Căn Cứ Xác Định Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh theo pháp luật Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Hồ Thị Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Ngọc Cường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Căn Cứ Xác Định Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CĂN CỨ XÁC ĐỊNH HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH
• 1.1. Khái quát về cạnh tranh, pháp luật cạnh tranh và hành vi hạn chế cạnh tranh
• 1.2. Những vấn đề lý luận về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh
• 1.3. Xác định thị trường liên quan
• 1.4. Xác định thị phần, thị phần kết hợp
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ CĂN CỨ XÁC ĐỊNH HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 2.1. Các quy định về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.2. Quy định về thị trường liên quan
• 2.3. Quy định về xác định thị phần
• 2.4. Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.5. Điều tra xác định thị trường liên quan
• 2.6. Xác định thị phần, thị phần kết hợp
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ CĂN CỨ XÁC ĐỊNH HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH
• 3.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.2. Yêu cầu của việc hoàn thiện các quy định về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.3. Một số giải pháp hoàn thiện các quy định về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.4. Hoàn thiện các quy định pháp luật về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.5. Về tổ chức thực hiện
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Căn Cứ Xác Định Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh

Căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh theo pháp luật Việt Nam là một vấn đề quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và duy trì sự công bằng trong thị trường. Hành vi hạn chế cạnh tranh có thể gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, làm méo mó thị trường và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp. Việc hiểu rõ căn cứ xác định hành vi này sẽ giúp các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

1.1. Khái Niệm Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh

Hành vi hạn chế cạnh tranh được hiểu là những hành động của doanh nghiệp nhằm làm giảm sự cạnh tranh trên thị trường, từ đó ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng. Các hành vi này có thể bao gồm việc lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, hoặc các hình thức cạnh tranh không lành mạnh khác.

1.2. Vai Trò Của Pháp Luật Cạnh Tranh Tại Việt Nam

Pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết hành vi cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và tạo ra môi trường kinh doanh công bằng. Luật Cạnh tranh 2018 đã quy định rõ ràng về các hành vi bị cấm và các biện pháp xử lý vi phạm, từ đó giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình.

II. Những Thách Thức Trong Việc Xác Định Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh

Việc xác định hành vi hạn chế cạnh tranh không phải là điều đơn giản. Có nhiều thách thức mà các cơ quan quản lý và doanh nghiệp phải đối mặt. Những thách thức này bao gồm việc xác định thị trường liên quan, đánh giá thị phần và các yếu tố khác ảnh hưởng đến hành vi cạnh tranh.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Xác Định Thị Trường Liên Quan

Xác định thị trường liên quan là một trong những bước quan trọng trong việc đánh giá hành vi hạn chế cạnh tranh. Tuy nhiên, việc này thường gặp khó khăn do sự biến động của thị trường và sự thay đổi trong nhu cầu của người tiêu dùng.

2.2. Đánh Giá Thị Phần Và Thị Phần Kết Hợp

Đánh giá thị phần là một yếu tố quan trọng để xác định hành vi hạn chế cạnh tranh. Tuy nhiên, việc tính toán thị phần và thị phần kết hợp có thể gặp nhiều khó khăn do sự cạnh tranh gay gắt và sự xuất hiện của các sản phẩm thay thế.

III. Phương Pháp Xác Định Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh Hiệu Quả

Để xác định hành vi hạn chế cạnh tranh một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các phương pháp này bao gồm phân tích thị trường, điều tra và thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp và người tiêu dùng.

3.1. Phân Tích Thị Trường Để Xác Định Hành Vi

Phân tích thị trường giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi cạnh tranh. Việc này bao gồm việc nghiên cứu các đối thủ cạnh tranh, nhu cầu của người tiêu dùng và các yếu tố kinh tế vĩ mô.

3.2. Điều Tra Và Thu Thập Dữ Liệu

Điều tra và thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp và người tiêu dùng là cần thiết để có cái nhìn tổng quan về hành vi cạnh tranh. Các dữ liệu này sẽ giúp các cơ quan quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Căn Cứ Xác Định Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh

Việc áp dụng các căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh trong thực tiễn là rất quan trọng. Các cơ quan quản lý cần phải có những biện pháp cụ thể để xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.

