Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÀI CHÍNH, QUẢN LÝ TÀI CHÍNH VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BÊ TÔNG VÀ XÂY LẮP CÔNG NGHIỆP 1.1: Tổng quan về tài chính doanh nghiệp 1.1: Khái niệm Tài chính doanh nghiệp một cách tổng quát là quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp và các chủ thể trong nền kinh tế.1 Các quan hệ tài chính chủ yếu bao gồm: Quan hệ giữa doanh nghiệp và nhà nước: Nhà nước là chủ thể rất quan trọng trong nền kinh tế, một mặt nhà nước đóng vai trò là một chủ thể kinh tế hoạt động độc lập vì mục đích riêng, mặt khác nhà nước đóng vai trò trung tâm điều phối hoạt động kinh tế. Quan hệ giữa doanh nghiệp với nhà nước thể hiện mặt tổng thể của nhà nước, chủ yếu phát sinh khi doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế cho nhà nước, và khi nhà nước góp vốn vào doanh nghiệp. Quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính: Bất kỳ doanh nghiệp nào hoạt động kinh doanh đều có quan hệ với thị trường tài chính. Đây là mối quan hệ cơ bản và quan trọng của doanh nghiệp, quan hệ này được thể hiện thông qua việc doanh nghiệp tìm kiếm các nguồn tài trợ.
Nguồn vốn kinh doanh là yếu tố rất quan trọng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Thông qua thị trường tài chính doanh nghiệp có thể vay vốn ngắn hạn để đáp ứng các nhu cầu về vốn ngắn hạn, mặt khác doanh nghiệp có thể phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu để đáp ứng các nhu cầu vốn dài hạn. Thị trường tài chính còn thực hiện chức năng cất giử tiền tệ, đồng thời còn thực hiện chức năng thanh 1 Trích dẩn giáo trình Tài Chính Doanh Nghiệp PGS TS Lưu Thị Hương-PGS TS Vủ Duy Hào NXB ĐH Kinh Tế Quốc Dân 2006. Nguyễn Bính Dần QLKT 46A toán thay doanh nghiệp trong các giao dịch giữa doanh nghiệp với các chủ thể khác.
Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác: Trong nền kinh tế quốc dân doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp khác trên thị trường hàng hoá, dịch vụ, thị trường lao động. Thông qua các thị trường này doanh nghiệp có thể mua sắm máy móc, thiết bị, tuyển dụng lao động củng như thoả mản các nhu cầu dịch vụ khác. Vấn đề đặt ra là doanh nghiệp cân đối nguồn lực của mình để đầu tư một cách hiệu quả nhất. Mặt khác mối quan hệ tài chính ở đây còn thể hiện thông qua việc doanh nghiệp cung cấp các hàng hoá và dịch vụ của mình cho các doanh nghiệp khác.
Các dòng hàng hoá và dịch vụ vào và ra là cơ sở cho dòng tiền ra và vào tương ứng. Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp: Đây là quan hệ giữa các bộ phận sản xuất kinh doanh, giữa cổ đông và người quản lý, giữa cổ đông và chủ nợ, giữa quyền sử dụng vốn và quyền sở hửu vốn. Việc cân đối hợp lý dòng tiền trong nội bộ doanh nghiệp đảm bảo cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đạt hiệu quả cao nhất. Các mối quan hệ này thể hiện thông qua rất nhiều chính sách của doanh nghiệp như: Chính sách phân phối thu nhập, chính sách về cơ cấu vốn, về chi phí, chính sách đầu tư.2: Cơ sở hình thành và sự phát triển ngày một đa dạng quan hệ tài chính trong doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế quốc dân có rất nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, trong mổi doanh nghiệp như vậy thì quá trình hoạt động cũng có sự khác biệt. Điều đó tuỳ thuộc vào quy trình công nghệ và tính chất hoạt động của doanh nghiệp. Cho dù có sự khác biệt như vậy tuy nhiên có thể khái quát những nét chung nhất của doah nghiệp bằng quá trình chuyển đổi hàng hoá và dịch vụ đầu vào và hàng hoá dịch vụ đầu ra. Để có quá trình Nguyễn Bính Dần QLKT 46A đó doanh nghiệp phải có một lượng tài sản nhất định, và lượng tài sản đó sẽ được chu chuyển thông qua quá trình nêu trên.
