳ vốn dài và rủi ro thiên nhiên, kỹ thuật. So sánh với các ngân hàng thương mại khác trong nước, BIDV Quảng Bình có tỷ lệ nợ xấu cao hơn trung bình ngành (khoảng 2,5%), cho thấy cần tăng cường kiểm soát và giám sát.

Sự hài lòng của DNXL về dịch vụ tín dụng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ khả năng tiếp cận vốn và đáp ứng nhu cầu vay vốn kịp thời, phù hợp với đặc điểm hoạt động xây lắp đòi hỏi vốn lưu động liên tục. Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của các ngân hàng lớn như VietinBank và VPBank, nơi việc cải tiến quy trình cho vay và nâng cao năng lực cán bộ tín dụng đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu qua các năm, biểu đồ tròn phân bố mức độ hài lòng của DNXL về các yếu tố dịch vụ, và bảng hồi quy đa biến minh họa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự hài lòng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa quy trình thẩm định và phê duyệt cho vay: Rút ngắn thời gian xét duyệt khoản vay nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn lưu động của DNXL, giảm thiểu rủi ro gián đoạn thi công. Thời gian thực hiện trong vòng 3-6 tháng, do phòng tín dụng BIDV Quảng Bình chủ trì.

2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tín dụng: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về đặc thù ngành xây lắp, kỹ năng thẩm định dự án và quản lý rủi ro tín dụng. Mục tiêu tăng tỷ lệ hồ sơ thẩm định chính xác lên 90% trong 12 tháng tới, do phòng nhân sự phối hợp phòng tín dụng thực hiện.

3. Tăng cường giám sát và kiểm tra sau giải ngân: Thiết lập hệ thống giám sát tiến độ thi công, sử dụng vốn vay và thu hồi nợ chặt chẽ, giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 3% trong 2 năm tới. Phòng kiểm soát rủi ro và tín dụng phối hợp thực hiện.

4. Cải thiện dịch vụ khách hàng và tăng cường sự quan tâm: Xây dựng kênh hỗ trợ khách hàng chuyên biệt cho DNXL, nâng cao chất lượng tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật. Mục tiêu tăng mức độ hài lòng khách hàng lên trên 80% trong 18 tháng, do phòng chăm sóc khách hàng đảm nhiệm.

5. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng: Triển khai phần mềm quản lý tín dụng chuyên biệt cho DNXL, giúp theo dõi hồ sơ, tiến độ giải ngân và thu hồi nợ hiệu quả hơn. Thời gian triển khai dự kiến 12 tháng, do phòng công nghệ thông tin phối hợp phòng tín dụng thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tín dụng ngân hàng: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về đặc thù cho vay DNXL, cải tiến quy trình thẩm định và quản lý rủi ro, từ đó nâng cao hiệu quả công tác tín dụng.

2. Quản lý ngân hàng và lãnh đạo chi nhánh: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tín dụng phù hợp, định hướng phát triển hoạt động cho vay DNXL, đảm bảo an toàn và sinh lời.

3. Doanh nghiệp xây lắp: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ tín dụng, từ đó chủ động phối hợp với ngân hàng, nâng cao khả năng tiếp cận vốn và sử dụng vốn hiệu quả.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tài liệu tham khảo quý giá về nghiên cứu thực tiễn chất lượng tín dụng trong lĩnh vực xây dựng, phương pháp nghiên cứu và phân tích dữ liệu trong lĩnh vực ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chất lượng cho vay DNXL lại quan trọng đối với ngân hàng?
   Chất lượng cho vay DNXL ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hồi nợ, an toàn vốn và lợi nhuận của ngân hàng. Cho vay hiệu quả giúp ngân hàng giảm rủi ro nợ xấu, tăng uy tín và mở rộng thị phần.

2. Những đặc thù nào của DNXL ảnh hưởng đến hoạt động cho vay?
   DNXL có chu kỳ vốn dài, sản phẩm xây lắp phức tạp, chịu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và tiến độ thanh toán phụ thuộc chủ đầu tư, làm tăng rủi ro và yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn.

3. Làm thế nào để cải thiện tỷ lệ nợ quá hạn trong cho vay DNXL?
   Cần tăng cường thẩm định kỹ lưỡng, giám sát chặt chẽ sau giải ngân, xây dựng chính sách tín dụng phù hợp và nâng cao năng lực cán bộ tín dụng để phát hiện và xử lý kịp thời các khoản vay có dấu hiệu rủi ro.

4. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sự hài lòng của DNXL về dịch vụ tín dụng?
   Khả năng tiếp cận vốn và khả năng đáp ứng nhu cầu vay vốn kịp thời là hai yếu tố quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng của DNXL khi sử dụng dịch vụ ngân hàng.

5. Ngân hàng có thể áp dụng công nghệ như thế nào để nâng cao chất lượng cho vay?
   Áp dụng phần mềm quản lý tín dụng chuyên biệt giúp theo dõi tiến độ giải ngân, sử dụng vốn và thu hồi nợ hiệu quả, đồng thời hỗ trợ phân tích rủi ro và cải thiện quy trình thẩm định.

Kết luận

• Chất lượng cho vay DNXL tại BIDV Quảng Bình trong giai đoạn 2016-2018 có sự tăng trưởng ổn định về dư nợ nhưng tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu còn cao, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Sự hài lòng của DNXL về dịch vụ tín dụng chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi khả năng tiếp cận vốn và khả năng đáp ứng của ngân hàng.
• Các nhân tố chủ quan như chính sách cho vay, quy trình, đội ngũ cán bộ tín dụng và nhân tố khách quan như môi trường kinh tế, pháp lý đều tác động đến chất lượng tín dụng.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ từ cải tiến quy trình, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường giám sát đến ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng cho vay DNXL.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho BIDV Quảng Bình và các ngân hàng thương mại khác trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng, góp phần phát triển ngành xây dựng và nền kinh tế địa phương.

Các phòng ban liên quan tại BIDV Quảng Bình cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời. Đề nghị các nhà quản lý ngân hàng và DNXL quan tâm nghiên cứu và áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác tín dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY DOANH NGHIỆP XÂY LẮP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về chất lượng tín dụng cho vay Doanh nghiệp xây lắp của ngân hàng thương mại 1. Tín dụng cho vay Doanh nghiệp xây lắp của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về cho vay Doanh nghiệp xây lắp Để hiểu một cách đầy đủ về tín dụng cho vay DNXL, trước tiên chúng ta cần đưa ra định nghĩa về lĩnh vực hoạt động thi công xây lắp.

Theo Nguyễn Vũ Việt và Nguyễn Thị Hòa [16], hoạt động thi công xây lắp được hiểu một cách cơ bản là những công việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bị các công trình, hạng mục công trình. Công trình xây dựng là sản phẩm của công nghệ lắp đặt gắn liền với đất (bao gồm cả khoảng không, mặt nước, mặt đất, mặt biển, thềm lục địa) được tạo thành bởi vật liệu xây dựng, thiết bị và lao động. DNXL là các DN thuộc mọi thành phần kinh tế được thành lập theo quy định của pháp luật, có đăng ký ngành nghề kinh doanh trong lĩnh vực thi công, xây lắp. DNXL có hai lĩnh vực hoạt động chủ yếu là (1) hoạt động tìm kiếm hợp đồng xây dựng và (2) hoạt động bàn giao công trình hoàn thành và thanh quyết toán hợp đồng xây dựng với chủ đầu tư công trình.

Các DN hoạt động trong lĩnh vực xây lắp có trách nhiệm: - Đăng ký hoạt động xây dựng tại các cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. - Chịu trách nhiệm trước pháp luật và Chủ đầu tư về các nội dung đã cam kết trong hợp đồng, bao gồm cả số lượng, chất lượng, tính chính xác của sản phẩm theo thời gian thực hiện hợp đồng, có quy định và hướng dẫn sử dụng công trình trước khi bàn giao công trình xây dựng, thực hiện bảo hành chất lượng sản phẩm xây dụng và công trình theo quy định. - Thực hiện chế độ bảo hiểm công trình xây dựng, thực hiện an toàn lao động, bảo vệ môi trường sinh thái trong quá trình xây dựng. Thông tin rộng rãi về năng lực hoạt động của DN để Chủ đầu tư biết và lựa chọn.