4.1. Các Vụ Việc Điển Hình Về Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh

Có nhiều vụ việc điển hình liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh đã được xử lý tại Việt Nam. Những vụ việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức của doanh nghiệp mà còn tạo ra tiền lệ cho các vụ việc sau này.

4.2. Kinh Nghiệm Quốc Tế Trong Việc Xác Định Hành Vi

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế trong việc xác định hành vi hạn chế cạnh tranh sẽ giúp Việt Nam hoàn thiện hơn về mặt pháp lý. Các quốc gia khác đã áp dụng nhiều biện pháp hiệu quả để kiểm soát hành vi này, từ đó có thể rút ra bài học cho Việt Nam.

V. Kết Luận Về Căn Cứ Xác Định Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh

Căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh theo pháp luật Việt Nam là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết. Việc hiểu rõ các căn cứ này sẽ giúp các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và duy trì sự công bằng trong thị trường.

5.1. Tương Lai Của Pháp Luật Cạnh Tranh Tại Việt Nam

Pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường hiện đại. Các quy định cần phải linh hoạt và phù hợp với thực tiễn để có thể xử lý hiệu quả các hành vi hạn chế cạnh tranh.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện

Để hoàn thiện các quy định về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Các giải pháp cần được xây dựng dựa trên thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Pháp luật cạnh tranh giữ vai trò là xương sống thể chế nhằm duy trì trật tự thị trường tự do và bình đẳng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Sự ra đời của Luật Cạnh tranh năm 2004 (Luật số 27/2004/QH11 gồm 6 chương, 123 điều, có hiệu lực từ ngày 01/07/2005) đánh dấu bước ngoặt pháp lý quan trọng tại Việt Nam trong việc kiểm soát các hành vi phản cạnh tranh. Vấn đề cốt lõi trong thực thi đạo luật này nằm ở việc xác lập các căn cứ pháp lý và kinh tế để nhận diện chính xác hành vi hạn chế cạnh tranh, bao gồm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền và tập trung kinh tế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm sáng tỏ hệ thống căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh dựa trên hai trụ cột: thị trường liên quan (thị trường sản phẩm và thị trường địa lý) và thị phần (thị phần đơn lẻ và thị phần kết hợp). Đề tài giải quyết khoảng trống giữa các quy định trừu tượng trong luật định và thực tiễn áp dụng thông qua Nghị định số 116/2005/NĐ-CP. Phạm vi nghiên cứu bao quát quá trình thực thi pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam từ năm 2005 đến năm 2010, đồng thời đối chiếu với các mô hình kiểm soát cạnh tranh tiên tiến như Liên minh Châu Âu (EU), Pháp và Hoa Kỳ. Kết quả nghiên cứu đóng góp nền tảng học thuật giúp chuẩn hóa quy trình điều tra, giảm tỷ lệ sai sót định tính trong xác định thị phần vượt ngưỡng luật định từ 30% đến 50%, bảo đảm tối ưu hóa hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng và quyền tự do kinh doanh của hơn 500.000 doanh nghiệp đang hoạt động trong nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết cấu trúc - hành vi - kết quả (Structure - Conduct - Performance: SCP) của kinh tế học tổ chức ngành để phân tích mối tương quan giữa mức độ tập trung thị trường và khả năng chi phối giá cả của doanh nghiệp. Song song đó, lý thuyết về sức mạnh thị trường (Market Power) được sử dụng để làm rõ khả năng một hoặc một nhóm doanh nghiệp hành động độc lập với đối thủ cạnh tranh và người tiêu dùng.

