CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Doanh nghiệp sản xuất là doanh nghiệp chuyên tiến hành các hoạt động sản xuất các loại hàng hóa nhằm cung cấp ra thị trường. Là những doanh nghiệp then chốt trong việc tạo ra các sản phẩm hàng hóa để cung cấp cho người tiêu dung. Đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của mỗi quốc gia và khu vực. Đặc điểm của doanh nghiệp sản xuất là: Quyết định hoạt động của doanh nghiệp: Dựa trên những yêu cầu đòi hỏi của thị trường để đưa ra những quyết định trong việc sản xuất các mặt hàng tiêu dung ra sao, sản xuất cái gì để cân bằng giữa cung và cầu trên thị trường.
Quy trình sản xuất: Dựa trên một chuỗi kết hợp giữa nguyên vật liệu, nhân công và các trang thiết bị để tạo nên sản phẩm. Chi phí sản xuất: Là các chi phí trong quá trình sản xuất hàng hóa, gồm chi phí nhân công và nguyên vật liệu hàng hóa để điều hành phục vụ cho sản xuất hàng hóa. Gía thành sản phẩm: Toàn bộ chi phí để hoàn thành một số lượng hàng hóa nhất định trong thời gian nhất định.2 NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của hoạt động bán hàng 1.
Khái niệm Bán hàng là việc chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá gắn với phần lợi ích và rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh. Xét về góc độ kinh tế, bán hàng là quá trình sản phẩm hàng hoá của doanh nghiệp chuyển từ hình thái vật chất (hàng) sang trạng thái tiền tệ ( tiền). Đặc điểm Có sự thoả thuận giữa hai bên: người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua và thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán.
Có sự thay đổi quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá: bên bán mất quyền sở hữu, bên mua có quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá đã mua. Phát sinh doanh thu, chi phí: trong quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hoá, lượng hàng hoá doanh nghiệp mang ra bán cho khách hàng được được hiểu như chi phí, phần doanh nghiệp mất đi, đồng thời tiền, phần lợi ích mà doanh nghiệp nhận được từ người mua là doanh thu. Doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả bán hàng của mình. Các phương thức bán hàng - Phương thức bán buôn : Bán buôn là phương thức bán hàng cho các đơn vị, tổ chức kinh tế khác nhằm mục đích tiếp tục chuyển bán hoặc tiêu dùng cho sản xuất.
Hàng hoá bán buôn là hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng vì vậy giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện,thường được bán với số lượng lớn. Bán buôn gồm 2 hình thức cơ bản: Bán hàng qua kho: Là việc doanh nghiệp bán hàng hoá, dịch vụ phải được xuất trực tiếp từ kho của mình. Với việc bán buôn qua kho, Doanh nghiệp có thể giao hàng trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc chuyển hàng tới kho của bên mua hoặc địa điểm theo như hợp đồng. Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng: Là việc doanh nghiệp thương mại sau khi đã mua hàng hoá, nhận được hàng, không đem về nhập kho mà bán thẳng cho bên mua.Doanh nghiệp có thể giao hàng ngay tại nơi mua hoặc phải chuyển giao hàng cho bên mua tại địa điểm được yêu cầu.
- Phương thức bán lẻ Bán lẻ là hình thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế. Hàng hoá bán lẻ đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng đã được thực hiện. Khối lượng khách hàng lớn, khối lượng hàng bán nhỏ, hàng hoá phong phú về mẫu mã, chủng loại và thường xuyên biến động theo nhu cầu thị trường. 12 Bán lẻ có nhiều hình thức thực hiện đa dạng hơn bán buôn.
Cụ thể: Bán lẻ thu tiền trực tiếp: là hình thức người bán hàng thu tiền ngay của khách hàng. Bán hàng thu tiền tập trung: mỗi nhân viên bán hàng thu tiền trực tiếp từ khách hàng và nộp tiền cho phòng kế toán hoặc định kỳ 3, 5, 7 ngày. mới lập báo cáo bán hàng nhưng tiền mặt vẫn phải nộp hàng ngày (hoặc định kỳ ngắn). Bán hàng trả góp: là hình thức bán hàng thu tiền nhiều lần.
Người mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phài chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định. Phương thức gửi hàng đi bán, gửi hàng đại lý, ký gửi: Bán hàng đại lý, ký gửi là phương thức bên chủ hàng( bên giao đại lý) xuất hàng giao cho bên nhận đại lý, ký gửi (bên nhận đại lý) để bán. Bên đại lý sẽ gửi thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá.
