Chuyển Nhượng Quyền Sử Dụng Đất Của Tổ Chức Kinh Tế Theo Pháp Luật Đất Đai Ở Việt Nam Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế theo pháp luật đất đai ở việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Đình Hữu
• Người hướng dẫn: TS. Trần Quang Huy
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Chuyển Nhượng Quyền Sử Dụng Đất Của Tổ Chức Kinh Tế Theo Pháp Luật Đất Đai Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA TỔ CHỨC KINH TẾ THEO PHÁP LUẬT ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM
• 1.1. Những vấn đề chung về tổ chức kinh tế trong nước
• 1.2. Khái niệm tổ chức kinh tế trong nước
• 1.3. Vai trò của tổ chức kinh tế trong nước
• 1.4. Khái quát quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế trong nước
• 1.5. Khái niệm quyền sử dụng đất. Đặc điểm quyền sử dụng đất
• 1.6. Khái niệm quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• 1.7. Ý nghĩa của việc tổ chức kinh tế trong nước thực hiện quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• 1.8. Quá trình phát triển quy định pháp luật về chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế trong nước
• 1.8.1. Giai đoạn trước khi ban hành Luật Đất đai 1993
• 1.8.2. Giai đoạn ban hành Luật Đất đai 1993 đến Luật Đất đai 2003
• 1.8.3. Giai đoạn ban hành Luật Đất đai 2003 đến nay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA TỔ CHỨC KINH TẾ THEO PHÁP LUẬT ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật về quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế trong nước
• 2.2. Quy định về điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế trong nước
• 2.2.1. Điều kiện để quyền sử dụng đất được phép chuyển nhượng
• 2.2.2. Điều kiện có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• 2.3. Quy định chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong thực hiện dự án đầu tư xây dựng kinh doanh nhà ở
• 2.4. Quy định về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và thời điểm hiệu lực giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• 2.4.1. Về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• 2.4.2. Về thời điểm có hiệu lực của giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA TỔ CHỨC KINNH TẾ THEO PHÁP LUẬT ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng cho việc hoàn thiện pháp luật chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế trong nước
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế trong nước
• 3.2.1. Hoàn thiện pháp luật về giá đất
• 3.2.2. Hoàn thiện quy định chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong đầu tư xây dựng kinh doanh nhà ở
• 3.2.3. Hoàn thiện pháp luật về hợp đồng và thời điểm có hiệu lực hợp đồng giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• 3.2.4. Hoàn thiện pháp luật về nghĩa vụ tài chính và thủ tục thực hiện các nghĩa vụ này
• 3.2.5. Hoàn thiện pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
• 3.2.6. Hoàn thiện pháp luật về thực hiện cải cách các thủ tục hành chính
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Nhượng QSDĐ của Tổ Chức Kinh Tế

Chuyển nhượng quyền sử dụng đất (QSDĐ) của tổ chức kinh tế là một hoạt động quan trọng trong thị trường bất động sản ở Việt Nam. Hoạt động này chịu sự điều chỉnh của luật đất đai và các văn bản pháp luật liên quan. Việc chuyển nhượng QSDĐ giúp các doanh nghiệp tái cơ cấu tài sản, huy động vốn và tập trung vào hoạt động sản xuất kinh doanh chính. Tuy nhiên, quá trình này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và cần được quản lý chặt chẽ. Theo tài liệu gốc, việc tạo điều kiện cho các tổ chức kinh tế tập trung vào sản xuất kinh doanh, tham gia cung ứng sản phẩm là một nhiệm vụ rất quan trọng của nhà nước và pháp luật, trong đó có chính sách pháp luật đất đai.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tổ chức kinh tế

Hiện nay, không có định nghĩa pháp lý thống nhất về tổ chức kinh tế. Tuy nhiên, có thể hiểu đây là đơn vị thực hiện chức năng sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhằm mục đích tạo ra lợi nhuận. Luật Doanh nghiệp năm 2014 định nghĩa doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, tài sản, trụ sở giao dịch và được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật. Tổ chức kinh tế có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, tạo công ăn việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Theo đó, tổ chức kinh tế được hiểu là doanh nghiệp thực hiện chức năng kinh doanh, có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch và được đăng ký kinh doanh theo quy định và chịu sự điều chỉnh của pháp luật.