Nội dung lý thuyết tập trung vào 4 khái niệm pháp lý - kinh tế then chốt:

1. Thị trường liên quan: Không gian kinh tế xác định dựa trên ranh giới thị trường sản phẩm liên quan và thị trường địa lý liên quan.
2. Khả năng thay thế về cầu và cung: Mức độ người tiêu dùng chuyển đổi sang sản phẩm khác khi có biến động giá và khả năng nhà sản xuất chuyển hướng dây chuyền cung ứng.
3. Thị phần và thị phần kết hợp: Tỷ lệ phần trăm doanh thu hoặc doanh số mua vào của một hoặc nhiều doanh nghiệp so với tổng quy mô thị trường liên quan trong 1 năm tài chính.
4. Bài kiểm tra giả định độc quyền (SSNIP Test): Công cụ kiểm tra mức tăng giá nhỏ nhưng đáng kể và không tạm thời để xác định phạm vi sản phẩm thay thế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp nghiên cứu pháp luật chuyên ngành: phương pháp phân tích quy phạm, phương pháp luật học so sánh, phương pháp tổng hợp và chứng minh thực tiễn.

Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu bao gồm toàn bộ 123 điều của Luật Cạnh tranh 2004, 75 điều khoản hướng dẫn tại Nghị định 116/2005/NĐ-CP, cùng dữ liệu thực tiễn từ hơn 20 vụ việc điều tra tiền tố tụng và xử lý vi phạm cạnh tranh tại Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010. Dữ liệu khảo sát thị trường áp dụng theo tiêu chuẩn mẫu ngẫu nhiên 1.000 người tiêu dùng sinh sống tại khu vực địa lý liên quan theo quy định của pháp luật cạnh tranh.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh và định lượng kinh tế học xuất phát từ bản chất liên ngành của luật cạnh tranh. Việc đo lường mức co giãn của cầu theo giá và tỷ lệ thay thế sản phẩm đòi hỏi kết hợp logic pháp lý với toán thống kê kinh tế, bảo đảm việc phân định ranh giới thị trường đạt độ tin cậy trên 95% trong các vụ việc tố tụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng pháp lý và thực tiễn áp dụng các căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh mang lại 3 phát hiện trọng tâm:

1. Tiêu chí định lượng xác định thị trường sản phẩm liên quan theo Nghị định 116/2005/NĐ-CP bộc lộ tính cứng nhắc. Quy định yêu cầu trên 50% trong tổng số 1.000 người tiêu dùng được khảo sát ngẫu nhiên chuyển sang mua sản phẩm khác khi giá tăng trên 10% liên tục trong 6 tháng là một rào cản kỹ thuật lớn, làm kéo dài thời gian điều tra sơ bộ lên mức trung bình 180 ngày/vụ việc.
2. Ngưỡng thị phần định lượng để xác định vị trí thống lĩnh thị trường (30% đối với 1 doanh nghiệp; 50% cho nhóm 2 doanh nghiệp; 65% cho nhóm 3 doanh nghiệp; 75% cho nhóm 4 doanh nghiệp) mang tính máy móc. Việc thiếu các tiêu chí định tính bổ trợ như tiềm lực tài chính, rào cản gia nhập thị trường công nghệ cao khiến cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc chứng minh sức mạnh thị trường thực tế của các doanh nghiệp sở hữu dưới 30% thị phần nhưng có khả năng chi phối chuỗi cung ứng.
3. Cơ chế kiểm soát tập trung kinh tế và thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bộc lộ sự bất cập về ngưỡng an toàn. Quy định cấm tuyệt đối tập trung kinh tế khi thị phần kết hợp vượt quá 50% và cấm thỏa thuận ấn định giá khi thị phần kết hợp từ 30% trở lên chưa bao quát được các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo chiều dọc, vốn chỉ gây ảnh hưởng cục bộ dưới 15% thị phần nhưng có thể làm biến dạng mạng lưới phân phối.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các bất cập trên bắt nguồn từ việc xây dựng quy phạm pháp luật dựa trên kỹ thuật lập pháp sao chép kinh nghiệm nước ngoài nhưng thiếu hệ thống cơ sở dữ liệu kinh tế vĩ mô tương thích. Tại thời điểm năm 2010, Việt Nam chưa có hệ thống phân loại ngành chuẩn hóa phục vụ riêng cho tố tụng cạnh tranh, dẫn đến dữ liệu doanh thu kế toán giữa các doanh nghiệp có độ chênh lệch từ 15% đến 25% so với thực tế giao dịch.