Các hàng hoá và dịch vụ đầu vào (yếu tố sản xuất) là các hàng hoá và dịch vụ mà doanh nghiệp mua sắm để sử dụng trong quá trình sản xuất- kinh doanh. Các hàng hoá và dịch vụ đầu vào sẽ được kết hợp với nhau để hình thành nên sản phẩm đầu ra, đây có thể là thành phẩm hoặc có thể là bán thành phẩm tuy nhiên nó được doanh nghiệp xác định là sản phẩm và được cung cấp trên thị trường. Trong số các tài sản mà doanh nghiệp nắm giử có một loại tài sản đặc biệt - đó là tiền, tài sản này là trung gian cho mọi hoạt động trao đổi của doanh nghiệp. Sự dịch chuyển giữa các hàng hoá và dịch vụ tương ứng sẽ là sự dịch chuyển tiền giữa các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế.
Như vậy tương ứng với các dòng vật chất đi vào (hàng hoá dịch vụ đầu vào) sẽ là dòng tiền đi ra, ngược lại tương ứng với các dòng vật chất đi ra ( hàng hoá và dịch vụ đầu ra) sẽ là các dòng tiền đi vào. Đây chính là cơ sở của các quan hệ tài chính. Doanh nghiệp thực hiện hoạt động trao đổi hoặc với thị trường cung cấp hàng hoá dịch vụ đầu vào, hoặc với thị trường phân phối tiêu thụ các hàng hoá dịch vụ đầu ra và tuỳ thuộc vào tính chất hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các quan hệ tài chính của doanh nghiệp được phát sinh từ chính quá trình trao đổi đó.
Quá trình này quyết định sự vận hành của sản xuất và làm thay đổi cơ cấu vốn của doanh nghiệp. Vai trò của tài chính doanh nghiệp đối với hoạt động của doanh nghiệp. Hoạt động của doanh nghiệp luôn có tính mục đích, có thể là lợi nhuận, giá trị gia tăng noặc những giá trị lợi ích nhất định. Về cơ bản người ta quan tâm đến giá trị gia tăng mà tiền là công cụ quy đổi để đánh giá.
Do đó tài chính doanh nghiệp đóng vai trò to lớn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp bao gồm các quan hệ tài chính giữa Nguyễn Bính Dần QLKT 46A doanh nghiệp với các chủ thể khác, hoặc trong nội bộ doanh nghiệp. Các quan hệ này đặc trưng bởi dòng tiền đi ra và đi vào tương ứng với dòng hàng hoá và dịch vụ đi vào và đi ra. Trong một giai đoạn nhất định hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh phản ánh thông qua số dư của dòng tiền, điều đó phản ánh lỗ lãi trong hoạt động của doanh nghiệp.
Quản lý tài chính giữ vai trò rất quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, vì nó quyết định trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và nó có tác động chi phối đến các hoạt động quản lý khác. Chính vì vậy, có thể nói hiệu quả của hoạt động quản lý tài chính quyết định sự độc lập, sự thành bại của doanh nghiệp.Một khi công tác quản lý tài chính được tổ chức tốt nó không chỉ đem lại hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp mà còn đem lại lợi ích cho các đối tác, bạn hàng hay rộng hơn là đem lại lợi ích kinh tế xã hội trên phạm vi toàn quốc gia. Các tỷ lệ và chỉ tiêu tài chính cơ bản trong tài chính doanh nghiệp. Nhãm chØ tiªu vÒ kh¶ n¨ng thanh to¸n T×nh h×nh tµi chÝnh doanh nghiÖp ®îc thÓ hiÖn kh¸ râ nÐt qua c¸c chØ tiªu vÒ kh¶ n¨ng thanh to¸n cña doanh nghiÖp.
Nhãm chØ tiªu nµy bao gåm c¸c chØ tiªu chñ yÕu sau: HÖ sè thanh to¸n tæng qu¸t = HÖ sè <1 lµ b¸o hiÖu sù ph¸ s¶n cña doanh nghiÖp, vèn chñ së h÷u bÞ mÊt toµn bé, tæng sè tµi s¶n hiÖn cã kh«ng ®ñ tr¶ sè nî mµ doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n Nguyễn Bính Dần QLKT 46A HÖ sè thanh to¸n t¹m thêi = HÖ sè thanh to¸n t¹m thêi thÓ hiÖn møc ®é ®¶m b¶o cña TSL§ víi nî ng¾n h¹n HÖ sè thanh to¸n nhanh = HÖ sè thanh to¸n nhanh lµ thíc ®o vÒ kh¶ n¨ng tr¶ nî ngay, kh«ng dùa vµo viÖc ph¶i b¸n vËt t hµng ho¸ 1. Nhãm chØ tiªu vÒ c¬ cÊu tµi chÝnh C¸c doanh nghiÖp lu«n thay ®æi tû träng c¸c lo¹i vèn theo xu híng hîp lý (kÕt cÊu tèi u). Nhng kÕt cÊu nµy l¹i lu«n bÞ ph¸ vì do t×nh h×nh ®Çu t. V× vËy nghiªn cøu c¸c hÖ sè nî, hÖ sè tù tµi trî sÏ cung cÊp cho c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc tµi chÝnh mét c¸i nh×n tæng qu¸t vÒ sù ph¸t triÓn l©u dµi cña doanh nghiÖp.
HÖ sè nî = HÖ sè nî lµ mét chØ tiªu tµi chÝnh ph¶n ¸nh trong mét ®ång vèn hiÖn nay doanh nghiÖp ®ang sö dông cã mÊy ®ång vèn vay nî. Tû suÊt tù tµi trî = = 1 - HÖ sè nî Tû suÊt tù tµi trî lµ mét chØ tiªu tµi chÝnh ®o lêng sù gãp vèn cña chñ së h÷u trong tæng sè vèn hiÖn cã cña doanh nghiÖp. Nguyễn Bính Dần QLKT 46A Nguyễn Bính Dần QLKT 46A 1. Nhãm chØ tiªu vÒ n¨ng lùc ho¹t ®éng C¸c chØ tiªu nµy dïng ®Ó ®o lêng hiÖu qu¶ sö dông vèn, tµi s¶n cña mét doanh nghiÖp b»ng c¸ch so s¸nh doanh thu víi viÖc bá vèn vµo kinh doanh díi c¸c lo¹i tµi s¶n kh¸c nhau.
Sè vßng quay hµng tån kho = Sè vßng quay hµng tån kho lµ sè lÇn mµ hµng ho¸ tån kho b×nh qu©n lu©n chuyÓn trong kú Sè vßng quay hµng tån kho cµng cao th× viÖc kinh doanh ®îc ®¸nh gi¸ cµng tèt = Ph¶n ¸nh sè ngµy trung b×nh cña mét vßng quay hµng tån kho. Vßng quay c¸c kho¶n ph¶i thu = Ph¶n ¸nh tèc ®é chuyÓn ®æi c¸c kho¶n ph¶i thu thµnh tiÒn mÆt cña doanh nghiÖp. Vßng quay cµng lín, chøng tá tèc ®é thu håi c¸c kho¶n thu nhanh lµ tèt. Nguyễn Bính Dần QLKT 46A Kú thu tiÒn trung b×nh = Kú thu tiÒn trung b×nh ph¶n ¸nh sè ngµy cÇn thiÕt ®Ó thu ®- îc c¸c kho¶n ph¶i thu.
Vßng quay vèn lu ®éng = Vßng quay vèn lu ®éng ph¶n ¸nh trong kú vèn lu ®éng quay ®îc mÊy vßng. = Sè ngµy mét vßng quay vèn lu ®éng ph¶n ¸nh trung b×nh mét vßng quay hÕt bao nhiªu ngµy. HiÖu suÊt sö dông vèn cè ®Þnh = HiÖu suÊt sö dông vèn cè ®Þnh ph¶n ¸nh cø ®Çu tõ trung b×nh 1 ®ång vµo vèn cè ®Þnh th× t¹o ra bao nhiªu ®ång doanh thu thuÇn. Nhãm c¸c chØ sè sinh lêi C¸c chØ sè sinh lêi lu«n lu«n ®îc c¸c nhµ qu¶n trÞ tµi chÝnh quan t©m.