1.2. Ý nghĩa của chuyển nhượng QSDĐ đối với tổ chức kinh tế

Việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất có ý nghĩa quan trọng đối với tổ chức kinh tế. Nó giúp doanh nghiệp giải phóng nguồn vốn bị "chôn" trong đất đai, tái đầu tư vào các hoạt động kinh doanh cốt lõi. Đồng thời, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư mới tiếp cận đất đai, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển. Quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động nguồn vốn, nội và ngoại lực thúc đẩy sản xuất kinh kinh doanh góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

II. Thực Trạng Pháp Lý Về QSDĐ Của Tổ Chức Kinh Tế

Pháp luật về quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ giai đoạn trước năm 1993, khi đất đai thuộc sở hữu toàn dân và Nhà nước quản lý, đến giai đoạn hiện nay, khi quyền sử dụng đất được công nhận là một loại tài sản và được phép chuyển nhượng. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật vẫn còn nhiều bất cập, chồng chéo, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện quyền của mình. Theo tài liệu gốc, trong quá trình tổ chức thực hiện còn bộc lộ một số tồn tại như chuyển nhượng quyền sử dụng khi không đủ điều kiện chuyển quyền; chuyển nhượng quyền sử dụng đất không đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

2.1. Các quy định pháp luật hiện hành về QSDĐ

Luật Đất đai năm 2013 là văn bản pháp lý quan trọng nhất điều chỉnh các vấn đề liên quan đến quyền sử dụng đất. Bên cạnh đó, còn có các văn bản hướng dẫn thi hành như nghị định, thông tư của Chính phủ và các bộ, ngành. Các quy định này quy định chi tiết về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, điều kiện chuyển nhượng, thủ tục đăng ký và các vấn đề khác liên quan đến quản lý đất đai. Sự tồn tại kéo dài của thị trường bất động sản phi chính quy tác động xấu đến thị trường bất động sản, ảnh hưởng đến việc quản lý, sử dụng bất động sản và làm thất thoát nguồn thu ngân sách Nhà nước từ hoạt động chuyển nhượng đất đai.

2.2. Bất cập trong quy định về chuyển nhượng QSDĐ

Một trong những bất cập lớn nhất là sự thiếu rõ ràng trong các quy định về điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Nhiều quy định còn mang tính định tính, gây khó khăn cho việc áp dụng và thực thi. Ngoài ra, thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp, gây tốn kém thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Vấn đề xác định quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất nói chung và của tổ chức kinh tế nói riêng là vấn đề rất được quan tâm, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng đất đai của các chủ thể.

III. Điều Kiện Chuyển Nhượng QSDĐ Của Tổ Chức Kinh Tế

Để thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp, tổ chức kinh tế phải đáp ứng các điều kiện nhất định. Các điều kiện này bao gồm điều kiện về quyền sử dụng đất (đất không tranh chấp, có giấy chứng nhận, còn thời hạn sử dụng) và điều kiện về chủ thể chuyển nhượng (có đủ năng lực hành vi dân sự, không bị hạn chế quyền). Việc tuân thủ đầy đủ các điều kiện này là yếu tố then chốt để đảm bảo tính pháp lý của giao dịch. Theo tài liệu gốc, Luật Đất đai sửa đổi năm 2013 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 29/11/2013 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2014); đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để thể chế hóa quan điểm của Nghị quyết.

3.1. Điều kiện về quyền sử dụng đất được phép chuyển nhượng

Quyền sử dụng đất phải đáp ứng các điều kiện như có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ, sổ hồng), không có tranh chấp, không bị kê biên để đảm bảo thi hành án, còn thời hạn sử dụng. Ngoài ra, việc chuyển nhượng phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất của địa phương. Đất đai là không gian tổ chức các hoạt động sống của con người, cùng với quan điểm “An cư lạc nghiệp” đã là truyền thống văn hóa của dân tộc nên quyền sử dụng đất là một quyền mà đại bộ phận người dân rất quan tâm.

