Nghiên cứu cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu cấu trúc sở hữu quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp bằng chứng các công ty niêm yết ở việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Võ Thị Hồng Diễm
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Thùy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cấu Trúc Sở Hữu Và Giá Trị Doanh Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 2.2. Quan điểm về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3. Quan điểm về mối quan hệ giữa quản trị công ty và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Mô tả biến
• 3.3. Biến phụ thuộc
• 3.4. Biến độc lập
• 3.5. Mô hình nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp kiểm định mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ HỒI QUY
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Ma trận tương quan giữa các biến
• 4.3. Phương pháp kiểm định và lựa chọn mô hình
• 4.4. Kiểm tra hiện tượng phương sai thay đổi
• 4.5. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.6. Kiểm định giả thiết hồi quy cho mô hình lựa chọn
• 4.7. Kết quả hồi quy
• 4.8. Kết quả hồi quy cho từng biến độc lập
• 4.9. Kết quả hồi quy mô hình tổng thể
• 4.10. Kết quả hồi quy theo tỷ lệ sở hữu nhà nước
• 4.11. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hạn chế của luận văn
• 5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấu trúc sở hữu và giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam

Cấu trúc sở hữu và giá trị doanh nghiệp là hai yếu tố quan trọng trong quản lý doanh nghiệp. Tại Việt Nam, mối quan hệ giữa chúng đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Cấu trúc sở hữu không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động mà còn tác động đến giá trị doanh nghiệp. Các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán TP.HCM (HOSE) là đối tượng chính trong nghiên cứu này. Việc hiểu rõ cấu trúc sở hữu giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn.

1.1. Cấu trúc sở hữu doanh nghiệp tại Việt Nam

Cấu trúc sở hữu doanh nghiệp tại Việt Nam thường bao gồm sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài và sở hữu của các thành viên hội đồng quản trị. Mỗi loại hình sở hữu có những đặc điểm riêng và ảnh hưởng khác nhau đến giá trị doanh nghiệp.

1.2. Giá trị doanh nghiệp và các yếu tố ảnh hưởng

Giá trị doanh nghiệp được đo lường qua các chỉ số như ROA, ROE và Tobin Q. Các yếu tố như cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và môi trường kinh doanh đều có tác động đến giá trị này.

II. Vấn đề và thách thức trong cấu trúc sở hữu tại Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về cấu trúc sở hữu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn. Các vấn đề như chi phí đại diện, mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý vẫn tồn tại. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.

2.1. Chi phí đại diện và mâu thuẫn lợi ích

Chi phí đại diện phát sinh từ sự không đồng nhất lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý. Điều này có thể dẫn đến quyết định không tối ưu, ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp.

2.2. Thách thức trong quản trị công ty

Quản trị công ty tại Việt Nam còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao giá trị doanh nghiệp.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc sở hữu và giá trị doanh nghiệp

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và giá trị doanh nghiệp. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2012. Các phương pháp hồi quy như OLS, FEM và REM sẽ được áp dụng để kiểm định giả thuyết.

3.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE. Mẫu nghiên cứu được chọn lọc dựa trên các tiêu chí cụ thể để đảm bảo tính đại diện.

3.2. Các phương pháp phân tích dữ liệu

Phương pháp hồi quy OLS sẽ được sử dụng để kiểm tra mối quan hệ giữa các biến. Nếu vi phạm giả định của OLS, sẽ áp dụng phương pháp hồi quy ảnh hưởng cố định và ngẫu nhiên.

IV. Kết quả nghiên cứu về cấu trúc sở hữu và giá trị doanh nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa sở hữu nhà nước và giá trị doanh nghiệp. Sở hữu nước ngoài cũng có tác động tích cực, nhưng không đáng kể. Tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị độc lập có ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả hoạt động.

4.1. Tác động của sở hữu nhà nước

Sở hữu nhà nước có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp, đặc biệt trong các công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của nhà nước trong quản lý doanh nghiệp.

