FAIRBAIRN ĐỌC Ở BẬC ĐẠI HỌC CẨM NANG DÀNH CHO SINH VIÊN Đinh Hồng Phúc Lê Thị Ngọc Hà dịch TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT 0 Mục lục Lời nói đầu 2 Lời cảm tạ 4 Lời giới thiệu 5 Phần 1: Suy nghĩ về việc đọc và bản thân nhƣ một độc giả 24 Phần 2: Đọc với tƣ cách là sinh viên 49 Phần 3: Phát triển kỹ năng độc giả của bạn 67 Phần 4: Đọc chủ động: phát triển mối liên kết với văn bản và tác giả 93 Phần 6: Đọc và ghi chú 121 Phần 7: Đọc và viết 162 Phần 8: Đọc ở đâu và khi nào? 188 Phần 9: Chia sẻ với bạn bè những gì bạn đọc 209 Phần 10: Tự đọc tác phẩm của chính mình 225 Tái bút 250 Ví dụ và đáp án bài tập 257 Tài liệu tham khảo 267 1 Lời nói đầu Trong sách này, chúng tôi muốn bàn về việc đọc – nhất là cho đối tƣợng sinh viên. Nó nảy sinh từ kinh nghiệm giúp đỡ sinh viên phát triển kỹ năng học tập và kỷ luật cần có để thành công. Vì thế, tuy vấn đề trọng tâm của sách này là bàn về đọc, nhƣng chúng tôi cũng nêu ra vấn đề và đƣa lời khuyên về các phƣơng diện khác của việc học tập. Chúng tôi xin gửi lời cảm tạ đến các bạn sinh viên vì trong nhiều năm qua vấn đề các bạn gặp phải khi đọc tài liệu đã giúp chúng tôi hình thành nên ý tƣởng viết ra sách này.
Chúng tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Mary West (có thể là biên tập viên và ngƣời đọc sửa bản in thƣờng trực lớn tuổi nhất thế gian này), đến Thomas Fairbairn, có lẽ là biên tập viên khó tính nhất đời, và đến Faith Fairbairn, biết nhiều câu nói bông đùa thực sự hay chẳng hạn nhƣ “Alexander the Great (Alexandre Đại đế) và Winne the Pooh giống nhau ở điểm nào?” (câu trả lời ở trang 194) và đã nhận thấy chúng tôi đã bỏ sót mất chữ “là” trong một câu không có nghĩa gì cả. Xin cảm ơn các quý đồng nghiệp ở Ban Tu thƣ trƣờng Đại học Mở (Open University Press) đã lƣợng thứ thông cảm cho chúng tôi về việc giao bản thảo trễ hạn vì những vấn đề cá nhân phát sinh trong quá trình biên soạn, nhất là Shona Mullen và Anita West. 2 Cuối cùng, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến Giáo sƣ Donna Mead, Hiệu trƣởng Trƣờng Khoa học Chăm sóc sức khỏe tại Đại học Glamorgan vì đã giúp đỡ chúng tôi rất nhiều. Fairbairn 3 Lời cảm tạ Tập thể tác giả và nhà xuất bản sách này xin cảm tạ các đơn vị xuất bản đã cho phép chúng tôi đƣợc quyền in lại trong ấn phẩm của mình một số tài liệu ấn bản sách nhƣ: đoạn văn trích từ Knots của R.
56, với sự cho phép của Taylor & Francis; “Slow Reader” (tr. 13, 12 dòng) trích từ Please Mrs Butler của Allan Ahlberg (Kestrel 1983), bản quyền © Allan Ahlberg 1983, với sự cho phép của Penguin Books Ltd; đoạn văn trích từ D. Rowe (1983) Depression: The Way Out of your Prison, tr. 52-3, với sự cho phép của Routledge; đoạn văn trích từ A.
Maclean (1993) The Elimination of Morality: Reflection on Utilitarianism and Bioethics, tr. 5-6, với sự cho phép của Routledge; đoạn văn trích từ G. Hunt (1999) Abortion: why bioethics can have no answer – a personal perspective, Nursing Ethics, 6(1): 47- 57, với sự cho phép của Arnold. 4 Lời giới thiệu TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC ĐỌC ĐỐI VỚI SINH VIÊN Bên cạnh viết và lập luận, đọc là một trong những hoạt động quan trọng nhất mà sinh viên phải tham gia.