3.2. Điều kiện về chủ thể có quyền chuyển nhượng QSDĐ

Tổ chức kinh tế phải có tư cách pháp nhân, có đủ năng lực hành vi dân sự để thực hiện giao dịch. Người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh tế phải có đầy đủ thẩm quyền để ký kết hợp đồng chuyển nhượng. Giao đất, cho thuê đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất là quyền cơ bản của cá nhân, tổ chức được quy định tại Khoản 2 Điều 54 Hiến pháp 2013, nhưng để thực hiện được việc phân giao quyền này một cách công bằng, hiệu quả và tránh lãng phí quỹ đất là việc không đơn giản.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Chuyển Nhượng QSDĐ

Để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai và tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức kinh tế trong việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất, cần có các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch và công khai thông tin, nâng cao năng lực của cán bộ quản lý. Theo tài liệu gốc, Đảng ta xác định: phải biến đất đai thành động lực trực tiếp phát triển kinh tế – xã hội. Muốn vậy, chúng ta cần tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các chủ thể có các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, thế chấp, bảo lãnh góp vốn bằng quyền sử dụng đất.

4.1. Hoàn thiện quy định về giá đất và định giá đất

Cần có quy định rõ ràng, minh bạch về phương pháp định giá đất, đảm bảo giá đất phù hợp với giá thị trường. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thẩm định giá để tránh tình trạng định giá thấp hơn giá trị thực tế, gây thất thu ngân sách nhà nước. Qua đó huy động được nguồn lực từ đất đai góp 1 phần phát triển kinh tế – xã hội.

4.2. Cải cách thủ tục hành chính trong chuyển nhượng QSDĐ

Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong đăng ký đất đai. Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ, thống nhất, đảm bảo công khai, minh bạch thông tin về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, tình trạng pháp lý của thửa đất. Pháp luật về quyền của người sử dụng đất nói chung và chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế nói riêng có một ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của các tổ chức kinh tế và xã hội.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về QSDĐ

Nghiên cứu về chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có giá trị ứng dụng thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý đất đai và hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh. Việc pháp luật trao quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các tổ chức kinh tế trong nước trong khuôn khổ quy định của pháp luật chính là việc xác định quyền sử dụng đất là một quyền tài sản và đất đai đã được coi như một loại “hàng hóa đặc biệt” trong thị trường quyền sử dụng đất ấy.

5.1. Ứng dụng trong xây dựng chính sách đất đai

Kết quả nghiên cứu có thể cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách đất đai phù hợp với thực tiễn, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và doanh nghiệp. Đồng thời, góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, bền vững.

5.2. Ứng dụng trong hoạt động kinh doanh bất động sản

Nghiên cứu giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật, quy trình thủ tục liên quan đến chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Từ đó, đưa ra các quyết định kinh doanh đúng đắn, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả hoạt động. Quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động nguồn vốn, nội và ngoại lực thúc đẩy sản xuất kinh kinh doanh góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Thị Trường Chuyển Nhượng QSDĐ

Thị trường chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế ở Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, cần có sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Việc hoàn thiện pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch và công khai thông tin là những yếu tố then chốt để xây dựng một thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, bền vững. Vì thế, nghiên cứu các vấn đề liên quan đến việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế theo pháp luật đất đai ở nước ta, nhằm tìm ra những giải pháp pháp lý bảo đảm sự vận hành bình thường, lành mạnh của thị trường chuyển nhượng đất đai là đòi hỏi của thực tế cuộc sống.

6.1. Tóm tắt các vấn đề và giải pháp chính

Bài viết đã trình bày tổng quan về chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế ở Việt Nam, phân tích thực trạng pháp lý, chỉ ra những bất cập và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Các giải pháp chính bao gồm hoàn thiện quy định về giá đất, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch và công khai thông tin.