4.2. Tác động của sở hữu nước ngoài

Sở hữu nước ngoài có ảnh hưởng tích cực đến giá trị doanh nghiệp, nhưng không mạnh mẽ như sở hữu nhà nước. Các công ty có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường có hiệu quả hoạt động tốt hơn.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng đáng kể đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này. Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào các yếu tố khác như môi trường kinh doanh và chính sách quản lý.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ tích cực giữa cấu trúc sở hữu và giá trị doanh nghiệp. Cần tiếp tục nghiên cứu để làm rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể xem xét tác động của các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế và môi trường đầu tư đến giá trị doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh mẽ, việc tối đa hóa giá trị doanh nghiệp trở thành mục tiêu trọng tâm của các công ty niêm yết. Theo số liệu khảo sát từ 100 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) giai đoạn 2008-2012, giá trị doanh nghiệp được đo lường qua các chỉ số ROA trung bình đạt khoảng 7,3% và Tobin Q trung bình là 1,09, phản ánh sự đánh giá tích cực của nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến giá trị doanh nghiệp vẫn còn nhiều tranh luận, đặc biệt trong bối cảnh sở hữu nhà nước chiếm tỷ trọng đáng kể (trung bình 23,09%) và sở hữu nước ngoài khoảng 15,01%.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp, nhằm làm rõ tác động của các thành phần sở hữu như sở hữu nhà nước, sở hữu thành viên Hội đồng Quản trị (HĐQT), sở hữu Ban Giám đốc (BGĐ), sở hữu nước ngoài, cùng các đặc tính quản trị như tính kiêm nhiệm CEO và Chủ tịch HĐQT, tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập và số lượng thành viên Ban Kiểm soát (BKS). Mục tiêu cụ thể là kiểm định ảnh hưởng của các yếu tố này đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, được đo bằng ROA và Tobin Q, trong phạm vi các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE từ năm 2008 đến 2012.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý về vai trò của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty trong việc nâng cao giá trị doanh nghiệp, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách quản trị công ty tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết đại diện (agency theory) của Jensen và Meckling (1976), giải thích mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý, từ đó ảnh hưởng đến chi phí đại diện và giá trị doanh nghiệp. Lý thuyết này cho rằng cấu trúc sở hữu có thể giảm thiểu chi phí đại diện thông qua việc phân bổ quyền sở hữu và kiểm soát hợp lý.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình quản trị công ty tập trung vào các đặc tính của HĐQT và BKS, bao gồm:

• Tính kiêm nhiệm CEO và Chủ tịch HĐQT: ảnh hưởng đến khả năng giám sát và ra quyết định.
• Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập: đảm bảo tính khách quan trong giám sát.
• Số lượng thành viên BKS: tăng cường kiểm soát và minh bạch thông tin.

Các khái niệm chính bao gồm: cấu trúc sở hữu (sở hữu nhà nước, sở hữu BGĐ, sở hữu thành viên HĐQT, sở hữu nước ngoài), quản trị công ty (kiêm nhiệm CEO-Chủ tịch, HĐQT độc lập, BKS), và giá trị doanh nghiệp (đo bằng ROA và Tobin Q).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ 100 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2012. Các công ty thuộc ngành tài chính, ngân hàng, bảo hiểm được loại trừ để đảm bảo tính đồng nhất của mẫu.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Hồi quy đa biến với ba phương pháp: Phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS), mô hình ảnh hưởng cố định (FEM), và mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM).
• Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp giữa FEM và REM.
• Kiểm tra các giả định của mô hình hồi quy như đa cộng tuyến (VIF), tự tương quan (Durbin-Watson), và phương sai thay đổi (kiểm định White).
• Các biến độc lập gồm các thành phần cấu trúc sở hữu và đặc tính quản trị công ty, biến phụ thuộc là ROA và Tobin Q, cùng các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp (log tổng tài sản), đòn bẩy tài chính và tăng trưởng.