Các phương thức thanh toán Thanh toán ngay: là hình thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản Thanh toán bù trừ: khi khách hàng đã ứng trước cho doanh nghiệp một khoản tiền hàng, sau khi nhận hàng thì số tiền còn phải trả được tính bằng tổng giá thanh toán trừ đi số tiền hàng đã ứng trước. Cho nợ: đối với những khách hàng truyền thống, thường xuyên hoặc khách hàng có uy tín, doanh nghiệp có thể bán chịu trong một khoảng thời nhất định được ghi trong hợp đồng. Nếu khách hàng thanh toán trước thời hạn sẽ được hưởng chiết khấu thanh toán theo quy định của doanh nghiệp (nếu có). Trả góp: đây là hình thức tín dụng của doanh nghiệp cho phép khách hàng được trả số tiền hàng thành nhiều lần theo thời gian nhất định được ghi rõ trong hợp đồng.
Mức trả và thời gian thanh toán do doanh nghiệp quyết định. Số tiền trả góp thường bằng số tiền trả ngay cộng với một khoản lãi nhất định do trả chậm. Vai trò của hoạt động bán hàng Hoạt động bán hàng có vai trò rất quan trọng trong đối với mỗi doanh nghiệp thương mại dịch vụ hiện nay. Đối với xã hội: Bán hàng là nghiệp vụ kinh doanh cơ bản, trực tiếp thực hiện chức năng lưu thông hàng hoá phục vụ cho đời sống nhân dân, là khâu quan trọng nối 13 liền sản xuất và tiêu dùng, đảm bảo cân đối giữa cung và cầu đối với từng mặt hàng cụ thể.
Trong doanh nghiệp: hàng đem đi tiêu thụ có thể là hàng hoá,vật tư hay dịch vụ cung cấp cho khách hàng. Việc tiêu thụ này nhằm để thoả mãn nhu cầu của các đơn vị kinh doanh khác, cá nhân và trong doanh nghiệp.Thông qua tiêu thụ doanh nghiệp thực hiện được giá trị sử dụng của hàng hoá Đối với thị trường hàng hoá: bán hàng thực hiện quá trình trao đổi giá trị. Người có giá trị sử dụng (người sản xuất) lấy được giá trị sử dụng hàng hoá và phải trả bằng giá trị. Đối với doanh nghiệp thương mại: Với chức năng là trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng nên doanh nghiệp thương mại có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ hàng hoá cho người tiêu dùng.
Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, quá trình lưu chuyển hàng hoá được diễn ra như sau: Mua vào- Dự trữ - Bán ra, trong đó bán hàng hoá là khâu cuối cùng nhưng lại có tính chất quyết định đến khâu trước đó. Vậy bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp thương mại cần hướng tới và rất quan trọng, nó quyết định đến việc thành công hay thất bại.2 Khái niệm vai trò của công việc xác định kết quả kinh doanh.Khái niệm Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh và hoạt động khác của doanh nghiệp sau một thời kỳ nhất định,hay kết quả kinh doanh là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và chi phí, được biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ.Vai trò Đối với bản thân doanh nghiệp: xác định kết quả kinh doanh có vai trò quan trọng, giúp nhà quản trị nắm bắt được xu hướng phát triển của doanh nghiệp từ đó đưa ra chiến lược kính doanh cụ thể trong các kỳ sản xuất tiếp theo. Đối với đối tượng bên ngoài doanh nghiệp: thông qua số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp, các bạn hàng của doanh nghiệp biết được khả năng mua vào - dự trữ - bán ra các mặt hàng của doanh nghiệp, từ đó có quyết định đầu tư, cho vay vốn hoặc quan hệ làm ăn với doanh nghiệp. 14 Đồng thời, số liệu từ bán hàng và xác định kết quả kinh doanh còn giúp cho Nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đưa ra công cụ chính sách thích hợp nhằm thực hiện chức năng quản lý, kiểm soát vĩ mô nền kinh tế.3 Mối quan hệ giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Tiêu thụ sản phẩm là nội dung quan trọng khi doanh nghiệp lập kế hoạch sản xuất kinh doanh hợp lý về thời gian, số lượng, chất lượng để tìm cách phát huy thế mạnh, hạn chế được nhược điểm của mình.
Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối liên hệ trực tiếp đến lợi nhuận của mỗi doanh nghiệp. Bán hàng là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh, còn kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đưa ra các quyết định kinh doanh và bán hàng hoá. Như vậy, có thể khẳng định rằng kết quả kinh doanh là mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện để thực hiện mục tiêu cuối cùng.4 Yêu cầu quản lý quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Nắm bắt và theo dõi chặt chẽ từng phương thức bán hàng, thanh toán, từng loại hàng hoá tiêu thụ và từng khách hàng, để đảm bảo thu hồi nhanh chóng tiền vốn, tăng quay vòng vốn lưu động đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh. Tính, bán, xác định đúng đắn kết quả của từng loại hoạt động và thực hiện nghiêm túc cơ chế phân phối lợi nhuận.
Lựa chọn phương thức tính giá vốn phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp, giám sát, kiểm tra chặt chẽ tính hợp lý, hợp pháp của chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.5 Nhiệm vụ của hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Ghi chép, phản ánh kịp thời, chính xác, đầy đủ tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ.