Nâng Cao Hiệu Quả Khởi Tố Bị Can Trong Tố Tụng Hình Sự

Khám phá hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát khởi tố bị can theo luật tố tụng hình sự Việt Nam, đảm bảo tuân thủ pháp luật.

• Tác giả: Trần Thanh Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Quang Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Khởi Tố Bị Can Trong Tố Tụng Hình Sự
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Khởi Tố Bị Can Trong Tố Tụng

Trong hệ thống tố tụng hình sự, quyết định khởi tố bị can đóng vai trò then chốt. Đây là bước quan trọng, cho phép cơ quan chức năng tiến hành các hoạt động điều tra để xác định sự thật khách quan của vụ án. Quyết định này không chỉ xác định người bị tình nghi phạm tội mà còn mở ra giai đoạn tố tụng, nơi các quyền và nghĩa vụ của bị can được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, việc khởi tố phải dựa trên căn cứ vững chắc, tránh oan sai, bảo vệ quyền con người. Theo tài liệu gốc, hoạt động này giúp cơ quan kiểm sát nắm bắt tình hình, từ đó đưa ra các yêu cầu phòng ngừa, đấu tranh tội phạm, góp phần giữ gìn an ninh trật tự. Vì vậy, việc nâng cao hiệu quả khởi tố bị can là vô cùng quan trọng.

1.1. Khái niệm và Ý nghĩa của Khởi Tố Bị Can

Khởi tố bị can là hành vi tố tụng của cơ quan có thẩm quyền (CQĐT, VKS) nhằm xác định một cá nhân hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi phạm tội được quy định trong Bộ luật Hình sự. Quyết định khởi tố là cơ sở pháp lý để áp dụng các biện pháp ngăn chặn, tiến hành các hoạt động điều tra. Việc này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, và Nhà nước. Quyết định này đặt nền móng cho quá trình chứng minh tội phạm.

1.2. Phân biệt Khởi Tố Bị Can và Khởi Tố Vụ Án Hình Sự

Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng, xác định có dấu hiệu tội phạm xảy ra. Ngược lại, khởi tố bị can xác định một cá nhân hoặc pháp nhân cụ thể có liên quan đến vụ án đó. Vụ án có thể được khởi tố mà chưa xác định được bị can. Tuy nhiên, khởi tố bị can không thể xảy ra nếu chưa có vụ án. Hai giai đoạn này có mối quan hệ mật thiết, bổ trợ lẫn nhau, đảm bảo quá trình tố tụng diễn ra khách quan và đúng pháp luật.

1.3. Vai trò của VKSND trong Quy trình Khởi Tố Bị Can

Viện Kiểm Sát Nhân Dân (VKSND) đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm sát việc tuân thủ pháp luật trong giai đoạn khởi tố bị can. VKS có quyền kiểm tra, đánh giá tính hợp pháp của quyết định khởi tố, đảm bảo việc khởi tố dựa trên căn cứ vững chắc và tuân thủ đúng trình tự, thủ tục. VKS cũng có quyền yêu cầu CQĐT khởi tố hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố trái pháp luật, góp phần ngăn ngừa oan sai và bảo vệ quyền con người.

II. Thách Thức Vấn Đề Trong Nâng Cao Hiệu Quả Khởi Tố

Mặc dù pháp luật đã quy định chi tiết về quy trình khởi tố bị can, thực tế vẫn còn nhiều thách thức ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động này. Từ việc thu thập chứng cứ đến đánh giá căn cứ khởi tố, mỗi giai đoạn đều tiềm ẩn rủi ro sai sót. Tình trạng bỏ lọt tội phạm, hoặc ngược lại, khởi tố oan sai vẫn xảy ra, gây ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật. Theo tài liệu, hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can vẫn còn nhiều hạn chế và sai sót. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết những vấn đề này.

