CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM LAO ĐỘNG – TIỀN LƯƠNG VÀ QUẢN LÝ LAO ĐỘNG, TIỀN LƯƠNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ ĐIỆN TỬ VIỄN THÔNG (ELCOM) 1. Đặc điểm lao động của Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Công nghệ Điện tử Viễn Thông (ELCOM). Do ngành nghề kinh doanh của Công ty rất đa dạng nên lực lượng lao động cũng đa dạng và Công ty phải tiến hành phân loại lao động. Có nhiều cách phân loại lao động.
Nhưng chủ yếu Công ty áp dụng hình thức phân loại lao động theo thời gian làm việc và theo khối lượng sản phẩm hoàn thành của Nhân viên. Như vậy Nhân viên trong Công ty được chia thành: Lao động thường xuyên trong danh sách: gồm nhân viên các phòng ban (phòng kế toán, phòng kỹ thuật, phòng kinh doanh). Nhân viên này được hưởng lương theo tháng hoặc theo ngày làm việc. Lao động mang tính tạm thời là lao động làm việc bán thời gian (chỉ làm việc vào thời gian tối - Nhân viên Bán thời gian).
Nhân viên này được hưởng lương theo số lượng sản phẩm mỗi Nhân viên hoàn thành trong tháng. Từ ngày thành lập đến nay Công ty đảm bảo công ăn việc làm, đời sống cán bộ, nhân viên trong Công ty ổn định, phát triển năm sau cao hơn năm trước. Thực hiện nghiêm chỉnh nghĩa vụ đối với Nhà nước. Vì vậy Công ty càng phát triển lớn mạnh không ngừng với tổng số lao động năm 2012 lên tới 340 nhân viên.
Nhân viên trong Công ty đều có trình độ cao. Nhân viên mang tính chất ổn định. Phần lớn đều đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng. Trên 90% cán bộ quản lý cấp trung – cao đều có trình độ trên đại học.
7 SV: Nguyễn Thu Hương GVHD: TS. Phạm Thị Thuỷ CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN – TRƯỜNG KTQD Tỷ lệ nhân viên có trình độ trên Đại học là 6%; Trình độ Đại học – Cao đẳng là 80%; Trình độ Trung cấp là 5% và Lao động phổ thông là 9%. Nhìn chung lực lượng nhân sự của Elcom được đánh giá tương đối ổn định, giúp công ty triển khai được các ưu tiên chiến lược và kế hoạch kinh doanh thuận lợi hơn. Các hình thức trả lương của Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Công nghệ Điện tử Viễn Thông (ELCOM).
Hình thức tiền lương theo thời gian. Theo hình thức này, tiền lương trả cho người lao động được tính theo thời gian làm việc, cấp bậc và thang lương theo tiêu chuẩn Nhà nước qui định. Đây là hình thức tiền lương được tính theo thời gian lao động, cấp bậc kỹ thuật, chức vụ và tháng lương của người lao động. Tuỳ theo yêu cầu và khả năng quản lý thời gian lao động của doanh nghiệp, việc tính trả lương theo thời gian có thể tiến hành trả lương theo thời gian giản đơn và trả lương theo thời gian có thưởng.
* Trả lương theo thời gian giản đơn Lương theo thời gian giản đơn bao gồm: + Lương tháng: Đã được quy định cho từng bậc lương trong bảng lương, thường áp dụng cho nhân viên làm công việc quản lý hành chính, quản lý kinh tế. Tiền lương tháng = Mức lương tối thiểu x Hệ số mức lương hiện hưởng + Phụ cấp (nếu có) + Lương ngày: Căn cứ vào số ngày làm việc thực tế trong tháng và mức lương của một ngày để tính trả lương, áp dụng trả lương cho nhân viên trong thời gian học tập, hội họp hoặc làm nhiệm vụ khác, người lao động 8 SV: Nguyễn Thu Hương GVHD: TS. Phạm Thị Thuỷ CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN – TRƯỜNG KTQD theo hợp đồng ngắn hạn. Mức lương này bằng mức lương tháng chia cho 25 ngày.
Tiền lương ngày = Mức lương ngày x Số ngày làm việc thực tế Ví dụ: Lương ngày của nhân viên Cao Hoàng Hiệp = 6,000,000 / 25 = 240,000 VNĐ + Lương giờ: Căn cứ vào mức lương ngày chia cho 8 giờ và số giờ làm việc thực tế, áp dụng để tính đơn giá tiền lương trả theo sản phẩm. Tiền lương giờ = Mức lương giờ x Số giờ làm việc thực tế * Trả lương theo thời gian có thưởng Thực chất của hình thức này là sự kết hợp giữa tiền lương thời gian giản đơn với tiền thưởng khi đảm bảo và vượt các chỉ tiêu đã quy định như: Tiết kiệm thời gian lao động, tiết kiệm nguyên vật liệu, tăng năng suất lao động hay đảm bảo giờ công, ngày công… * Ưu nhược điểm của hình thức tiền lương theo thời gian: Dễ làm, dễ tính toán nhưng chưa đảm bảo nguyên tắc phân phối theo lao động vì hình thức này chưa tính đến một cách đầy đủ chất lượng lao động, chưa phát huy hết khả năng sẵn có của người lao động, chưa khuyến khích người lao động quan tâm đến kết quả lao động. Vì vậy để khắc phục bớt những hạn chế này, ngoài việc tổ chức theo dõi ghi chép đầy đủ thời gian làm việc của công nhân viên, doanh nghiệp cần phải thường xuyên kiểm tra tiến độ làm việc và chất lượng công việc của công nhân viên kết hợp với chế độ khen thưởng hợp lý. Hình thức tiền lương theo sản phẩm.
