Biện pháp cải tiến quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Công đoàn

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất biện pháp cải tiến quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học cho giảng viên trường Đại học Công đoàn.

• Tác giả: Lê Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Bá Lãm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Biện pháp cải tiến quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trường Đại học Công đoàn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Phạm vi nghiên cứu
• 7. Giả thuyết khoa học
• 8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Một số nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Những khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Hoạt động nghiên cứu khoa học
• 1.2.2. Biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học
• 1.2.3. Hiệu quả và hiệu quả quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học
• 1.2.4. Cơ sở lí luận về xây dựng biện pháp quản lý để nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường Đại học Công đoàn
• 1.2.4.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên
• 1.2.4.2. Xu hướng xây dựng các biện pháp quản lý hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN
• 2.1. Giới thiệu sơ lược về Trường Đại học Công đoàn
• 2.1.1. Bối cảnh ra đời và một số thành tựu nổi bật
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Trường Đại học Công đoàn
• 2.1.3. Biên chế, tổ chức
• 2.1.4. Những thành tích chủ yếu
• 2.2. Hoạt động nghiên cứu khoa học ở Trường Đại học Công đoàn
• 2.2.1. Chỉ đạo của Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động VN
• 2.2.2. Chủ trương của nhà trường về công tác nghiên cứu khoa học
• 2.2.3. Nguồn lực hoạt động nghiên cứu khoa học của nhà trường
• 2.3. Thực trạng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Công đoàn
• 2.3.1. Nội dung quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của nhà trường
• 2.3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên
• 2.3.3. Đánh giá việc thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Công đoàn hiện nay
• 2.4. Kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Công đoàn trong thời gian qua
• 2.5. Một số nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng tới chất lượng và hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Công đoàn
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP CẢI TIẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN
• 3.1. Các nguyên tắc xây dựng hệ thống biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở Trường Đại học Công đoàn
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả, hiệu lực và khả thi
• 3.1.2. Nguyên tắc kết hợp hài hòa các lợi ích
• 3.1.3. Nguyên tắc chuyên môn hóa
• 3.1.4. Nguyên tắc sử dụng phối hợp toàn diện các phương pháp quản lý một cách hệ thống, toàn diện, cân đối
• 3.2. Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học ở Trường Đại học Công đoàn
• 3.2.1. Biện pháp 1: Quản lý chặt chẽ các nguồn lực nghiên cứu khoa học
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức lại bộ máy quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học một cách hợp lý, hiệu quả
• 3.2.3. Biện pháp 3: Đa dạng hoá các hình thức sinh hoạt khoa học
• 3.2.4. Biện pháp 4: Quản lý chặt chẽ hoạt động đối ngoại trong nghiên cứu khoa học
• 3.2.5. Biện pháp 5: Tin học hóa công tác quản lý nghiên cứu khoa học
• 3.2.6. Biện pháp 6: Phối hợp chặt chẽ giữa Ban giám hiệu, các bộ phận và các tổ chức trong Nhà trường về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học
• 3.2.7. Biện pháp 7: Xây dựng cơ chế khen thưởng, kỷ luật hợp lý trong hoạt động nghiên cứu khoa học
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Thăm dò tính hiệu quả và tính khả thi của các biện pháp
• 3.4.1. Quá trình thăm dò
• 3.4.2. Kết quả thăm dò
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải tiến quản lý nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Công đoàn

Quản lý nghiên cứu khoa học là một trong những nhiệm vụ quan trọng tại Trường Đại học Công đoàn. Việc cải tiến quy trình nghiên cứu không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nhà trường. Trong bối cảnh hiện nay, việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại là cần thiết để tối ưu hóa hiệu quả nghiên cứu.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học trong giáo dục

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Nó không chỉ giúp giảng viên phát triển chuyên môn mà còn tạo ra những sản phẩm nghiên cứu có giá trị cho xã hội.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nghiên cứu khoa học

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nghiên cứu khoa học, bao gồm cơ sở hạ tầng, nguồn lực tài chính, và sự hợp tác giữa các bộ phận trong trường.

