Luận văn thạc sĩ về quản lý tài chính tại các trường đại học công lập tự chủ ở TP.HCM

Tổng hợp kiến thức Cải thiện quản lý tài chính tại trường đại học công lập tự chủ ở TP.HCM, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả

• Tác giả: Nguyễn Tấn Lượng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tấn Phước
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Cải Thiện Quản Lý Tài Chính Tại Các Trường Đại Học Công Lập Tự Chủ Tại TP. HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP
• 1.1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.1.1.1. Khái niệm và đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN TP
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý tài chính tại các trường đại học công lập

Quản lý tài chính tại các trường đại học công lập là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động hiệu quả và bền vững của các đơn vị này. Quản lý tài chính không chỉ bao gồm việc lập kế hoạch ngân sách mà còn liên quan đến việc sử dụng và kiểm soát các nguồn lực tài chính. Trong bối cảnh tự chủ tài chính, các trường đại học cần phải có những chiến lược rõ ràng để tối ưu hóa việc sử dụng ngân sách và tăng cường khả năng tự chủ. Việc cải thiện quản lý tài chính sẽ giúp các trường đại học nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

1.1 Khái niệm và vai trò của quản lý tài chính

Quản lý tài chính tại các trường đại học công lập bao gồm việc lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động tài chính. Tài chính đại học không chỉ là việc quản lý ngân sách mà còn là việc tối ưu hóa các nguồn lực tài chính để phục vụ cho mục tiêu giáo dục. Vai trò của quản lý tài chính là rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục và khả năng cạnh tranh của các trường. Các trường cần phải xây dựng một hệ thống quản lý ngân sách hiệu quả để đảm bảo rằng mọi nguồn lực được sử dụng một cách hợp lý và hiệu quả nhất.

1.2 Các công cụ quản lý tài chính

Các công cụ quản lý tài chính tại các trường đại học công lập bao gồm hệ thống chính sách pháp luật, quy chế chi tiêu nội bộ, và các công cụ kế toán. Hệ thống chính sách tài chính cần phải được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của tự chủ tài chính. Việc áp dụng các công cụ này sẽ giúp các trường đại học có thể kiểm soát tốt hơn các nguồn lực tài chính, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Hạch toán kế toán và kiểm toán cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài chính.

II. Thực trạng quản lý tài chính tại các trường đại học công lập ở TP

Thực trạng quản lý tài chính tại các trường đại học công lập ở TP.HCM cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Mặc dù đã có những tiến bộ trong việc quản lý ngân sách, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc sử dụng và phân bổ nguồn lực tài chính. Các trường đại học cần phải đánh giá lại các nguồn thu từ ngân sách nhà nước và các hoạt động sự nghiệp để tìm ra giải pháp tối ưu hơn. Việc cải thiện quản lý tài chính không chỉ giúp các trường nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của giáo dục đại học.

2.1 Đánh giá thực trạng quản lý tài chính

Đánh giá thực trạng cho thấy rằng nhiều trường đại học vẫn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước để duy trì hoạt động. Mặc dù có sự gia tăng trong nguồn thu từ học phí và các hoạt động dịch vụ, nhưng việc quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Các trường cần phải có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc tăng cường quản lý nguồn lực tài chính và nâng cao năng lực cán bộ quản lý tài chính.

2.2 Những hạn chế trong quản lý tài chính

Một số hạn chế trong quản lý tài chính tại các trường đại học công lập ở TP.HCM bao gồm việc thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách, cũng như việc chưa có sự đồng bộ giữa các chính sách tài chính và thực tiễn. Điều này dẫn đến việc sử dụng nguồn lực không hiệu quả và không đáp ứng được nhu cầu phát triển của các trường. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các trường.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường đại học công lập ở TP

Để hoàn thiện quản lý tài chính, các trường đại học công lập ở TP.HCM cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần phải cải thiện môi trường pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tự chủ tài chính. Thứ hai, tăng cường đầu tư từ nhà nước vào cơ sở vật chất và các hoạt động giáo dục. Cuối cùng, các trường cần phải nâng cao năng lực cán bộ quản lý tài chính để đảm bảo rằng mọi nguồn lực được sử dụng một cách hiệu quả nhất.

