CHƯƠNG 4 : CẤU TẠO CỬA ĐI, CỬA SỔ Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm và qui định, qui cách về các loại cửa - Trình bày được cấu tạo chi tiết về các loại cửa - Hình thành tính kiên nhẫn, cẩn thận, chính xác và khoa học. Khái niệm – Phân loại – Các qui định về cửa : 1. Khái niệm : Cửa là một cấu trúc di chuyển được sử dụng để mở hay đóng một lối vào. Cửa thường di chuyển xoay quanh một trục (trụ hay cột) và có bản lề để thay đổi vị trí của các cánh cửa hoặc có thể trượt hoặc xoay bên trong của một không gian nhất định.
Khi mở cửa, công trình (tòa nhà, ngôi nhà.) có thể đón gió và ánh sáng. Cửa đóng lại tạo sự tách biệt tương đối với không gian bên ngoài, chống mưa nắng, giảm bớt tiếng ồn, có tác dụng bảo vệ an toàn, chống trộm cắp, đảm bảo sự riêng tư. Ngoài ra cửa ra vào là quan trọng trong việc ngăn ngừa sự lây lan của đám cháy. Cửa là một trong những bộ phận gắn liền với ngôi nhà, nó cũng là một trong những nét nhấn, tạo thẩm mỹ cho ngôi nhà.
Cửa có thể được bố trí từ các phía của ngôi nhà, tòa nhà nhưng thường là ở mặt trước (cửa chính, cửa cái, cửa mặt tiền) và cũng được bố trí để ngăn cách giữa các phòng trong một tòa nhà (cửa phòng ngủ, cửa vệ sinh). Trên các cánh cửa thường được lắp các loại phụ kiện như chốt, khóa, tay co, tay kéo. Cửa có thể làm bằng nhiều loại vật liệu từ tranh, tre, nứa, lá cho đến gỗ, sắt, thép, nhựa, kính. Công dụng chính như sau: Ngăn cách không gian bên trong và bên ngoài, bảo đảm riêng tư cho người sinh sống trong công trình Chống mưa nắng, giảm bớt tiếng ồn Bảo vệ an toàn, chống trộm cắp Cùng với các bộ phận khác của ngôi nhà, tạo nên tính thẩm mỹ cho ngôi nhà.
Chống cháy lan khi có hỏa hoạn 2. Phân loại : Cửa có nhiều loại khác nhau, tùy theo tính chất sử dụng và lắp đặt. Trang 60 Phân loại theo kỹ thuật làm cửa và lắp đặt cửa: Phân loại theo vị trí sử dụng: Cửa chính, cửa mặt tiền: Cửa nằm tại mặt trước, mặt chính của công trình. Đây là vị trí cửa quan trọng nhất, giúp ngăn cách giữa không gian bên ngoài với công trình, cũng là vị trí cần gia tăng các tính năng bảo vệ và thẩm mỹ nhất.
Cửa phòng ngủ/cửa thông phòng: Là loại cửa ngăn cách giữa không gian các phòng trong một công trình Cửa vệ sinh: Loại cửa dành riêng cho phòng vệ sinh trong các công trình Cửa ban công: Nằm tại các vị trí ban công, đòi hỏi đảm bảo về yếu tố an toàn Cửa sổ: Là loại cửa phụ, được bố trí để lấy ánh sáng và gió, tạo sự lưu thông không khí và ánh sáng cho công trình Phân loại theo chất liệu làm cửa: Hiện tại, ở Việt Nam cũng như các quốc gia khác, có thể phân chia các loại cửa theo các vật liệu làm cửa chủ yếu: Cửa gỗ tự nhiên: Ở Việt Nam có nhiều loại gỗ được sử dụng để làm cửa như gỗ căm xe, gỗ lim, gỗ xoan đào. Hiện tại việc làm cửa bằng gỗ tự nhiên đang có xu hướng giảm do sự suy giảm gỗ rừng tự nhiên vì bị cháy rừng, chặt phá rừng. Cửa thép: Cửa được làm bằng vật liệu chính là thép mạ điện và giấy tổ ong. Cửa thép được phân thành hai loại: Cửa thép vân gỗ (cửa thép được sơn tĩnh điện màu vân gỗ, chủ yếu dùng cho các công trình nhà dân) và cửa thép chống cháy (sử dụng chủ yếu cho các công trình nhà xưởng, trường học, trung tâm thương mại, quốc phòng và các công trình đặc thù như quán karaoke.) Cửa nhựa gỗ composite: Được làm bằng vật liệu mới là nhựa gỗ.