Timeline nghiên cứu kéo dài 5 năm, từ 2008 đến 2012, nhằm đánh giá tác động của các yếu tố cấu trúc sở hữu và quản trị công ty trong bối cảnh áp dụng Quy chế quản trị công ty mới tại Việt Nam từ năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của sở hữu nhà nước: Tỷ lệ sở hữu nhà nước trung bình 23,09% có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê lên cả ROA và Tobin Q. Hệ số hồi quy cho ROA là 0,1175 (ý nghĩa 1%), cho thấy khi tỷ lệ sở hữu nhà nước tăng 1 đơn vị phần trăm, hiệu quả hoạt động doanh nghiệp tăng tương ứng. Điều này phản ánh vai trò giám sát tích cực của cổ đông nhà nước và phù hợp với các nghiên cứu tại Trung Quốc.

2. Sở hữu nước ngoài: Tỷ lệ sở hữu nước ngoài trung bình 15,01% cũng có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê lên ROA, cho thấy sự đóng góp của vốn và kinh nghiệm quản trị từ nhà đầu tư nước ngoài trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động.

3. Sở hữu thành viên HĐQT và BGĐ: Tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT (12,16%) và BGĐ (6,18%) có mối tương quan âm với ROA và Tobin Q nhưng không có ý nghĩa thống kê, cho thấy chưa có bằng chứng rõ ràng về tác động của nhóm này đến giá trị doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu.

4. Đặc tính quản trị công ty: Khoảng 44,5% doanh nghiệp có CEO kiêm nhiệm Chủ tịch HĐQT. Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập và số lượng thành viên BKS trung bình lần lượt khoảng 1/3 và 3 thành viên. Các biến này có xu hướng tác động cùng chiều đến giá trị doanh nghiệp, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng và ý nghĩa thống kê cần được phân tích chi tiết hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam, phù hợp với lý thuyết đại diện và các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế. Sở hữu nhà nước không chỉ cung cấp nguồn lực tài chính mà còn tạo điều kiện tiếp cận các khoản vay ưu đãi, hỗ trợ pháp lý, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động.

Mối tương quan âm không có ý nghĩa thống kê của sở hữu thành viên HĐQT và BGĐ có thể do sự kiểm soát chưa chặt chẽ hoặc xung đột lợi ích nội bộ chưa được giải quyết triệt để. Điều này cũng phản ánh đặc thù quản trị công ty tại Việt Nam, nơi mà quyền lực và lợi ích có thể bị tập trung hoặc phân tán không đồng đều.

Tính kiêm nhiệm CEO và Chủ tịch HĐQT, cùng với tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập và số lượng BKS, ảnh hưởng đến khả năng giám sát và minh bạch thông tin, từ đó tác động đến giá trị doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy vai trò quan trọng của cơ chế quản trị công ty trong việc giảm chi phí đại diện và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thanh thể hiện tỷ lệ sở hữu các nhóm cổ đông và biểu đồ đường thể hiện xu hướng ROA, Tobin Q theo từng năm, cùng bảng hệ số hồi quy chi tiết cho từng biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò giám sát của cổ đông nhà nước: Khuyến nghị các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhà nước duy trì và nâng cao tỷ lệ sở hữu, đồng thời cải thiện cơ chế giám sát để phát huy tối đa vai trò của cổ đông nhà nước trong việc nâng cao giá trị doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1-3 năm.

2. Khuyến khích thu hút và tập trung sở hữu nước ngoài: Tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia sâu hơn vào quản trị công ty, nhằm tận dụng nguồn lực tài chính và kinh nghiệm quản lý quốc tế. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp. Timeline: 2-4 năm.

3. Cải thiện cơ chế quản trị công ty: Đề xuất tăng tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập, tách bạch rõ ràng chức năng CEO và Chủ tịch HĐQT, đồng thời nâng cao năng lực và số lượng thành viên BKS để tăng cường giám sát và minh bạch thông tin. Thời gian: 1-2 năm.

