CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN HÀNG HÓA TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề chung về công tác kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán bán hàng trong doanh nghiệp Hàng hóa là đối tượng kinh doanh cũng là đối tượng lao động của doanh nghiệp thương mại, là đối tượng mà doanh nghiệp mua đi bán lại với mục đích kiếm lời. Hàng hóa luôn luôn đa dạng về chủng loại, kích cỡ và giá cả biến động không ngừng nên doanh nghiệp phải theo dõi tình hình xuất nhập,tồn về số lượng,chất lượng và chủng loại.
Do đó kế toán hàng hóa đóng vai trò vô cùng quan trọng trong doanh nghiệp thương mại. Kế toán hàng hóa giúp cho doanh nghiệp giảm bớt một cách tối thiểu những rủi ro về mặt quản lý hàng hóa trong doanh nghiệp. Làm giảm thấp nhất những mất mát,hao hụt hàng hóa trong các khâu của quá trình kinh doanh thương mại,từ đó làm tăng lợi nhuận của công ty. Khái niệm,đặc điểm của hàng hóa trong doanh nghiệp thương mại.
Khái niệm của hàng hóa Hàng hóa là những vật phẩm các doanh nghiệp mua về phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội. Hàng hóa trong DNTM luôn đa dạng về chủng loại và biến độn liên tục nên cần phải theo dõi thường xuyên lượng nhập, xuất, tồn về mặt số lượng, giá trị về chủng loại.Đặc điểm của hàng hóa Hàng hóa được thể hiện trên hai mặt giá trị và số lượng. Số lượng của hàng hóa được xác định bằng đơn vị đo lường phù hợp với tính chất hóa học, lý học của nó như kg, lít, mét,. Nó phản ánh quy mô,đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Chất lượng của hàng hóa được xác định bằng tỷ lệ % tốt, xấu và giá trị phẩm cấp của hàng hóa. Hàng hóa trong DNTM thường được phân loại các nghành như sau: + Hàng vật tư thiết bị + Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng Trần Khánh Hương-QT1902K 3 TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP + Hàng lương thực, thực phẩm Tổng hợp tất cả các quá trình thuộc hoạt động mua bán, trao đổi và dự trữ hàng hóa trong ngành doanh nghiệp kinh doanh thương mại được gọi là lưu chuyển hàng hóa. Trong lưu thông, hàng hóa thay đổi quyền sở hữu những chưa đưa vào sử dụng.Khi kết thúc quá trình lưu thông,hàng hóa mới được đưa vào sử dụng để đáp ứng nhu cầu cho tiêu dùng hay sản xuất. Qua trình bán hàng trong doanh nghiệp được thực hiện theo 2 phương thức: + Bán buôn: Bán với số lượng lớn.Hầu như khi kết thúc quá trình bán thì hàng hóa vẫn chưa đến tay người tiêu dùng mà phần lớn vẫn còn trong lĩnh vực lưu thông.
+ Bán lẻ: Bán trực tiếp cho người tiêu dùng và kết thúc quá trình bán hàng thì hàng hóa đã vào lĩnh vực tiêu dùng. Trong các DNTM thì vốn hàng hóa là vốn chủ yếu nhất và nghiệp vụ kinh doanh hàng hóa là nghiệp vụ phát sinh thường xuyên với khối lượng công việc lơn. Vì vậy,việc tổ chức lưu chuyển hàng hóa có ý nghĩa hết sức quan trọng với toàn bộ kế toán trong DNTM.Phân loại và đánh giá hàng hóa trong doanh nghiệp 1.Phân loại hàng hóa Theo tính chất thương phẩm kết hợp với đặc trưng kỹ thuật thì hàng hóa được chia theo từng ngành hàng,trong từng ngành hàng bao gồm nhiều nhóm hàng,mỗi nhóm hàng gồm nhiều mặt hàng,mỗi mặt hàng lại có nhiều giá cả khác nhau. Hàng hóa gồm có các ngành hàng: − Hàng kim khí điện máy − Hàng hóa chất dầu mỏ − Hàng xăng dầu − Hàng dệt may,bông vải sợi − Hàng da cao su − Hàng gốm sứ,thủy tinh − Hàng mây,tre đan − Hàng rượu bia,thuốc lá Trần Khánh Hương-QT1902K 4 TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Theo nguồn gốc sản xuất gồm: − Ngành hàng lâm sản − Ngành hàng thủy sản Theo khâu lưu thông thì hàng hóa được chia thành: − Hàng hóa ở khâu bán buôn − Hàng hóa ở khâu bán lẻ Theo phương thức vận động của hàng hóa: − Hàng hóa chuyển qua kho − Hàng hóa chuyển giao bán thẳng Việc phân loại và xác minh những hàng nào thuộc hàng tồn kho của doanh nghiệp ảnh hưởng tới việc tính chính xác của hàng tồn kho phản ánh phản ánh trên bảng cân đối kế toán và ảnh hưởng tới các chi tiêu trên báo cáo kết quả kinh doanh.Vì vậy việc phân loại hàng tồn kho là cần thiết và vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp.Đánh giá hàng hóa.