3.1 Hoàn thiện môi trường pháp lý

Việc hoàn thiện môi trường pháp lý là rất cần thiết để các trường đại học có thể thực hiện quyền tự chủ tài chính một cách hiệu quả. Cần có những quy định rõ ràng về quản lý ngân sách và các nguồn thu từ học phí và dịch vụ. Điều này sẽ giúp các trường có thể chủ động hơn trong việc lập kế hoạch tài chính và sử dụng nguồn lực một cách hợp lý.

3.2 Tăng cường đầu tư từ nhà nước

Đầu tư từ nhà nước vào các trường đại học công lập cần được tăng cường để đảm bảo rằng các trường có đủ nguồn lực để phát triển. Việc này không chỉ giúp cải thiện cơ sở vật chất mà còn nâng cao chất lượng giáo dục. Các trường cần phải có kế hoạch cụ thể để sử dụng hiệu quả các nguồn đầu tư này, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và chất lượng đào tạo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới cơ chế tài chính giáo dục đại học tại Việt Nam, việc hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trở thành vấn đề cấp thiết. Theo số liệu từ năm học 2004-2005 đến 2008-2009, số lượng sinh viên tại các trường đại học công lập (ĐHCL) trên địa bàn TP. HCM tăng khoảng 17%, trong khi số trường đại học công lập tăng 12%, và số giảng viên tăng 35%. Điều này cho thấy sự phát triển ổn định về quy mô đào tạo nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về quản lý tài chính nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo và phát triển bền vững. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích thực trạng quản lý tài chính, đánh giá các nguồn lực tài chính, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường ĐHCL tự chủ tài chính trên địa bàn TP. HCM. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các trường đại học công lập tự chủ tài chính một phần hoặc toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên trên địa bàn TP. HCM trong giai đoạn từ năm 2007 đến 2009. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính, góp phần phát triển giáo dục đại học theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về quản lý tài chính công và cơ chế tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục đại học. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

• Lý thuyết quản lý tài chính công: Nhấn mạnh vai trò của việc phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính công nhằm đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững và công bằng xã hội. Quản lý tài chính trong trường đại học công lập không nhằm mục tiêu lợi nhuận mà tập trung vào hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước và các nguồn thu khác.

• Lý thuyết cơ chế tự chủ tài chính: Đề cập đến quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó các trường đại học công lập được trao quyền chủ động trong việc huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Các khái niệm chính bao gồm: đơn vị sự nghiệp công lập, tự chủ tài chính, quản lý nguồn thu, quản lý chi tiêu, quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, và các công cụ quản lý tài chính như kế hoạch tài chính, quy chế chi tiêu nội bộ, hạch toán kế toán và kiểm toán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả, thống kê, phân tích và so sánh dựa trên số liệu tài chính của các trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn TP. HCM trong giai đoạn 2007-2009. Cỡ mẫu khảo sát gồm 32 nhà quản lý, cán bộ viên chức phòng Tài chính-Kế toán và phòng Quản lý đào tạo tại các trường ĐHCL, cùng cán bộ Vụ Kế hoạch Tài chính - Bộ Giáo dục và Đào tạo. Dữ liệu được thu thập qua bảng câu hỏi và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Ngoài ra, nghiên cứu còn tổng hợp các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý tài chính trong giáo dục đại học, các báo cáo tài chính và các tài liệu tham khảo trong và ngoài nước để xây dựng cơ sở lý luận và so sánh kinh nghiệm quản lý tài chính quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn thu của các trường ĐHCL trên địa bàn TP. HCM có xu hướng tăng qua các năm: Tổng thu của các trường như Đại học Bách khoa, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Kiến trúc TP. HCM, Đại học Mở TP. HCM và Đại học Quốc tế đều tăng từ năm 2007 đến 2009, với mức tăng bình quân khoảng 15-20% mỗi năm.