II. Những thách thức trong quản lý nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Công đoàn

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý nghiên cứu khoa học, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những vấn đề này bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các bộ phận, và nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của nghiên cứu khoa học.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực cho nghiên cứu

Nhiều giảng viên gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài chính và thiết bị nghiên cứu hiện đại, điều này ảnh hưởng đến chất lượng nghiên cứu.

2.2. Sự phối hợp giữa các bộ phận chưa hiệu quả

Việc thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận trong trường dẫn đến việc quản lý nghiên cứu khoa học không đồng bộ, gây khó khăn trong việc triển khai các dự án nghiên cứu.

III. Phương pháp cải tiến quản lý nghiên cứu khoa học hiệu quả

Để cải tiến quản lý nghiên cứu khoa học, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn tạo ra môi trường làm việc tích cực cho giảng viên.

3.1. Đổi mới phương pháp quản lý nghiên cứu

Cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại như quản lý dự án và công nghệ thông tin để tối ưu hóa quy trình nghiên cứu.

3.2. Tăng cường hợp tác nghiên cứu giữa các trường

Hợp tác nghiên cứu giữa Trường Đại học Công đoàn và các trường khác sẽ tạo ra cơ hội học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm, từ đó nâng cao chất lượng nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Trường Đại học Công đoàn

Việc áp dụng các biện pháp cải tiến quản lý đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Công đoàn đã có những bước tiến đáng kể, với nhiều đề tài được công nhận và ứng dụng vào thực tiễn.

4.1. Các đề tài nghiên cứu tiêu biểu

Nhiều đề tài nghiên cứu của giảng viên đã được công nhận và ứng dụng vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

4.2. Đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học

Đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học là cần thiết để xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong quản lý, từ đó có những điều chỉnh phù hợp.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý nghiên cứu khoa học

Cải tiến quản lý nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Công đoàn là một quá trình liên tục. Cần có sự cam kết từ lãnh đạo và sự tham gia tích cực của giảng viên để đạt được những mục tiêu đề ra.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho nghiên cứu khoa học

Tương lai của nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Công đoàn cần được định hướng rõ ràng, với các mục tiêu cụ thể và khả thi.

5.2. Khuyến nghị cho các biện pháp cải tiến

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các biện pháp cải tiến quản lý để nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học được xác định là một trong hai nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn liền hữu cơ với công tác đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tại Trường Đại học Công đoàn – cơ sở đào tạo đa ngành trực thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam với quy mô 235 cán bộ, giảng viên và 26 đơn vị trực thuộc – hoạt động khoa học công nghệ đóng vai trò nền tảng trong việc phát triển lý luận về phong trào công nhân, công đoàn và kinh tế xã hội.

Tuy nhiên, trong giai đoạn 2001 - 2006, công tác quản lý nghiên cứu khoa học của nhà trường bộc lộ nhiều điểm nghẽn: nhận thức của đội ngũ giảng viên chưa đồng đều, phương pháp nghiên cứu còn lúng túng, sự phối hợp giữa các phòng ban chức năng thiếu tính đồng bộ và việc ứng dụng kết quả nghiên cứu vào bài giảng còn hạn chế. Nguồn lực đầu tư cho hoạt động nghiên cứu chưa được khai thác tối ưu, trong khi cơ chế quản trị vẫn mang nặng tính hành chính sự vụ.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục của tác giả Lê Thị Phương Thảo (Khoa Sư phạm – Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư Đặng Bá Lãm) đã tập trung nghiên cứu đề tài: "Biện pháp cải tiến quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Công đoàn". Mục tiêu cốt lõi của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng quản lý và đề xuất hệ thống 7 nhóm biện pháp cải tiến có tính khả thi cao. Luận văn hướng tới mục tiêu chiến lược: nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ thạc sĩ và tiến sĩ chủ trì hoặc tham gia đề tài khoa học các cấp đạt tối thiểu 80%, tạo bước chuyển biến căn bản về chất lượng học thuật trong toàn trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các lý thuyết quản lý kinh điển và hiện đại:

• Thuyết Quản lý khoa học của Frederick Winslow Taylor và lý thuyết quản trị tổ chức của Harold Koontz, Cyril O'Donnell, Heinz Weihrich: Vận dụng 4 chức năng quản lý cốt lõi gồm kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo - điều hành và kiểm tra - đánh giá vào chu trình quản trị hoạt động học thuật.
• Lý thuyết Quản lý chất lượng tổng thể và Quản lý dựa vào nhà trường: Tiếp cận hệ thống để xem xét mối quan hệ hữu cơ giữa các yếu tố đầu vào, quá trình thực thi và đầu ra khoa học.
• Khung khái niệm theo Luật Khoa học và Công nghệ năm 2000: Xác định rõ bản chất của nghiên cứu khoa học, phân loại nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai thực nghiệm. Luận văn chuẩn hóa cấu trúc 4 nguồn lực nghiên cứu khoa học bao gồm: nhân lực, tài lực, vật lực và tin lực.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm độ tin cậy và tính khách quan, đề tài triển khai phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng chặt chẽ:

• Quy mô và cấu trúc mẫu: Tổng số mẫu khảo sát gồm 208 người, bao gồm 48 cán bộ quản lý (chiếm 23,08%) và 160 giảng viên trực tiếp giảng dạy (chiếm 76,92%) tại 11 khoa, 6 bộ môn và 9 phòng ban chức năng của Trường Đại học Công đoàn.
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo đơn vị chuyên môn. Việc khảo sát đồng thời cả hai nhóm đối tượng nhằm đối sánh toàn diện giữa chủ thể quản lý và đối tượng chịu sự tác động quản lý, loại bỏ các thiên lệch nhận thức chủ quan.
• Kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu: Sử dụng bảng hỏi điều tra xã hội học với hệ thống thang đo chuẩn hóa, kết hợp phương pháp phân tích văn bản quản lý, tổng kết kinh nghiệm và phương pháp chuyên gia. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là để lượng hóa chính xác mức độ hiệu quả của từng khâu quản lý, đồng thời đánh giá được chiều sâu thực tiễn qua chuỗi dữ liệu xuyên suốt 5 năm (2001 - 2006).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực nghiệm trên 208 cán bộ, giảng viên đã chỉ ra bức tranh thực trạng với nhiều chỉ số đáng chú ý:

• Về công tác lập kế hoạch: Đây là khâu đạt kết quả tốt nhất khi có 52% cán bộ quản lý và 47% giảng viên đánh giá đạt hiệu quả cao; 35% cán bộ quản lý và 50% giảng viên đánh giá mức trung bình. Điều này phản ánh định hướng đầu năm học của nhà trường được quán triệt khá đồng bộ.
• Về cung cấp kinh phí và cơ sở vật chất: Có tới 46% giảng viên nhận định kinh phí nghiên cứu chưa được cung cấp thỏa đáng và 43% đánh giá mức độ hỗ trợ chỉ dừng ở mức sơ sài (tổng cộng 89% phản hồi hạn chế). Về trang thiết bị và tài liệu, 57% giảng viên đánh giá sự hỗ trợ còn sơ sài và 18% cho biết chưa nhận được sự hỗ trợ cần thiết.
• Về khâu đánh giá, nghiệm thu và chuyển giao ứng dụng: Có 48% giảng viên và 44% cán bộ quản lý đánh giá hiệu quả ở mức thấp. Đáng chú ý, 71% giảng viên nhận định khâu phổ biến, lưu trữ và ứng dụng sản phẩm khoa học vào giảng dạy chỉ thực hiện một cách hình thức.
• Về đánh giá chung toàn bộ công tác quản lý: Có 50% cán bộ quản lý và 60% giảng viên đánh giá hiệu quả ở mức trung bình; tỷ lệ đánh giá hiệu quả thấp chiếm 21% ở khối cán bộ quản lý và 25% ở khối giảng viên.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát cho thấy một khoảng cách nhận thức rõ rệt: cán bộ quản lý có xu hướng đánh giá hiệu quả công tác quản trị cao hơn so với cảm nhận trực tiếp từ đội ngũ giảng viên. Khi biểu diễn trên biểu đồ tương quan, các khâu mang tính hành chính (lập kế hoạch, đăng ký đề tài) luôn đạt tỷ lệ hài lòng trên 80%, trong khi các khâu mang tính chất hỗ trợ nguồn lực và hậu kiểm ứng dụng lại rơi vào vùng đánh giá thấp dưới 30%.