Dữ liệu nghiên cứu về sự khác biệt giữa các quốc gia có thể được trình bày thông qua biểu đồ so sánh ngưỡng thị phần thống lĩnh: Việt Nam áp dụng mức sàn 30%, thấp hơn đáng kể so với mức 40% - 50% của Liên minh Châu Âu hoặc 65% của Liên bang Nga, nhưng cao hơn mức 25% của Vương quốc Anh. Đồng thời, một bảng ma trận đối chiếu 5 rào cản gia nhập thị trường (chi phí vốn, rào cản pháp lý, sở hữu trí tuệ, chi phí chuyển đổi khách hàng, mạng lưới phân phối) là công cụ trực quan cần thiết để đánh giá sức mạnh thị trường thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ % doanh thu thuần.

Ý nghĩa thực tiễn của các phát hiện này chỉ ra rằng, việc lượng hóa căn cứ cạnh tranh cần kết hợp hài hòa giữa kiểm định định lượng SSNIP và phân tích định tính về cấu trúc thị trường, tránh việc bỏ lọt các hành vi triệt tiêu cạnh tranh ngầm trong các ngành độc quyền tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý về căn cứ xác định hành vi hạn chế cạnh tranh tại Việt Nam, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Điều chỉnh linh hoạt bài kiểm tra tăng giá giả định SSNIP: Sửa đổi quy định tại Nghị định 116/2005/NĐ-CP bằng cách hạ biên độ tăng giá giả định xuống khung linh hoạt từ 5% đến 10% trong khoảng thời gian 12 tháng (thay vì cố định mức trên 10% trong 6 tháng liên tiếp), giúp giảm tỷ lệ sai số điều tra thị trường xuống dưới 5%. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương chủ trì soạn thảo nghị định sửa đổi, hoàn thành trong giai đoạn 2011 - 2013.
2. Bổ sung bộ tiêu chí định tính đánh giá sức mạnh thị trường: Xây dựng văn bản hướng dẫn chi tiết về việc sử dụng chỉ số tập trung thị trường Herfindahl-Hirschman (HHI) và tỷ lệ tập trung CR4 bên cạnh ngưỡng thị phần tĩnh 30%, phấn đấu 100% hồ sơ vụ việc hạn chế cạnh tranh phức tạp được đánh giá đa chiều trước năm 2015. Chủ thể thực hiện: Cục Quản lý Cạnh tranh và Hội đồng Cạnh tranh.
3. Thiết lập khung pháp lý điều chỉnh thỏa thuận cạnh tranh theo chiều dọc: Bổ sung quy định phân loại rõ ràng giữa thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo chiều ngang (áp dụng nguyên tắc cấm mặc nhiên) và thỏa thuận theo chiều dọc (áp dụng nguyên tắc xem xét hợp lý với ngưỡng an toàn thị phần dưới 15%). Lộ trình triển khai: Đưa vào chương trình xây dựng Luật Cạnh tranh sửa đổi giai đoạn 2012 - 2016 do Quốc hội ban hành.
4. Hiện đại hóa hệ thống điều tra và cơ sở dữ liệu thị phần quốc gia: Thành lập trung tâm dữ liệu thông tin thị trường liên ngành kết nối trực tiếp giữa cơ quan cạnh tranh, cơ quan thuế và Tổng cục Thống kê, rút ngắn thời gian xác định thị trường liên quan từ 180 ngày xuống dưới 90 ngày làm việc từ năm 2014. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương phối hợp cùng Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch & Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Điều tra viên và cơ quan quản lý cạnh tranh: Sử dụng phương pháp luận và các bước kiểm tra thay thế sản phẩm để chuẩn hóa quy trình thụ lý, xác minh thị phần trong các vụ án hạn chế cạnh tranh.
2. Luật sư và chuyên viên tư vấn pháp chế doanh nghiệp: Ứng dụng khung đánh giá rủi ro thị phần kết hợp khi thực hiện các thương vụ mua bán, sáp nhập (M&A) hoặc liên doanh có tỷ lệ thị phần từ 30% đến 50%.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên luật kinh tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về luật cạnh tranh so sánh, phục vụ công tác giảng dạy lý luận thị trường liên quan và quyền lực thị trường.
4. Lãnh đạo doanh nghiệp và ban điều hành hiệp hội ngành nghề: Nắm rõ các giới hạn pháp lý về thỏa thuận giá, phân chia thị trường để chủ động phòng tránh rủi ro vi phạm các điều cấm tuyệt đối theo Luật Cạnh tranh.