2. Cơ cấu nguồn thu có sự khác biệt rõ rệt giữa các trường tự chủ một phần và tự chủ hoàn toàn về tài chính: Các trường tự chủ một phần có nguồn thu từ ngân sách nhà nước chiếm từ 24% đến 56%, trong khi các trường tự chủ hoàn toàn chỉ nhận được dưới 5% từ ngân sách nhà nước, chủ yếu dựa vào học phí và lệ phí (trên 84% tổng thu).

3. Nguồn ngân sách nhà nước cấp chi thường xuyên và chi nghiên cứu khoa học chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn NSNN cấp: Chi thường xuyên chiếm trên 70% và chi nghiên cứu khoa học chiếm khoảng 18-22% tổng ngân sách nhà nước cấp cho các trường tự chủ một phần. Tuy nhiên, nguồn ngân sách này có xu hướng không tăng hoặc giảm nhẹ qua các năm, đặc biệt ở các trường tự chủ hoàn toàn.

4. Thu học phí và lệ phí là nguồn thu chủ yếu và tăng nhanh trong các trường ĐHCL: Tỷ lệ thu học phí trong tổng thu sự nghiệp bình quân đạt trên 84%, với các trường tự chủ hoàn toàn có tỷ lệ này lên đến 93%. Mức trần học phí được nhà nước quy định, tuy nhiên các trường tự chủ hoàn toàn được phép tự quyết định mức thu học phí trong phạm vi cho phép, tạo sự bất bình đẳng trong cơ chế thu học phí giữa các trường.

Thảo luận kết quả

Việc tăng nguồn thu học phí và lệ phí phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu tài chính của các trường đại học công lập theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, phù hợp với chủ trương xã hội hóa giáo dục. Tuy nhiên, sự bất bình đẳng trong cơ chế phân bổ ngân sách và quyền tự chủ về học phí giữa các trường tạo ra áp lực tài chính lớn cho các trường tự chủ hoàn toàn, đặc biệt khi mức trần học phí bị khống chế và chỉ tiêu đào tạo bị giới hạn. Các trường tự chủ một phần vẫn nhận được nguồn ngân sách nhà nước ổn định hơn, giúp cân đối thu chi hiệu quả hơn. Kết quả cũng cho thấy chi thường xuyên cho đào tạo và nghiên cứu khoa học là hai khoản chi chính trong ngân sách nhà nước cấp, phản ánh sự ưu tiên của nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực và khoa học công nghệ. Việc quản lý tài chính tại các trường còn gặp khó khăn do thiếu nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, đặc biệt ở các trường không được cấp ngân sách đầu tư xây dựng cơ bản trực tiếp. Các công cụ quản lý tài chính như quy chế chi tiêu nội bộ, kế hoạch tài chính, hạch toán kế toán và kiểm toán được áp dụng nhưng chưa đồng đều và hiệu quả chưa cao, cần được hoàn thiện để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu nguồn thu, biểu đồ tỷ lệ ngân sách nhà nước cấp và biểu đồ tăng trưởng thu học phí qua các năm để minh họa rõ nét xu hướng và sự khác biệt giữa các trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện môi trường pháp lý và chính sách phân bổ ngân sách: Nhà nước cần xây dựng và ban hành các chính sách phân bổ ngân sách công bằng, minh bạch, đảm bảo các trường tự chủ tài chính được hỗ trợ hợp lý, đặc biệt là các trường có chi phí đào tạo cao như khối kỹ thuật. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Tài chính.

2. Tăng cường quyền tự chủ tài chính cho các trường đại học công lập: Mở rộng quyền tự chủ về mức thu học phí, cho phép các trường tự chủ hoàn toàn được quyết định mức học phí trong khung cho phép, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ học phí cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học.

3. Hoàn thiện công tác quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính: Xây dựng và thực hiện quy chế chi tiêu nội bộ chặt chẽ, nâng cao năng lực cán bộ quản lý tài chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính để tăng tính minh bạch và hiệu quả. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu các trường đại học.

4. Đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội và phát triển các hoạt động dịch vụ: Khuyến khích các trường phát triển các hoạt động liên kết đào tạo, nghiên cứu khoa học, dịch vụ chuyển giao công nghệ, khai thác cơ sở vật chất nhằm đa dạng hóa nguồn thu ngoài ngân sách nhà nước. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể thực hiện: Các trường đại học phối hợp với các tổ chức, doanh nghiệp.

5. Tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và trang thiết bị đào tạo: Nhà nước cần có chính sách đầu tư vốn xây dựng cơ bản cho các trường đại học công lập, đặc biệt là các trường tự chủ tài chính không được cấp vốn trực tiếp. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, các trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục đại học: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp quản lý tài chính tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Cán bộ tài chính kế toán các trường đại học: Cung cấp kiến thức về quản lý nguồn thu, chi tiêu và các công cụ quản lý tài chính hiệu quả, nâng cao năng lực chuyên môn.

3. Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành kinh tế tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo bổ ích về cơ chế tài chính trong giáo dục đại học, giúp phát triển nghiên cứu và giảng dạy.

4. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Hỗ trợ trong việc xây dựng và hoàn thiện các chính sách tài chính giáo dục đại học, đặc biệt trong bối cảnh tự chủ tài chính và xã hội hóa giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các trường đại học công lập cần tự chủ tài chính?
   Tự chủ tài chính giúp các trường chủ động trong việc huy động và sử dụng nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý, đáp ứng nhanh nhu cầu đào tạo và nghiên cứu khoa học trong bối cảnh ngân sách nhà nước hạn chế.

2. Nguồn thu chính của các trường đại học công lập tự chủ tài chính là gì?
   Nguồn thu chính gồm ngân sách nhà nước cấp, học phí và lệ phí từ người học, các hoạt động dịch vụ, liên kết đào tạo và các nguồn thu khác như viện trợ, hợp đồng nghiên cứu khoa học.

3. Các trường đại học công lập tự chủ tài chính gặp khó khăn gì trong quản lý tài chính?
   Khó khăn gồm sự bất bình đẳng trong phân bổ ngân sách, hạn chế về quyền tự chủ học phí, thiếu nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, và năng lực quản lý tài chính chưa đồng đều.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các trường đại học công lập?
   Cần hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ, nâng cao năng lực cán bộ quản lý tài chính, áp dụng công nghệ thông tin, tăng cường kiểm tra, kiểm toán và đa dạng hóa nguồn thu.

5. Chính sách học phí hiện nay ảnh hưởng thế nào đến các trường đại học công lập?
   Mức trần học phí do nhà nước quy định giới hạn khả năng tăng thu của các trường, đặc biệt là các trường tự chủ hoàn toàn, gây áp lực tài chính và ảnh hưởng đến khả năng đầu tư phát triển.

Kết luận

• Các trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn TP. HCM đã có sự tăng trưởng về nguồn thu, đặc biệt từ học phí và lệ phí, nhưng vẫn phụ thuộc đáng kể vào ngân sách nhà nước ở các trường tự chủ một phần.
• Cơ cấu nguồn thu và chi tiêu tài chính có sự khác biệt rõ ràng giữa các trường tự chủ một phần và tự chủ hoàn toàn, tạo ra thách thức trong cân đối tài chính và phát triển bền vững.
• Việc quản lý tài chính còn nhiều hạn chế do chính sách phân bổ ngân sách chưa công bằng, quyền tự chủ học phí bị giới hạn và thiếu nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện chính sách pháp lý, tăng quyền tự chủ tài chính, nâng cao năng lực quản lý, đa dạng hóa nguồn thu và tăng cường đầu tư cơ sở vật chất.
• Nghiên cứu khuyến nghị các bước tiếp theo gồm xây dựng chính sách phân bổ ngân sách công bằng, phát triển công cụ quản lý tài chính hiện đại và thúc đẩy xã hội hóa giáo dục đại học nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các trường đại học công lập tự chủ tài chính.