(1) Trị giá của hàng hóa phải được đánh giá theo nguyên tắc “giá gốc”.Kế toán phải xác định được giá gốc của hàng hóa ở từng thời điểm khác nhau. Gía gốc bao gồm: Chi phí thu mua(gồm cả giá mua),chi phí vận chuyển,chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng hóa ở thời điểm hiện tại. (2) Kế toán hàng hóa phải thực hiện đồng thời kế toán chi tiết cả về giá trị lẫn hiện vật.Kế toán phải theo dõi từng thứ,từng loại.theo từng địa điểm sử dụng,luôn phải đảm bảo sự khớp đúng về cả giá trị lẫn hiện vật,giữa thực tế với số liệu trên sổ kế toán,giữa kế toán tổng hợp và kế toán chi tiết. (3) Trong một doanh nghiệp chỉ được áp dụng một trong phương pháp kế toán hàng hóa: phương pháp kiểm kê định kỳ hoặc phương pháp kê khai thường xuyên.Việc lựa chọn phương pháp nào là tùy thuộc vào tình hình cụ thể của doanh nghiệp như: đặc điểm,tính chất,số lượng chủng loại và yêu cầu công tác quản lý của doanh nghiệp.Khi thực hiện phải đảm bảo tính nhất quán trong niên độ kế toán.
(4) Cuối kỳ kế toán năm,khi giá trị thuần có thể thực hiện của hàng hóa nhỏ hơn giá trị gốc thì phải lập dự phòng giảm giá hàng hóa.Số dự phòng giảm giá được lập vào quy định theo hiện hành. Trần Khánh Hương-QT1902K 5 TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Gía trị thuần có thể thực hiện được: là giá bán ước tính của hàng tồn kho trong kỳ sản xuất,kinh doannh bình thường trừ chi phí ước tính cần thiết cho việc hoàn thành hoặc tiêu thụ chúng.Nhiệm vụ của kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường,tổ chức tốt công tác hoàn thiện kế toán hàng hóa đối với DNTM là vô cùng quan trọng.Chính vì thế mà kế toán hàng hóa phải nắm chính xác số liệu,cũng như chi tiết từng loại hàng hóa và phải đánh giá chính xác tình hình lưu chuyển hàng hóa của doanh nghiệp. Để quản lý tốt hàng hóa trong doanh nghiệp ta cần phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: + Tổ chức ghi chép,phản ánh tổng hợp số liệu về tình hình thu mua,vận chuyển,bảo quản,xuất-nhập-tồn của hàng hóa.
+ Kiểm tra,giám sát tình hình thực hiện kế hoạch thu mua hàng hóa về mặt số lượng và chủng loại,giá cả,thời hạn nhằm đảm bảo cung cấp kịp thời cho quá trình kinh doanh của doanh nghiệp. + Áp dụng đúng đắn các phương pháp về kỹ thuật hạch toán hàng hóa,hướng dẫn kiểm tra các bộ phận trong doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ hạch toán kế toán. + Tham gia kiểm kê,đánh giá hàng hóa theo chế độ nhà nước quy định. Phương pháp tính giá hàng hóa 1.Tính giá hàng hóa nhập kho.
