CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC LẬP VÀ PHÂN TÍCH BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.1 Một số vấn đề chung về hệ thống Báo cáo tài chính (BCTC) trong các Doanh nghiệp (DN).1 Khái niệm và sự cần thiết của Báo cáo tài chính trong công tác quản lý kinh tế.1 Khái niệm về Báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính là hệ thống báo cáo được lập theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành phản ánh các thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu của đơn vị. Theo đó, báo cáo tài chính chứa đựng những thông tin tổng hợp nhất về tình hình tài sản, nguồn vốn chủ sở hữu và công nợ cũng như tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ cả doanh nghiệp 1.2 Sự cần thiết của Báo cáo tài chính trong công tác quản lý kinh tế. BCTC có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý DN cũng như đối với các cơ quan và các đối tượng quan tâm.
Nó được thể hiện trong các vấn đề sau: - BCTC là căn cứ quan trọng trong việc phân tích, nghiên cứu, phát hiện những khả năng tiềm tàng và là căn cứ quan trọng để ra các quyết định về quản lý, điều hành hoạt động SXKD hoặc đầu tư của chủ sở hữu, các nhà đầu tư, các chủ nợ hiện tại và tương lai của DN. - BCTC là những báo cáo được trình bày hết sức tổng quát, phản ánh một cách tổng hợp nhất về tình hình tài sản, các khoản nợ, nguồn hình thành tài sản, tình hình tài chính cũng như kết quả kinh doanh trong kỳ của DN. - BCTC còn là những căn cứ quan trọng để xây dựng các kế hoạch kinh tế - kỹ thuật, tài chính của DN là những căn cứ khoa học để đề ra hệ thống các biện pháp xác thực nhằm tăng cường quản trị DN không ngừng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nâng cao hiệu quả SXKD, tăng lợi nhuận cho DN. - BCTC cung cấp những thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu để đánh giá tình hình và kết quả hoạt động SXKD, thực trạng tài chính của DN trong kỳ hoạt động đã qua, giúp cho việc kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn có khả năng huy động vốn vào SXKD của DN.
Chính vì vậy, BCTC là đối tượng quan tâm của các nhà đầu tư. Hội đồng quản trị DN người cho vay, các cơ quan quản lý cấp trên và toàn bộ cán bộ, công nhân viên của DN. Sinh viên: Đỗ Thị Kim Oanh Page 3 TRƯỜNG ĐH DÂN LẬP HẢI PHÒNG 1.2 Mục đích và vai trò của Báo cáo tài chính.1 Mục đích của Báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính dùng để cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản lý của chủ doanh nghiệp, cơ quan Nhà nước và nhu cầu hữu ích của những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế.
Để đạt được mục đích này Báo cáo tài chính phải cung cấp những thông tin của một doanh nghiệp về: 1. Nợ phải trả; 3. Vốn chủ sở hữu; 4. Doanh thu, thu nhập khác, chi phí, lãi và lỗ; 5.
Các luồng tiền; Các thông tin này cùng với các thông tin trình bày trong Bản thuyết minh báo cáo tài chính giúp người sử dụng dự đoán được các luồng tiền trong tương lai, đặc biệt là thời điểm và mức độ chắc chắn của việc tạo ra các luồng tiền, các khoản tiền tương đương.2 Vai trò của Báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính là nguồn thông tin quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn chủ yếu phục vụ cho các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp như: Các cơ quan Nhà nước, các nhà đầu tư hiện tại và đầu tư tiềm năng, kiểm toán viên độc lập và các đối tượng có liên quan,. Nhờ những thông tin này mà các đối tượng sử dụng có thể đánh giá chính xác hơn về năng lực của doanh nghiệp. Đối với nhà quản lý doanh nghiệp: Báo cáo tài chính cung cấp những chỉ tiêu kinh tế dưới dạng tổng hợp sau một kỳ hoạt động giúp cho họ trong việc phân tích và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch, xác định nguyên nhân tồn tại và những khả năng tiềm tàng của doanh nghiệp.
Từ đó, có thể đưa ra các giải pháp, quyết định quản lý kịp thời, phù hợp cho sự phát triển của doanh nghiệp trong tương lai. Đối với các cơ quan quản lý chức năng của Nhà nước: Báo cáo tài chính là nguồn tài liệu quan trọng cho việc kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, kiểm tra tình hình thực hiện các chính sách, chế độ về quản lý kinh tế - tài chính của doanh nghiệp: Ví dụ như: Sinh viên: Đỗ Thị Kim Oanh Page 4 TRƯỜNG ĐH DÂN LẬP HẢI PHÒNG - Các cơ quan thuế: Kiểm tra tình hình thực hiện và chấp hành các loại thuế, xác định chính sách thuế phải nộp, đã nộp, số thuế được khấu trừ, miễn giảm của doanh nghiệp. - Cơ quan tài chính: Kiểm tra, đánh giá tình hình và hiệu quả sử dụng vốn, của các doanh nghiệp Nhà nước, kiểm tra việc chấp hành các chính sách quản lý nói chung và chính sách quản lý vốn nói riêng. Đối với các đối tượng sử dụng khác: - Các nhà đầu tư: Báo cáo tài chính thể hiện tình hình tài chính, khả năng sử dụng hiệu quả các loại vốn, khả năng sinh lời, từ đó làm cơ sở tin cậy cho quyết định đầu tư vào doanh nghiệp.