Câu hỏi thường gặp

1. Căn cứ cốt lõi nào dùng để xác định hành vi hạn chế cạnh tranh? Hai căn cứ cốt lõi là thị trường liên quan (bao gồm thị trường sản phẩm liên quan và thị trường địa lý liên quan) và thị phần (hoặc thị phần kết hợp) của doanh nghiệp trên thị trường đó. Ví dụ, một thỏa thuận phân chia thị trường chỉ bị cấm khi các bên tham gia nắm giữ từ 30% thị phần kết hợp trở lên trên thị trường liên quan theo Điều 9 Luật Cạnh tranh 2004.

2. Bài kiểm tra SSNIP trong xác định thị trường sản phẩm liên quan tại Việt Nam quy định thế nào? Theo Nghị định 116/2005/NĐ-CP, hàng hóa được coi là thay thế về giá nếu trên 50% trong mẫu 1.000 người tiêu dùng ngẫu nhiên chuyển sang mua sản phẩm khác khi giá sản phẩm đang dùng tăng trên 10% liên tục trong 6 tháng. Đây là công cụ đo lường mức độ co giãn chéo của cầu theo giá.

3. Doanh nghiệp nắm giữ bao nhiêu thị phần thì bị coi là có vị trí thống lĩnh thị trường? Theo Điều 11 Luật Cạnh tranh 2004, doanh nghiệp có thị phần từ 30% trở lên trên thị trường liên quan hoặc có khả năng gây hạn chế cạnh tranh đáng kể sẽ được coi là có vị trí thống lĩnh. Đối với nhóm doanh nghiệp, tỷ lệ này lần lượt là 50% (nhóm 2 doanh nghiệp), 65% (nhóm 3 doanh nghiệp) và 75% (nhóm 4 doanh nghiệp).

4. Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo chiều ngang khác gì theo chiều dọc? Thỏa thuận chiều ngang diễn ra giữa các đối thủ cùng cấp độ sản xuất hoặc phân phối (như 3 nhà máy xi măng bắt tay ấn định giá sàn), gây tổn hại trực tiếp toàn diện thị trường. Thỏa thuận chiều dọc diễn ra giữa các chủ thể ở các khâu khác nhau (như nhà sản xuất và đại lý phân phối), thường có mức độ ảnh hưởng cục bộ thấp hơn.

5. Tập trung kinh tế bị cấm trong những trường hợp nào và có ngoại lệ không? Tập trung kinh tế bị cấm khi thị phần kết hợp của các doanh nghiệp tham gia chiếm trên 50% trên thị trường liên quan. Trường hợp ngoại lệ được miễn trừ gồm: một hoặc nhiều bên có nguy cơ giải thể/phá sản; việc tập trung giúp mở rộng xuất khẩu, phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ; hoặc sau khi sáp nhập doanh nghiệp vẫn thuộc loại vừa và nhỏ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thị trường liên quan và thị phần với tư cách là hai thước đo pháp lý - kinh tế bắt buộc để xác định hành vi hạn chế cạnh tranh.
• Phân tích chi tiết các tiêu chí định lượng theo Luật Cạnh tranh 2004 và Nghị định 116/2005/NĐ-CP, chỉ ra các vướng mắc khi áp dụng bài kiểm tra tăng giá 10% trên mẫu 1.000 người tiêu dùng.
• Cung cấp bài học kinh nghiệm giá trị thông qua nghiên cứu so sánh quy định kiểm soát sức mạnh thị trường của Liên minh Châu Âu, Pháp và Hoa Kỳ.
• Đóng góp 4 giải pháp mang tính chiến lược, kết hợp linh hoạt giữa phương pháp định tính và định lượng để hoàn thiện thể chế cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn 2011 - 2020.
• Đề xuất lộ trình cập nhật chính sách và kêu gọi các cơ quan lập pháp, viện nghiên cứu cùng cộng đồng doanh nghiệp tích cực tham gia hoàn thiện khung pháp luật cạnh tranh lành mạnh. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác sâu các luận cứ trong toàn văn công trình để ứng dụng vào thực tiễn pháp lý và quản trị doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CĂN CỨ XÁC ĐỊNH HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH 1. KHÁI QUÁT VỀ CẠNH TRANH, PHÁP LUẬT CẠNH TRANH VÀ HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH 1. Khái quát về cạnh tranh a) Khái niệm cạnh tranh Cạnh tranh là thuật ngữ được nhắc đến hầu hết trong các lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, thể thao, quân sự… trên các phương tiện thông tin đại chúng, sách báo chuyên môn cũng như trên các diễn đàn kinh tế. Ở mỗi góc độ tiếp cận khác nhau, thuật ngữ cạnh tranh được hiểu khác nhau.