4. Xây dựng chính sách khuyến khích sở hữu của thành viên HĐQT và BGĐ: Thiết kế các chính sách cổ phần ưu đãi nhằm gắn kết lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, giảm thiểu xung đột lợi ích và nâng cao hiệu quả hoạt động. Chủ thể: Doanh nghiệp, cổ đông. Timeline: 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến giá trị doanh nghiệp, từ đó điều chỉnh chiến lược sở hữu và quản trị phù hợp nhằm tối đa hóa lợi ích cổ đông.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về vai trò của các nhóm cổ đông và cơ chế quản trị trong việc bảo vệ quyền lợi và gia tăng giá trị đầu tư.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng các quy định, chính sách quản trị công ty và sở hữu phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam, nâng cao hiệu quả thị trường vốn.

4. Giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc sở hữu nhà nước ảnh hưởng thế nào đến giá trị doanh nghiệp?
   Sở hữu nhà nước có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp nhờ khả năng cung cấp nguồn lực tài chính và hỗ trợ pháp lý, giúp doanh nghiệp tiếp cận các khoản vay ưu đãi và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Tại sao sở hữu thành viên HĐQT và BGĐ không có ý nghĩa thống kê trong nghiên cứu?
   Điều này có thể do sự phân tán hoặc tập trung không đồng đều của quyền sở hữu, cũng như các vấn đề về xung đột lợi ích và kiểm soát nội bộ chưa được giải quyết triệt để.

3. Tính kiêm nhiệm CEO và Chủ tịch HĐQT có ảnh hưởng như thế nào?
   Tính kiêm nhiệm có thể làm giảm hiệu quả giám sát của HĐQT đối với CEO, dẫn đến các vấn đề đại diện và ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị doanh nghiệp nếu không được kiểm soát tốt.

4. Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập quan trọng ra sao?
   Thành viên HĐQT độc lập giúp đảm bảo tính khách quan trong giám sát, giảm thiểu xung đột lợi ích và nâng cao chất lượng quản trị công ty, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động.

5. Làm thế nào để nâng cao vai trò của Ban Kiểm soát?
   BKS cần được trang bị đầy đủ quyền hạn, số lượng thành viên phù hợp và năng lực chuyên môn để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ giám sát, đảm bảo minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi cổ đông.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2012.
• Sở hữu thành viên HĐQT và BGĐ chưa cho thấy tác động rõ ràng, phản ánh đặc thù quản trị công ty tại Việt Nam.
• Các đặc tính quản trị công ty như tính kiêm nhiệm CEO-Chủ tịch HĐQT, tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập và số lượng BKS đóng vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Phương pháp hồi quy ảnh hưởng cố định (FEM) được lựa chọn phù hợp nhất để phân tích dữ liệu bảng trong nghiên cứu này.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường vai trò của cổ đông nhà nước, thu hút vốn nước ngoài, cải thiện cơ chế quản trị công ty và gắn kết lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi mẫu, cập nhật dữ liệu mới và phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố quản trị công ty trong bối cảnh thị trường Việt Nam đang phát triển.

