Chương 1. Những vấn đề chung về hoàn thiện quy định của Bộ luật 20 Tô tụng hình sự nhắm bảo đảm quyên con người của bi can, bi cáo Lads Một số nhận thức cơ bản về quyên con người cua bị can, bi cáo và 20 bao đảm quyên con người của bị can, bi cáo trong tô tụng hình sự 1. Cơ sở của việc hoàn thiện quy định của Bộ luật TỔ tụng hình sự 40 năm 2015 nhằm bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo Chương 2. Thực trạng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 46 về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo và thực tiễn thi hành Dadi Thực trạng quy định cua Bộ luật T6 tung hinh sw nam 2015 về bảo 46 dam quyền con người của bị can, bi cdo Ded Thực tiễn thi hành quy định cua Bộ luật Ti6 tụng hình sự năm 2015 57 về bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo 2.
Nguyên nhân về pháp luật của hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn 68 thi hành quy định cua Bộ luật Tô tụng hình sự năm 2015 về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo Chương 3. Phương hướng, yêu cầu và kiến nghị hoàn thiện quy 81 định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhăm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo Sollee Phương hướng hoàn thiện quy định của Bộ luật To 6 tụng hình sự 81 năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo 3. Yêu cau hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 84 nham bảo dam quyên con người của bi can, bi cáo 3. Kiến nghị hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 88 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo KET LUẬN 101 PHAN THỨ HAI: CÁC CHUYEN DE 103 Chuyên dé 1: Những van dé lý luận về hoàn thiện quy định của Bộ 103 luật Tô tụng hình sự năm 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo trong tô tụng hình sự Chuyên đề 2: Chuẩn mực quốc tẾ, cách tiếp cận của một số mô hình 141 tố tụng và truyền thống tố tụng về bao đảm quyền con người của bị can, bị cáo và các vấn đề đặt ra đối với Việt Nam hiện nay Chuyên đề 3: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 162 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị can trong tô tụng hình sự Chuyên đề 4: Hoàn thiện quy định của Bộ luật TỐ tụng hình sự năm 185 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị cáo trong tô tụng hình sự Chuyên đề 5: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tổ tụng hình sự năm 214 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 242 BÀI TẠP CHÍ Bài viết“ Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyên KHÔNG bị bắt, giam giữ tùy tiện của bị can, bị cáo trong tô tụng hình sự”, Tạp chí Quan lý nhà nước, số 320 (9/2022) DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật Tố tụng hình sự CQĐT Cơ quan điều tra CQTHTT Cơ quan tiến hành tố tụng ĐTV Điều tra viên KSV Kiểm sát viên TAND Toà án nhân dân THTT Tiến hành tố tụng TTHS Tổ tụng hình sự VKS Viện kiểm sát VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao XHCN Xã hội chủ nghĩa PHAN THỨ NHAT: BAO CAO TONG HỢP DE TÀI MO DAU 1.
Tinh cấp thiết của dé tài Vấn đề bảo đảm quyền con người luôn được cộng đồng quốc tế và mỗi quốc gia coi trọng và thực hiện. Mức độ bảo đảm quyền con người ở mỗi quốc gia được coi là tiêu chí quan trong để đánh giá mức độ tiễn bộ xã hội, văn minh. Tại Việt Nam, với định hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xã hội công bằng, dân chủ, vấn đề bảo đảm quyền con người nói chung, quyền con người của bị can, bi cáo trong TTHS nói riêng đang được Dang va Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Việc giải quyết hài hoà nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm đồng thời phải tôn trong và bảo đảm quyền con người, đặc biệt là quyền con người của bị can, bị cáo được xác định là nhiệm vụ quan trọng của TTHS Việt Nam.
Sự ra đời của BLTTHS năm 2015 đánh dấu một mốc quan trọng trong quá trình lập pháp trong lĩnh vực TTHS. Với tinh thần chung là tăng cường bảo đảm quyền con người trong TTHS, BLTTHS năm 2015 đã có những thay đổi lớn trong các quy định liên quan đến bảo đảm quyền con người của bị can, bi cáo như sửa đôi các nguyên tắc tố tụng, ghi nhận thêm các quyền của bị can, bị cáo, quy định chặt chẽ hơn trách nhiệm của CQTHTT trong việc bao đảm quyền con người. Tuy nhiên, quy định của BLTTHS năm 2015 cũng còn một số bất cập, hạn chế như một số quyền của bị can, bị cáo được quy định chưa đáp ứng các tiêu chí quốc tế về quyền con người, một số quy định về biện pháp ngăn chặn, cưỡng chế chưa chặt chẽ, một số thủ tục điều tra, truy tố, xét xử chưa bảo đảm quyền con người. Thực tiễn thi hành các quy định của BLTTHS năm 2015 còn vướng mắc, tình trạng oan sai, vi phạm nghiêm trọng thủ tục TTHS còn tiếp diễn, ảnh hưởng mạnh mẽ đến các quyền con người của bị can, bị cáo, gây bức xúc trong dư luận xã hội.