Nguyên nhân căn bản xuất phát từ việc quy trình quản lý chưa được chuẩn hóa thành các tiêu chuẩn định lượng tường minh. Nguồn kinh phí trích từ ngân sách sự nghiệp dành cho nghiên cứu còn dưới 5% tổng chi tiêu thường xuyên, chưa tạo ra đòn bẩy kinh tế đủ mạnh. Đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý khoa học còn mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm, thiếu công cụ tin học hóa để theo dõi tiến độ và đánh giá minh bạch. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quản lý giáo dục đại học tại Việt Nam trong cùng giai đoạn, phản ánh tính cấp thiết phải đổi mới căn bản phương thức quản trị từ hành chính mệnh lệnh sang quản trị chất lượng hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên nguyên tắc bảo đảm tính hệ thống, tính chuyên môn hóa và kết hợp hài hòa các lợi ích, luận văn đề xuất 7 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tối ưu hóa và quản lý chặt chẽ 4 nguồn lực nghiên cứu khoa học: Nâng tỷ trọng phân bổ ngân sách dành cho khoa học công nghệ lên tối thiểu 10% tổng nguồn thu thường xuyên hàng năm; nâng cấp hạ tầng thư viện số và cơ sở dữ liệu chuyên ngành; hoàn thành trong giai đoạn 2008 - 2010 dưới sự chỉ đạo của Ban Giám hiệu và Phòng Tài vụ.
2. Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý khoa học: Tái cơ cấu Phòng Quản lý khoa học theo hướng chuyên trách hóa; thành lập Hội đồng khoa học cấp khoa/bộ môn có quy chế phân quyền rõ ràng; thời gian triển khai trong vòng 6 tháng do Phòng Tổ chức cán bộ chủ trì.
3. Đa dạng hóa các hình thức sinh hoạt học thuật: Tổ chức định kỳ tối thiểu 4 hội thảo chuyên đề cấp trường và 12 buổi tọa đàm học thuật cấp khoa mỗi năm; đặt mục tiêu 100% cán bộ, giảng viên tham gia trao đổi chuyên môn do các Khoa và Bộ môn phụ trách.
4. Đẩy mạnh hoạt động hợp tác đối ngoại và liên kết nghiên cứu: Mở rộng ký kết hợp tác nghiên cứu với Viện Công nhân và Công đoàn, các viện nghiên cứu chuyên ngành và tổ chức quốc tế; gia tăng 20% số lượng đề tài liên ngành cấp Tổng Liên đoàn và cấp Bộ.
5. Tin học hóa toàn diện quy trình quản trị nghiên cứu: Xây dựng và đưa vào vận hành phần mềm quản trị cơ sở dữ liệu đề tài, theo dõi tiến độ và số hóa sản phẩm khoa học trong thời gian 12 tháng do Trung tâm Tin học phối hợp Phòng Quản lý khoa học triển khai.
6. Tăng cường cơ chế phối hợp nội bộ: Thiết lập quy chế phối hợp liên phòng ban giữa Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, Phòng Quản lý khoa học và các tổ chức đoàn thể nhằm đồng bộ hóa việc đánh giá khối lượng giảng dạy và nghiên cứu.
7. Xây dựng chính sách đãi ngộ, khen thưởng và ràng buộc trách nhiệm: Ban hành quy chế gắn định mức nghiên cứu khoa học bắt buộc (tối thiểu 1 công trình hoặc bài báo khoa học/năm đối với giảng viên trình độ thạc sĩ trở lên) vào tiêu chí xét thi đua, nâng lương định kỳ do Hội đồng Thi đua - Khen thưởng nhà trường thực thi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám hiệu và Cán bộ Quản lý trường đại học, cao đẳng: Tiếp cận mô hình tái cấu trúc bộ máy quản trị nghiên cứu, phương pháp phân bổ tài lực và giải pháp xây dựng chiến lược phát triển khoa học công nghệ trong cơ sở đào tạo đa ngành.
2. Chuyên viên Phòng Quản trị Khoa học và Hợp tác Quốc tế: Vận dụng bộ quy trình thẩm định, nghiệm thu, quản lý tiến độ và mô hình tin học hóa hồ sơ nghiên cứu vào thực tiễn tác nghiệp hàng ngày.
3. Giảng viên, Học viên Cao học và Nghiên cứu sinh ngành Quản lý Giáo dục: Khai thác khung lý thuyết hệ thống, phương pháp thiết kế bảng hỏi xã hội học và kỹ thuật xử lý dữ liệu thực nghiệm 208 mẫu làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị.
4. Lãnh đạo các tổ chức Công đoàn và Cơ sở đào tạo cán bộ: Tham khảo cơ chế gắn kết giữa nghiên cứu lý luận phong trào công nhân với chương trình đào tạo thực tiễn cho hàng nghìn lượt cán bộ công đoàn các cấp mỗi năm.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm nghẽn lớn nhất trong quản lý nghiên cứu khoa học tại trường giai đoạn 2001 - 2006 là gì? Khâu cấp kinh phí và hỗ trợ trang thiết bị là hạn chế lớn nhất khi có tới 89% giảng viên đánh giá ở mức sơ sài hoặc chưa thực hiện. Đồng thời, việc đánh giá và chuyển giao ứng dụng sản phẩm nghiên cứu còn mang tính hình thức, thiếu cơ chế đưa kết quả vào bài giảng thực tế.