- Các chủ nợ: Báo cáo tài chính cung cấp về khả năng thanh toán của doanh nghiệp, tư đó chủ nợ đưa ra quyết định tiếp tục hay ngừng việc cho vay đối với doanh nghiệp. - Các nhà cung cấp: Báo cáo tài chính cung cấp các thông tư mà từ đó họ có thể phân tích khả năng cung cấp của doanh nghiệp, đưa ra quyết định tiếp tục hay ngừng việc cung cấp hàng hóa địch vụ đối với doanh nghiệp. - Cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp: Báo cáo tài chính giúp cho người lao động hiểu rõ hơn về tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty, từ đó giúp họ ý thức hơn trong sản xuất, đó là điều kiện gia tăng doanh thu và chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp trên thị trường.3 Đối tượng áp dụng. Hệ thống Báo cáo tài chính năm được áp dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực và mọi phần kinh tế.
Riêng các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn tuân thu các quy định chung tại phần này và những quy định, hướng dẫn cụ thể phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại chế độ kế toán của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Một số trường hợp đặt biệt khác như: Ngân hàng, các tổ chức tín dụng, tập đoàn, các đơn vị kế toán hạch toán phụ thuộc. việc lập và trình bày loại Báo cáo tài chính nào phải phụ thuộc vào quy định riêng của từng đối tượng.4 Yêu cầu của Báo cáo tài chính. - Báo cáo tài chính phải được lập chính xác, trung thực, đúng mẫu biểu đã quy định, có đầy đủ chữ ký của những người có liên quan và phải có dấu xác nhận của cơ quan, đơn vị để đảm bảo tính pháp lý của báo cáo, Sinh viên: Đỗ Thị Kim Oanh Page 5 TRƯỜNG ĐH DÂN LẬP HẢI PHÒNG - Báo cáo tài chính phải đảm bảo tính tống thống nhất về nội dung, trình tự và phương pháp lập theo quyết định của Nhà nước, từ đó người sử dụng có thể so sánh, đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp qua các thời kỳ, hoặc giữa các doanh nghiệp với nhau.
- Số liệu phản ánh trong Báo cáo tình hình tài chính phải rõ ràng, đủ độ tin cậy và dễ hiểu, đảm bảo thuận tiện cho những người sử dụng thông tin trên Báo cáo tài chính phải đạt được mục đích của họ. - Báo cáo tài chính phải được lập và gửi theo đúng thời gian quy định. - Ngoài ra Báo cáo tài chính còn phải đảm bảo tuân thủ các khái niệm, nguyên tắc và chuẩn mực kế toán được thừa nhận và ban hành. Có như vậy hệ thống Báo cáotài chính mới thực sự hữu ích, mới đảm bảo đáp ứng được yêu cầu của các đối tượng sử dụng để ra các quyết định phù hợp.5 Những nguyên tắc cơ bản lập và trình bày Báo cáo tài chính.1 Hoạt động liên tục.
Báo cáo tài chính phải được lập trên cơ sở giả định là doanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường trong tương lai gần, trừ khi doanh nghiệp có ý định cũng như buộc phải ngừng hoạt động hoặc phải thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình. Nếu Báo cáo tài chính không được lập trên cơ sở hoạt động liên tục, thì sự kiện này cần được nêu rõ, cùng với cơ sở dùng để lập báo cáo tài chính và lý do khiến cho doanh nghiệp không được coi là hoạt động liên tục.2 Cơ sở dồn tích. Doanh nghiệp phải lập báo cáo tài chính theo nguyên tắc kế toán dồn tích, ngoại trừ các thông tin liên quan đến các luồng tiền. Theo cơ sở kế toán dồn tích, các giao dịch và sự kiện được ghi nhận vào sổ kế toán và báo cáo tài chính của các kỳ kế toán liên quan.3 Tính nhất quán.
Việc trình bày và phân tích các khoản mục trong Báo cáo tài chính phải nhất quán từ niên độ này sang niên độ khác trừ khi: - Có sự thay đổi đáng kể về bản chất các hoạt động của doanh nghiệp hay khi xem xét lại việc trình bày Báo cáo tài chính cho thấy rằng cần phải thay đổi để trình bày một cách hợp lý hơn các giao dịch và sự kiện. - Một chuẩn mực kế toán có yêu cầu sự thay đổi trong việc trình bày.4 Trọng yếu và tập hợp. Sinh viên: Đỗ Thị Kim Oanh Page 6 TRƯỜNG ĐH DÂN LẬP HẢI PHÒNG Từng khoản mục trọng yếu phải được trình bày riêng biệt trong báo cáo tài chính, các khoản mục không trọng yếu thì không phải trình bày riêng rẽ mà được tập hợp vào những khoản mục cùng tính chất. Theo nguyên tắc trọng yếu thông tin, doanh nghiệp không nhất thiết phải tuân thủ các quy định về trình bày báo cáo tài chính của các chuẩn mực kế toán cụ thể nếu các thông tin đó không có tính chất trọng yếu.
- Tài sản và nợ phải trả được trình bày riêng biệt.