ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Ở các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam, khối lượng chất thải rắn ngày càng tăng trong những năm gần đây với tốc độ phát triển kinh tế và dân số nhanh chóng. CTRSH tại các đô thị năm 2019 ở mức 35.624 tấn/ngày, ở nông thôn là 28. Tổng khối lượng CTRSH phát sinh trên toàn quốc năm 2019 đã tăng 46% so với năm 2010 [1].
Về thu gom rác thải, tỷ lệ thu gom bình quân ở các đô thị Việt Nam năm 2019 được báo cáo là 85% [3]. Trong “Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050” ban hành năm 2019 [4], Chính phủ Việt Nam đã mô tả mục tiêu quốc gia về tỷ lệ thu gom là 90% tổng lượng CTRSH phát sinh vào năm 2020, và 100% trong Năm 2025. Chiến lược cũng chỉ ra mục tiêu quốc gia về tỷ lệ thu hồi bao gồm tái chế, tái sử dụng, làm phân trộn và thu hồi năng lượng là 60% CTRSH được tạo ra vào năm 2020 và hơn 85% vào năm 2025. Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam cũng đã ban hành Nghị định về quản lý chất thải và phế liệu năm 2015 [5], trong đó quy định phân loại chất thải rắn sinh hoạt thành 3 nhóm “nhóm hữu cơ dễ phân hủy”, “nhóm tái sử dụng và tái chế” và “nhóm khác” thay vì 2 nhóm.
Việc thu gom và vận chuyển rác thải ở Việt Nam nói chung được thực hiện hàng ngày mà không có sự phân tách thông qua sự kết hợp giữa thu gom thủ công từ cửa đến nhà bằng xe đẩy tay, chuyển rác tại các điểm hẹn dọc lề đường và vận chuyển bằng xe tải đi vòng quanh các điểm hẹn để nhặt rác và mang đến bãi chôn lấp [7] [8]. Đà Nẵng, một thành phố nằm trên bờ Biển Đông, là thành phố lớn nhất ở miền Trung Việt Nam. Dân số của Đà Nẵng theo Tổng điều tra năm 2019 là khoảng 1.310 người, trong đó dân số nam là 576.000 người (chiếm 50,7%) và dân số nữ là hơn 558. Sau 10 năm, quy mô dân số tăng thêm hơn 250.000 người, tốc độ tăng trưởng bình quân 2,45% [9].
Đà Nẵng được chia thành 8 quận: 6 quận nội thành (Cẩm Lệ, Hải Châu, Thanh Khê, Liên Chiểu, Ngũ Hành Sơn và Sơn Trà) và 2 quận huyện. Các đơn vị này lại được chia ra thành 1 thị trấn cấp xã, 14 xã và 45 phường. Theo báo cáo của URENCO Đà Nẵng, tỷ lệ phát sinh rác khoảng 0,65 kg/ ngày và lượng thu gom bình quân hàng ngày đạt khoảng 1.100 tấn / ngày vào năm 2019. Về thành phần chất thải, chất hữu cơ chiếm 68,5%, tiếp theo là bằng nhựa (11,4%), đất cát (6,8%), giấy (5,1%) và gỗ (2,8%) [10].
Tỷ lệ thu gom năm 2015 đạt 93% (tỷ lệ thu gom từ khu vực thành thị là 98%). CTRSH sau khi thu gom được đưa đến bãi chôn lấp mà không cần xử lý qua trung gian. Là một trong những thành phố có tư duy tiến bộ ở Việt Nam, thành phố Đà Nẵng đã và đang cố gắng nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác thu gom và vận chuyển rác thải, đồng thời đã đưa vào sử dụng nhiều hệ thống thu gom khác nhau ở một số khu vực của thành phố; ví dụ: thu gom xe ba bánh, thu gom thùng rác và thu gom xe tải. Tuy nhiên, kế hoạch thu gom và vận chuyển chất thải đã được thiết kế phần lớn SVTH: Đỗ Thị Thu Ánh Giảng viên hướng dẫn: TS.