2. Cỡ mẫu 208 phiếu điều tra có bảo đảm tính đại diện cho toàn trường không? Mẫu khảo sát 208 người gồm 48 cán bộ quản lý và 160 giảng viên, chiếm hơn 88% tổng biên chế 235 cán bộ toàn trường thời điểm nghiên cứu. Tỷ lệ khảo sát cao kết hợp phương pháp phân tầng ngẫu nhiên trên 26 đơn vị bảo đảm độ tin cậy thống kê và tính đại diện sâu sắc.

3. Giải pháp nào mang tính đột phá về công nghệ được đề xuất trong luận văn? Đề tài nhấn mạnh giải pháp tin học hóa toàn diện công tác quản trị khoa học qua việc xây dựng cơ sở dữ liệu số và phần mềm quản lý tiến độ đề tài. Ứng dụng này giúp giảm thiểu khoảng 50% thời gian xử lý thủ tục giấy tờ và bảo đảm tính minh bạch trong xét duyệt kinh phí.

4. Trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên tác động ra sao đến năng lực nghiên cứu? Tại thời điểm khảo sát, trường có 71 thạc sĩ và 21 tiến sĩ, phó giáo sư. Nhóm giảng viên có trình độ sau đại học thể hiện năng suất và nhu cầu công bố công trình khoa học cao hơn 60% so với nhóm cử nhân, đóng vai trò hạt nhân để đạt mục tiêu 80% giảng viên chủ trì đề tài.