Để bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo thì nền tảng quan trọng là phải có hệ thống pháp luật TTHS minh bạch, công bằng, rõ ràng và khả thi. Trong đó, các quy định pháp luật phải được nghiên cứu xây dựng một cách khoa học, hợp lý dựa trên những định hướng đúng đắn, phù hợp với các nguyên tắc pháp luật, các chuẩn mực quốc tế. Trong lĩnh vực TTHS, cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu, luận giải các vấn đề lý luận làm cơ sở, định hướng cho việc hoàn thiện quy định của BLTTHS nham bao đảm quyền con người của bị can, bị cáo, đồng thời phân tích các quy định của BLTTHS hiện hành về vấn đề này nhằm đưa ra những giải pháp hoàn thiện BLTTHS nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo. Do đó, việc lựa chọn đề tài “Hodn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo” cô ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.
Tình hình nghiên cứu đề tài 2. Tình hình nghiên cứu trong nước Tó tụng hình sự là lĩnh vực hoạt động của Nhà nước có liên quan mật thiết đến vấn đề quyền con người. Do đó, vấn đề quyền con người trong lĩnh vực TTHS được quan tâm nghiên cứu từ sớm và trong thời gian gần đây, các nghiên cứu ngày càng nhiều, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về nhu cầu tôn trọng và bảo vệ quyền con người trong xã hội cũng như trong các hoạt động xây dựng, thực hiện pháp luật. Các công trình này có thể chia thành hai nhóm sau đây: a.
Các công trình về bảo đảm quyên con người trong tô tụng hình sự Các công trình nghiên cứu về bảo đảm quyền con người trong TTHS có khá nhiều, đa dạng về chủng loại, tiêu biểu là: sách chuyên khảo “Quyển con người trong lĩnh vực tư pháp hình sự” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí, NXB Hồng Đức năm 2015; sách chuyên khảo “Bảo đảm quyền con người trong tư pháp hình sự Việt Nam” do TS. Võ Thị Kim Oanh chủ biên, NXB Dai học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010; sách chuyên khảo “Về đảm bảo quyên, lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo trong to tụng hình sự” của TS. Trần Quang Tiệp; đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của VKSNDTC: “Quyên con người trong t6 tung hình sự và những đề xuất, kiến nghị sửa đổi Bộ luật TỐ tụng hình sự” do TS. Lê Hữu Thể chủ nhiệm đề tài, nghiệm thu năm 2011; đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường của Trường Đại học Luật Ha Nội: “Hoàn thiện quy định của Bộ luật T6 tung hinh sự năm 2003 nhằm dam bảo nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ các quyén cơ bản của công dan” do TS.
Phan Thị Thanh Mai làm chủ nhiệm đề tài, bảo vệ năm 2011; Luận án tiến sĩ “Bảo đảm quyên con người trong hoạt động tư pháp ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Huy Hoàn (bảo vệ năm 2005, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chi Minh); Luận án tiến sĩ “Bảo vệ quyén con người trong tô tụng hình sự” của tác giả Nguyễn Quang Hiền (bảo vệ năm 2008, Viện Khoa học xã hội Việt Nam); Luận án tiến sĩ “Hoàn thiện quy định của pháp luật to tung hinh sự về quyén của bị can, bi cdo” của tác giả Nguyễn Sơn Hà, bao vệ năm 2015 tại Trường Dai học Luật Hà Nội; Luận án tiến sĩ “Bao đảm quyên con người của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo trong to tung hinh sw Viét Nam” cua tac gia Lai Van Trinh, bao vệ năm 2011, Luận án tiến sĩ “Bảo dam quyên con người của người bị buộc tội trong hoạt động chứng mình buộc tội của viện kiểm sát trong giai đoạn khởi tố, diéu tra, truy tố, xét xử vụ dn hình sự” của tác gia Nguyễn Hữu Hậu (bảo vệ tại Học viện khoa học xã hội năm 2019); Luận án tiễn sĩ “Bảo dam quyên con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự” của tác giả Trần Thị Thu Hiền (bảo vệ năm 2020, Trường Đại học Luật Hà Nội); báo cáo khoa học “Bảo đảm quyền con người trong tô tụng hình sự trong diéu kiện xây dựng nhà nước pháp quyên xã hội chủ nghĩa” tại hội thảo quốc tê về quyền con người trong TTHS do VKSNDTC phối hợp với Ủy ban nhân quyền Autralia tổ chức tháng 3/2010 của PGS.TS Nguyễn Thái Phúc; bài viết “Bao đảm quyển của người bị tạm giữ, bi can, bị cáo trong to tụng hình sự Việt Nam” của ThS. Nguyễn Tiến Đạt, Tạp chí Toà án nhân dân, số 11/2007; bài viết “Bảo vệ các quyên con người bằng pháp luật to tụng hình sự Việt Nam - Những vấn đề lý luận cơ bản” của GS. Lê Văn Cam, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 7/2010; bài viết “Quyên con người, quyển công dân dưới góc độ pháp luật to tung hinh sw Viét Nam” cua TS.