PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu: Để bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, Đảng và Nhà nƣớc ta đã quan tâm đầu tƣ phát triển hệ thống mạng lƣới y tế, trong đó có các bệnh viện đa khoa, bệnh viện chuyên khoa và các bệnh viện hạng đặc biệt. Cùng với sự phát triển nhƣ vũ bão của khoa học - kỹ thuật tiên tiến, sự gia tăng chuyên môn hoá ngành y tế với việc triển khai các kỹ thuật y tế tinh vi nhƣ chụp vi tính cắt lớp, cộng hƣởng từ, chụp mạch, các trị liệu về gen, phẫu thuật ghép tạng… đã chuyển bệnh viện thành một tổ chức hoạt động khá phức tạp, đòi hỏi phải có cơ chế và phƣơng pháp tổ chức quản lý phù hợp, hiệu quả. Hiện nay môi trƣờng và cơ chế hoạt động của bệnh viện đã thay đổi, cơ chế thị trƣờng đã tác động mạnh mẽ đến hoạt động của bệnh viện vì vậy hầu hết các quốc gia đều phải chú trọng vào kỹ thuật quản lý bệnh viện, đảm bảo quản lý có chất lƣợng mọi mặt hoạt động của bệnh viện, trong đó quản lý hoạt động tài chính là một nội dung hết sức quan trọng.
Mục đích nâng cao việc quản lý tài chính, quản trị hoạt động trong các bệnh viện đƣợc hiệu quả, Bộ máy KSNB đƣợc thiết kế để giảm sai sót có thể xảy ra ở mức tối thiểu, ngăn chặn gian lận. Một hệ thống KSNB vững mạnh sẽ giảm bớt sai sót, rủi ro cũng nhƣ ngăn ngừa hành vi gian lận gây thất thoát nguồn thu của bệnh viện có thể do nhân viên bệnh viện gây ra. KSNB giúp các nhà lãnh đạo quản lý một cách có hiệu quả các nguồn lực kinh tế của bệnh viên nhƣ tài sản, con ngƣời, nguồn vốn, góp phần hạn chế tối đa những rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn đƣợc giao. Với vai trò là công cụ quản lý của các nhà lãnh đạo, KSNB không chỉ là hoạt động kiểm tra, rà soát, đánh giá một cách độc lập, khách quan đối với hoạt động của bệnh viện trong việc tuân thủ quy trình đã đƣợc thiết lập trong tổ chức mà 2 còn đƣa ra các kiến nghị, tƣ vấn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các hệ thống.
Trong giai đoạn 2018-2020 Bộ y tế giao quyền tự chủ, tự chịu trách nghiệm về tài chính đối với 18 đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đƣợc giao Quyết định số 3151/QĐ-BYT ngày 23/05/2018 về việc phân cấp quyền tự chủ về tổ chức bộ máy, tuyển dụng viên chức đối với đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ đƣợc giao tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thƣờng xuyên. Do vậy, để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tài chính, nâng cao chất lƣợng cung cấp dịch vụ, hoạt động KSNB đã hỗ trợ rất nhiều trong quản lý, kiểm soát những vấn đề nói chung và thu - chi nói riêng của bệnh viện, tuy nhiên hoạt động của KSNB tại đơn vị vẫn chƣa thực sự hiệu quả do ảnh hƣởng của nhiều yếu tố: môi trƣờng kiểm soát, năng lực quản lý, nhân sự… cụ thể các sai sót trong tính trùng phẫu thuật, việc tính thiếu một số y cụ, vật tƣ tiêu hao của bệnh nhân, việc sai sót trong quá trình kiểm soát chi phí bảo hiểm, trong quá trình mua sắm hàng hóa, dịch vụ…. Do đó, hoàn thiện hệ thống KSNB là yêu cầu cấp thiết và rất quan trọng đối với Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức hiện nay trong việc kiểm tra, theo dõi, quản lý, giám sát mọi hoạt động tại bệnh viện hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, hệ thống KSNB cũng giúp hạn chế các rủi ro phát sinh trong hoạt động khám chữa bệnh tại bệnh viện tạo một nền tảng quản lý vững chắc phục vụ cho quá trình phát triển và mở rộng hoạt động khám chữa bệnh của bệnh viện trong tƣơng lai. Với những lý do nêu trên thì quyết định chọn đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức” là hết sức cần thiết. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Đã có rất nhiều công trình khoa học đi sâu nghiên cứu các vấn đề về hoàn thiện hoạt động kiểm soát nội bộ tại Việt Nam. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu nhƣ sau: 3 Tác giả Nguyễn Thị Hạnh (2015)“Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Chợ Rẫy”, luận văn thạc sỹ tại trƣờng Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh.