5. Hệ thống giải pháp của luận văn có thể chuyển giao cho các trường đại học khác không? Hệ thống 7 giải pháp được xây dựng trên nguyên tắc tiếp cận hệ thống và quản trị chất lượng tổng thể, hoàn toàn có khả năng nhân rộng và áp dụng hiệu quả cho các cơ sở giáo dục đại học công lập và trường trực thuộc các đoàn thể có quy mô tương đương.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học dựa trên 4 chức năng quản trị hiện đại và tiếp cận hệ thống.
• Phân tích thực trạng khách quan thông qua số liệu khảo sát thực nghiệm từ 208 cán bộ quản lý và giảng viên, chỉ rõ các nút thắt về cơ chế tài chính và ứng dụng sản phẩm.
• Đề xuất đồng bộ 7 nhóm biện pháp cải tiến quản lý có tính khả thi cao, gắn kết chặt chẽ hoạt động nghiên cứu học thuật với đổi mới phương pháp giảng dạy.
• Xác lập lộ trình thực thi giai đoạn 2008 - 2010 với mục tiêu cụ thể: nâng tỷ lệ giảng viên sau đại học tham gia nghiên cứu khoa học đạt trên 80% và hoàn thiện hạ tầng số hóa quản lý.
• Đóng góp nguồn tư liệu tham khảo thực chứng có giá trị lý luận và ứng dụng thực tiễn cao cho chuyên ngành Quản lý Giáo dục tại Việt Nam.

Các nhà quản lý giáo dục, nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý đào tạo có thể khai thác sâu các phát hiện định lượng cùng khung giải pháp trong toàn văn công trình để xây dựng chiến lược phát triển khoa học công nghệ bền vững cho đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Một số nghiên cứu ở nước ngoài Tuy tác giả đề tài chưa nghiên cứu được một cách hệ thống vấn đề quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học, nhưng cũng có tham khảo tài liệu về các phạm trù, các vấn đề liên quan đến hoạt động nghiên cứu khoa học như về quản lý, quản lý giáo dục, phương pháp luận nghiên cứu khoa học. sau đây là một số tài liệu chúng tôi đã nghiên cứu và vận dụng: “Quản lý công tác nghiên cứu khoa học” của tác giả K.deisen, Xlasinxki do Nguyễn Văn Lâm dịch từ bản tiếng Nga [17].

Dù tài liệu đã cũ nhưng nội dung có nhiều vấn đề vẫn còn giá trị. Chẳng hạn có tác giả đề cao vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học trong sự phát triển của xã hội và chỉ ra những điểm đặc thù của công tác quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học so với quản lý các lĩnh vực khác. Trong đó, đáng lưu ý việc cần xây dựng chính sách ưu tiên đặc biệt về điều kiện làm việc và chế độ đãi ngộ thoả đáng để động viên các nhà khoa học toàn tâm, toàn ý cho việc nghiên cứu. “How to Study Science”, Drewes F - 2nd - Dubuque: Wm.Brown Publisher, 2000 là tài liệu thích hợp cho sinh viên và những người bước đầu tập sự nghiên cứu khoa học.

Đó là những chỉ dẫn cơ bản bước đầu về phương pháp luận nghiên cứu khoa học. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Từ việc nhận thức đúng đắn về vai trò quyết định của công tác quản lý đối với hoạt động nghiên cứu khoa học và những khó khăn vướng mắc trong quá trình hoạt động nghiên cứu khoa học ở các trường đại học và cao đẳng, các nhà khoa học đã có những nghiên cứu với nhiều góc độ, ở nhiều khía cạnh và cấp độ khác nhau. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trước năm 1990, Viện Nghiên cứu đại học và giáo dục chuyên nghiệp có đề tài:’’Tổ chức và quản lý nghiên cứu triển khai trong các trường đại học phục vụ sản xuất, đời sống và quốc phòng” do Lê Thạc Cán chủ nhiệm, chương trình cấp Nhà nước, mã số 60A. Năm 1991, Viện Nghiên cứu Phát triển giáo dục hoàn thành đề tài: “Nghiên cứu những biện pháp để phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ và lao động sản xuất trong nhà trường’’, mã số B91- 38-14 do Vũ Tiến Trinh làm chủ nhiệm.