2.1. Khó khăn trong thu thập và đánh giá Chứng Cứ Khởi Tố

Việc thu thập chứng cứ đầy đủ, khách quan, và hợp pháp là yếu tố then chốt để khởi tố bị can đúng người, đúng tội. Tuy nhiên, quá trình này thường gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong các vụ án phức tạp, liên quan đến nhiều đối tượng, hoặc xảy ra trong môi trường khó tiếp cận. Việc đánh giá chứng cứ cũng đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm thực tiễn, để tránh sai sót và đảm bảo tính khách quan.

2.2. Sai Sót trong Quy Trình Khởi Tố và Hậu Quả Pháp Lý

Sai sót trong quy trình khởi tố có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị can và các bên liên quan. Các sai sót này có thể bao gồm vi phạm thủ tục tố tụng, đánh giá chứng cứ không chính xác, hoặc áp dụng pháp luật không đúng. Việc phát hiện và khắc phục kịp thời các sai sót là vô cùng quan trọng để đảm bảo tính công bằng và minh bạch của quá trình tố tụng.

2.3. Yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến Tính Khách Quan trong Khởi Tố

Yếu tố chủ quan, như trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, phẩm chất đạo đức của cán bộ điều tra, kiểm sát viên, có thể ảnh hưởng đến tính khách quan trong quá trình khởi tố bị can. Áp lực từ dư luận xã hội, hoặc các yếu tố bên ngoài khác cũng có thể tác động đến quyết định khởi tố. Cần có cơ chế kiểm soát và giám sát hiệu quả để hạn chế tối đa ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan, đảm bảo tính công bằng và minh bạch của quá trình tố tụng.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Xác Định Căn Cứ Khởi Tố

Để nâng cao hiệu quả xác định căn cứ khởi tố, cần áp dụng đồng bộ nhiều phương pháp khác nhau. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ điều tra, kiểm sát viên là yếu tố then chốt. Đồng thời, cần xây dựng quy trình thu thập, đánh giá chứng cứ khoa học, chặt chẽ, đảm bảo tính khách quan và minh bạch. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quá trình này cũng góp phần nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót.

3.1. Tăng cường đào tạo nghiệp vụ điều tra kiểm sát chứng cứ

Đầu tư vào đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng điều tra, thu thập, bảo quản và đánh giá chứng cứ cho cán bộ điều tra và kiểm sát viên. Đặc biệt chú trọng đến các kỹ năng phân tích, suy luận logic và khả năng phát hiện chứng cứ ngụy tạo. Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo chuyên đề để cập nhật kiến thức mới và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

3.2. Hoàn thiện quy trình thu thập đánh giá chứng cứ điện tử

Xây dựng quy trình thu thập, bảo quản và khai thác chứng cứ điện tử một cách khoa học, chặt chẽ, tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Trang bị các thiết bị, phần mềm chuyên dụng để phân tích chứng cứ điện tử. Đào tạo đội ngũ chuyên gia về công nghệ thông tin để hỗ trợ quá trình thu thập và đánh giá chứng cứ điện tử.

3.3. Ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ xác định căn cứ KTBC

Ứng dụng các phần mềm phân tích dữ liệu, hệ thống quản lý chứng cứ, và các công cụ hỗ trợ khác để nâng cao hiệu quả xác định căn cứ khởi tố. Xây dựng cơ sở dữ liệu về các vụ án hình sự để phục vụ công tác tra cứu, tham khảo và học hỏi kinh nghiệm. Tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả phối hợp trong công tác điều tra.

IV. Giải Pháp Kiểm Soát Thẩm Quyền Khởi Tố Bị Can Hiệu Quả

Kiểm soát thẩm quyền khởi tố bị can là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hợp pháp và công bằng của quá trình tố tụng. Cần có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc tuân thủ đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường trách nhiệm giải trình của người ra quyết định khởi tố, đảm bảo mọi quyết định đều dựa trên căn cứ vững chắc và tuân thủ đúng quy trình.

4.1. Xây dựng cơ chế kiểm tra giám sát hoạt động KTBC từ VKSND

Viện Kiểm Sát Nhân Dân (VKSND) cần tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát hoạt động khởi tố bị can của CQĐT, đảm bảo việc khởi tố được thực hiện đúng pháp luật. Xây dựng quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh về các sai phạm trong hoạt động khởi tố. Tăng cường phối hợp giữa VKS và CQĐT để kịp thời phát hiện và khắc phục các sai sót.

4.2. Quy định rõ trách nhiệm giải trình của người ra quyết định KTBC

Quy định rõ trách nhiệm giải trình của người ra quyết định khởi tố bị can, đảm bảo họ phải chịu trách nhiệm về tính đúng đắn và hợp pháp của quyết định đó. Xây dựng cơ chế xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm quy định về thẩm quyền khởi tố. Công khai thông tin về quyết định khởi tố (trừ các thông tin thuộc bí mật nhà nước) để tăng cường tính minh bạch.

4.3. Tăng cường thanh tra kiểm tra hoạt động tố tụng hình sự định kỳ

Tổ chức thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất hoạt động tố tụng hình sự, đặc biệt là hoạt động khởi tố bị can, để kịp thời phát hiện và chấn chỉnh các sai phạm. Xây dựng đội ngũ thanh tra viên có trình độ chuyên môn cao và phẩm chất đạo đức tốt. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thanh tra, kiểm tra để nâng cao hiệu quả công tác này.

V. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Thủ Tục Khởi Tố Bị Can

Để nâng cao hiệu quả khởi tố bị can, cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về thủ tục khởi tố, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn, hoặc chưa đầy đủ. Đồng thời, cần ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết để đảm bảo áp dụng pháp luật thống nhất.

5.1. Rà soát sửa đổi quy định về Căn Cứ Khởi Tố

Tiến hành rà soát, đánh giá tính phù hợp của các quy định về căn cứ khởi tố, đảm bảo chúng đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Sửa đổi, bổ sung các quy định còn chung chung, khó áp dụng. Nghiên cứu, bổ sung các quy định mới để đáp ứng yêu cầu của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

5.2. Bổ sung quy định về bảo vệ người tố giác tội phạm

Bổ sung các quy định về bảo vệ người tố giác tội phạm, khuyến khích người dân tích cực tham gia vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Đảm bảo an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản và các quyền lợi hợp pháp khác của người tố giác tội phạm. Xây dựng cơ chế khen thưởng, động viên kịp thời những người có công trong việc tố giác tội phạm.

5.3. Xây dựng quy trình giải quyết khiếu nại tố cáo về KTBC

Xây dựng quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo về khởi tố bị can một cách nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả. Đảm bảo quyền khiếu nại, tố cáo của công dân được thực hiện đầy đủ theo quy định của pháp luật. Công khai thông tin về quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo để tăng cường tính minh bạch.

VI. Đánh Giá Tương Lai của Hiệu Quả Khởi Tố Bị Can

Việc nâng cao hiệu quả khởi tố bị can là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của các cơ quan chức năng. Với những giải pháp đồng bộ và quyết tâm cao, hoàn toàn có thể đạt được những tiến bộ đáng kể, góp phần xây dựng một nền tư pháp công bằng, minh bạch và hiệu quả. Cần tiếp tục theo dõi, đánh giá tình hình thực tiễn để có những điều chỉnh phù hợp, đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách tư pháp.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả các giải pháp Nâng Cao Hiệu Quả Khởi Tố

Thường xuyên đánh giá hiệu quả của các giải pháp nâng cao hiệu quả khởi tố, xác định những điểm mạnh, điểm yếu và những vấn đề cần cải thiện. Sử dụng các tiêu chí đánh giá khách quan, khoa học, dựa trên số liệu thống kê và khảo sát thực tế. Lắng nghe ý kiến phản hồi từ các bên liên quan để có những điều chỉnh phù hợp.

6.2. Xu hướng Cải Cách Tư Pháp và Tác Động đến KTBC

Nghiên cứu, phân tích xu hướng cải cách tư pháp trên thế giới và ở Việt Nam, dự báo những tác động của chúng đến hoạt động khởi tố bị can. Chủ động đề xuất các giải pháp để thích ứng với những thay đổi trong hệ thống pháp luật và yêu cầu của xã hội.

