Đặt vấn đề Trong nền kinh tế thị trường, trước xu thế cạnh tranh và hội nhập các doanh nghiệp cần phải năng động và sáng tạo hơn, lựa chọn những phương án kinh doanh phù hợp để sử dụng đồng vốn một cách hiệu quả nhất, tạo khả năng chiếm lĩnh thị trường làm cho doanh nghiệp ngày càng phát triển vững mạnh. Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của công ty về hoạt động kinh tế đã thực hiện trong một thời kỳ nhất định, đó là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động trên các mặt của doanh nghiệp. Giúp kịp thời phân tích, đánh giá, lựa chọn các phương án đầu tư hiệu quả. Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò quan trọng giúp doanh nghiệp nắm bắt được tình hình tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp mình, biết được hàng tồn kho nhiều hay ít, kinh doanh có lãi hay không.
Từ những phân tích, đánh giá đó giúp các nhà quản trị doanh nghiệp hoạch định chính sách, chiến lược phát triển doanh nghiệp trong tương lai. Bên cạnh đó, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng không thể tránh khỏi các sai phạm, rủi ro. Một trong những rủi ro đó là việc ghi nhận doanh thu bán hàng không đúng kỳ, đặc biệt với các doanh nghiệp bán hàng qua đại lý, do thời điểm bán hàng và thu tiền có thể không trùng nhau (Ngô Thị Thu Hằng & các cộng sự, 2016). Rủi ro phổ biến khác trong chu trình bán hàng thu tiền là nhân viên bán hàng chấp nhận quá nhiều hạn mức bán chịu cho khách hàng để đẩy mạnh doanh số bán hàng và dẫn đến làm cho công ty phải chịu rủi ro tín dụng quá mức (Hồ Đăng Bảo Tuấn, 2013).
Chính vì vậy, hạch toán kế toán nói chung và hạch toán bán hàng và xác 1 định kết quả bán hàng nói riêng là vấn đề không thể thiếu trong mỗi doanh nghiệp. Công ty TNHH sản xuất và thương mại nhựa Hải Long là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và thương mại, bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung. Sản phẩm hàng hóa của công ty đa dạng chủng loại, mẫu mã, kích thước. Công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp đầy đủ thông tin cho nhà quản lý, giúp cho nhà quản lý phân tích đánh giá, lựa chọn phương án kinh doanh có hiệu quả nhằm phục vụ tốt khách hàng và đứng vững trên thị trường.
Nhận thức được điều này cùng với quá trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn tại công ty nên em đã quyết định lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết bán hàng doanh cho công ty TNHH sản xuất và thương mại nhựa Hải Long” làm khóa luận tốt nghiệp.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Thông qua tìm hiểu đánh giá, phân tích thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại nhựa Hải Long, phân tích và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cho công ty.2 Mục tiêu cụ thể - Góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp nói chung. - Phân tích, đánh giá thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng của công ty. - Đánh giá và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cho công ty.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại nhựa Hải Long.2 Phạm vi nghiên cứu 1.1 Nội dung: Đề tài đi sâu tìm hiểu về công tác kế toán doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ của công ty và kết quả bán hàng của công ty trong thời gian qua, với số liệu thực tế tại công ty minh họa cho thực trạng là quý 2/2020.2 Không gian: Đề tài được thực hiện tại công ty TNHH sản xuất và thương mại nhựa Hải Long. Địa chỉ: Số 5, tập thể Z179, xã Tứ Hiệp, Huyện Thanh Trì, Hà Nội.3 Thời gian: Thời gian nghiên cứu: 17/08/2020 – 05/01/2021 Thu thập số liệu phân tích: số liệu từ năm 2017 – 2019 3 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.1 Các khái niệm chung 2.1 Bán hàng Theo Lê Văn Luyện (2014), bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất – kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (BTC, 2007) bán hàng là bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào. Như vậy, thông qua hoạt động bán hàng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa được thực hiện, vốn của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái hiện vật là hàng hóa sang hình thái giá trị, doanh nghiệp thu hồi vốn bỏ ra, bù đắp chi phí và có thể có nguồn tích lũy để mở rộng hoạt động kinh doanh. Kế toán bán hàng là vị trí có nhiệm vụ quản lý, ghi chép tất cả các công việc liên quan đến nghiệp vụ bán hàng của doanh nghiệp, từ ghi hóa đơn bán hàng, ghi sổ chi tiết doanh thu hàng bán, thuế giá trị gia tăng phải nộp, ghi sổ chi tiết hàng hóa, thành phẩm xuất bán đến xử lý hóa đơn chứng từ, lập báo cáo bán hàng liên quan theo quy định,.2 Xác định kết quả bán hàng Theo Văn Lang (2014), kết quả bán hàng là kết quả cuối cùng của quá trình bán hàng, là chỉ tiêu chất lượng đánh giá hiệu quả của công tác bán hàng và cũng là bộ phận chủ yếu cấu thành nên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
4 Xác định kết quả bán hàng là việc tìm ra kết quả chênh lệch giữa chi phí kinh doanh trong kỳ phải chịu và thu nhập kinh doanh đã thu trong kỳ. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng lãi và ngược lại thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp.2 Phương thức bán hàng và hình thức thanh toán 2.1 Phương thức bán hàng Tùy vào quy mô hoạt động, tình hình sản xuất kinh doanh mà mỗi doanh nghiệp sẽ lựa chọn và áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp với DN mình, nhằm thúc đẩy quá trình tiêu thụ hàng hóa, tăng doanh thu. Theo giáo trình Kế toán tài chính của Học Viện Ngân Hàng của tác giả Lê Văn Luyện (2014), quá trình bán hàng trong doanh nghiệp thường được thực hiện theo hai phương thức: bán buôn và bán lẻ.
Cụ thể: Phương thức bán buôn: Là phương thức bán hàng cho các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp thương mại để tiếp tục đưa vào quá trình sản xuất hoặc tiếp tục được chuyển bán. Đặc trưng của phương thức này là hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng và số lượng hàng bán mỗi lần thường lớn. Giá bán biến động tuỳ thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn thường bao gồm hai phương thức bán hàng cơ bản là: bán buôn qua kho và bán buôn giao hàng vận chuyển thẳng.
- Bán buôn qua kho: Là phương thức bán buôn mà trong đó, hàng mua về được nhập kho, sau đó được xuất từ kho của doanh nghiệp cho người mua buôn dưới hai hình thức là bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp hoặc bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển hàng. Đối với bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp thì bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp thương mại để nhận hàng. Doanh nghiệp thương 5 mại xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ.
Đối với bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển hàng thì căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hóa, chuyển hàng hóa đến địa điểm đã được quy định trong hợp đồng. Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại; chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao. - Bán buôn giao hàng vận chuyển thẳng: Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, không đưa vào nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này được thực hiện theo hai hình thức là bán buôn hàng hóa vận chuyển theo hình thức giao hàng trực tiếp (còn gọi là giao hàng tay ba) hoặc bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng.
Đối với hình thức giao hàng tay ba thì doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán. Sau khi đại diện bên mua kí nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiêng hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác nhận là đã tiêu thụ. Đối với hình thức bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng thì doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua, vận chuyển hàng đến giao cho bên mua tại địa điểm đã thỏa thuận. Hàng hóa chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại.
Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được chuyển đi mới được xác nhận là tiêu thụ. Phương thức bán lẻ: Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc tổ chức kinh tế, đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu thụ nội bộ.