Khóa luận soát xét tín dụng trong kiểm toán BCTC NHTM tại Ernst & Young Việt Nam - HVNH

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp kế toán kiểm toán hoàn thiện công tác soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Trang
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Thu Hà
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Cải Thiện Soát Xét Tín Dụng Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Tại Ernst Young Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP
• 1.1. HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 1.1.2. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng
• 1.1.3. Phân loại tín dụng ngân hàng
• 1.1.4. Khái quát quy trình nghiệp vụ tín dụng
• 1.1.5. Vai trò của nghiệp vụ tín dụng đối với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại
• 1.2. SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP
• 1.2.1. Vai trò kiểm toán Báo cáo tài chính Ngân hàng thương mại của Kiểm toán độc lập
• 1.2.2. Yêu cầu soát xét tín dụng trong kiểm toán Báo cáo tài chính Ngân hàng thương mại của Kiểm toán độc lập
• 1.2.3. Nội dung và quy trình soát xét tín dụng của Kiểm toán độc lập
• 1.2.4. Các phương pháp và kỹ thuật sử dụng trong soát xét tín dụng của Kiểm toán độc lập
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức và các dịch vụ chính
• 2.1.3. Vị thế trên thị trường Việt Nam hiện nay
• 2.2. QUY TRÌNH SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI EY VIỆT NAM
• 2.2.1. Phạm vi, đối tượng và mục tiêu kiểm toán Báo cáo tài chính Ngân hàng thương mại
• 2.2.2. Quy trình soát xét tín dụng trong kiểm toán Báo cáo tài chính Ngân hàng thương mại tại EY
• 2.3. THỰC TẾ SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG
• 2.3.1. Đánh giá rủi ro thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và thử nghiệm kiểm soát
• 2.3.2. Chọn mẫu các khoản vay cần soát xét
• 2.3.3. Soát xét khoản cho vay
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CHO CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM
• 3.1. NHẬN XÉT CÔNG TÁC SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG
• 3.2. THỜI CƠ VÀ THÁCH THỨC TRONG KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM
• 3.2.1. Định hướng phát triển hệ thống Ngân hàng Việt Nam
• 3.2.2. Thời cơ và thách thức của sự phát triển thị trường Ngân hàng đối với kiểm toán Báo cáo tài chính Ngân hàng thương mại của công ty EY
• 3.3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CHO CÔNG TY KIỂM TOÁN EY
• 3.3.1. Đánh giá khoản vay dựa trên nhiều nguồn. Sắp xếp và thống nhất giấy tờ làm việc
• 3.3.2. Áp dụng các thủ tục thay thế khi cần thiết
• 3.3.3. Một số giải pháp khác
• 3.4. KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC, NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VÀ HIỆP HỘI TỔ CHỨC NGHỀ NGHIỆP
• 3.4.1. Kiến nghị đối với Chính phủ và Bộ tài chính
• 3.4.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.4.3. Kiến nghị với các Hiệp hội và tổ chức nghề nghiệp
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính

Công tác soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính là một phần quan trọng trong quy trình kiểm toán tại các ngân hàng thương mại. Tại Ernst Young Việt Nam, việc thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác của các số liệu tài chính mà còn giúp đánh giá được tình hình tài chính của ngân hàng. Soát xét tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và ngăn chặn các rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay với nhiều biến động. Theo đó, quy trình soát xét tín dụng cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả kiểm toán và giảm thiểu rủi ro cho các ngân hàng thương mại.

1.1. Khái niệm và vai trò của soát xét tín dụng

Khái niệm soát xét tín dụng được hiểu là quá trình kiểm tra, đánh giá các khoản cho vay của ngân hàng nhằm đảm bảo tính chính xác và hợp lý của các thông tin tài chính. Vai trò của soát xét tín dụng không chỉ dừng lại ở việc phát hiện sai sót mà còn giúp ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Việc thực hiện soát xét tín dụng giúp các kiểm toán viên (KTV) có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của ngân hàng, từ đó đưa ra các khuyến nghị hợp lý nhằm cải thiện quy trình cho vay và quản lý rủi ro. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tín dụng ngân hàng đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường.

1.2. Quy trình soát xét tín dụng trong kiểm toán

Quy trình soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Ernst Young Việt Nam thường bao gồm các bước như: tiếp nhận hồ sơ vay, thẩm định khách hàng, đánh giá rủi ro và thực hiện các thủ tục kiểm toán cần thiết. Mỗi bước trong quy trình này đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác của các số liệu tài chính. Việc đánh giá rủi ro tín dụng là một phần không thể thiếu, giúp KTV nhận diện được các khoản vay có khả năng trở thành nợ xấu. Điều này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính.

II. Thực trạng soát xét tín dụng tại Ernst Young Việt Nam

Thực trạng soát xét tín dụng tại Ernst Young Việt Nam cho thấy nhiều điểm mạnh nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Các KTV tại EY đã thực hiện quy trình kiểm toán báo cáo tài chính một cách chuyên nghiệp, tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề cần cải thiện. Đặc biệt, việc đánh giá rủi ro tín dụng chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các KTV cần có những công cụ và phương pháp hiện đại hơn để nâng cao chất lượng soát xét tín dụng. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quy trình kiểm toán cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công việc.

2.1. Đánh giá thực trạng soát xét tín dụng

Đánh giá thực trạng soát xét tín dụng tại EY cho thấy rằng quy trình hiện tại vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện. Mặc dù các KTV đã có những nỗ lực trong việc phát hiện các rủi ro tiềm ẩn, nhưng việc áp dụng các phương pháp kiểm toán hiện đại vẫn chưa được phổ biến. Điều này dẫn đến việc một số rủi ro không được phát hiện kịp thời, ảnh hưởng đến chất lượng của báo cáo tài chính. Hơn nữa, việc thiếu hụt thông tin từ phía khách hàng cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn trong quá trình soát xét tín dụng.

2.2. Những thách thức trong soát xét tín dụng

Các thách thức trong soát xét tín dụng tại EY bao gồm việc quản lý thông tin khách hàng, sự biến động của thị trường và các quy định pháp lý. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến quy trình kiểm toán mà còn tác động đến quyết định cho vay của ngân hàng. Để đối phó với những thách thức này, EY cần xây dựng một hệ thống thông tin mạnh mẽ hơn, giúp KTV có thể truy cập và phân tích dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng soát xét tín dụng và giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.

III. Giải pháp cải thiện soát xét tín dụng

Để cải thiện công tác soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Ernst Young Việt Nam, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, việc nâng cao năng lực cho các KTV thông qua đào tạo và cập nhật kiến thức về các phương pháp kiểm toán hiện đại là rất cần thiết. Thứ hai, EY cần đầu tư vào công nghệ thông tin để xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu hiệu quả, giúp KTV dễ dàng truy cập và phân tích thông tin. Cuối cùng, việc tăng cường hợp tác với các ngân hàng thương mại trong việc chia sẻ thông tin cũng sẽ góp phần nâng cao chất lượng soát xét tín dụng.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực KTV

Đào tạo và nâng cao năng lực cho các KTV là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Việc này không chỉ giúp KTV nắm vững các quy trình kiểm toán mà còn giúp họ cập nhật các phương pháp và công cụ mới trong lĩnh vực soát xét tín dụng. Các khóa đào tạo nên được tổ chức định kỳ và có sự tham gia của các chuyên gia trong ngành để đảm bảo chất lượng. Điều này sẽ giúp EY nâng cao uy tín và chất lượng dịch vụ kiểm toán của mình.

3.2. Đầu tư vào công nghệ thông tin

Đầu tư vào công nghệ thông tin là một yếu tố không thể thiếu trong việc cải thiện soát xét tín dụng. EY cần xây dựng một hệ thống quản lý dữ liệu hiện đại, cho phép KTV truy cập và phân tích thông tin một cách nhanh chóng và chính xác. Hệ thống này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác trong việc đánh giá rủi ro tín dụng. Việc áp dụng công nghệ thông tin cũng sẽ giúp EY theo kịp với xu hướng phát triển của ngành kiểm toán trên thế giới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính, ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch điều tiết nguồn vốn và nâng cao hiệu quả chu chuyển dòng tiền của nền kinh tế. Tuy nhiên, hoạt động của các NHTM luôn đối mặt với rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là nguy cơ nợ xấu gia tăng gây đe dọa đến an toàn hệ thống. Để kiểm soát rủi ro và đánh giá thực chất năng lực tài chính của từng ngân hàng, yêu cầu minh bạch hóa thông tin trên báo cáo tài chính (BCTC) là đòi hỏi cấp thiết.

Hoạt động cấp tín dụng là nguồn tạo ra doanh thu và lợi nhuận chủ yếu cho các NHTM, đồng thời khoản mục "Cho vay khách hàng" luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên Bảng cân đối kế toán. Theo số liệu năm tài chính 2018 được trích dẫn trong công trình, dư nợ cho vay tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đạt 700.108 tỷ đồng (chiếm 70,3% tổng tài sản), và tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) đạt 449.726 tỷ đồng (chiếm 57,14% tổng tài sản). Do quy mô trọng yếu và tính chất phức tạp, công tác soát xét tín dụng trong kiểm toán độc lập giữ vai trò quyết định nhằm đánh giá chính xác chất lượng nợ, mức trích lập dự phòng rủi ro và ngăn ngừa các hành vi che giấu nợ xấu.

Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về hoạt động tín dụng và nghiệp vụ soát xét tín dụng trong kiểm toán BCTC NHTM do các công ty kiểm toán độc lập thực hiện.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng quy trình soát xét tín dụng các khoản cho vay tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam (EY Việt Nam), thông qua hồ sơ kiểm toán thực tế tại một ngân hàng thương mại (mã hóa là NHTM A).
3. Chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong quá trình thực hiện kiểm toán; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện kỹ thuật soát xét tại EY Việt Nam cùng các kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước, Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức nghề nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình soát xét tín dụng các khoản cho vay khách hàng trong kiểm toán BCTC NHTM do Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam thực hiện.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực tế tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, tập trung vào hồ sơ kiểm toán tại Ngân hàng Thương mại A.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và quy trình kiểm toán áp dụng cho năm tài chính 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực kế toán, kiểm toán và khung khổ pháp lý chuyên ngành về hoạt động ngân hàng tại Việt Nam:

Văn bản pháp lý / Khung lý thuyết	Nội dung điều chỉnh áp dụng trong nghiên cứu
Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12	Khoản 14 Điều 4 (khái niệm hoạt động cho vay); Khoản 1 Điều 42 (nghĩa vụ kiểm toán độc lập bắt buộc hàng năm đối với TCTD).
Thông tư 39/2016/TT-NHNN	Điều 10 quy định về phân loại kỳ hạn cho vay: ngắn hạn (tối đa 01 năm), trung hạn (trên 01 năm đến 05 năm), dài hạn (trên 05 năm).
Thông tư 02/2013/TT-NHNN & Thông tư 09/2014/TT-NHNN	Điều 10 quy định tiêu chí phân loại 5 nhóm nợ; Điều 5 về xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ; Điều 9 về việc điều chỉnh nhóm nợ theo danh sách do Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) cung cấp.
Công thức trích lập dự phòng rủi ro tín dụng cụ thể	$R = \max{0, (A - C)} \times r$ Trong đó: $R$ là số tiền dự phòng cụ thể phải trích; $A$ là giá trị dư nợ; $C$ là giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm (TSBĐ); $r$ là tỷ lệ trích lập dự phòng theo nhóm nợ.
Quyết định 479/2004/QĐ-NHNN & Quyết định 02/VBHN-NHNN	Hệ thống tài khoản kế toán và chế độ báo cáo tài chính áp dụng riêng cho các TCTD.
Quyết định 10/2007/QĐ-TTg	Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam gồm 52 nhóm ngành làm căn cứ phân loại và chấm điểm tín dụng khách hàng doanh nghiệp.
Khung kiểm soát nội bộ (COSO)	5 thành tố đánh giá: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, các công trình nghiên cứu chuyên ngành kiểm toán ngân hàng và báo cáo tài chính đã công bố của các NHTM.
  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập trực tiếp tại EY Việt Nam thông qua phỏng vấn Ban lãnh đạo, trao đổi với kiểm toán viên phụ trách nhóm FSO (Financial Services Organization), cùng hệ thống giấy tờ làm việc (working papers), biên bản kiểm toán và hồ sơ tín dụng thực tế.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định tính và định lượng, so sánh đối chiếu số liệu giữa hệ thống kế toán với dữ liệu thực tế của khách hàng.
• Phương pháp kiểm toán chuyên môn: Áp dụng kết hợp thử nghiệm kiểm soát (Test of Control - TOC) qua kỹ thuật quan sát quy trình thực tế (Walk-through) và thử nghiệm cơ bản (Substantive Tests); kỹ thuật chọn mẫu bằng phần mềm chuyên dụng EY Random; thủ tục gửi thư xác nhận độc lập và phân tích tỷ suất tài chính.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính ngân hàng thương mại của kiểm toán độc lập

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề bản chất của tín dụng ngân hàng và vị trí của khoản mục này trong kiểm toán BCTC:

• Đặc điểm kinh tế của tín dụng ngân hàng: Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn tạm thời giữa ba bên (người gửi tiền - NHTM - người đi vay). Tài sản cho vay mang tính đặc thù: khó bảo hiểm trực tiếp, giá trị dễ bị suy giảm khi phát sinh rủi ro nợ xấu và nguồn vốn cho vay chủ yếu hình thành từ nợ phải trả (vốn huy động). Do đó, sự gián đoạn dòng tiền thu hồi nợ sẽ tác động trực tiếp đến tính thanh khoản và khả năng chi trả của ngân hàng.
• Tiêu chí phân loại tín dụng trên BCTC: Phân loại theo thời hạn vay (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn); theo 12 loại hình tổ chức sở hữu; theo đơn vị tiền tệ; theo ngành kinh tế (như xây dựng, sản xuất điện khí, nông lâm thủy sản, thương mại dịch vụ...); và theo chất lượng khoản vay (5 nhóm nợ).
• Quy trình nghiệp vụ cấp tín dụng và các chốt kiểm soát: Khái quát quy trình 4 giai đoạn: (1) Tiếp nhận hồ sơ và thẩm định; (2) Phê duyệt, ký hợp đồng và đăng ký giao dịch TSBĐ; (3) Giải ngân và lập giấy nhận nợ; (4) Theo dõi, kiểm tra sau vay và xử lý nợ khó đòi. Tác giả tổng hợp các rủi ro tương ứng ở từng khâu (như định giá TSBĐ quá cao, người duyệt vượt thẩm quyền, giải ngân sai mục đích, hạch toán thiếu chính xác) và các thủ tục kiểm soát bắt buộc.

Nhóm nợ	Tên nhóm	Tiêu chí phân loại cơ bản theo Điều 10 Thông tư 02/2013/TT-NHNN
1	Nợ đủ tiêu chuẩn	Nợ trong hạn có khả năng thu hồi đầy đủ gốc và lãi; hoặc nợ quá hạn dưới 10 ngày có khả năng thu hồi đầy đủ.
2	Nợ cần chú ý	Nợ quá hạn từ 10 ngày đến 90 ngày; hoặc nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu.
3	Nợ dưới tiêu chuẩn	Nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày; nợ gia hạn nợ lần đầu; nợ được miễn/giảm lãi do khách hàng không đủ khả năng chi trả; nợ vi phạm pháp luật quy định tại Điều 126, 127, 128 Luật Các TCTD.
4	Nợ nghi ngờ	Nợ quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày; nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn dưới 90 ngày; nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai.
5	Nợ có khả năng mất vốn	Nợ quá hạn trên 360 ngày; nợ cơ cấu lại lần đầu quá hạn từ 90 ngày trở lên; nợ cơ cấu lại lần hai quá hạn; nợ cơ cấu lại từ lần thứ ba trở lên; nợ của khách hàng là TCTD bị đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt.