Luận văn đã hệ thống hoá những nội dung cơ bản về HTKSNB tại Bệnh viện Chợ rẫy. Trên cơ sở đó, luận văn đi sâu tìm hiểu và đánh giá thực trạng về hệ HTKSNB tại Bệnh viện Chợ rẫy, qua đó chỉ ra những hạn chế trong HTKSNB tại chính đơn vị nghiên cứu và đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện HTKSNB tại Bệnh viện Chợ rẫy. Tác giả Phạm Thu Hằng (2018), “ Hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Đại học Y Hà nội”, luận văn thạc sỹ tại trƣờng Kinh tế Quốc dân. Luận văn sử dụng kết hợp cả phƣơng pháp định tính và định lƣợng để phân tích HTKSNB tại Bệnh viện Đại học Y Hà nội.
Bên cạnh việc hệ thống hóa lý luận, đánh giá thực trạng; nghiên cứu còn đi sâu đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến KSNB của Bệnh viện Đại học Y Hà nộiđể từ đó đƣa ra giải pháp phù hợp nhằm tăng cƣờng hoạt động quản lý của đơn vị. Tác giả Nguyễn Thị Thủy (2018) “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nhà khách Bạch Đằng thuộc văn phòng tỉnh ủy Hải Dƣơng”, luận văn thạc sỹ của Trƣờng Đại học Hải Dƣơng. :Luận văn đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về HTKSNB trong các đơn vị SNCL, chỉ ra những ƣu điểm, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế của HTKSNB tại Nhà khách Bạch Đằng, trình bày rõ định hƣớng phát triển, nguyên tắc hoàn thiện HTKSNB tại Nhà Khách Bạch Đằng thuộc Văn phòng Tỉnh uỷ Hải Dƣơng và một số giải pháp hoàn thiện hoàn thiện HTKSNB tại Nhà khách Bạch Đằng theo cả 5 yếu tố cấu thành Tác giả Lê Hoàng Ái (2019), “Hoàn thiện hệ thống KSNB công tác thu tại Bệnh viện Từ Dũ”, luận văn thạc sỹ của Trƣờng đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn đã nghiên cứu các đặc điểm hệ thống KSNB tại bệnh viện Từ Dũ.
Kết quả đánh giá chỉ ra đƣợc những ƣu điểm cũng nhƣ 4 những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế này. Trên cơ sở các kết quả nghiên 4 cứu, khảo sát và đánh giá, luận văn đề xuất những phƣơng hƣớng, các giải pháp thiết thực để hoàn thiện HTKSNB về công tác thu tại bệnh viện Từ Dũ. Trong các nghiên cứu trên các tác giả đã nghiên cứu và đƣa ra một số giải pháp cơ bản về hoàn thiện HTKSNB tại từng đơn vị khác nhau, đây cũng là những nội dung mà luận văn kế thừa và tham khảo trong quá trình thực hiện. Tuy nhiên, tất cả các nghiên cứu về HTKSNB đã đƣợc công bố là những nghiên cứu chuyên sâu về HTKSNB tại một đơn vị cụ thể và có tính đặc thù riêng.
Thêm vào đó, chƣa có công trình nào nghiên cứu về HTKSNB tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đƣợc công bố. Vì vậy, đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức” thể hiện tính mới và không trùng lặp với các công trình nghiên cứu trƣớc đây. Mục đích, nhiệm vụ, đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu - Mục địch và nghiệm vụ nghiên cứu: Mục đích của luận văn là nghiên cứu thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện phù hợp với đặc điểm của Bệnh viện. Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể là: Hệ thống hóa lý luận cơ bản về kiểm soát nội bộ trong các đơn vị sự nghiệp công lập, từ đó có những luận cứ khoa học nhằm định hƣớng cho các nội dung hoàn thiện kiểm soát nội bộ phù hợp với quy trình quản lý của đơn vị; Phân tích, đánh giá thực trạng hiện nay về hệ thống KSNB tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đƣa ra các giải pháp, khuyến nghị phù hợp với kết quả nghiên cứu, cũng nhƣ tình hình hoạt động hiện tại của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. - Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu + Đối tƣợng nghiên cứu là: hệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện 5 Hữu nghị Việt Đức + Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu đƣợc thực hiện trong phạm vi Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Thời gian nghiên cứu: nghiên cứu đƣợc tiến hành từ năm 2018-2020. Câu hỏi nghiên cứu: Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề cập đến kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức nên cần xây dựng câu hỏi nghiên cứu nhƣ sau: + Hệ thống kiếm soát nội bộ trong đơn vị sự nghiệp công là gì? Tại sao cần hệ thống kiểm soát nội bộ trong đơn vị sự nghiệp công? + Thực trạnghệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức hiện nay nhƣ thế nào? + Đặc điểm hoạt động tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ảnh hƣởng tới các nhân tố kiểm soát nội bộ nhƣ thế nào? + Giải pháp nào để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt? - Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dung phƣơng pháp định tính:.
+ Dựa trên các tài liệu đã nghiên cứu của các chuyên gia và kế thừa các nghiên cứu khảo sát để rút ra các nhân tố cơ bản ảnh hƣởng đến KSNB. +Dựa theo tiêu chuẩn đánh giá, xác định đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến KSNB tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Khảo sát sơ bộ, tổng hợp, so sánh, đối chiếu các yếu tố của hệ thống KSNB ảnh hƣởng tới hệ thống kiểm soát nội bộ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.