CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh Đối với doanh nghiệp: Giúp xác định hiệu quả kinh doanh của từng loại hoạt động trong doanh nghiệp. Giúp đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh. Đưa ra cơ sở để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nhà nước, thực hiện phân phối cũng như tái đầu tư để sản xuất kinh doanh. Kết hợp những thông tin có sẵn cùng với những thông tin bổ sung để đề ra chiến lược, giải pháp sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả tốt nhất trong tương lai.
Đối với cơ quan nhà nước: Trên cơ sở các số liệu về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh cảu doanh nghiệp, cơ quan thuế xác định các khoản thuế phải thu để đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Từ đó nhà nước tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đảm bảo về điều kiện Chính trị- An ninh- Xã hội là tối ưu nhất. Căn cứ vào tình hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nước của doanh nghiệp, các nhà hoạch định chính sách quốc gia sẽ có thông tin để đề ra phương án phát triển nền kinh tế quốc dân thông qua chính sách tiền tệ, chính sách thuế và các khoản trợ cấp, trợ giá. Đối với các nhà đầu tư : Thông qua các tiêu chí về chỉ tiêu doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp thông qua báo cáo tài chính, các nhà đầu tư sẽ phân tích, đánh giá xem tình hình hoạt động của doanh nghiệp tốt hay không, có mang lại hiệu quả cao hay không để đề ra kế hoạch đúng đắn.
Đối với nhà cung cấp: Sinh viên: Lê Mỹ Hương- Lớp: QT1806K 3 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp cùng như lịch sử thanh toán là tưu liệu giúp nhà cung cấp đưa ra phương hướng quyết định cho doanh nghiệp là chậm thanh toán hay trả góp.1 Doanh thu và thu nhập trong doanh gnhiệp 1.1Doanh thu và thu nhập Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.( Theo chuẩn mực kế toán số 14- “ doanh thu và thu nhập khác ’’, ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ- BTC ngày 31/12/2001 của Bộ tài chính.) Các loại doanh thu: a)Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thêm ngoài giá bán. Doanh thu bán hàng phải đồng thời thỏa mãn điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phầm hoặc hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn quyền nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.
- Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng Thời điểm ghi nhận doanh thu: - Bán hàng theo phương thức hàng gửi đi bán: Đây là phương thức doanh nghiệp giao hàng cho khách hàng hoặc các đại lý, đơn vị lí gửi + Trường hợp giao hàng tại kho của bên mua hoặc tại một điểm nào đó đã quy định trước trong hợp đồng: Sản phẩm khi xuất kho chuyển đi vẫm thuộc quyền Sinh viên: Lê Mỹ Hương- Lớp: QT1806K 4 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp sở hữu của doanh nghiệp. Khi bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng đã chuyển giao thì số hàng đó được xác định là tiêu thụ. + Đơn vị có hàng kí gửi ( chủ hàng): khi xuất hàng cho các đại lý hoặc các đơn vị nhận bán hàng kí gửi thì số hàng này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi được tiêu thụ.
Khi bán được hàng kí gửi, doanh nghiệp sẽ trả cho đại lý hoặc bên kí gửi một khoản hoa hồng tính theo tỷ lệ % trên giá kí gửi của số hàng kí gửi thực tế đã bán được. Khoản hoa hồng phải trả này được doanh nghiệp hạch toán vào chi phí bán hàng. + Đối với đại lý hoặc đơn vị nhận bán hàng kí gửi: Số sản phẩm nhận bán kí gửi không thuộc quyền sở hữu của đơn vị này. Doanh thu của các đại lý chính là khoản hoa hồng được hưởng.
Trong trường hợp đại lý bán đúng giá ký gửi của chủ hàng và hoa hồng thì không phải tính và nộp thuế GTGT đối với hàng hóa bán đại lý và tiền thu về hoa hồng. - Bán hàng theo phương thức bán lẻ Theo phương thức này doanh nghiệp bán các sản phẩm, hàng hóa trực tiếp cho người tiêu dùng và được coi là tiêu thụ. - Bán hàng theo phương thức trực tiếp. Theo phương thức này, căn cứ vào hợp đồng mua bán đã kí kết, bên mua cử cán bộ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp.