• Yêu cầu và kỹ thuật soát xét tín dụng: Trọng tâm kiểm toán tập trung vào hai khoản mục "Cho vay khách hàng" và "Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng" nhằm thỏa mãn các cơ sở dẫn liệu: Hiện hữu, Đầy đủ, Chính xác, Quyền và nghĩa vụ, Đánh giá, Trình bày và công bố. KTV vận dụng các kỹ thuật: gửi thư xác nhận số dư, kiểm tra bộ chứng từ pháp lý và hợp đồng tín dụng, phân tích chỉ tiêu tài chính và phi tài chính (ma trận SWOT, năng lực quản trị), kiểm tra xếp hạng nội bộ đối chiếu với CIC và thẩm định lại giá trị pháp lý, giá trị định giá của TSBĐ.

---

Chương 2: Thực trạng soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính ngân hàng thương mại tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

Chương 2 phản ánh toàn diện hoạt động thực tế của EY Việt Nam và đi sâu phân tích hồ sơ kiểm toán khoản mục cho vay tại NHTM A:

• Tổng quan về EY Việt Nam: Thành lập văn phòng đại diện năm 1989 và chính thức hoạt động năm 1992, là công ty kiểm toán 100% vốn nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam. Về cơ cấu nghiệp vụ, khối kiểm toán được phân định thành phòng Core Assurance (khách hàng thương mại, sản xuất) và phòng FSO (chuyên trách các định chế tài chính, ngân hàng). Theo công bố ngày 24/6/2018 của Bộ Tài chính và Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA), EY Việt Nam đứng vị trí dẫn đầu toàn thị trường về doanh thu từ đơn vị có lợi ích công chúng, doanh thu kiểm toán BCTC và doanh thu từ công ty cổ phần niêm yết.
• Quy trình soát xét tín dụng tại EY Việt Nam: Bắt đầu từ giai đoạn tìm hiểu khách hàng (understanding), đánh giá môi trường kiểm soát và thực hiện thử nghiệm kiểm soát (TOC). Tiếp theo, KTV thiết kế thử nghiệm cơ bản để kiểm tra chi tiết các khoản vay lớn, thẩm định thẩm quyền phê duyệt hạn mức tín dụng (minh họa qua hồ sơ Khách hàng X với hạn mức phê duyệt 100 tỷ đồng, nhu cầu vốn lưu động 100 triệu đồng [vòng quay VLĐ bằng 2], vốn lưu động ròng 30.834 triệu đồng, xếp loại nợ Nhóm 1).
• Thực tế kiểm toán tại NHTM A trong năm tài chính 2018:
  • Phương pháp chọn mẫu: Hợp đồng kiểm toán quy định KTV thực hiện soát xét toàn bộ các khoản vay có số dư nợ trên 15 tỷ đồng tại ngày 31/12/2018, đồng thời mở rộng mẫu chọn theo thứ tự dư nợ từ cao xuống thấp để đảm bảo tổng dư nợ các mẫu kiểm tra chiếm tối thiểu 80% tổng dư nợ của từng chi nhánh.
  • Soát xét thông tin khách hàng: Kiểm tra việc chấm điểm theo 52 ngành kinh tế (theo QĐ 10/2007/QĐ-TTg) và 4 nhóm quy mô doanh nghiệp (lớn, trung bình, nhỏ, siêu nhỏ). KTV phát hiện điểm dễ sai sót của cán bộ ngân hàng là tính gộp cả lao động nhận gia công hoặc học nghề vào danh sách bảng lương khi xác định quy mô doanh nghiệp. Rà soát việc phân nhóm loại hình sở hữu (doanh nghiệp Nhà nước, FDI, doanh nghiệp thuộc khối OECD, CTCP đại chúng, loại hình khác).
  • Thủ tục gửi thư xác nhận và đối chiếu số dư: Áp dụng gửi thư xác nhận đối với các khoản vay có số dư lớn hơn 20 tỷ đồng. Tỷ lệ phản hồi trung bình tại các chi nhánh đạt trên 80%.

Mã khách hàng	Dư nợ theo ghi nhận hệ thống (VND)	Dư nợ theo thư xác nhận (VND)	Chênh lệch (VND)
7000155117	841.500.000	841.500.000	-
7000153647	2.440.373.600	2.440.373.600	-
7000149384	2.604.848.573	2.604.848.573	-
7000148003	802.800.000	802.800.000	-
7000146616	1.077.938.217	1.077.938.217	-
7000146643	2.001.982.257	2.001.982.257	-
7000158207	498.516.500	498.516.500	-

(Nguồn: Giấy tờ làm việc kiểm toán khoản mục Cho vay khách hàng tại NHTM A - Chi nhánh Hà Nội, thời điểm 31/12/2018)

• Nhận diện rủi ro kiểm toán: Nghiên cứu chỉ ra rủi ro khi 20% thư xác nhận còn lại không có phản hồi, hoặc trường hợp khách hàng gửi thư xác nhận gián tiếp qua cán bộ NHTM A thay vì chuyển thẳng về địa chỉ KTV của EY, làm suy giảm tính độc lập của bằng chứng kiểm toán.