6.3. Đề xuất các kiến nghị tiếp tục Nâng Cao Hiệu Quả KTBC

Trên cơ sở đánh giá hiệu quả và phân tích xu hướng cải cách tư pháp, tiếp tục đề xuất các kiến nghị để nâng cao hiệu quả khởi tố bị can. Tập trung vào các vấn đề then chốt, như hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong khoa học tư pháp hình sự, việc ban hành quyết định khởi tố bị can được hiểu là cơ quan có thẩm quyền tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát) được quyền tiến hành các biện pháp điều tra để xác định có hay không có tội phạm xảy ra, nếu có tội phạm xảy ra thì ai là người đã thực hiện tội phạm và những tình tiết khác liên quan đến vụ án hình sự. Ngoài ra, việc cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định khởi tố bị can còn giúp cho cơ quan có chức năng kiểm sát, giám sát hoạt động điều tra nắm được diễn biến tình hình tội phạm và công tác điều tra tội phạm để có thể đặt ra các yêu cầu trong công tác phòng ngừa, đấu tranh, truy tố, buộc tội người phạm tội, góp phần quan trọng trong công tác giữ gìn an ninh trật tự đất nước. Thực tiễn triển khai quy định về hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can theo Bộ luật Tố tụng hình sự vẫn còn nhiều hạn chế và sai sót.

Mặc dù pháp luật tố tụng hình sự đã có những quy định khá đầy đủ về quyết định khởi tố bị can, song trong quá trình thực hiện các quy định của luật vẫn còn một số bất cập, đặc biệt là những quy định liên quan đến vai trò của Viện kiểm sát trong việc áp dụng những quy định này. Về nguyên tắc, mọi tội phạm và người thực hiện hành vi bị coi là tội phạm đều phải bị xử lí về hình sự. Nhưng việc xử lí làm sao để đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, tránh việc oan, sai là điều hết sức cần thiết. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện việc khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử các vụ án hình sự, các cơ quan tiến hành tố tụng nói chung, Viện kiểm sát nói riêng vẫn còn để xảy ra tình trạng oan, sai.

Những tồn tại và hạn chế này xuất phát từ nhiều những nguyên nhân khác nhau, từ nguyên nhân chủ quan đến nguyên nhân khách quan. Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 ra đời đã tháo gỡ phần lớn những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn, tăng cường trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, trong đó có Viện kiểm sát nhân dân. So với quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 đã bổ sung những quy định tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát trong giai đoạn điều tra trong đó có hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can. Nhằm đi sâu phân tích những vấn đề về lý luận và thực trạng, nguyên nhân, những khó khăn, vướng mắc trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can, để từ đó đề ra các giải pháp khắc 2 phục những bất cập và kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật để nâng cao chất lượng, hiệu quả đối với công tác này, đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách tư pháp.

Tôi xin chọn đề tài “Hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can theo luật Tố tụng hình sự Việt Nam” làm đề tài luận văn thạc sĩ Luật học. Tình hình nghiên cứu đề tài Ở nước ta hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về đề tài liên quan đến vấn đề khởi tố bị can và thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can như: Trách nhiệm của công tố trong hoạt động khởi tố bị can, thẩm quyền của Viện kiểm sát trong việc quyết định khởi tố bị can, quy định về căn cứ khởi tố bị can, việc áp dụng các quy định về khởi tố bị can, thủ tục khởi tố bị can, quy định về khởi tố bị can, phương pháp thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố bị can,…được đăng trên tạp chí kiểm sát và tạp chí khoa học pháp lý. Các bài viết trên đã nêu ra căn cứ pháp lý, thẩm quyền và chức năng của Viện kiểm sát trong hoạt động kiểm sát việc khởi tố bị can nhưng đều chỉ dừng ở mức độ khái quát chung. Một số công trình khoa học nghiên cứu cụ thể hơn như “Thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn điều tra” của TS.