Đối với hàng hóa mua ngoài. Giá Chi phí Các khoản GGHB thực tế = Giá - + khác liên + thuế không và nhập Mua quan được hoàn lại CKTM kho Giá mua ghi trên hóa đơn:Là số tiền mà doanh nghiệp phải trả cho người bán ghi trên hợp đồng hay hóa đơn tùy thuộc vào phương pháp tính thuế GTGT mà doanh nghiệp áp dụng cụ thể là: + Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì giá mua hàng hóa là giá chưa có thuế GTGT đầu vào. + Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp và hàng không chịu thuế GTGT thì giá mua hàng hóa là tổng thanh toán. Các khoản thuế không hoàn lại:Thuế nhập khẩu,thuế tiêu thụ đặc biệt,thuế GTGT(không khấu trừ).
Trần Khánh Hương-QT1902K 6 TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chi phí thu mua hàng hóa:Chi phí vận chuyển,bốc dỡ,bảo quản, lưu kho,lưu bãi,bảo hiểm hàng hóa,hao hụt trong định mức cho phép,công tác chi phí của bộ phận thu mua,… Chiết khấu thương mại (CKTM):Là số tiền mà doanh nghiệp được giảm trừ do đã mua hàng hóa,dịch vụ với số lượng lớn theo thỏa thuận. Giảm giá hàng mua:Là số tiền mà người bán giảm trừ cho người mua do hàng kém phẩm chất,sai quy cách,…khoản này ghi giảm giá mua hàng hóa.Đối với hàng hóa doanh nghiệp tự gia công chế biến: Giá thực tế Giá xuất kho để Chi phí gia công, = + nhập kho gia công,chế biến chế biến c.Đối với hàng hóa thuê ngoài gia công: Giá thực tế Giá xuất kho đem Chi phí vận chuyển Chi phí = thuê ngoài gia + bốc xếp đem đi gia + thuê ngoài nhập kho công,chế biến công,chế biến chế biến d. Đối với hàng hóa được biếu tặng: Giá nhập kho là giá thực tế được xác định theo giá trên thị trường.Tính giá hàng xuất kho. Theo chuẩn mực kế toán hàng hóa,hàng hóa xuất kho được áp dụng một trong các phương pháp sau: +Phương pháp tính theo giá đích danh +Phương pháp tính bình quân gia quyền(BQGQ) +Phương pháp tính nhập trước xuất trước(FIFO) a.Phương pháp thực tế đích danh.
+ Nội dung : Theo phương pháp này,hàng hóa xuất kho thuộc lô hàng nhập nào thì lấy đơn giá nhập của lô hàng đó để tính. +Ưu điểm: Đơn giản và dễ tính toán, chi phí xuất bán phù hợp, phản ánh đúng giá trị của hàng tồn kho. +Nhược điểm:Đòi hỏi nhiều công sức nên không phù hợp với doanh nghiệp kinh doanh nhiều mặt hàng. + Phạm vi áp dụng:Doanh nghiệp kinh doanh có ít loại mặt hàng,hàng hóa có giá trị lớn,mặt hàng ổn định và loại hàng hóa nhận diện được.
Trần Khánh Hương-QT1902K 7 TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP b.Phương pháp bình quân gia quyền. Nội dung: Theo phương pháp này,giá trị của hàng hóa xuất kho được tính theo giá trung bình của từng loại hàng hóa tồn đầu kỳ và giá trị từng loại mua.Giá trị trung bình có thể tính theo thời kỳ hoặc mỗi khi nhập hàng hóa về,phụ thuộc vào tình hình của doanh nghiệp. Giá trị thực tế xuất kho = Số lượng xuất kho x đơn giá thực tế bình quân Theo phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ: Theo phương pháp này,đến cuối kỳ mới tính giá trị vốn của hàng hóa xuất kho trong kỳ.