Cây Dó Bầu và Trầm Hương: Giá Trị Kinh Tế và Nghiên Cứu

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Kỹ thuật cấy tạo trầm trên cây gió bầu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Người hướng dẫn: Thầy Bùi Văn Thế Vinh
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Phương Pháp Cấy Tạo Trầm Trên Cây Dó Bầu
• Loại tài liệu: Tiểu Luận Tốt Nghiệp

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.2. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3. GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG II: TỔNG QUAN VỀ CÂY DÓ BẦU
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ CÂY DÓ BẦU
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM PHÂN LOẠI
• 2.3. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC CỦA CÂY DÓ BẦU
• 2.4. ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI
• 2.5. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI
• 2.6. KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY DÓ BẦU
• 2.6.1. GIAI ĐOẠN VƯỜN ƯƠM
• 2.6.1.1. Chọn đất làm vườn ươm cây con
• 2.6.1.2. Làm đất và thiết kế líp ươm
• 2.6.1.3. Xử lý đất và bón lót phân
• 2.6.1.4. Gieo hạt
• 2.6.1.5. Làm giàn che cây con
• 2.6.1.6. Tưới nước giữ ẩm sau gieo
• 2.6.2. GIAI ĐOẠN VƯỜN BẦU
• 2.6.2.1. Vỏ bầu
• 2.6.2.2. Xử lý đất vô bầu (Ruột bầu)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cây Dó Bầu Trầm Hương Giá Trị Kinh Tế

Cây Dó bầu, còn gọi là cây Trầm hương hay cây Kì nam, nổi tiếng với khả năng tạo ra trầm hương, một sản phẩm vô cùng quý giá. Trầm hương đã được sử dụng hàng ngàn năm trên khắp thế giới, nhờ vào những công dụng tuyệt vời của nó. Giá trị kinh tế cao của trầm hương khiến cây Dó bầu trở thành đối tượng nghiên cứu quan trọng của các nhà khoa học và người dân. Tuy nhiên, các nghiên cứu hệ thống về quá trình hình thành trầm hương vẫn còn hạn chế, chưa đưa ra được quy trình tối ưu để áp dụng rộng rãi. Nguồn trầm hương tự nhiên ngày càng cạn kiệt do khai thác quá mức. Việc bảo tồn và phát triển cây Dó bầu là vô cùng cấp thiết. Theo tài liệu gốc, trước tình hình đó Hội Đồng Bộ Trưởng đã ban hành Nghị Định số 18-HDBT ngày 17 tháng 01 năm 1992 quy định danh mục thực vật rừng, động vật rừng quý hiếm và có chế độ bảo vệ, đã xếp cây Dó bầu vào danh mục nhóm 1A, tức là bảo vệ nghiêm ngặt.

1.1. Lịch Sử Sử Dụng Trầm Hương Từ Ngàn Xưa Đến Nay

Trầm hương đã được biết đến và sử dụng từ hàng ngàn năm trước, trong nhiều nền văn hóa khác nhau. Từ các nghi lễ tôn giáo đến y học cổ truyền, trầm hương luôn đóng vai trò quan trọng. Giá trị tâm linh và dược tính của trầm hương đã được công nhận rộng rãi. Ngày nay, tinh dầu trầm hương và các sản phẩm từ trầm hương vẫn được ưa chuộng trên thị trường quốc tế. Việc tìm hiểu lịch sử sử dụng trầm hương giúp chúng ta trân trọng hơn giá trị của loại sản vật quý hiếm này.