---

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác soát xét tín dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính ngân hàng thương mại cho Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

Chương 3 tổng kết các mặt đạt được, các hạn chế còn tồn tại và đề xuất hệ thống giải pháp ứng dụng:

• Đánh giá chung: EY Việt Nam sở hữu quy trình kiểm toán chặt chẽ, áp dụng chương trình Quản lý chất lượng kiểm toán toàn cầu (AQR) và sử dụng phần mềm chọn mẫu EY Random hiệu quả. Tuy nhiên, việc đánh giá nợ còn phụ thuộc nhiều vào tài liệu do ngân hàng cung cấp, công tác quản lý giấy tờ làm việc đôi khi thiếu đồng bộ giữa các nhóm phụ trách chi nhánh, và thủ tục thay thế khi thư xác nhận không phản hồi chưa được thực hiện triệt để.
• Các giải pháp kỹ thuật đề xuất cho EY Việt Nam:
  1. Đa dạng hóa nguồn dữ liệu thẩm định: Không chỉ dựa trên hồ sơ tín dụng do ngân hàng lưu trữ, KTV cần chủ động đối chiếu chéo BCTC đã kiểm toán của bên đi vay, kiểm tra dữ liệu nợ từ CIC tại nhiều thời điểm và thu thập thông tin thị trường liên quan đến ngành nghề kinh doanh của khách hàng.
  2. Chuẩn hóa và đồng bộ hệ thống giấy tờ làm việc (working papers): Thống nhất biểu mẫu ghi nhận kết quả soát xét giữa các nhóm kiểm toán tại Hội sở chính và chi nhánh; chuẩn hóa các ký hiệu tham chiếu kiểm toán để thuận tiện cho việc soát xét chất lượng cấp cao.
  3. Tăng cường thủ tục kiểm toán thay thế: Thiết lập quy trình kiểm tra chi tiết chứng từ giải ngân, sao kê tài khoản thanh toán và các giao dịch trả nợ phát sinh sau niên độ (subsequent events) đối với các khoản nợ không nhận được thư xác nhận hoặc có dấu hiệu chuyển tiếp qua trung gian ngân hàng.
  4. Đào tạo chuyên môn nội bộ: Nâng cao năng lực chuyên sâu cho đội ngũ KTV phòng FSO về các kỹ thuật nhận diện rủi ro ẩn nợ xấu, kỹ thuật định giá lại TSBĐ và cập nhật thường xuyên các thay đổi trong chính sách tiền tệ.
• Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý:
  • Đối với Chính phủ và Bộ Tài chính: Hoàn thiện chuẩn mực kế toán tài chính cho các định chế ngân hàng tiệm cận thông lệ quốc tế; tăng cường giám sát chất lượng dịch vụ kiểm toán độc lập.
  • Đối với Ngân hàng Nhà nước: Tăng cường hiệu năng và tốc độ cập nhật thông tin của hệ thống CIC; ban hành các hướng dẫn chi tiết, thống nhất về tiêu chuẩn xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tại các NHTM.
  • Đối với Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA): Tổ chức các diễn đàn trao đổi chuyên môn, tập huấn kỹ năng kiểm toán chuyên biệt cho lĩnh vực ngân hàng thương mại.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể và đóng góp thực tiễn sau:

1. Hệ thống hóa số liệu thực chứng: Minh chứng rõ nét mức độ trọng yếu của khoản mục tín dụng thông qua tỷ trọng dư nợ tại các ngân hàng lớn (BIDV chiếm 70,3% tổng tài sản, Vietcombank chiếm 57,14% tổng tài sản trong năm 2018).
2. Minh bạch hóa quy trình kiểm toán ngân hàng tại doanh nghiệp Big4: Làm rõ các tiêu chí kỹ thuật chọn mẫu trong thực tế kiểm toán tại EY Việt Nam: quy định chọn toàn bộ khoản vay có dư nợ $> 15$ tỷ đồng để đạt tỷ lệ bao quát tối thiểu 80% dư nợ chi nhánh; gửi thư xác nhận đối với các khoản dư nợ $> 20$ tỷ đồng.
3. Phát hiện các sai sót thường gặp trong hồ sơ cấp tín dụng: Chỉ ra các lỗi nghiệp vụ trong thẩm định tại chi nhánh ngân hàng như phân loại nhầm nhóm ngành theo 52 danh mục kinh tế (QĐ 10/2007/QĐ-TTg), tính sai số lượng lao động khi xác định quy mô doanh nghiệp vay vốn, và tình trạng khách hàng gửi thư xác nhận gián tiếp qua ngân hàng.
4. Đề xuất giải pháp mang tính ứng dụng cao: Đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật kiểm toán nội bộ trực tiếp cho EY Việt Nam và 3 nhóm kiến nghị vĩ mô tới cơ quan quản lý nhà nước nhằm nâng cao tính minh bạch của BCTC hệ thống ngân hàng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Nghiên cứu điển hình thực hiện tại một công ty kiểm toán duy nhất (EY Việt Nam) và dữ liệu thực nghiệm giới hạn tại một ngân hàng thương mại (NHTM A) trong năm tài chính 2018.
  • Do yêu cầu bảo mật thông tin kiểm toán độc lập, tên gọi của ngân hàng cũng như thông tin định danh của các khách hàng vay vốn phải mã hóa (A, X, Y, Z), hạn chế khả năng đối chiếu công khai dữ liệu thị trường.
  • Đề tài tập trung vào quy định phân loại nợ và trích lập dự phòng theo Thông tư 02 và Thông tư 09 của NHNN, chưa nghiên cứu tác động của chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS 9 (về mô hình tổn thất tín dụng dự kiến - ECL).
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát quy trình soát xét tín dụng tại các doanh nghiệp kiểm toán độc lập khác hoạt động tại Việt Nam (PwC, Deloitte, KPMG và các công ty kiểm toán nội địa).
  • Nghiên cứu quy trình kiểm toán đối với mô hình tổn thất tín dụng dự kiến (ECL) theo IFRS 9 khi các ngân hàng thương mại Việt Nam triển khai áp dụng chuẩn mực quốc tế.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng; trợ lý kiểm toán, kiểm toán viên mới tại các công ty kiểm toán độc lập tham gia kiểm toán phần hành các tổ chức tín dụng (phòng FSO); cán bộ quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ tại các NHTM.
• Nội dung đáng giá:
  • Bảng tổng hợp rủi ro và các thủ tục kiểm soát nội bộ tương ứng qua 4 giai đoạn cấp tín dụng (Bảng 1.2 trong văn bản).
  • Phương pháp kiểm tra tính tuân thủ quy định phân loại 5 nhóm nợ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN và Thông tư 09/2014/TT-NHNN.
  • Quy trình thực tế về chọn mẫu (EY Random), thiết kế mẫu giấy tờ làm việc đối chiếu số dư nợ và kỹ thuật xử lý thư xác nhận khách hàng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. EY Việt Nam áp dụng tiêu chí chọn mẫu nào để soát xét chi tiết dư nợ tại các chi nhánh của NHTM A?
Theo hợp đồng kiểm toán, KTV chọn toàn bộ các khoản vay có số dư nợ trên 15 tỷ đồng tại thời điểm 31/12/2018. Đồng thời, KTV chọn thêm các khoản vay tiếp theo xếp theo thứ tự giá trị dư nợ từ cao xuống thấp để đảm bảo tổng dư nợ được kiểm tra chiếm tối thiểu 80% tổng dư nợ của chi nhánh đó.

2. Công thức tính dự phòng rủi ro tín dụng cụ thể được KTV sử dụng để kiểm tra việc trích lập dự phòng là gì?
Công thức trích lập dự phòng cụ thể là $R = \max{0, (A - C)} \times r$. Trong đó, $A$ là giá trị dư nợ khoản vay, $C$ là giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm hợp lệ, và $r$ là tỷ lệ trích lập dự phòng tương ứng với từng nhóm nợ (từ Nhóm 1 đến Nhóm 5) theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

3. Khi kiểm tra tiêu chí quy mô khách hàng doanh nghiệp vay vốn, KTV cần lưu ý sai sót phổ biến nào?
Sai sót phổ biến của cán bộ tín dụng là tính gộp các đối tượng nhận nguyên vật liệu về gia công hoặc lao động học nghề vào danh sách lao động bình quân. KTV chỉ được ghi nhận số lượng lao động có tên chính thức trên bảng lương của doanh nghiệp để làm căn cứ xác định quy mô (lớn, trung bình, nhỏ, siêu nhỏ).

4. Vì sao KTV phải đối chiếu kết quả phân loại nợ nội bộ của ngân hàng với danh sách do CIC cung cấp?
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 9 Thông tư 02/2013/TT-NHNN, nếu khách hàng được ngân hàng tự phân loại vào nhóm nợ có mức độ rủi ro thấp hơn nhóm nợ do Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) cung cấp, ngân hàng bắt buộc phải điều chỉnh kết quả phân loại nợ theo nhóm nợ rủi ro cao hơn của CIC. Do đó, KTV phải thu thập dữ liệu CIC để bảo đảm tính chính xác của nhóm nợ.

5. Tiêu chí chọn mẫu và rủi ro chính trong thủ tục gửi thư xác nhận số dư nợ vay tại NHTM A là gì?
KTV chọn gửi thư xác nhận đối với các khoản vay có số dư lớn hơn 20 tỷ đồng. Rủi ro phát sinh khi tỷ lệ thư không phản hồi chiếm khoảng 20%, hoặc khách hàng gửi thư xác nhận gián tiếp qua cán bộ NHTM A thay vì gửi trực tiếp tới KTV, làm ảnh hưởng đến độ tin cậy và tính độc lập của bằng chứng kiểm toán.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Phương Trang đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và phản ánh chi tiết thực trạng công tác soát xét tín dụng trong kiểm toán BCTC NHTM tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam. Bằng việc phân tích số liệu thực tế tại Ngân hàng Thương mại A trong năm tài chính 2018, công trình đã chỉ rõ quy trình kiểm tra các cơ sở dẫn liệu của khoản mục cho vay, sự phối hợp giữa hệ thống xếp hạng nội bộ với dữ liệu CIC và các kỹ thuật chọn mẫu chuyên môn. Các giải pháp kỹ thuật kiểm toán và kiến nghị cơ chế chính sách được đề xuất có giá trị thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác kiểm toán ngân hàng và việc minh bạch hóa thông tin tài chính trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ SOÁT XÉT TÍN DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP 1. HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Cũng như các tổ chức kinh tế sản xuất kinh doanh khác, NHTM cung cấp các sản phẩm dịch vụ đến người tiêu dùng dưới nhiều hình thức khác nhau. Tuy nhiên, vì hoạt động trong lĩnh vực đặc thù là thị trường tiền tệ, nên các dịch vụ của ngân hàng bao gồm các nghiệp vụ chính như nhận tiền gửi, tín dụng, bảo hành trung gian thanh toán, chuyển tiền.