Đây là một thực tế. Nhƣng khổ nỗi, cũng có thực tế là hầu hết sinh viên đều có vấn đề với việc đọc. Dƣờng nhƣ lúc nào cũng có quá nhiều thứ để đọc nhƣng không bao giờ đủ thời gian để làm việc đó. Danh mục cần đọc quá dài, giảng viên đƣa ra quá nhiều tài liệu tham khảo không rõ ràng và dù là bạn chỉ tìm hiểu những mối quan tâm chính của mình thì bạn cũng sẽ sớm nhận ra (nếu bạn vẫn chƣa) rằng có quá nhiều thông tin cần tiếp thu nhƣng quá ít thời gian để làm điều đó.
Hậu quả là một số sinh viên hình thành quan niệm rằng nếu họ có thể đọc nhanh hơn thì mọi việc sẽ tốt đẹp hơn. Có lẽ đó chính là lý do tại sao bạn mở cuốn sách này ra. Bây giờ, dĩ nhiên là cũng có vài thuận lợi khi bạn “ngốn” hết những gì phải đọc trong thời gian ngắn nhất có thể, bao gồm việc bạn tiết kiệm đƣợc thời gian để làm việc khác. Đó là lý do tại sao một cuốn sách tuyên bố dạy cho sinh viên cách đọc nhanh hơn chắc chắn sẽ thành công ngay lập tức.
Dù chúng tôi tin rằng sự thực là nhƣ thế, nhƣng đây không phải sách dạy đọc nhanh và bạn sẽ thất vọng nếu đọc nó với suy nghĩ nhƣ thế. Ngƣời đọc thạo hơn là sinh viên thành công hơn 5 Mặc dù chúng tôi sẽ trình bày kỹ năng đọc lẫn phƣơng pháp cải thiện tốc độ đọc, nhƣng mục tiêu hàng đầu ở đây là giúp bạn suy nghĩ cẩn trọng hơn về việc đọc của mình: tại sao bạn đọc, bạn đọc nhƣ thế nào và ở đâu, và đọc xong bạn làm gì. Chúng tôi muốn thúc đẩy bạn lựa chọn cách tiếp cận chủ động và sáng tạo, bằng cách nhập tâm vào nguồn tài liệu, tra vấn và sử dụng chúng để xây dựng các quan điểm bạn trình bày trong bài luận. Chúng tôi bác bỏ ý nghĩ cho rằng trở thành ngƣời đọc thạo chỉ là vấn đề phát triển kỹ năng và chiến lƣợc.
Sinh viên muốn trở thành ngƣời đọc thạo phải học cách thu thập thông tin hiệu quả từ những gì đọc đƣợc; họ cũng phải học cách tƣơng tác sáng tạo và có tính phê phán với thông tin đó. Họ sẽ phải trở thành độc giả có kỷ luật – những ngƣời hình thành và duy trì các thói quen tốt và sử dụng thời gian hiệu quả, áp dụng kỹ năng và chiến lƣợc do họ phát triển. Ta thƣờng xuyên sử dụng không hiệu quả những kỹ năng mình đã phát triển, ví nhƣ khi lái xe hay khi chuẩn bị và chế biến những món ăn dinh dƣỡng; cũng giống nhƣ cách ta sử dụng kỹ năng của mình với tƣ cách độc giả. Kinh nghiệm cho chúng tôi thấy chỉ cần một chút nỗ lực, hầu hết sinh viên có thể trở thành những ngƣời đọc thạo hơn và do đó là những sinh viên thành công hơn.
Cuốn sách này dành cho ai? Những vấn đề chúng tôi đề cập đến liên quan đến sinh viên thuộc mọi ngành học; đó là lý do tại sao chúng tôi cố gắng, khi có thể, sử dụng ví dụ đa dạng trong nhiều lĩnh vực. Hơn nữa, Đọc ở bậc đại học hƣớng đến sinh viên ở mọi cấp độ – từ năm cuối ở bậc trung học đến giáo dục không chuyên, rồi bậc đại học và sau đại học. Tuy nhiên, nếu bạn không phải sinh viên, cũng 6 đừng vội đặt cuốn sách này xuống. Có lẽ, dù không phải là sinh viên nhƣng bạn đã cầm nó lên bởi vì bạn không phải là một ngƣời đọc hiệu quả nhƣ ý mình muốn, và bạn tự hỏi liệu mình có thể học đƣợc vài bí quyết hữu ích nào hay không.