1.2. Giá Trị Kinh Tế Của Trầm Hương Tiềm Năng Phát Triển

Giá trị kinh tế của cây Dó bầu chủ yếu đến từ trầm hương và kì nam, những sản phẩm có giá trị rất cao trên thị trường. Nhu cầu về trầm hương ngày càng tăng, tạo ra tiềm năng lớn cho việc phát triển kinh tế từ cây Dó bầu. Tuy nhiên, việc khai thác và sản xuất trầm hương cần được thực hiện một cách bền vững để đảm bảo nguồn cung lâu dài. Đầu tư vào kỹ thuật trồng cây Dó bầu và cấy tạo trầm hương là hướng đi đầy hứa hẹn.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Cây Dó Bầu Trầm Hương

Mặc dù có giá trị kinh tế cao, việc phát triển cây Dó bầu và trầm hương đối mặt với nhiều thách thức. Nguồn trầm hương tự nhiên ngày càng cạn kiệt do khai thác quá mức và mất rừng. Các phương pháp cấy tạo trầm hương nhân tạo vẫn chưa đạt hiệu quả cao và chưa được áp dụng rộng rãi. Bệnh cây Dó bầu cũng là một vấn đề đáng lo ngại, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng trầm hương. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này, từ việc bảo tồn nguồn gen đến nghiên cứu và phát triển kỹ thuật trồng cây Dó bầu tiên tiến.

2.1. Khai Thác Quá Mức Nguy Cơ Cạn Kiệt Nguồn Trầm Hương

Tình trạng khai thác trầm hương tự nhiên một cách bừa bãi đã dẫn đến nguy cơ cạn kiệt nguồn tài nguyên quý giá này. Việc chặt phá cây Dó bầu non và già, không phân biệt, đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tái sinh của loài cây này. Cần có những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn để ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép và bảo vệ những khu rừng Dó bầu còn sót lại. Phát triển trồng cây Dó bầu ở đâu và cấy tạo trầm hương bền vững là giải pháp lâu dài.

2.2. Hạn Chế Trong Kỹ Thuật Cấy Tạo Trầm Hương Nhân Tạo

Các phương pháp cấy tạo trầm hương nhân tạo hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đạt được hiệu quả cao và chưa thể thay thế hoàn toàn nguồn trầm hương tự nhiên. Quá trình hình thành trầm hương vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, gây khó khăn cho việc phát triển các quy trình cấy tạo trầm hương tối ưu. Cần có thêm nhiều nghiên cứu khoa học để tìm ra những phương pháp cấy tạo trầm hương hiệu quả hơn, giúp tăng năng suất và chất lượng trầm hương.

III. Kỹ Thuật Trồng Chăm Sóc Cây Dó Bầu Hướng Dẫn Chi Tiết

Để phát triển cây Dó bầu một cách bền vững, cần nắm vững kỹ thuật trồng cây Dó bầu và chăm sóc cây Dó bầu đúng cách. Từ việc chọn giống, chuẩn bị đất, đến việc tưới nước, bón phân và phòng trừ sâu bệnh, mỗi giai đoạn đều có những yêu cầu riêng. Việc áp dụng các phân bón cho cây Dó bầu phù hợp và chăm sóc cây Dó bầu định kỳ sẽ giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh và tạo ra trầm hương chất lượng cao. Theo tài liệu gốc, cây Dó bầu sau khoảng 4-5 năm tuổi thì bắt đầu ra hoa kết trái, tùy vào điều kiện thời tiết của mỗi vùng mà thời gian ra hoa có khác nhau. ở Miền Trung Việt Nam cây bắt đầu ra hoa vào tháng 3 và trái chín vào tháng 7 dương lịch. Nhưng ở Miền Nam thời gian ra hoa tháng 2, trái chín tháng 5-tháng 6 dương lịch.

3.1. Chọn Giống Cây Dó Bầu Tiêu Chí Nguồn Cung Uy Tín

Việc chọn cây Dó bầu giống chất lượng là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của việc trồng Dó bầu. Nên chọn những giống cây có nguồn gốc rõ ràng, được lai tạo và chọn lọc kỹ càng, có khả năng sinh trưởng tốt và tạo ra trầm hương chất lượng cao. Tìm hiểu về các lợi ích của cây Dó bầu và chọn giống phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của vùng trồng. Mua giống từ các vườn ươm uy tín để đảm bảo chất lượng.