Trong các nghiệp vụ đó, tín dụng ngân hàng là loại hình dịch vụ đặc trưng và đem lại nguồn doanh thu cũng như lợi nhuận chủ yếu cho các ngân hàng hiện nay. Theo nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tín dụng tư bản chủ nghĩa bao gồm hai hình thức là tín dụng thương nghiệp và tín dụng ngân hàng, trong đó tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mượn thông qua ngân hàng làm môi giới trung gian. Về bản chất, đây chính là hình thức tín dụng giữa ngân hàng với các nhà tư bản trực tiếp kinh doanh và ngân hàng với các tầng lớp dân cư trong xã hội. Ngân hàng sẽ đóng vai trò kết nối các nhà kinh doanh và người dân có tư bản, giúp các nhà tư bản có điều kiện mở rộng sản xuất kinh doanh nhanh chóng dễ dàng, giảm chi phí lưu thông cũng như đẩy nhanh tốc độ quay vòng của đồng tiền.

Hoạt động tín dụng trong xã hội hiện đại ngày nay cũng mang bản chất giống như khái niệm phân tích ở trên. Điểm khác biệt có chăng chỉ được thể hiện ở hình thức cấp tín dụng và các điều kiện ràng buộc chặt chẽ hay sự hoàn thiện hơn trong quy trình nghiệp vụ tại các NHTM và tổ chức tín dụng. Khoản 14 Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 đã nêu rõ khái niệm tín dụng - hay cụ thể là hoạt động cho vay của NHTM: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác Nguyễn Thị Phương Trang – K18CLCG 4 định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” Như vậy, tín dụng ngân hàng ngày nay được hiểu là giao dịch tài sản giữa ngân hàng (bên cho vay) với khách hàng (bên đi vay), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. Hoạt động tín dụng trong NHTM có thể được thể hiện dưới nhiều phương thức khác nhau như cho vay, bảo lãnh, chiết khấu nhưng chủ yếu nhất vẫn là hoạt động cho vay đối với cá nhân, DN.

Đặc điểm của tín dụng ngân hàng Từ khái niệm trên có thể rút ra một số đặc điểm của tín dụng ngân hàng như sau: Thứ nhất, các khoản cho vay tín dụng là một loại tài sản tài chính của NHTM. Tài sản ấy được chuyển nhượng tạm thời cho người đi vay trong một thời gian nhất định với cam kết hoàn trả cả gốc và lãi nên được thể hiện dưới bản chất một khoản phải thu hồi trong tương lai của Ngân hàng đối với người đi vay. Tuy nhiên, loại tài sản này không được niêm yết hay khó có biện pháp bảo hiểm, mà chủ yếu dựa vào năng lực quản lý và quản trị rủi ro của chính Ngân hàng. Các NHTM luôn chú trọng hoạt động quản lý rủi ro tín dụng để có thể giảm thiểu các tác động tiêu cực của nghiệp vụ này đối với hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh đó, giá trị khoản cho vay thường xuyên thay đổi, dễ bị suy giảm khi gặp rủi ro khách hàng chuyển sang nợ xấu. Việc đánh giá hay xác định lại giá trị cũng rất phức tạp và tồn tại nhiều sai phạm do bản chất nghiệp vụ cũng như các yếu tố tác động từ bên ngoài. Thứ hai, tín dụng ngân hàng có một số đặc điểm khác biệt so với khái niệm chung về tín dụng hay quan hệ vay mượn thông thường. Đây là mối quan hệ tín dụng giữa ba bên là người có vốn nhàn rỗi – ngân hàng - và người có nhu cầu vốn.

Ngân hàng ở giữa đóng vai trò vừa là người đi vay, vừa là người cho vay để hưởng chênh lệch lãi suất. Chính vì vậy, nguồn vốn dùng để cho vay phần lớn không thuộc sở hữu của ngân hàng mà là khoản nợ của của ngân hàng đối với người mà ngân hàng đi vay. Đặc điểm này đã mang đến cho ngân hàng Nguyễn Thị Phương Trang – K18CLCG 5 rất nhiều rủi ro liên quan đến tính thanh khoản và sự dịch chuyển của dòng tiền. Trường hợp khách hàng vay không thể trả nợ đúng hạn, ngân hàng vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính với bên cho vay.

Khi đó, ngân hàng sẽ sử dụng vốn của mình để trả nợ, dẫn đến tình trạng thiếu ngân quỹ hoặc tài sản ngắn hạn khả thi phục vụ hoạt động kinh doanh, rủi ro thanh khoản sẽ gia tăng. Nếu loại rủi ro này kéo dài, ngân hàng có thể rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, thậm chí dẫn đến phá sản. Thứ ba, hoạt động tín dụng trong ngân hàng tác động và ảnh hưởng lớn đến kết quả hoạt động kinh doanh. Doanh thu từ hoạt động cho vay và chi phí huy động vốn được thể hiện trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của mỗi ngân hàng và là một trong các cơ sở quan trọng để xác định lợi nhuận.