6.2. Triển vọng và xu hướng phát triển của thị trường

Thị trường chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế được dự báo sẽ tiếp tục phát triển trong thời gian tới, nhờ vào sự tăng trưởng của nền kinh tế, quá trình đô thị hóa và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, để đảm bảo sự phát triển bền vững, cần có sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước và sự tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường tại Việt Nam, quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và phát triển xã hội. Theo ước tính, hoạt động chuyển nhượng quyền sử dụng đất chiếm khoảng 10% tổng nguồn thu ngân sách nhà nước, phản ánh tầm quan trọng của lĩnh vực này đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc trong quy định pháp luật và thực thi liên quan đến chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế, như việc chuyển nhượng khi không đủ điều kiện, thiếu hiểu biết về thủ tục, cũng như sự tồn tại của thị trường bất động sản phi chính quy.

Luận văn tập trung nghiên cứu chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế theo pháp luật đất đai Việt Nam hiện hành, với phạm vi nghiên cứu chủ yếu dựa trên Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành, trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2019. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng pháp luật, nhận diện những tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế trong nước.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai, tạo hành lang pháp lý minh bạch, công bằng, thúc đẩy phát triển thị trường bất động sản lành mạnh, đồng thời hỗ trợ các tổ chức kinh tế khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình pháp lý liên quan đến quyền sử dụng đất và giao dịch bất động sản, trong đó có:

• Lý thuyết quyền tài sản: Quyền sử dụng đất được xem là một loại quyền tài sản, có thể chuyển giao, thế chấp, góp vốn, tạo điều kiện cho thị trường quyền sử dụng đất phát triển.
• Mô hình quản lý đất đai theo pháp luật Việt Nam: Phân tích các quy định pháp luật đất đai từ Hiến pháp 2013, Luật Đất đai 2013, Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Kinh doanh bất động sản 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Khái niệm chính:
  • Tổ chức kinh tế trong nước: Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, sử dụng đất có nguồn gốc trong nước.
  • Quyền sử dụng đất: Quyền khai thác, sử dụng các thuộc tính có ích của đất, được pháp luật bảo hộ.
  • Quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất: Việc chuyển giao quyền sử dụng đất từ tổ chức kinh tế sang chủ thể khác nhằm mục đích thu lợi nhuận.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp phân tích, bình luận, diễn giải: Áp dụng để làm rõ các khái niệm, quy định pháp luật và các vấn đề lý luận về chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
• Phương pháp so sánh, đánh giá: So sánh các quy định pháp luật qua các giai đoạn từ Luật Đất đai 1993, 2003 đến 2013, đánh giá thực trạng và hiệu quả thi hành.
• Phương pháp tổng hợp, quy nạp, lập luận logic: Tổng hợp các kết quả nghiên cứu, thực tiễn và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật, báo cáo ngành, tài liệu học thuật và số liệu thống kê liên quan đến chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật và các trường hợp điển hình trong giai đoạn 2014-2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất còn phức tạp và chưa đồng bộ
   Theo Luật Đất đai 2013, tổ chức kinh tế chỉ được chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đất không tranh chấp, không bị kê biên để thi hành án

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA TỔ CHỨC KINH TẾ THEO PHÁP LUẬT ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM 1. Những vấn đề chung về tổ chức kinh tế trong nước 1. Khái niệm tổ chức kinh tế trong nước Hiện nay, không có một văn bản quy phạm pháp luật định nghĩa cụ thể về tổ chức kinh tế, tuy nhiên nó được hiểu là đơn vị thực hiện chức năng sản xuất kinh doanh, dịch vụ nhằm mục đích tạo ra lợi nhuận, của cải vật chất duy trì sự tồn tại của chúng và góp phần thúc đẩy nền kinh tế - xã hội. Dù không có định nghĩa, nhưng thuật ngữ “tổ chức kinh tế” đã được nhắc đến trong một số quy định pháp luật về doanh nghiệp.

Luật Doanh nghiệp 2014 quy định “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký kinh thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”. Theo đó, tổ chức kinh tế được hiểu là doanh nghiệp thực hiện chức năng kinh doanh, có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch và được đăng ký kinh doanh theo quy định và chịu sự điều chỉnh của pháp luật. Vấn đề đặt ra là tổ chức kinh tế là doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp có phải là tổ chức kinh tế trong nước hay không? Khoản 20 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2014 xác định rõ: “Nhà đầu tư nước ngoài là một tổ chức, cá nhân được hiểu là nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của Luật Đầu tư”. Nghĩa là một doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam sẽ được xác định là doanh nghiệp Việt Nam, dù nguồn vốn hay chủ thể góp vốn thành lập doanh nghiệp đó là tổ chức nước ngoài, hoặc cá nhân nước ngoài.