3.2. Quy Trình Chăm Sóc Cây Dó Bầu Tưới Nước Bón Phân Phòng Bệnh

Chăm sóc cây Dó bầu đúng cách là yếu tố then chốt để cây sinh trưởng khỏe mạnh và tạo ra trầm hương chất lượng cao. Cần tưới nước đều đặn, đặc biệt là trong mùa khô. Bón phân định kỳ để cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây. Phòng trừ sâu bệnh kịp thời để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Thường xuyên kiểm tra và cắt tỉa cành để tạo dáng cho cây và tăng cường khả năng quang hợp.

IV. Phương Pháp Cấy Tạo Trầm Hương Bí Quyết Hiệu Quả

Để tăng năng suất trầm hương, các phương pháp cấy tạo trầm hương ngày càng được quan tâm. Có nhiều phương pháp cấy tạo trầm hương khác nhau, từ phương pháp cơ học đến phương pháp hóa học và sinh học. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn phương pháp cấy tạo trầm hương phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như loại cây, điều kiện khí hậu và mục tiêu sản xuất. Theo tài liệu gốc, hầu hết các kết quả nghiên cứu được công bố đều chưa đưa ra được các quy trình tối ưu cũng như là cơ chế hình thành Trầm hương để có thể áp dụng rộng rãi ra sản xuất đại trà.

4.1. Các Phương Pháp Cấy Tạo Trầm Hương Phổ Biến Hiện Nay

Hiện nay, có nhiều phương pháp cấy tạo trầm hương được áp dụng, bao gồm phương pháp cơ học (tạo vết thương trên thân cây), phương pháp hóa học (sử dụng hóa chất để kích thích tạo trầm hương), và phương pháp sinh học (sử dụng vi sinh vật để tạo trầm hương). Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và hiệu quả của chúng phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nghiên cứu và phát triển các phương pháp cấy tạo trầm hương mới là rất quan trọng.

4.2. Quy Trình Cấy Trầm Hương Bước Đi Chi Tiết Lưu Ý Quan Trọng

Việc thực hiện quy trình cấy trầm đúng cách là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả của quá trình cấy tạo trầm hương. Cần tuân thủ các bước đi chi tiết, từ việc chuẩn bị dụng cụ, chọn vị trí cấy trầm, đến việc chăm sóc cây sau khi cấy trầm. Lưu ý đến các yếu tố như thời tiết, độ ẩm và ánh sáng để tạo điều kiện tốt nhất cho quá trình hình thành trầm hương.

V. Thu Hoạch Chế Biến Trầm Hương Bí Quyết Giữ Trọn Giá Trị

Sau quá trình cấy tạo trầm hương, việc thu hoạch trầm hương và chế biến cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ trọn giá trị của sản phẩm. Thời điểm thu hoạch trầm hương thích hợp và phương pháp chế biến đúng cách sẽ ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị của trầm hương. Cần có những kỹ thuật thu hoạch trầm hương và chế biến chuyên nghiệp để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn cao nhất.

5.1. Thời Điểm Thu Hoạch Trầm Hương Dấu Hiệu Nhận Biết Kỹ Thuật

Xác định thời điểm thu hoạch trầm hương thích hợp là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng sản phẩm. Cần quan sát các dấu hiệu trên cây, như màu sắc và mùi hương của gỗ, để xác định thời điểm thu hoạch trầm hương tối ưu. Sử dụng các kỹ thuật thu hoạch trầm hương chuyên nghiệp để tránh làm hư hại đến cây và đảm bảo thu được trầm hương chất lượng cao.

5.2. Chế Biến Trầm Hương Phương Pháp Bí Quyết Tăng Giá Trị

Quá trình chế biến trầm hương có thể ảnh hưởng lớn đến giá trị của sản phẩm. Có nhiều phương pháp chế biến trầm hương khác nhau, từ phương pháp thủ công truyền thống đến phương pháp công nghiệp hiện đại. Việc lựa chọn phương pháp chế biến phù hợp phụ thuộc vào loại trầm hương và mục tiêu sử dụng. Áp dụng các bí quyết chế biến trầm hương để tăng giá trị và tạo ra những sản phẩm độc đáo.