Đặc trưng của DNXL So với các ngành sản xuất khác, ngành XDCB có những đặc điểm về kinh tế - kỹ thuật riêng biệt, thể hiện rất rõ nét ở sản phẩm xây lắp và quá trình tạo ra sản phẩm của ngành. Những đặc điểm riêng của ngành và đặc điểm sản phẩm xây lắp sẽ chi phối công tác tổ chức quản lý, điều hành. Việc nghiên cứu nắm rõ các đặc điểm này, giúp Ngân hàng đưa ra những quyết định chính xác, nắm rõ được những hạn chế và đề ra những phương án khắc phục nhằm nâng cao chất lượng cho vay, nâng cao hiệu quả kinh doanh [16]. Về sản phẩm xây lắp - Sản phẩm xây lắp có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc: Mỗi sản phẩm đều có thiết kế riêng theo yêu cầu của nhiệm vụ thiết kế, mặc dù sản phẩm xây lắp có thể giống nhau về hình thức song về kết cấu, quy phạm thì không giống nhau hoàn toàn nếu xây dựng ở những địa điểm khác nhau, nên mặc dù có thể sản xuất hàng loạt theo mẫu thiết kế thống nhất nhưng chi phí xây dựng không thống nhất.

Bên cạnh đó, với đặc điểm quy mô (thể tích) lớn và phức tạp của sản phẩm xây lắp dẫn đến chu kỳ sản xuất dài, vốn đầu tư bỏ vào để xây dựng dễ bị ứ đọng, gây lãng phí, hoặc ngược lại nếu thiếu vốn sẽ làm công tác thi công bị gián đoạn, kéo dài thời gian xây dựng.Do đó, từ đặc điểm này, yêu cầu công tác quản lý tài chính phải có kế hoạch, tiến độ thi công, dự toán cụ thể cho từng công trình, từng hạng mục công trình và dự toán chi tiết theo thiết kế tổ chức thi công, có biện pháp kỹ thuật thi công tốt để rút ngắn thời gian xây dựng, tiết kiệm vật tư, lao động, tiết kiệm chi phí quản lý để hạ giá thành xây dựng [16]. - Sản phẩm xây lắp có tính chất cố định, nơi sản xuất gắn liền với nơi tiêu thụ sản phẩm:Các tư liệu sản xuất (các máy móc, thiết bị thi công, công nhân,.) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm. Đặc điểm này làm khó khăn cho công tác tổ chức sản xuất. Việc bố trí các công trình tạm phục vụ thi công (lán trại, kho tàng…) phối hợp với các phương tiện, máy móc thiết bị nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp và tốn kém.

Do đó, để giảm thiểu lãng phí, thất thoát trên đòi hỏi trước khi khởi công xây dựng công trình phải làm thật tốt công tác chuẩn bị đầu tư và chuẩn bị xây dựng; hiệu quả kinh doanh sẽ phụ thuộc rất lớn vào trình độ tổ chức quản lý của đơn vị xây lắp [16]. 8 Luan van - Sản phẩm xây lắp chịu ảnh hưởng của điều kiện thiên nhiên, khí hậu, địa chất, thuỷ văn.: Chất lượng và giá cả (chi phí xây dựng) sản phẩm xây lắp phụ thuộc trực tiếp của các điều kiện tự nhiên. Các DNXL không thể lường trước được hết những khó khăn do tác động của thời tiết, khí hậu. Rủi ro xảy ra tác động tới tiến độ thi công công trình, giá thành công trình, thậm chí cả chất lượng công trình.

Do đó, các DNXL phải lập tiến độ thi công, tổ chức thi công hợp lý, có phương án sử dụng cũng như bảo quản nguyên, nhiên vật liệu để tránh bị tác động xấu của các điều kiện tự nhiên và quản lý hiệu quả chi phí [16]. - Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thỏa thuận với chủ đầu tư (giá đấu thầu), do đó tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không thể hiện rõ. Đối tượng hạch toán chi phí cụ thể trong xây lắp là các hạng mục công trình, các giai đoạn của hạng mục hay nhóm hạng mục. Do đó, DNXL phải lập dự toán chi phí và tính giá thành theo từng hạng mục công trình hay giai đoạn của hạng mục công trình [16].

- Sản phẩm xây lắp liên quan đến nhiều ngành khác nhau trong quá trình xây dựng và sử dụng: Tài sản cố định của các ngành khác nhau là sản phẩm của ngành xây lắp. Do vậy, chất lượng sản phẩm xây lắp liên quan đến chất lượng đầu tư của các ngành và hiệu quả đầu tư trong nền kinh tế [16]. Đặc điểm về tổ chức quản lý và sản xuất kinh doanh - Hoạt động kinh doanh của DNXL là hoạt động mang tính đặc thù, sản phẩm của họ là những công trình xây dựng (từ công trình xây dựng công nghiệp đến dân dụng, cầu đường, cơ sở hạ tầng, xây lắp điện…), các DNXL chỉ sản xuất những sản phẩm mà chủ đầu tư đặt hàng và được tiêu thụ khi chủ đầu tư chấp thuận theo các điều kiện đã ký kết. Hoạt động sản xuất kinh doanh của DNXL phần nào phụ thuộc vào khả năng phát triển, đầu tư và mở rộng của nền kinh tế, nếu đầu tư của nền kinh tế tăng trưởng cao thì thị trường tiêu thụ của DNXL có khả năng được mở rộng.