Chúng tôi nghĩ là bạn có thể đấy. Thực chất của việc đọc với tƣ cách là sinh viên Cùng với việc nghe và quan sát, đọc là một phƣơng pháp quan trọng giúp ta thu thập thông tin về thế giới. Đó sẽ là nền tảng cho quá trình học tập của bạn với tƣ cách là sinh viên, cũng nhƣ giúp củng cố thêm hoạt động học thuật trong đời sống của giảng viên. Học giả thì phải đọc.
Họ phải đọc để hiểu biết về bộ môn của mình và duy trì điều đó, để luôn cập nhật kiến thức, và để kiểm tra lại các công trình, ý tƣởng và nghiên cứu của mình so với của bạn bè. Bạn sẽ phải đọc để mở mang thông tin về các môn mình đang theo học và để có thể chọn ra cách tiếp cận học thuật cho các bài viết của mình. Khi nói “cách tiếp cận học thuật” chúng tôi muốn đề cập đến cách tiếp cận trong đó bạn liên hệ giữa những gì mình viết với những gì ngƣời khác đã viết về cùng chủ đề liên quan. Đọc là một trong các hoạt động quan trọng nhất mà bạn sẽ phải tham gia, và kỹ năng đọc là một trong những kỹ năng quan trọng nhất mà bạn cần phát triển.
Thật ra, điều này cũng chƣa hẳn là đúng. Đọc không chỉ là một kỹ năng, đó là tập hợp các kỹ năng, và trong cuốn Đọc ở bậc đại học này, chúng tôi yêu cầu bạn suy nghĩ về một số trong các kỹ năng đó. Không chỉ những thế, đọc không chỉ là vấn đề kỹ năng, mà còn là vấn đề kỷ luật. Cũng nhƣ với bất kì kỹ năng nào, nhƣ viết, xây dựng và phân tích luận cứ, nếu bạn không chịu khó sử dụng và rèn luyện các kỹ năng nhƣ một độc giả, chúng sẽ không bao giờ cải thiện, và kỹ năng đọc của bạn sẽ bớt hữu ích.
Đó là lý do 7 tại sao chúng tôi tin rằng kỹ năng và kỷ luật khi đọc là đáng để sở đắc và trau dồi, cho dù ta phải mất thời gian và cần nhiều nỗ lực, bởi lẽ về lâu dài – cũng giống nhƣ tiền đầu tƣ vào chứng khoán – chúng sẽ mang lại lợi ích. Chính vì đọc là một phần quan trọng trong hoạt động mà sinh viên phải tham gia, nên hầu hết những cẩm nang học tập có uy tín nhất cũng dành ít nhất một phần nào đó để thảo luận về việc đọc. Chẳng hạn, những cẩm nang này thƣờng đƣa ra một “nồi lẩu thập cẩm” các kỹ thuật nhằm mục đích giúp sinh viên đọc nhanh và hiệu quả hơn. Cuốn sách này cũng hƣớng dẫn nhiều phƣơng pháp khác nhau để đọc tốt hơn, cũng nhƣ các bài tập giúp bạn có cơ phát triển kỹ năng của một độc giả.
Tuy nhiên, chúng tôi trung thành với quan niệm rằng đọc tốt hơn không chỉ là đọc nhanh hơn hay hiệu quả hơn. Đó là lý do tại sao mục đích chính của chúng tôi trong cuốn sách này là thuyết phục bạn thay đổi không chỉ cách đọc mà cả cách suy nghĩ về việc đọc của mình. Học cách đọc tốt hơn thực sự có đáng với thời gian và nỗ lực bỏ ra? Có lẽ trƣớc khi cầm cuốn sách này lên, bạn chƣa bao giờ thật sự suy nghĩ về việc đọc. Cũng giống nhƣ hít thở và bƣớc đi, có thể đọc là một phần quen thuộc trong cuộc sống đến nỗi bạn không tài nào nhớ nổi có lúc nào đó mình không thể đọc.