VI. Thị Trường Trầm Hương Phân Tích Cơ Hội Đầu Tư Cây Dó Bầu

Thị trường trầm hương là một thị trường tiềm năng với giá trị kinh tế cao. Nhu cầu về trầm hương ngày càng tăng, đặc biệt là ở các nước châu Á. Việc đầu tư cây Dó bầu có thể mang lại lợi nhuận lớn, nhưng cũng cần phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố rủi ro. Phân tích thị trường trầm hương và tìm hiểu về các cơ hội đầu tư cây Dó bầu là rất quan trọng trước khi đưa ra quyết định.

6.1. Phân Tích Thị Trường Trầm Hương Xu Hướng Nhu Cầu

Phân tích thị trường trầm hương giúp chúng ta hiểu rõ hơn về xu hướng và nhu cầu của thị trường. Nhu cầu về trầm hương đang tăng lên ở nhiều quốc gia, đặc biệt là ở các nước có nền văn hóa truyền thống sử dụng trầm hương. Các sản phẩm từ trầm hương, như tinh dầu trầm hương, trầm cảnh, và gỗ Dó bầu, cũng đang được ưa chuộng trên thị trường.

6.2. Đầu Tư Cây Dó Bầu Cơ Hội Rủi Ro Cần Cân Nhắc

Đầu tư cây Dó bầu có thể là một cơ hội sinh lời hấp dẫn, nhưng cũng đi kèm với những rủi ro nhất định. Cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố như chi phí đầu tư, thời gian thu hồi vốn, và rủi ro về bệnh cây Dó bầu. Tìm hiểu về các chính sách hỗ trợ của nhà nước và các chương trình khuyến khích trồng cây Dó bầu để giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ: Cây Dó bầu còn gọi là cây Trầm hương, hay cây Kì nam, trong gỗ của nó có khả năng sinh ra một loại sản phẩm đặc biệt gọi là Trầm hương hay Kì nam. Trầm hương có rất nhiều công dụng đã được biết và sử dụng từ hàng ngàn năm qua, ở nhiều nước trên thế giới. Từ xưa đến nay Trầm hương và Kì nam là loại sản phẩm đặc biệt quý hiếm của rừng mà thiên nhiên ưu ái ban tặng cho con người. Chính vì vậy mà Trầm hương có giá trị kinh tế rất cao trên thị trường.

Điều này đã làm cho cây Dó bầu trở thành loài thực vật đặc biệt được nhiều nhà khoa học và người dân chú ý, có giá trị đặc biệt về mặt nghiên cứu khoa học ở Việt Nam nói riêng và các nước trên thế giới nói chung. Tuy nhiên, những nghiên cứu có tính hệ thống về sự hình thành Trầm hương trên cây Dó bầu chỉ mới bắt đầu từ vài thập niên gần đây. Hầu hết các kết quả nghiên cứu được công bố đều chưa đưa ra được các quy trình tối ưu cũng như là cơ chế hình thành Trầm hương để có thể áp dụng rộng rãi ra sản xuất đại trà. Trong khi đó cùng với sự mất rừng thì nguồn Trầm hương tự nhiên cũng ngày càng cạn dần.

Các loài thuộc chi Aquilaria có khả năng cho Trầm bị khai thác cạn kiệt. Ở Việt Nam những người khai thác Trầm chặt đốn bừa bãi những cây Dó bầu ở bất kì độ tuổi nào. Với cách khai thác như vậy thì chỉ trong một thời gian ngắn những cây thuộc họ cây Dó bầu gần như bị diệt chủng.Trước tình hình đó Hội Đồng Bộ Trưởng (nay thuộc Chính Phủ ) đã ban hành Nghị Định số 18-HDBT ngày 17 tháng 01 năm 1992 quy định danh mục thực vật rừng, động vật rừng quý hiếm và có chế độ bảo vệ, đã xếp cây Dó bầu vào danh mục nhóm 1A, tức là bảo vệ nghiêm ngặt. Trước tình hình đó hiện nay ở nước ta đã và đang có rất nhiều tổ chức, cơ quan, cá nhân trồng cây Dó bầu đại trà, nhằm mục đích cải thiện kinh tế, phủ xanh đất trống đồi trọc, góp phần xóa đói giảm ngèo v.v… Tuy nhiên, phần lớn các dự án đó mới đang ở giai đoạn trồng và thử nghiệm gây tạo Trầm bằng các phương pháp khác nhau và các kết quả thu được đều chưa được khả quan lắm.