Hành động ngay hôm nay để góp phần phát triển giáo dục đại học bền vững và hiệu quả!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 1.1 Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập 1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của đơn vị sự nghiệp công lập 1.1 Khái niệm và đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập là những tổ chức được thành lập để thực hiện các hoạt động sự nghiệp. Hoạt động sự nghiệp là những hoạt động cung cấp dịch vụ công cho xã hội nhằm duy trì và đảm bảo sự hoạt động bình thường của xã hội. Hoạt động sự nghiệp không trực tiếp tạo ra của cải vật chất nhưng nó tác động trực tiếp tới lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, có tính quyết định năng suất lao động xã hội. Những hoạt động sự nghiệp mang tính chất phục vụ là chủ yếu và không nhằm mục tiêu lợi nhuận.

Đơn vị sự nghiệp công lập được xác định dựa trên những tiêu chuẩn sau : - Có văn bản quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương hoặc địa phương. - Được nhà nước cấp kinh phí và tài sản để hoạt động thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và được phép thực hiện một số khoản thu phí, lệ phí theo chế độ Nhà nước quy định. - Có tổ chức bộ máy biên chế và bộ máy quản lý kế toán theo chế độ nhà nước quy định - Có mở tài khoản tại kho bạc nhà nước để kiểm soát các khoản thu, chi tài chính. Các đơn vị sự nghiệp công lập có những đặc điểm cơ bản sau :  Đơn vị sự nghiệp công lập là những tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận.

Khác với hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động sự nghiệp cung ứng dịch vụ cho nền kinh tế nhưng mục đích chính không phải vì mục tiêu lợi nhuận. Nhà nước duy trì, tổ chức, tài trợ cho các hoạt động sự nghiệp để cung cấp dịch vụ cho thị trường trước hết nhằm thực hiện vai trò của nhà nước trong việc phân phối lại thu nhập và thực hiện chính sách phúc lợi công cộng khi can thiệp vào thị trường. Nhờ đó, nhà nước hỗ trợ cho các ngành kinh tế hoạt động bình thường, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đảm bảo và phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy hoạt động kinh tế phát triển và ngày càng đạt 123doc -2– hiệu quả cao hơn, đảm bảo không ngừng nâng cao đời sống, sức khỏe, văn hoá và tinh thần của nhân dân.  Kết quả của hoạt động sự nghiệp chủ yếu là tạo ra các dịch vụ công, phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp quá trình tái sản xuất xã hội Nhờ việc sử dụng các hàng hóa công cộng do hoạt động sự nghiệp tạo ra mà quá trình tái sản xuất ra của cải vật chất trong xã hội được thuận lợi và ngày càng đạt hiệu quả cao.

Hoạt động sự nghiệp giáo dục đào tạo, y tế, thể dục, thể thao mang đến tri thức và đảm bảo sức khoẻ cho lực lượng lao động, tạo điều kiện cho nguồn nhân lực có chất lượng ngày càng tốt hơn. Hoạt động sự nghiệp khoa học, văn hóa mang lại những hiểu biết về tự nhiên, xã hội, tạo ra những công nghệ mới phục vụ sản xuất và đời sống. Vì vậy, hoạt động sự nghiệp luôn gắn bó hữu cơ và tác động tích cực tới quá trình tái sản xuất xã hội.  Hoạt động sự nghiệp trong các đơn vị sự nghiệp công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế xã hội của nhà nước Trong nền kinh tế thị trường, nhà nước tổ chức, duy trì hoạt động sự nghiệp để đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội.