Phạm Phú Song Toàn Trang 3 Đánh giá hiện trạng hệ thống thu gom chất thải rắn của quận Hải Châu TP. Đà Nẵng và đề xuất giải pháp cải thiện dựa trên kinh nghiệm của người làm công tác quản lý, hiệu quả hoạt động vẫn chưa được xem xét kỹ lưỡng ngay cả ở thành phố năng động này. Để giải quyết những bất cập thì việc ứng dụng các giải pháp công nghệ hiện đại là điều cần thiết, trong đó có công nghệ thông tin nói chung và hệ thống thông tin địa lý (GIS), hệ thống định vị toàn cầu (GPS) nói riêng. Tình hình vệ sinh môi trường ở thành phố Đà Nẵng nếu không thực sự được quan tâm đúng mức thì chất thải rắn sinh hoạt sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chính cuộc sống của người dân, làm mất mỹ quan đô thị.
Do đó tôi chọn đề tài “Đánh giá hiện trạng hệ thống thu gom chất thải rắn của Quận Hải Châu – TP Đà Nẵng và đề xuát giải pháp cải thiện” nhằm tìm hiểu sâu hơn và đánh giá hiện trạng thu gom rác thải sinh hoạt của quận Hải Châu, bước đầu xây dựng bộ dữ liệu GIS về hệ thống thu gom rác thải sinh hoạt quận Hải Châu và đề xuất giải pháp cải thiện hệ thống thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn quận. Mục tiêu đề tài Đánh giá hiện trạng thu gom rác thải sinh hoạt của quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Bước đầu xây dựng bộ dữ liệu GIS về hệ thống thu gom rác thải sinh hoạt quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Đề xuất giải pháp cải thiện hệ thống thu gom rác thải sinh hoạt.
Đối tượng nghiên cứu Hệ thống thu gom rác thải sinh hoạt của Quận Hải Châu – TP. SVTH: Đỗ Thị Thu Ánh Giảng viên hướng dẫn: TS. Phạm Phú Song Toàn Trang 4 Đánh giá hiện trạng hệ thống thu gom chất thải rắn của quận Hải Châu TP. Đà Nẵng và đề xuất giải pháp cải thiện Chương 2: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG QUẢN LÝ RÁC THẢI ĐÔ THỊ VÀ HỆ THỐNG THU GOM RÁC THẢI SINH HOẠT 2.
Giới thiệu về quận Hải Châu - Thành Phố Đà Nẵng 2. Điều kiện tự nhiên Vị trí của Quận Hải Châu: Phía Bắc giáp Vịnh Đà Nẵng, Tây giáp quận Thanh Khê và huyện Hòa Vang, Đông giáp quận Sơn Trà và quận Ngũ Hành Sơn, Nam giáp Quận Cẩm Lệ. Quận Hải Châu có diện tích 21,35 km2, chiếm 1,66% diện tích toàn thành phố; Dân số (năm 2010): 196.098 người, chiếm 21,17% số dân toàn thành phố; Mật độ dân số: 9.184,92 người/km2. Quận Hải Châu có 13 đơn vị hành chính cấp phường: Hải Châu 1, Hải Châu 2, Thạch Thang, Thanh Bình, Thuận Phước, Hòa Thuận Tây, Hoà Thuận Đông, Nam Dương, Phước Ninh, Bình Thuận, Bình Hiên, Hòa Cường Nam, Hòa Cường Bắc [9].
Nhiệt độ cao nhất trung bình là 290C và nhiệt độ thấp nhất trung bình là 220C [9]. Có độ ẩm không khí trrung bình năm là 82%, trong đó, độ ẩm không khí cao nhất trung bình là 90% [9]. Lượng mưa trung bình năm của thành phố Đà Nẵng đạt 2. Trong đó, lượng mưa ngày lớn nhất là 332mm; ngày mưa trung bình năm là 144 ngày [9].