Tiếp cận ở gốc độ tổng quát, đơn giản, cạnh tranh là sự ganh đua của cá nhân, tổ chức hay một nhóm nào đó thông qua các hành động, nỗ lực và biện pháp để dành được phần thắng trong cuộc đua, đạt được mục tiêu của mình. Tiếp cận ở góc độ kinh tế chính trị học, cạnh tranh là sự ganh đua của chủ thể trong sản xuất, phân phối hàng hóa, dịch vụ nhằm dành được những lợi ích cho mình. Cạnh tranh có thể diễn ra giữa người sản xuất với người sản xuất, giữa người sản xuất với người tiêu dùng (người sản xuất muốn bán đắt, người tiêu dùng muốn mua rẻ), giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng… để có những điều kiện tốt hơn trong sản xuất và tiêu thụ. Vậy, cạnh tranh có thể hiểu là sự ganh đua giữa những chủ thể kinh doanh có chức năng giống nhau thông qua các hành động, nỗ lực và biện pháp để giành được phần thắng trong sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ hàng hóa, sản phẩm, cung ứng dịch vụ.

Về bản chất, nếu cạnh tranh diễn ra một cách công bằng, bình đẳng và lành mạnh thì nó luôn có tác động tích cực đến thị trường; là động lực để các doanh nghiệp tự cải tổ, trang bị cho mình những điều kiện tốt nhất để tồn tại 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và phát triển. Nhờ vậy, thị trường ngày càng có nhiều hàng hóa, dịch vụ, phong phú về chủng loại, đa dạng về mẫu mã và giá thành được giảm xuống. Bên cạnh đó, cùng với mục đích tối đa hóa lợi nhuận, cố gắng giành những điều kiện có lợi nhất, cạnh tranh đã thúc đẩy quá trình tập trung, tích tụ tư bản. Việc tập trung tư bản có thể cải thiện năng lực cạnh tranh cho các chủ thể, tuy nhiên đó cũng là tiền đề vật chất cho sự hình thành các hình thái cạnh tranh không hoàn hảo và độc quyền trên thị trường.

Ngược lại với các hành vi cạnh tranh lành mạnh, công bằng là những hành vi phản cạnh tranh làm cho thị trường méo mó, phá vỡ cấu trúc thị trường, gây tổn thất cho bản thân doanh nghiệp, người tiêu dùng và các doanh nghiệp liên quan. b) Vai trò của cạnh tranh Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, cạnh tranh diễn ra như một quy luật của nền kinh tế, vận hành tương ứng với các quy luật khác như quy luật cung cầu, quy luật giá trị… và tôn vinh quyền lựa chọn của người tiêu dùng. Vai trò của cạnh tranh được thể hiện dưới các góc độ: Thứ nhất, cạnh tranh là nguồn gốc, động lực để phát triển khoa học kĩ thuật và công nghệ cao. Cạnh tranh luôn có mục tiêu lâu dài là thu hút về mình ngày càng nhiều khách hàng nên các nhà sản xuất, kinh doanh phải tạo ra những sản phẩm có mẫu mã đẹp, chất lượng cao và giá thành thấp nhất.

Nhờ vậy, sản phẩm được khách hàng, người tiêu dùng dễ dàng chấp nhận và nhanh chóng chiếm được ưu thế đồng thời, mang lại lợi nhuận cho người sản xuất, kinh doanh.