Bên cạnh đó, hàng năm, ngân hàng cũng phải lập khoản dự phòng rủi ro từ hoạt động tín dụng, giá trị trích lập cũng được tính trực tiếp vào chi phí trong kỳ. Đây là khoản không nhỏ do mức độ trọng yếu của nghiệp vụ tín dụng trên tổng thể BCTC. Phân loại tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng rất đa dạng, việc phân loại tín dụng trong NHTM có thể dựa trên các tiêu chí như thời hạn, hình thức, điều kiện bảo đảm,… Trên BCTC, một số tiêu chí thường được kiểm toán viên sử dụng để phân tích và phân loại khoản mục cho vay khách hàng của nghiệp vụ tín dụng như Bảng 1. Nguyễn Thị Phương Trang – K18CLCG 6 Bảng 1.1: Các tiêu chí phân loại tín dụng ngân hàng trong BCTC * Phân loại theo thời hạn vay Điều 10 Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 về “Quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng” đã quy định về thời hạn cho vay như sau: - Cho vay ngắn hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay tối đa 01 (một) năm.

Thông thường các khoản vay này dùng bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh của cá nhân, công ty, DN. Nguyễn Thị Phương Trang – K18CLCG 7 - Cho vay trung hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 01 (một) năm và tối đa 05 (năm) năm. Khi có nhu cầu vay vốn để đầu tư xe ô tô, dây chuyền máy móc thiết bị, khách hàng vay sẽ thường lựa chọn thời hạn vay này. - Cho vay dài hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 05 (năm) năm.

Các khoản vay thời hạn trên 5 năm thường gắn với các mục đích dài hạn như đầu tư công trình xây dựng, công trình thủy điện, đầu tư mua quyền sử dụng đất và bất động sản. * Phân loại theo đối tượng khách hàng vay và loại hình DN: Người sử dụng thông tin BCTC của NHTM sẽ quan tâm đến đối tượng mà Ngân hàng cho vay là ai và thuộc hình thức sở hữu DN nào. Tỷ trọng dư nợ từng nhóm đối tượng vay có thể cho thấy uy tín và định hướng cho vay của ngân hàng cũng như mức độ rủi ro tín dụng phụ thuộc cơ cấu cho vay (ví dụ cho vay DN Nhà nước sẽ dựa trên thông tin chính xác và đáng tin cậy hơn các DN khác, hay cho vay các công ty thuộc tập đoàn lớn thì việc thu hồi nợ sẽ được bảo đảm hơn vì có bảo lãnh từ phía tập đoàn. Một số đối tượng vay được phân loại bao gồm: - Công ty Nhà nước - Công ty trách nhiệm hữu hạn trên một thành viên với vốn nhà nước trên 50% - Công ty trách nhiệm hữu hạn khác - Công ty cổ phần vốn Nhà nước trên 50% - Công ty cổ phần khác - Công ty hợp danh - DN tư nhân - DN có vốn đầu tư nước ngoài - Hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã - Hộ kinh doanh, cá nhân - Đơn vị hành chính sự nghiệp, Đảng, đoàn thể và hiệp hội - Đối tượng khác * Phân loại theo đơn vị tiền tệ: Khách hàng có thể lựa chọn loại tiền vay tùy thuộc vào mục đích sử dụng, và lãi suất đối với khoản vay bằng các loại tiền khác nhau cũng được quy định theo Nguyễn Thị Phương Trang – K18CLCG 8 từng ngân hàng và từng thời điểm.

Việc phân loại theo đơn vị tiền tệ có thể giúp đánh giá về rủi ro tín dụng gắn liền với rủi ro thay đổi tỷ giá. * Phân loại theo ngành kinh tế Dư nợ vay cũng được phân loại dựa theo ngành. Một số ngành kinh tế chính được sử dụng để phân tích các khoản cho vay là: - Xây dựng - Sản xuất và phân phối điện, khí đốt và nước - Sản xuất và gia công chế biến - Khai khoáng - Nông, lâm, thủy hải sản - Vận tải kho bãi và thông tin liên lạc - Thương mại, dịch vụ - Nhà hàng, khách sạn - Các ngành khác Việc phân loại theo ngành phản ánh hoạt động cho vay của ngân hàng đang chú trọng tập trung vào đối tượng thuộc lĩnh vực nào, có phù hợp với các chính sách, định hướng phát triển kinh tế hay không. Đồng thời việc phân loại này còn giúp người sử dụng BCTC có cái nhìn tổng quát về rủi ro hoạt động cho vay phụ thuộc vào rủi ro từng ngành.

* Phân loại theo chất lượng khoản vay Một tiêu chí được dùng để phân loại phản ánh rõ nét nhất về tình hình cho vay tín dụng của ngân hàng trong năm tài chính đó chính là chất lượng khoản vay. Phân loại dư nợ theo các nhóm nợ cho thấy tỷ trọng nợ xấu cũng như khả năng hạn chế rủi ro tín dụng của ngân hàng.