Các nhà quản lý doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị và giá trị doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------------- VÕ THỊ HỒNG DIỄM CẤU TRÚC SỞ HỮU, QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP BẰNG CHỨNG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------------- VÕ THỊ HỒNG DIỄM CẤU TRÚC SỞ HỮU, QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP BẰNG CHỨNG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN THỊ THÙY LINH Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp: Bằng chứng các công ty niêm yết ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS. Trần Thị Thùy Linh. Các số liệu trong luận văn có nguồn trích dẫn rõ ràng, đáng tin cậy và được xử lý khách quan, trung thực. Các tài liệu tham khảo trong luận văn đều được trích dẫn rõ ràng. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013 Học viên thực hiện Võ Thị Hồng Diễm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang Trang bìa phụ Lời cam đoan Mục lục Danh mục các kí hiệu, chữ viết tắt Danh mục bảng, biểu Tóm tắt CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU . Vấn đề nghiên cứu . Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu. Bố cục luận văn.3 CHƢƠNG 2: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM . Các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây . Quan điểm về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp . Quan điểm về mối quan hệ giữa quản trị công ty và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp . Mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp . Sở hữu nhà nước . Sở hữu thành viên HĐQT . 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Sở hữu ban giám đốc. Sở hữu nước ngoài . Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập . Kiêm nhiệm Chủ tịch HĐQT & CEO . Ban kiểm soát . Tổng hợp các nghiên cứu giữa cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp .15 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Giả thuyết nghiên cứu . Mô tả biến . Biến phụ thuộc. Biến độc lập: . Mô hình nghiên cứu: . Phƣơng pháp kiểm định mô hình .25 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ HỒI QUY . Thống kê mô tả . Ma trận tƣơng quan giữa các biến . Phƣơng pháp kiểm định và lựa chọn mô hình . Kiểm tra hiện tượng phương sai thay đổi. Lựa chọn mô hình hồi quy . Kiểm định giải thiết hồi quy cho mô hình lựa chọn . Kết quả hồi quy . Kết quả hồi quy cho từng biến độc lập . Kết quả hồi quy mô hình tổng thể . Kết quả hồi quy theo tỷ lệ sở hữu nhà nước . Tóm tắt kết quả nghiên cứu .58 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN . Hạn chế của luận văn . Hƣớng nghiên cứu tiếp theo .623 Tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT AUD: Số lượng thành viên ban kiểm soát BGĐ: Ban giám đốc BKS: Ban kiểm soát BO: Tỷ trọng sở hữu của thành viên hội đồng quản trị CEO: Tổng giám đốc/ Giám đốc CEOD: Kiêm nhiệm Chủ tịch hội đồng quản trị và Tổng giám đốc/Giám đốc FO: Tỷ trọng sở hữu vốn nước ngoài HĐQT: Hội đồng quản trị HOSE: Sàn giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh MO: Tỷ trọng sở hữu của ban giám đốc OD: Tỷ thành viên hội đồng quản trị độc lập SO: Tỷ trọng sở hữu nhà nước TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Trang Bảng 2. Tổng hợp các nghiên cứu trước đây .1: Bảng tóm tắt cách đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu .1: Thống kê mô tả .2: Hệ số tương quan .3: Kiểm định Hausman .4: Kết quả kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến .5: Kết quả kiểm tra hiện tượng tự tương quan.6: Kết quả hồi quy cho từng biến cấu trúc sở hữu đến ROA .7: Kết quả hồi quy cho từng biến cấu trúc sở hữu đến Tobin Q.8: Kết quả hồi quy từng biến đặc tính HĐQT đến ROA .9: Kết quả hồi quy từng biến đặc tính HĐQT đến Tobin Q .10: Kết quả hồi quy mô hình tổng thể .11: Kết quả hồi quy biến cấu trúc quản trị, quản trị công ty và ROA theo tỷ lệ sở hữu nhà nước .12: Kết quả hồi quy biến cấu trúc quản trị, quản trị công ty và Tobin Q theo tỷ lệ sở hữu nhà nước . 