1 Mặt khác nếu để cây Dó bầu mọc ngoài tự nhiên (ở rừng tự nhiên) thì khả năng cho Trầm hương của cây Dó bầu rất hạn chế (khoảng 10%). Chỉ một số cây vì lí do nào đó các tác nhân từ bên ngoài tác động đến cây Dó bầu như mưa, gió, sét đánh làm gãy thân, cành… qua các vết thương đó, vi sinh vật sẽ xâm nhiễm vào cây. Và cảm ứng sự hình thành dần dần theo thời gian. Vì những lí do kể trên đồng thời dưới sự phân công của bộ môn Công Nghệ Sinh Học và dưới sự hướng dẫn của thầy Bùi Văn Thế Vinh tôi đã thực hiện tiểu luận tốt nghiệp “Phương pháp cấy tạo Trầm trên cây Dó bầu” 1.

MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI: + Tổng quan về cây Dó bầu + Tìm hiểu qui trình kĩ thuật cấy tạo Trầm hương nhân tạo bằng phương pháp vi sinh và hóa học có hiệu quả. GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI: Do quỹ thời gian còn hạn chế nên tôi mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến việc hình thành Trầm hương trên cây Dó bầu ở mức độ tổng quan và một số thực nghiệm đã được nghiên cứu. 2 CHƯƠNG II: TỔNG QUAN VỀ CÂY DÓ BẦU 2. GIỚI THIỆU VỀ CÂY DÓ BẦU: Cây Dó bầu thuộc : Lớp (Class): Magnoliopsida Bộ (Order): Myrtales Họ (Family): Thymelaeaceae Giống Aquilaria có tất cả 24 loài (Species) khác nhau gồm: 1.

Aquilaria beccariana van Tiegh 2. Aquilaria hirta Ridl 3. Aquilaria microcarpa Baill 4. Aquilaria cumingiana (Decne) Ridl 5.

Aquilaria filaria (Oken) Merr 6. Aquilaria brachyantha (Merr) Hall. Aquilaria urdanetensis (Elmer) Hall. Aquilaria citrinaecarpa (Elmer) Hall.

Aquilaria apiculata Elmer 10. Aquilaria parvifolia (Quis) Ding Hou 11. Aquilaria rostrata Ridl 12. Aquilaria crassna Pierre ex Lecomte 13.

Aquilaria banaense Pham-Hoang-Ho 14. Aquilaria subintegra Ding Hou 16. Aquilaria grandiflora Bth 17. Aquilaria moszkowskii Gilg 19.

Aquilaria tomentosa Gilg 20. Aquilaria bailonii Pierre ex Lecomte 21. Aquilaria sinensis Merr 22. Aquilaria apiculata Merr 23.

Aquilaria acuminate (Merr) Quis 3 24.C Huang Mới đây, tiến sĩ Lê Công Kiệt (Việt Nam) và tiến sĩ Paul Kessler (Hà Lan) vừa phát hiện loài thứ 25 ở cao nguyên Trung Bộ trong năm 2005 có tên khoa học là Aquilaria rugosa L. Cây Dó bầu thuộc loài Aquilaria crassna Pierre ex Lecomte 2. ĐẶC ĐIỂM PHÂN LOẠI: Tên thông thường: Tùy theo mỗi quốc gia mà Trầm hương có tên khác nhau: - Trung Quốc: Tuchenxiang (Tiếng phổ thông: Ch'en Hsiang). - Pháp: Bois d'aigle, Bois d'aloes, Calambac, Calambour - Anh: Agarwood hay Aloes wood, Malayan eaglewood - Đức: Adlerhoiz.