Do bản chất của vật liệu, loại cửa này có khả năng chống nước rất tốt, thích hợp với nơi có khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, nồm ẩm như ở Việt Nam. Cửa nhôm kính: Cửa làm bằng vật liệu nhôm kính. Loại cửa này có khả năng lấy sáng rất tốt Ngoài ra, ở một số vùng nông thôn, miền núi tại Việt Nam vẫn còn một số nơi làm cửa bằng các vật liệu tự nhiên thô sơ như tre, nứa, lá. Cửa sập là một cánh cửa được định hướng theo chiều ngang trong một sàn nhà hoặc trần nhà, khi đóng hoặc mở thì có thao tác chuyển động theo chiều dọc của ngôi nhà Cửa kéo là loại cửa đóng mở theo chiều ngang của ngôi nhà, thông thường cánh cửa nằm trên một thanh trượt cho phép nó có thể di chuyển tới lui.
Cửa lùa là một loại cửa kéo. Trang 61 Cửa dành cho vật nuôi là một loại cửa kiểu nắp đậy, thường bằng cao su cho phép vật nuôi (chó, mèo) ra vào và tự động đóng lại bằng lực đàn hồi. Cửa xoay: Là loại cửa có các bản lề gắn xoay quanh một trục, khi người bước vào cần đẩy vào cửa Cửa tự động: Là các loại cửa được gắn trong thang máy hoặc các công trình hiện đại, tối tân, cửa có gắn bộ cảm ứng, điều khiển cho phép nhận thông tin người đi lại để mở hoặc đóng. Cửa cuốn: Là loại cửa có thể cuộn lên xuống, được nhiều gia đình ưa thích sử dụng bởi tính thẩm mỹ và an ninh 3, Các qui định về cửa Kích thước cửa đi và cửa sổ hay cửa nhà nên rộng bao nhiêu là hợp lý? Xây một ngôi nhà đẹp không phải chỉ cần hình khối và công năng mà còn phải bố trí kích thước cửa sổ và cửa đi sao cho cân đối và đặc biệt phải hợp với phong thủy.
Một trong những công đoạn hoàn thiện mẫu biệt thự 2 tầng đẹp nhất và ưng ý thì việc đầu tiên là phải lựa chọn cửa. Ngoài những kiến thức lựa chọn kích thước cửa phải hợp với phong thủy thì nguyên tắc lắp đặt và chọn cửa để có thể nắm bắt và giám sát thợ một cách tốt nhất. Kích thước cửa chính hay cửa đại trong kiến trúc là nơi ra vào, là nơi lưu thông không khí, tạo nên độ thoáng gió, và đón sáng cho ngôi nhà. Cửa là một trong những bộ phận gắn liền với ngôi nhà, nó cũng là một trong những nét nhấn, tạo thẩm mỹ.
Kích thước cửa đi và cửa sổ đối với phong thủy, cửa là nơi tạo ra sự lưu thông vượng khí cho ngôi nhà, nằm trong dương trạch tam yếu “môn – táo – chủ” tức “cửa – bếp hay phòng ngủ”… Cửa đóng lại tạo sự tách biệt tương đối với không gian bên ngoài, chống ánh nắng, giảm bớt tiếng ồn, có tác dụng bảo vệ, chống trộm cắp… Ngoài ra kích thước cửa đi và cửa sổ là quan trọng trong việc ngăn ngừa sự lây lan của đám cháy. Cửa có thể được bố trí từ rất nhiều phía của ngôi nhà hay một tòa nhà nhưng thường là ở mặt trước (cửa chính, cửa đi) và cũng được bố trí để ngăn cách giữa các phòng trong một ngôi nhà. Điều đó chứng minh, cửa là một trong những yếu tố vô cùng quan trọng của ngôi nhà cả về mặt phong thủy và mặt kiến trúc. Kích thước cửa đi và cửa sổ nên sử dụng hai bên thanh ngang (trên) thường nhô ra mỗi bên 110 mm để liên kết chắc khuôn vào tường, liên kết giữa tường và khuôn cửa đi bằng bật thép hoặc thép đuôi cá bắt xiên vào tím tường tại vị trí bản lề cửa.