Các đề tài trên đã đóng góp những lí luận và giải pháp của công tác quản lý hoạt động khoa học và công nghệ của ngành Giáo dục - Đào tạo, gắn với đặc điểm tình hình trong gia đoạn đó. Năm 1998, Ninh Đức Nhận hoàn thành luận văn thạc sĩ “Một số giải pháp đổi mới công tác quản lý hoạt động khoa học và công nghệ ở trường đại học trong giai đoạn mới”. Đề tài đã đề ra một số giải pháp đổi mới công tác quản lý hoạt động khoa học và công nghệ ở hệ thống các trường đại học nhằm nâng cao hiệu quả của công tác quản lý hoạt động khoa học và công nghệ cho các trường đại học. Nguyễn Thị Kim Chung bảo vệ thành công luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục với đề tài: “Một số biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học giáo dục của Trường Cao đẳng Sư phạm Hưng Yên’’.

Trên cơ sở phân tích thực trạng, tìm ra những nguyên nhân ảnh hưởng kết quả của hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường Cao đẳng Sư phạm Hưng Yên, tác giả đã đưa ra 7 biện pháp quản lý để nâng cao chất lượng, hiệu quả cho nghiên cứu khoa học giáo dục của nhà trường. Tạp chí Giáo dục gần đây có nhiều nhà khoa học và nhà quản lý giáo dục đăng những công trình nghiên cứu và bài viết về hoạt động nghiên cứu khoa học ở giáo dục đại học như: - “Nghiên cứu khoa học góp phần đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đại học” của Đỗ Thị Châu (Đại học Quốc gia). 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - “Logic nội dung và các nhiệm vụ nghiên cứu đề tài khoa học về giải pháp quản lý giáo dục” của Nguyễn Phúc Châu (Học viện Cán bộ quản lý giáo dục - Đào tạo Trung ương) số 143, kì 1 tháng 8/2006 Nhìn chung, các tác giả đã đóng góp lý luận và hướng giải quyết nhiều vấn đề thực tiễn trong công tác quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở các trường đại học và cao đẳng. Các tác giả đều đề cao ý nghĩa, vai trò của nghiên cứu khoa học đối với việc nâng cao chất lượng dạy học,, đào tạo trong các nhà trường.

Tuy nhiên, mỗi công trình hoặc chỉ giải quyết một vài vấn đề riêng lẻ, hoặc chỉ có giá trị gắn với một nhà trường trong một giai đoạn lịch sử ngắn với những hoàn cảnh chính trị, kinh tế xã hội nhất định. Bối cảnh kinh tế xã hội gần đây có nhiều biến đổi nhanh chóng. Giáo dục nói chung, công tác quản lý giáo dục nói riêng đang đứng trước những yêu cầu mới cao hơn. Điều đó đòi hỏi hoạt động nghiên cứu khoa học, nhất là khoa học về quản lý giáo dục phải được đổi mới mạnh mẽ.

Cần phải có những nghiên cứu mới thích ứng và có giá trị thực tiễn cao. Đề tài này nhằm đề xuất những biện pháp quản lý cụ thể, phù hợp để hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Công đoàn đạt kết quả cao hơn, góp phần xây dựng nhà trường lớn mạnh. Mặc dù có nhiều khó khăn nhưng chúng tôi mạnh dạn đưa ra các biện pháp có tính chất cải tiến mạnh mẽ hiện trạng của công tác quản lý nghiên cứu khoa học vốn còn nhiều bất cập hiện nay ở Trường Đại học Công đoàn. Những khái niệm cơ bản của đề tài 1.

Hoạt động nghiên cứu khoa học “Khoa học” và “ hoạt động nghiên cứu khoa học” là những khái niệm được sử dụng khá phổ biến trong cuộc sống, đặc biệt là trong các nhà trường đại học và cao đẳng. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn tồn tại không ít những quan niệm khác nhau về chúng. Khoa học 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thuật ngữ “khoa học’’ được hiểu theo nhhiều góc độ và mức độ nhận thức khác nhau. - Hướng thứ nhất quan niệm rằng khoa học là hệ thống kiến thức, tri thức của con người về thế giới mà họ đã tìm kiếm, phát hiện và tích luỹ được trong lịch sử phát triển của xã hội.