- Hy Lạp: Agallochon. - Malaysia: Garu - Campuchia: Kalampeahk chan, Crassna, KresnaKlampèoh.1: Vườn cây Dó bầu được 5 tuổi - Việt Nam: Cây Trầm hương, Dó bầu, Dó trầm, Cây Tóc… -Indonesia: Gaharu, Tengkaras, Mengkaras 4 Tại Việt Nam cách gọi tên tiếng Việt cho mỗi loài rất khác nhau giữa các địa phương. Ở đảo Phú Quốc người ta chia cây Dó ra thành hai loài khác nhau, cây Dó nghệ gỗ có màu vàng nhạt và hơi cứng còn cây Dó bầu gỗ màu trắng và mềm. Ở các tỉnh Miền Trung thì chia cây Dó ra 4 loài: Dó bầu hương, Dó mẹ, Dó dây và Dó bầu thường.

Ngoài ra, ở một số địa phương khác người ta còn chia cây Dó ra các loài như: Dó bầu, Dó niệt, Dó mẹ, Dó gạch…Với cách phân chia nêu trên chúng ta khó xác định được tên khoa học của mỗi loài. * Mặc dù cách phân loại và đặt tên còn nhiều điểm bất đồng, chưa có khoa học, nhưng ở Việt Nam hiện nay cây Dó bầu (Tên khoa học: Aquilaria Crassna pierre ex Lecomte) được nông dân ưa chuộng và nhân giống rộng rãi vì có khả năng cho Trầm nhiều và chất lượng Trầm tốt nhất. Dó bầu còn có tên gọi khác dựa vào những sản phẩm của chúng như cây Tóc, cây Trầm, cây Trầm hương, cây Kì Nam.v…Theo Nguyễn Hiền và Võ Văn Chi (1991) cây Dó bầu chính thức được đặt tên khoa học và công bố dựa vào những mẫu vật do nhà thực vật học người Pháp là Pierre thu nhập tại Phú Quốc (Việt Nam) và núi Aral tỉnh Samrongtong (Cambodia) vào tháng 05 năm 1870. Pierre đã dựa vào tên Cambodia là Karasna để đặt cho cây Dó bầu Aquilaria crassna nhưng nó chỉ là tên trần chưa có bảng mô tả và việc công bố chưa được chính thức hóa.

Sau đó Henri Lecomte trong bộ sách Thực Vật Chí Đông Dương lần đầu tiên mô tả các loài thuộc chi Aquilaria ở Đông Dương và công bố chính thức trong thực vật học của Pháp năm 1914 và xếp chi này vào họ Trầm. Phạm Hoàng Hộ (1992) trong công trình gần đây nhất xác nhận ở Việt Nam, chi Aquilaria thuộc họ Trầm hương có ba loài được định danh là: + Aquilaria crassna Pierre ex Lecomte: Dó bầu, Trầm; ghi nhận ở Phú Khánh,Bảo Lộc và Phú Quốc. + Aquilaria baillonii Pierre ex Lecomte: Dó baillon; ghi nhận ở rừng dầy ẩm Bình Trị Thiên, Quảng Nam, Đà Nẵng. + Aquilaria banaensae Phạm Hoàng: Dó Bà Na; ghi nhận ở rừng dầy ẩm Quảng Nam, Đà Nẵng.