Khi nhận hàng xong, người nhận hàng ký xác nhận vào hóa đơn bán hàng và số hàng đó được xác định là tiêu thụ, người bán có quyền ghi nhận doanh thu. - Bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp Theo phương thức này, khi bán hàng doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán trả ngay, khách hàng được chậm trả tiền hàng và phải chịu phần lãi trả chậm theo tỷ lệ quy định trong hợp đồng mua bán. Phần lãi trả chậm được ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá trả một lần ngay từ đầu không bao gồm tiền lãi trả chậm, trả góp.
- Một số hình thức khác: khuyến mại, biếu tặng…. Sinh viên: Lê Mỹ Hương- Lớp: QT1806K 5 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp b) Các khoản giảm trừ doanh thu Chiết khấu thương mại: là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với số lượng lớn. Khoản giảm giá có thể phát sinh trên khối lượng từng lô hàng mà khách hàng đã mua, cũng có thể phát sinh trên tổng số lượng hàng hóa lũy kế mà khách hàng đã mua trong một quãng thời gian dài nhất định tùy thuộc vào chính sách chiết khầu thương mại của bên bán. Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho người mua do toàn bộ hay môt phần hàng hóa kém chất lượng, sai quy cách hoặc bị lạc hậu.
Hàng bán bị trả lại: là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và bị từ chối thanh toán do các nguyên nhân sau: vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng kinh tế, kém phẩm chất, không đúng chủng loai, quy cách. Khi doanh nghiệp ghi nhận trị giá hàng bán bị trả lại cần đồng thời ghi giảm tương ứng trị giá vốn hàng bán trong kỳ. Thuế GTGT phải nộp ( theo phương pháp trực tiếp) : Thuế GTGT là một loại thuế gián thu, tính trên phần tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ. Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì thuế GTGT sẽ được xác định bằng tỷ lệ phần trăm GTGT tính trên doanh thu.
Thuế TTĐB : là loại thuế được đánh vào doanh thu của các doanh nghiệp sản xuất một số mặt hàng đắc biệt mà nhà nước không khuyến khích sản xuất như rượi, bia, thuốc lá. Thuế xuất khẩu: là loại thuế thu vào các mặt hàng được phép xuất khẩu qua cửa khẩu hoặc biên giới giữa các quốc gia. c) Doanh thu thuần: là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ với các khoản giảm trừ doanh thu. d) Doanh thu hoạt động tài chính: bao gồm những khoản thu do hoạt động đầu tư tài chính hoặc kinh doanh về vốn mang lại như: Tiền lãi, khoản lãi về chênh lệch tỷ giá hối đoái, thu nhập từ các hoạt động đầu tư mua, bán chứng khoán ngắn hạn, dài hạn, thu nhập từ các hoạt động đầu tư khác vào công ty liên Sinh viên: Lê Mỹ Hương- Lớp: QT1806K 6 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khoá luận tốt nghiệp kết, công ty con, đầu tư vốn khác, các khoản donah thu hoạt động tài chính khác… e) Thu nhập khác: thu nhập khác là những khoản góp phần làm tăng nguồn vốn chủ sở hữu từ các hoạt động tạo ra doanh thu ( chuẩn mực kế toán số 14) Nội dung của thu nhập khác bao gồm: Thu nhập từ nhượng bán, thanh lý TSCĐ.
Chênh lệch lãi do đánh giá lại vật tư, hàng hóa, TSCĐ đưa đi góp vốn liên doanh, đầu tư vào công ty liên kết, đầu tư dài hạn khác. Thu nhập từ nghiệp vụ bán hàng và thuê tài sản. Thu tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng. Thu các khoản nợ khó đòi đã xứ lý xóa sổ.
Các khoản thuế NSNN đã hoàn lại. Thu nhập từ biếu tặng Các khoản thu nhập khác.1 Khái niệm chung về chi phí Chi phí là tổng giá trị các khoản giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu(theo chuẩn mực kế toán số 01 “chuẩn mực chung’’ ban hành theo QĐ số 1685/2002/QĐ- BTC ngày 31/12/2002).2 Các loại chi phí Chi phí bao gồm: Giá vốn hàng bán: Gía vốn hàng bán là giá trị thực tế xuất kho của số sản phẩm, hàng hóa( hoặc bao gồm cả chi phí mua hàng phân bổ cho hàng hóa đã bán ra trong kỳ doanh nghiệp đối với thương mại), hoặc giá thành thực tế lao vụ, dịch vụ hoàn thành đã được xác định là tiêu thụ và các khoản chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh được tính vào giá vốn hàng bán để xác định kết quả kinh doanh trong kỳ.