Khoa học chính là “…toàn bộ hệ thống kiến thức mà nhân loại đã tích luỹ được về những quy luật trong sự phát triển của tự nhiên, của xã hội và tư duy, về những biện pháp tác động có kế hoạch đến thế giới xung quanh và làm biến đổi thế giới đó nhằm phục vụ đời sống con người. Khoa học là quy luật của hiện thực vốn ẩn náu. Trong quyển XIX của Đại Bách khoa toàn thư Liên Xô có viết: “Khoa học là tri thức về tự nhiên, về xã hội và tư duy, về những quy luật khách quan của tự nhiên, xã hội và tư duy, hệ thống tri thức này được hình thành trong lịch sử và không ngừng phát triển trên cơ sở… thực tiễn xã hội.” [dẫn theo 36,142] Như vậy, theo quan điểm này thì khoa học là một dạng sản phẩm hoạt động của con người, do con người tích luỹ dược. - Hướng thứ hai quan niệm khoa học là một hình thức tìm tòi, phát hiện các quy luật của sự vật, hiện tượng và vận dung các quy luật đó để sáng tạo ra các giải pháp tác động vào thế giới, phục vụ lợi ích của con người.

- Dưới góc độ triết học, khoa học là một bộ phận hợp thành của ý thức xã hội. Ở đây, khoa học đươc hiểu như một phạm trù triết học… - Khoa học là một hoạt động mang tính chất nghề nghiệp xã hội đặc thù. Cụ thể hơn: “Khoa học là một hoạt động có tính chất hệ thống, thông qua việc nghiên cứu, nhằm tìm ra những kiến giải mang tính khái quát, chính xác và khách quan hóa được về hiện thực.”[26, tr31] Trong đề tài này, chúng tôi sử dụng khái niệm khoa học theo định nghĩa của Luật Khoa học và Công nghệ hiện hành như sau: - “Khoa học là hệ thống tri thức về các hiện tượng, sự vật, quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy.”[6, tr15] 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu khoa học là quá trình nhận thức chân lí khoa học, một hoạt động trí tuệ đặc thù bằng những phương pháp nghiên cứu nhất định để tìm kiếm, để chỉ ra một cách chính xác và có mục đích những điều mà con người chưa biết đến hoặc biết chưa đầy đủ, tức là tạo ra sản phẩm mới dưới dạng tri thức mới có giá trị mới về nhận thức hoặc phương pháp”.

Phạm Viết Vượng cho rằng nghiên cứu khoa học là hoạt động nhận thức thế giới khách quan, là quá trình sáng tạo, phát hiện chân lí, phát hiện những quy luật của thế giới, do đội ngũ các nhà khoa học thực hiện, nhằm vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống. Theo lí thuyết công nghệ thì “Nghiên cứu khoa học là quá trình tìm tòi, phát hiện thông tin mới, gia công chế biến thông tin cũ để lưu trữ và sử dụng thông tin vào mục đích phục vụ cuộc sống và sản xuất”. Luật khoa học và Công nghệ 2000 quy định: “Nghiên cứu khoa học là hoạt động phát hiện, tìm hiểu các hiện tượng, sự vật, quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy; sáng tạo các giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn. Nghiên cứu khoa học bao gồm nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng”.

Như vậy, có thể nói, nghiên cứu khoa học là hoạt động để sáng tạo ra khoa học, trong đó: - Bản chất của nghiên cứu khoa học là hoạt động sáng tạo của các nhà khoa học nhằm nhận thức thế giới, tạo ra hệ thống tri thức để sử dụng vào cải tạo thế giới. - Chủ thể của nghiên cứu khoa học là các nhà khoa học với những phẩm chất trí tuệ và tài năng đặc biệt, được đào tạo chu đáo. - Khách thể của nghiên cứu khoa học là các sự vật, hiện tượng của tự nhiên, xã hội và tư duy mà nhà khoa học nghiên cứu để khám phá, sáng tạo ra tri thức khoa học. - Đối tượng của nghiên cứu khoa học là tri thức khoa học.

Tri thức khoa học có những điểm khác với tri thức thông thường.