Theo đó, doanh nghiệp trong quy định của Luật Doanh nghiệp có thể là doanh nghiệp (hoặc tổ chức kinh tế) có vốn đầu tư trong nước, cũng có thể là 8 doanh nghiệp (hoặc tổ chức kinh tế) có vốn đầu tư nước ngoài, miễn là các doanh nghiệp này thành lập và hoạt động tại Việt Nam theo pháp luật Việt Nam, và được xác định chung là doanh nghiệp Việt Nam. Điều này cũng phù hợp với pháp luật đầu tư bởi nhà đầu tư theo Luật Đầu tư 2014 bao gồm cả tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Như vậy, với cách xác định quốc tịch của doanh nghiệp dựa trên quốc tịch của quốc gia nơi doanh nghiệp được thành lập thì tổ chức kinh tế theo pháp luật doanh nghiệp và pháp luật đầu tư sẽ được xem là tổ chức kinh tế Việt Nam hay tổ chức kinh tế trong nước, không phân biệt nguồn vốn thành lập là trong nước hay nước ngoài. Cũng không đưa ra định nghĩa về tổ chức kinh tế, dù quy định tổ chức kinh tế là một trong những chủ thể sử dụng đất, nhưng pháp luật đất đai lại xác định tổ chức kinh tế theo một hướng khác, không thống nhất với Luật Doanh nghiệp.

Luật Đất đai 2003 quy định: “Tổ chức trong nước bao gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức kinh tế – xã hội, tổ chức sự nghiệp công, đơn vị vũ trang nhân dân và các tổ chức khác theo quy định của Chính phủ (sau đây gọi chung là tổ chức) được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất; tổ chức kinh tế nhận chuyển quyền sử dụng đất”. Theo đó, tổ chức kinh tế được xác định là một trong số các tổ chức trong nước. Trong khi đó, tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài là chủ thể sử dụng đất tại Việt Nam được xác định là chủ thể sử dụng đất riêng, có thể sử dụng đất cho quan hệ ngoại giao, hoặc sử dụng đất cho hoạt động đầu tư. Cụ thể theo Khoản 5 và 7 Điều 5 Luật Đất đai 2013 quy định “Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao gồm cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện khác của nước 9 ngoài có chức năng ngoại giao được Chính phủ Việt Nam thừa nhận; cơ quan đại diện của tổ chức thuộc Liên hợp quốc, cơ quan hoặc tổ chức liên chính phủ, cơ quan đại diện của tổ chức liên chính phủ” và “Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gồm doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp Việt Nam mà nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại theo quy định của pháp luật về đầu tư” Sự phân biệt này tiếp tục được thể hiện trong quy định về chủ thể sử dụng đất của Luật Đất đai 2013.

Tổ chức kinh tế vẫn là một trong số các tổ chức trong nước: “Tổ chức trong nước gồm cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức sự nghiệp công lập và tổ chức khác theo quy định của pháp luật về dân sự (sau đây gọi chung là tổ chức)”. Tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài vẫn là những chủ thể sử dụng đất riêng cho quan hệ ngoại giao hoặc cho hoạt động đầu tư. Điểm khác biệt là đối với chủ thể nước ngoài sử dụng đất để đầu tư tại Việt Nam, Luật Đất đai 2013 không gọi tên là “tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư vào Việt Nam” như Luật Đất đai 2003, mà xác định theo một tên gọi phù hợp hơn là “doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài” và xác định rõ bao gồm “doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp Việt Nam mà nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại theo quy định của pháp luật về đầu tư”. Có thể thấy, tổ chức kinh tế theo xác định của Luật Đất đai 2003, hay hiện nay là Luật Đất đai 2013, đều chỉ là doanh nghiệp có nguồn vốn đầu tư hoàn toàn trong nước, không bao gồm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, dù doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài này thành lập, hoạt động tại Việt Nam theo pháp luật Việt Nam.