9 SV: Nguyễn Thu Hương GVHD: TS. Phạm Thị Thuỷ CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN – TRƯỜNG KTQD Theo hình thức này tiền lương tính trả cho người lao động căn cứ vào kết quả lao động, số lượng và chất lượng sản phẩm công việc, lao vụ đã hoàn thành và đơn giá tiền lương cho một đơn vị sản phẩm, công việc và lao vụ đó. Tiền lương theo sản phẩm = Số lượng sản phẩm hoàn thành đủ tiêu chuẩn chất lượng x Đơn giá tiền lương sản phẩm Tuỳ theo mối quan hệ giữa người lao động với kết quả lao động, tuỳ theo yêu cầu quản lý về nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng nhanh sản phẩm và chất lượng sản phẩm mà công ty có thể thực hiện theo hình thức tiền lương sản phẩm trực tiếp và hình thức tiền lương sản phẩm gián tiếp. Theo sản phẩm trực tiếp: Là hình thức tiền lương trả cho người lao động được tính theo số lượng sản lượng hoàn thành đúng quy cách, phẩm chất và đơn giá lương sản phẩm.
Đây là hình thức được công ty sử dụng để tính lương phải trả cho CNV trực tiếp sản xuất sản phẩm. + Trả lương theo sản phẩm có thưởng: Là kết hợp trả lương theo sản phẩm trực tiếp hoặc gián tiếp và chế độ tiền thưởng trong sản xuất (thưởng tiết kiệm vật tư, thưởng tăng suất lao động, năng cao chất lượng sản phẩm). + Trả lương theo sản phẩm luỹ tiến: Theo hình thức này tiền lương trả cho người lao động gồm tiền lương tính theo sản phẩm trực tiếp và tiền lương tính theo tỷ lệ luỹ tiến căn cứ vào mức độ vượt định mức lao động của họ. Hình thức này áp dụng ở những khâu sản xuất quan trọng, cần thiết phải đẩy nhanh tiến độ sản xuất hoặc cần động viên công nhân phát huy sáng kiến phá vỡ định mức lao động.
Theo sản phẩm gián tiếp: 10 SV: Nguyễn Thu Hương GVHD: TS. Phạm Thị Thuỷ CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN – TRƯỜNG KTQD Được áp dụng để trả lương cho công nhân làm các công việc phục vụ sản xuất ở các bộ phận sản xuất như: công nhân vận chuyển nguyên vật liệu, bảo dưỡng máy móc thiết bị. Trong trường hợp này căn cứ vào kết quả sản xuất của lao động trực tiếp để tính lương cho lao động phục vụ sản xuất. Theo khối lượng công việc: Là hình thức tiền lương trả theo sản phẩm áp dụng cho những công việc lao động đơn giản, công việc có tính chất đột xuất như: khoán bốc vác, khoán vận chuyển nguyên vật liệu, thành phẩm.
Tiền lương khoán công việc = Mức lương quy định cho từng công việc x Khối lượng công việc đã hoàn thành Theo hình thức này, doanh nghiệp qui định mức tiền lương cho mỗi công việc hoặc khối lượng sản phẩm hoàn thành. Người lao động căn cứ vào mức lương này có thể tính được tiền lương của mình thông qua khối lượng công việc mình đã hoàn thành. Hình thức tiền lương hỗn hợp. Có một số công việc khó áp dụng các hình thức trả lương như không tính trước được thời gian, không định lượng được khối lượng công việc cũng như sản phẩm hoàn thành.
Vì vậy kết hợp các hình thức trả lương trên để xây dựng hình thức lương hỗn hợp. 11 SV: Nguyễn Thu Hương GVHD: TS. Phạm Thị Thuỷ CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN – TRƯỜNG KTQD 1. Các hình thức đãi ngộ khác ngoài lương.
Ngoài tiền lương, BHXH, công nhân viên có thành tích trong sản xuất, trong công tác được hưởng khoản tiền thưởng, việc tính toán tiền lương căn cứ vào quyết định và chế độ khen thưởng hiện hành. Tiền thưởng thi đua từ quỹ khen thưởng, căn cứ vào kết quả bình xét A, B, C và hệ số tiền thưởng để tính. Tiền thưởng về sáng kiến nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm vật tư, tăng năng suất lao động căn cứ vào hiệu quả kinh tế cụ thể để xác định. Chế độ trích lập, nộp và sử dụng các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Công nghệ Điện tử Viễn Thông (ELCOM).
Quỹ tiền lương. Là toàn bộ số tiền lương trả cho số công nhân viên của công ty do công ty quản lý, sử dụng và chi trả lương. Quỹ tiền lương của công ty gồm: - Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian làm việc thực tế và các khoản phụ cấp thường xuyên như phụ cấp làm đêm, thêm giờ, phụ cấp khu vực, … - Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian ngừng sản xuất, do những nguyên nhân khách quan, thời gian nghỉ phép. - Các khoản phụ cấp thường xuyên: phụ cấp học nghề, phụ cấp thâm niên, phụ cấp làm đêm, thêm giờ, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp khu vực, phụ cấp dạy nghề, phụ cấp công tác lưu động, phụ cấp cho những người làm công tác khoa học - kỹ thuật có tài năng.
- Về phương diện hạch toán kế toán, quỹ lương của công ty được chia thành 2 loại: tiền lương chính, tiền lương phụ. 12 SV: Nguyễn Thu Hương GVHD: TS. Phạm Thị Thuỷ CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN – TRƯỜNG KTQD + Tiền lương chính: Là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian họ thực hiện nhiệm vụ chính: gồm tiền lương cấp bậc, các khoản phụ cấp. + Tiền lương phụ: Là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian họ thực hiện nhiệm vụ chính của họ, thời gian người lao động nghỉ phép, nghỉ lễ tết, ngừng sản xuất được hưởng lương theo chế độ.