Trên cơ sở đó, hoạt động cho vay của Ngân hàng đối với khách hàng DNXL để tham gia thi công các công trình phục vụ cho nhu cầu phát triển của nền kinh tế cũng có khả năng mở rộng [16]. 9 Luan van - Kết quả sản xuất kinh doanh của DNXL được thực hiện khi các công trình xây lắp (sản phẩm xây lắp) được chủ đầu tư chấp thuận và thanh toán, và chỉ khi đó DNXL mới có khả năng trả nợ ngân hàng. Vì vậy, quan hệ tín dụng giữa DNXL và Ngân hàng, hay nói cách khác chất lượng cho vay đối với DNXL sẽ phụ thuộc lớn vào mối quan hệ giữa chủ đầu tư (bên A) và DNXL (bên B), mối quan hệ này thể hiện ở: Chất lượng thực hiện công trình, phương thức nghiệm thu thanh toán của chủ đầu tư, tiến độ xây dựng, nguồn vốn xây dựng cơ bản của chủ đầu tư… [16] c. Về tình hình tài chính của doanh nghiệp xây lắp - Nhu cầu vốn lưu động thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh: Do tính chất hoạt động của DNXL nên cơ cấu vốn có đặc thù riêng khác với ngành công nghiệp và các ngành khác, cụ thể là nhu cầu vốn lưu động (vốn kinh doanh doanh ngắn hạn) cho hoạt động SXKD chiếm tỷ trọng lớn nhất.

Các Ngân hàng thường cho vay các DNXL chủ yếu để tài trợ vốn lưu động phục vụ thi công các công trình. Đối với nhu cầu đầu tư mới, thay thế và cải tiến máy móc thiết bị, nâng cao năng lực sản xuất, Ngân hàng chỉ tham gia tài trợ một phần, phần còn lại các DNXL phải bỏ vốn tự có của mình [16]. - Tốc độ chu chuyển vốn trong các DNXL thường không cao: Do đặc điểm xây dựng một đơn vị sản phẩm đòi hỏi phải bỏ nhiều chi phí, thời gian thi công kéo dài dẫn đến tình trạng ứ đọng vốn sản xuất ở các hạng mục công trình thi công dở dang. Khi công trình hoàn thành, công tác nghiệm thu, quyết toán và thanh toán còn phải phụ thuộc vào chủ đầu tư.

Các DNXL thường xuyên bị chiếm dụng vốn trong thời gian dài nên tốc độ quay vòng vốn lưu động thường rất thấp, nhu cầu vốn lưu động cần thiết cho thi công lớn. Trong khi đó vốn chủ hữu chiếm tỷ lệ nhỏ trên tổng nguồn vốn nên để đủ vốn hoạt động, các DNXL phải huy động vốn bên ngoài mà chủ yếu là vốn vay ngân hàng [16]. - Khả năng tự chủ về tài chính thấp: Thực tế hiện nay, vốn chủ sở hữu của DNXL thường chỉ chiếm khoảng 5-20% trong tổng nguồn vốn, còn lại là vốn vay ngân hàng và vốn chiếm dụng khác. Do đó gánh nặng về chi phí lãi vay lớn gây áp lực đến hiệu quả kinh doanh và tình hình tài chính của DN.

Lợi nhuận đạt được không cao nên khả năng bổ sung vốn chủ sở hữu và đầu tư nâng cao năng lực sản 10 Luan van xuất thi công thường hạn chế. Trong khi đó, khối lượng thi công tăng lên cùng với yêu cầu cao về chất lượng công trình đòi hỏi phải có những thiết bị thi công hiện đại nên nhu cầu vốn (cả vốn lưu động và vốn đầu tư trung dài hạn) ngày càng tăng. Vì vậy, các DNXL phải vay ngân hàng ngày càng nhiều để tài trợ cho nhu cầu vốn của mình.