Giữa khuôn của và tường nên đóng thêm nẹp gỗ vào mặt tường phía trong. Cánh cửa đi có thể có khung hoặc không có khung, ở giữa lắp chớp, gỗ liền (panô) hoặc kính. Trang 62 Kích thước cửa chính trong mỗi thiết kế cửa nhà đều được thiết kế theo một kích thước nhất định phù hợp với tùy từng ngôi nhà, chứ không cửa nhà này đem sử dụng vào cửa nhà kia được. Kích thước cửa đi và cửa sổ panô ván phải nong sâu 12 mm, chắc chắn.
Đố cửa kính phải thẳng, đặc biệt là các đố dọc. Cửa đi bằng gỗ dán cũng có khung và hai mặt ghép gỗ dán 3-5 lớp. Khi cửa đi có lắp kính thì khung và đố cánh cửa mặt hướng ra ngoài phải soi hèm dể lấp kính. Các hèm sâu 10 – 16 mm, rộng 8-12 mm.
Mặt phía trong của cửa thường làm các gờ chỉ để giảm bớt khả năng che ánh sáng và tăng vẻ đẹp cho cửa. Dùng matit gắn hoặc nẹp gỗ để lắp kính vào cửa. Cửa còn phải thiết kế để tránh trong các trường hợp bê đồ đạc hay khuân vác đồ có thể di chuyển một cách dễ dàng hơn, cửa hẹp sẽ gây cản trở trong việc chuyển hay xử lý khi có các trường hợp xấu xảy ra. Kích thước cửa đi và cửa sổ là bộ phận vô cùng quan trọng nếu bạn lựa chọn cửa loại tốt thì nó sẽ tồn lại được lâu và ngược lại sẽ phải tốn công sức và tiền bạc để sửa sang do đó các kiến trúc sư luôn tư vấn cho các gia đình nên làm cửa đi bằng cửa gỗ hoặc hoặc kim loại, và cửa đi nội bộ (cửa phụ và cửa sổ) có thể làm bằng nhựa để đảm bảo an toàn.
Nên thiết kế kích thước cửa đi và cửa sổ các cửa từ ngoài vào trong nhỏ dần theo dạng loa kèn là phù hợp. Lưu ý kích thước cửa đi và cửa sổ là điều quan trọng, một cửa ra vào phải tương đương vừa cỡ với căn nhà hay kích thước từng phòng. Và một cái cửa nhỏ thì không đủ chỗ cho khí tốt đi vào. Kích thước cửa nhà nếu thiết kế một cái cửa quá lớn và quá rộng ở trong nhà hay trong phòng khí tràn ngập vào phòng cho nên của cải vận khí sẽ thoát ra ngoài một cách dễ dàng dịp may có vào bao nhiêu đi chăng nữa thì cũng không thể giữ được.
Khi thiết kế nên tránh đặt ba cửa ra vào và cửa sổ nhiêu hơn nữa nối tiếp nhau nếu như vậy là sắp cửa thẳng hàng nó ảnh hưởng đến hoạt động trong gia đình. Cửa đi (hay cửa ra vào) còn được ví như là mồm miệng của cha mẹ, còn cửa sổ là tiếng nói của các con trong gia đình. Dưới đây là một số kích thước cửa đi và cửa sổ được dùng trong xây cất hoặc tu tạo nhà cửa, có tính tham khảo do một số nhà phong thủy kinh nghiệm lâu năm cung cấp: 1 .