Lê Hữu Thể - Nguyên Phó viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Luận văn tốt nghiệp “Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra theo quy định của luật tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Lê Thị Thanh Hằng; Luận văn thạc sĩ “Chức năng của Viện kiểm sát trong Tố tụng hình sự” của tác giả Võ Phước Long; Luận văn thạc sĩ “Khởi tố bị can và hoạt động kiểm sát việc khởi tố bị can tại Thành phố Hồ Chí Minh, thực trạng và một số kiến nghị, giải pháp” của tác giả Phạm Văn Đức. Các công trình trên mới chỉ đề cập nghiên cứu ở những góc độ nội dung khác nhau. Chưa có công trình nào nghiên cứu nhằm đi sâu nghiên cứu hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự hiện hành; phân tích thực trạng, nguyên nhân, những khó khăn, vướng mắc trong công tác kiểm sát việc khởi tố bị can hoặc nghiên cứu trên cơ sở các quy định của các văn bản pháp luật hình sự trước đây, hiện nay các văn bản pháp luật đó đã được thay thế với nhiều quy định mới. Do vậy, hiện nay tiếp tục cần có sự nghiên cứu cụ thể và toàn diện hơn, để từ đó đề ra các giải pháp khắc phục những bất cập và kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật để nâng cao chất lượng, hiệu quả đối với công tác này.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận, pháp lý và thực trạng về hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can, từ đó đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can. Nhiệm vụ nghiên cứu: Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can như khái niệm, đặc điểm, nội dung của các hoạt động đó. Đánh giá thực trạng hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can trên cả nước. Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật và nâng cao hiệu quả trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc khởi tố bị can.

Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận, pháp lý và thực trạng hoạt động của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 có tham chiếu với Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003. Luận văn nghiên cứu các số liệu liên quan đến công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can của Ngành kiểm sát nhân dân thời hạn là 05 năm trở lại đây từ năm 2015 đến năm 2019. Phƣơng pháp nghiên cứu Việc nghiên cứu đề tài dựa trên phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về con đường nhận thức chung và khả năng nhận thức chân lý. Nghiên cứu hệ thống các quan điểm của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp , sử dụng các phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh trên cơ sở lý luận khoa học tố tụng hình sự để làm sáng tỏ nội dung cần nghiên cứu của đề tài.

Những điểm mới, các đóng góp mới về mặt lý luận của luận văn - Việc nghiên cứu và tìm hiểu hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can để làm rõ những khái niệm, đặc điểm và nội dung hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo 4 pháp luật trong việc khởi tố bị can nhằm xác định ưu điểm để tiếp tục phát huy, tìm ra những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn áp dụng pháp luật Tố tụng hình sự về hoạt động này. - Đưa ra kiến nghị hoàn thiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự liên quan đến hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố bị can về nghiệp vụ công tác, lãnh đạo, quản lý con người và một số giải pháp khác. 5 CHƢƠNG 1 NHẬN THỨC LÝ LUẬN VỀ KHỞI TỐ BỊ CAN, THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG VIỆC KHỞI TỐ BỊ CAN 1.

Nhận thức lý luận về khởi tố bị can 1. Khái niệm khởi tố bị can Trước hết chúng ta cần hiểu khái niệm bị can theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 cụ thể theo quy định tại Khoản 1 Điều 60 quy định: “Bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự” Cụ thể hơn giáo trình luật Tố tụng hình sự của Đại học luật Thành phố Hồ Chí Minh năm 2018 thể hiện “Bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự chứ không chỉ là người (cá nhân) như trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003. Sự thay đổi này xuất phát từ sự thay đổi trong quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về chủ thể của tội phạm. Theo Bộ luật hình sự năm 2015, chủ thể của tội phạm bao gồm cả cá nhân và pháp nhân.

Quyền và nghĩa vụ của bị can là pháp nhân được thể hiện thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân”.