56 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TÓM TẮT Luận văn nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp của các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2012. Kế thừa các nghiên cứu của Lee và Zhang (2011), Karaca và Eksi (2012) trong xây dựng và kiểm định mô hình. Luận văn sử dụng dữ liệu bảng được hồi quy theo ba phương pháp: phương pháp bình phương nhỏ nhất, phương pháp ảnh hưởng cố định và phương pháp ảnh hưởng ngẫu nhiên. Kết quả nghiên cứu cho thấy sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài và tỷ lệ thành viên HĐQT tác động cùng chiều lên cả ROA và Tobin Q. Tỷ lệ sở hữu của thành viên HĐQT tác động cùng chiều lên Tobin Q của các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước thấp còn biến kiêm nhiệm của Chủ tịch hội đồng quản trị và CEO tác động cùng chiều lên Tobin Q của các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao. Biến sở hữu của thành viên ban giám đốc và số lượng thành viên ban kiểm soát không có ý nghĩa thống kê. Từ khóa: Cấu trúc sở hữu, quản trị công ty, giá trị doanh nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Vấn đề nghiên cứu Tối đa hoá giá trị tài sản cổ đông là một trong những mục tiêu quan trọng của doanh nghiệp. Giá trị thị trường của doanh nghiệp là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá tài sản của cổ đông (Gill and Obradovich, 2012). Cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đóng vai trò quan trọng trong việc tối đa hoá giá trị tài sản cổ đông, cụ thể nó có những tác động nhất định đến giá trị doanh nghiệp. Thực vậy, mối quan hệ giữa quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp đã được đề cập trong các nghiên cứu của Gill and Mathur (2011); Lee and Zhang (2011); Black (2011); Rouf (2011); Gill and Obradovich (2012). Trong khi đó, cấu trúc sở hữu lại liên quan đến vấn đề chi phí đại diện, cụ thể đó là mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý, từ đó tác động đến chi phí và kéo theo đó là giá trị doanh nghiệp (Lee and Zhang, 2011; Fazlzadeh và cộng sự, 2011; Turki and Sedrine, 2012; Ryu and Yoo, 2011; Uwuigbe and Olusanmi, 2012). Trên thế giới, những vụ bê bối tài chính và sự sụp đổ của các tổ chức lớn ở Mỹ như là Enron, Word Com. đã làm giảm niềm tin của các nhà đầu tư vào thị trường vốn và tính hiệu quả của hoạt động quản trị công ty trong việc thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm giải trình (Gill and Mathur, 2011). Sự sụt giảm của nhà đầu tư có tác động ngược chiều lên giá cổ phần và kéo theo giảm giá trị doanh nghiệp. Vì vậy, để đạt được mục tiêu của doanh nghiệp là tối đa hoá giá trị cổ đông, thì việc khám phá tất cả các nhân tố có thể có tác động đến giá trị doanh nghiệp là rất quan trọng. Cấu trúc sở hữu và quản trị công ty thông qua đặc tính HĐQT, BKS là hai nhóm nhân tố tác động đến giá trị doanh nghiệp. Do đó nên xem xét ảnh hưởng của chúng lên giá trị doanh nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam, thời gian qua các vụ việc bê bối xảy ra liên quan đến hành vi gian lận báo cáo tài chính của Công ty cổ phần Bông Bạch Tuyết và HĐQT Công ty chứng khoán Đại Nam lập báo cáo khống cho BKS… ảnh hưởng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 nghiêm trọng đến quyền lợi của cổ đông và niềm tin của nhà đầu tư đối với công ty cổ phần. Vì vậy, vai trò của quản trị công ty là rất quan trọng. Do đó, kiểm định mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp là rất cần thiết ở Việt Nam. Tính đến thời điểm hiện nay đã có một số nghiên cứu về tác động của cấu trúc sở hữu, quản trị công ty lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ở Việt Nam. Phần lớn các nghiên cứu này xem xét tác động đến thành quả hoạt động dưới góc độ tổng thể và ngành mà chưa đề cập đến ảnh hưởng của chúng theo mức độ sở hữu nhà nước. Luận văn sẽ nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu, quản trị doanh nghiệp đến giá trị doanh nghiệp theo mức độ sở hữu nhà nước khác nhau. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu này tập trung vào mục tiêu là nghiên cứu mối tương quan giữa cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết trên HOSE 1. Câu hỏi nghiên cứu  Cấu trúc sở hữu có tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niên yết tại HOSE hay không? Nếu có thì tác động như thế nào?  Quản trị công ty thông qua các đặc tính của HĐQT, của BKS có tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niên yết tại HOSE hay không? Nếu có thì tác động như thế nào? 1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn này là cấu trúc sở hữu, quản trị công ty, giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết trên HOSE. Cụ thể, cấu trúc sở hữu bao gồm sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài, sở hữu thành viên HĐQT, sở hữu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 ban giám đốc. Quản trị doanh nghiệp được đề cập trong luận văn thông qua các đặc tính của HĐQT đó là tính kiêm nhiệm CEO và chủ tịch HĐQT, tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập, ban kiểm soát.