Cách xác định này là dựa trên cơ sở nguồn vốn hình thành doanh nghiệp, chứ không phải nơi doanh nghiệp được 10 thành lập như Luật Doanh nghiệp. Đây cũng chính là một trong những nội dung chưa thống nhất giữa pháp luật đất đai và pháp luật doanh nghiệp, dù hai ngành luật này có liên quan khá mật thiết với nhau, khi mà quyền sử dụng đất của doanh nghiệp không chỉ là cơ sở hạ tầng, mà còn là nguồn vốn, là tài sản có giá trị cao của doanh nghiệp. Lẽ tất nhiên, khi nghiên cứu tổ chức kinh tế với tư cách là một chủ thể sử dụng đất, tác giả phải xác định tư cách chủ thể, quyền và nghĩa vụ của tổ chức kinh tế theo quy định của pháp luật đất đai. Như vậy, tổ chức kinh tế trong nước (hay tổ chức kinh tế) theo pháp luật đất đai là một loại chủ thể sử dụng đất hoặc một doanh nghiệp sử dụng đất được hình thành từ nguồn vốn của các tổ chức, cá nhân trong nước, không bao gồm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Pháp luật đất đai định danh chủ thể sử dụng đất là tổ chức kinh tế, dù có hay không cụm từ “trong nước” đi kèm sau đó, chính là đề cập đến tổ chức kinh tế trong nước. Vì vậy, trong luận văn, việc tác giả sử dụng thuật ngữ “tổ chức kinh tế” cũng chính là đề cập đến “tổ chức kinh tế trong nước”, hoặc ngược lại. Vai trò của tổ chức kinh tế trong nước Những năm gần đây, hoạt động của tổ chức kinh tế trong nước đã có bước phát triển đáng kể, góp phần giải phóng và phát triển sức sản xuất, huy động và phát huy nội lực vào phát triển kinh tế xã hội, góp phần quyết định vào phục hồi và tăng trưởng kinh tế, tăng kim ngạch xuất khẩu, tăng thu ngân sách và tham gia giải quyết có hiệu quả các vấn đề xã hội như tạo việc làm, xóa đói, giảm nghèo. Vai trò của tổ chức kinh tế trong nước thể hiện rõ nét trên những phương diện sau: - Tổ chức kinh tế góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống của người lao động.

11 Trong những năm gần đây, số tổ chức kinh tế trong nước tăng nhanh đã giải quyết được nhiều việc làm với thu nhập cao hơn cho người lao động. Tỷ trọng thu hút lao động của các tổ chức kinh tế trong nước là đáng kể, là lực lượng chủ yếu tạo ra nguồn thu cho ngân sách Nhà nước và đóng góp lớn cho tăng trưởng GDP. Thu nhập cao và tăng nhanh của lao động khối tổ chức kinh tế trong nước góp phần cải thiện và nâng cao mức sống chung của toàn xã hội và tham gia vào quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang các ngành phi nông nghiệp. - Tổ chức kinh tế trong nước là chủ thể sử dụng đất góp phần trong việc khai thác, sử dụng đất đai.

Tổ chức kinh tế trong nước được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, sử dụng đất đai tại Việt Nam và tạo ra nguồn lực, của cải vật chất, giải quyết công ăn, việc làm, thúc đẩy kinh tế – xã hội trong nước phát triển. Ở góc độ hiệu quả sử dụng đất, tổ chức kinh tế trong nước đã góp phần nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng đất đai, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng tỷ lệ công nghiệp, du lịch và dịch vụ cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Cả Luật Đất đai 2003 và Luật Đất đai 2013, tổ chức kinh tế trong nước đều được xác định là người sử dụng đất, có đóng góp không nhỏ trong việc đảm bảo khai thác đất đai theo quy hoạch của Nhà nước, đem lại nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước. - Tổ chức kinh tế trong nước tăng trưởng và phát triển là yếu tố quyết định đến tăng trưởng cao và ổn định của nền kinh tế.

Các tổ chức kinh tế trong nước phát triển nhanh những năm gần đây đã góp phần làm cho tổng thu ngân sách cả nước ngày càng tăng, đã làm cho tỷ trọng đóng góp của khu vực này vào GDP tăng nhanh.