5 Và mới đây, tiến sĩ Lê Công Kiệt (Việt Nam) và tiến sĩ Paul Kessler (Hà Lan) vừa phát hiện loài thứ tư ở cao nguyên Trung Bộ trong năm 2005 có tên khoa học là Aquilaria rugosa L. Các tác giả khác như GS. Lê Văn Kí (1993), các tác giả trong quyển “Cây Gỗ Rừng Việt Nam Tập IV” (1991); “Phân Loại Thực Vật” (Nxb Giáo dục,1972) và “Danh Mục Thực Vật Tây Nguyên” của đoàn điều tra thực vật (1984) đã ghi nhận cây Dó bầu với tên khoa học Aquilaria agallocha Roxd. Tuy nhiên, theo Vũ Văn Chiên (1976) trong “Tóm tắt đặc điểm họ cây thuốc” thì Aquilaria agallocha Roxd chỉ có ở Ấn Độ không có ở Việt Nam, không ghi nhận trong quyển “Thực Vật Chí Đông Dương” của Henri Lecomte.

Một số công trình nghiên cứu khác “Định danh Dược thảo và Dược liệu Đông y” của đoàn Dược sĩ Việt Nam (xuất bản ở Sài Gòn, 1973) và “Những cây thuốc vị thuốc Việt Nam” (Nxb.Khoa học và kỹ thuật Hà Nội, 1981) lại cho rằng Aquilaria agallocha Roxd là đồng danh của Aquilaria crassna Pierre. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC CỦA CÂY DÓ BẦU: Những đặc điểm quan trọng về thực vật học của cây Dó bầu được nhiều tác giả ghi nhận như sau: Dó bầu là một loại cây gỗ lớn, tán thưa, cao khoảng 20m (cũng có thể đạt được 40m). Đường kính ngang ngực 40-50cm (có thể đạt được 80cm). Vỏ mỏng khoảng 2-4mm, trong vỏ có nhiều sợi dài, bền.

Lá đơn, mọc cách, hình ngọn giáo, dài 6-15cm, rộng 2-3cm, đầu mũi nhọn. Hoa tự hình tán, màu trắng. Quả mang hình trứng ngược, dài 3-5cm, rộng 2-3cm, có nhiều lông. Khi chín khai thành hai mảnh, và có từ một đến hai hạt màu đen, có hai phần chính ở phía trên hình nón, phần kéo dài ở phía dưới, phần vỏ ngoài cùng hóa gỗ cứng, bên trong mềm có chứa nhiều dầu.

Một đặc điểm cần chú ý là hạt Dó bầu có đời sống rất ngắn. Cho đến nay việc nhân giống vẫn chủ yếu bằng hạt. Quả sau khi thu hái cần phơi trong bóng mát, chỉ sau vài ngày, vỏ quả sẽ nứt và hạt rơi ra. Mỗi quả chỉ chứa một hạt, cây có kích thước trung bình hàng năm chỉ cho chừng 2.

Khối lượng trung bình của 1. malaccensis nặng khoảng 670 gram. Hạt Trầm mất sức nảy mầm rất nhanh, do đó cần gieo hạt ngay sau khi thu hái. Sau khi gieo chừng 10 – 12 ngày, hạt đã bắt đầu nảy mầm; tuy nhiên thời gian nảy mầm cũng có thể chậm hơn, đôi khi 6 tới trên một tháng.

Những thử nghiệm tại Ấn Độ đã cho biết, thời gian bảo quản có ảnh hưởng lớn đến khả năng nảy mầm của hạt. Gieo hạt ngay sau khi thu hái thì tỷ lệ nảy mầm đạt khoảng 65%; nếu bảo quản hạt một tuần rồi mới đem gieo thì tỷ lệ nảy mầm giảm rõ rệt, còn khoảng 45%. Sau ba tuần bảo quản, tỷ lệ hạt nảy mầm chỉ còn có 5%. Thời gian ra hoa kết trái: Cây Dó bầu sau khoảng 4-5 năm tuổi thì bắt đầu ra hoa kết trái, tùy vào điều kiện thời tiết của mỗi vùng mà thời gian ra hoa có khác nhau.

ở Miền Trung Việt Nam cây bắt đầu ra hoa vào tháng 3 và trái chín vào tháng 7 dương lịch. Nhưng ở Miền Nam thời gian ra hoa tháng 2, trái chín tháng 5-tháng 6 dương lịch.