Để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội nhất định, trong mỗi thời kỳ, nhà nước có các chủ trương, chính sách, có các chương trình mục tiêu kinh tế xã hội nhất định như : chương trình xoá mù chữ, chương trình xóa đói giảm nghèo, chương trình dân số-kế hoạch hoá gia đình, chương trình phòng chống AIDS…. Các chương trình này chỉ có nhà nước, với vai trò của mình mới có thể thực hiện một cách đầy đủ và hiệu quả. Nhà nước duy trì và phát triển các hoạt động sự nghiệp gắn với các chương trình mục tiêu quốc gia, các chương trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước nhằm mang lại lợi ích cho người dân.2 Vai trò của đơn vị sự nghiệp công lập Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập là một bộ phận của nền kinh tế và có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế. Trong thời gian qua, các đơn vị sự nghiệp công đã có nhiều đóng góp cho sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội của đất nước, thể hiện : 123doc -3– - Thứ nhất, cung cấp các dịch vụ công về giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục, thể thao….có chất lượng cao cho xã hội, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nhân dân, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

- Thứ hai, thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao như : đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng và trình độ cao; khám chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe người dân, nghiên cứu và ứng dụng các kết quả khoa học, công nghệ; cung cấp các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật…. phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. - Thứ ba, đối với từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, các đơn vị sự nghiệp công lập đều có vai trò chủ đạo trong việc tham gia đề xuất và thực hiện các đề án, chương trình lớn phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. - Thứ tư, thông qua hoạt động thu phí, lệ phí theo quy định của nhà nước đã góp phần tăng cường nguồn lực, đẩy mạnh đa dạng hóa và xã hội hóa nguồn lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

Thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động sự nghiệp của nhà nước, trong thời gian qua các đơn vị sự nghiệp ở tất cả các lĩnh vực đã tích cực mở rộng các loại hình, phương thức hoạt động, một mặt đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân. Đồng thời qua đó cũng thực hiện xã hội hóa bằng cách thu hút sự đóng góp của nhân dân đầu tư cho sự phát triển của hoạt động sự nghiệp 1.2 Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập 1.1 Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập theo nguồn thu Đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính là các đơn vị sự nghiệp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập (đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của luật kế toán). Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp công được phân thành 3 loại đơn vị thực hiện quyền tự chủ về tài chính : - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động) - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được NSNN cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động) 123doc -4– - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động) Việc xác định khả năng tự trang trải chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị sự nghiệp có thu dựa trên chỉ tiêu sau : Mức tự bảo đảm chi phí Tổng số nguồn thu sự nghiệp hoạt động thường xuyên = --------------------------------------------- x 100 % của đơn vị (%) Tổng số chi hoạt động thường xuyên  Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên bằng hoặc lớn hơn 100%, nhà nước không phải dùng ngân sách để cấp kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị.  Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên từ trên 10% đến dưới 100%.

Nhà nước vẫn phải cấp một phần kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị.  Đơn vị sự nghiệp do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên từ 10% trở xuống. Áp dụng đối với đơn vị sự nghiệp có nguồn thu thấp hoặc không có nguồn thu, nhà nước phải cấp toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị.2 Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập theo nội dung hoạt động Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp công được phân thành: - Đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo. - Đơn vị sự nghiệp y tế - Đơn vị sự nghiệp văn hóa thông tin - Đơn vị sự nghiệp thể dục, thể thao - Đơn vị sự nghiệp phát thanh, truyền hình - Đơn vị sự nghiệp khoa học công nghệ, môi trường - Đơn vị sự nghiệp kinh tế (duy tu, sửa chữa đê điều…) - Đơn vị sự nghiệp khác 123doc -5– 1.3 Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập Nhà nước thực hiện trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp công lập về tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính : - Về tổ chức bộ máy và quy chế hoạt động + Về thành lập mới : đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập các tổ chức sự nghiệp trực thuộc để hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao; phù hợp với phương án tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tự bảo đảm kinh phí hoạt động.

+ Về sáp nhập, giải thể : các đơn vị sự nghiệp được sáp nhập, giải thể các tổ chức trực thuộc. + Chức năng, nhiệm vụ cụ thể và quy chế hoạt động của các tổ chức trực thuộc do thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quy định. - Về quản lý và sử dụng cán bộ viên chức Thủ trưởng đơn vị có toàn quyền trong việc : + Quyết định việc tuyển dụng cán bộ viên chức theo hình thức thi tuyển hoặc xét tuyển.