Chịu ảnh hưởng chung trong khu vực Trung Trung Bộ như thuỷ triều, gió bão, động đất và sóng thần. Bão thường xuất hiện ở các tháng 1, 10, 12; bão thường có cấp 9-10, kéo theo mưa to, kéo dài và có nguy cơ gây ngập lụt [9]. Với vị trí là một quận trung tâm, nằm sát trục giao thông Bắc Nam và cửa ngõ ra biển Đông, cùng một hệ thống hạ tầng giao thông phát triển mạnh, đồng thời là trung tâm hành chính, thương mại, dịch vụ của thành phố, tập trung đông dân cư và các cơ quan, văn phòng của hầu hết các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố. Vì vậy, quận Hải Châu có một tầm quan trọng đặc biệt trong sự phát triển của thành phố Đà Nẵng, giữ vai trò là trung tâm chính trị-hành chính-kinh tế-văn hoá và là địa bàn trọng điểm về an ninh, quốc phòng của thành phố Đà Nẵng [9].
Tình hình kinh tế - xã hội, Quốc phòng – An ninh Là một quận trung tâm, nằm sát trục giao thông Bắc Nam và cửa ngõ ra Biển Đông. Với một hệ thống hạ tầng giao thông phát triển mạnh, đồng thời, là trung tâm hành chính, thương mại, dịch vụ của thành phố, tập trung đông dân cư và các cơ quan, văn phòng của hầu hết các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, quận Hải Châu có một tầm quan trọng đặc biệt trong sự phát triển của TP Đà Nẵng về tất cả mọi mặt [11].1 Kinh tế Hoạt động thương mại, dịch vụ trên địa bàn diễn ra sôi động, sức mua tăng cao nhất là trong những ngày giáp Tết Nguyên đán 2019. BTV Quận ủy chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường công tác phối hợp, kiểm soát và bình ổn thị trường, bảo đảm nguồn SVTH: Đỗ Thị Thu Ánh Giảng viên hướng dẫn: TS. Phạm Phú Song Toàn Trang 5 Đánh giá hiện trạng hệ thống thu gom chất thải rắn của quận Hải Châu TP.
Đà Nẵng và đề xuất giải pháp cải thiện hàng hóa chất lượng phục vụ nhu cầu mua sắm của người dân. Quận ủy tổ chức Hội nghị chuyên đề bàn các giải pháp nâng cao hiệu quả thu ngân sách năm 2019; tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh triển khai Đề án “Chống thất thu thuế trên địa bàn quận Hải Châu giai đoạn 2018-2020 và những năm tiếp theo” gắn với hỗ trợ doanh nghiệp trên địa bàn. Nhờ đó, kết quả thực hiện các chỉ tiêu kinh tế quý I/2019 khá khả quan, cụ thể [12]: - Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 12.638 tỷ đồng, tăng 12,86% so cùng kỳ năm 2018. Giá trị sản xuất công nghiệp dân doanh ước đạt 799,584 tỷ đồng, bằng 25,03% kế hoạch, tăng 5,35% so cùng kỳ.
Giá trị sản xuất thủy sản ước đạt 29,544 tỷ đồng, bằng 23,87% kế hoạch, tăng 2,3% so cùng kỳ. - Tổng thu ngân sách đạt 488,791 tỷ đồng, bằng 31,53% kế hoạch, tăng 24,89% so cùng kỳ năm 2018. Tổng chi ngân sách đạt 175,198 tỷ, bằng 17,19% kế hoạch, tăng 2,51% so với cùng kỳ. Trong quý, có 293 doanh nghiệp và 192 hộ kinh doanh ra mới (hiện nay, quận đang quản lý 6.179 doanh nghiệp và 10.752 hộ kinh doanh có đăng ký).2 Văn hoá – Xã hội Các hoạt động văn hóa, vui chơi giải trí Mừng Đảng - Đón Xuân diễn ra sôi nổi góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của người dân, nổi bật là chương trình văn hóa nghệ thuật do quận, phường tổ chức, Cuộc thi trang trí, tuyên truyền, cổ động trực quan kỷ niệm Ngày thành lập Đảng và Tết Nguyên đán.
Lãnh đạo quận, phường, các phòng, ngành, đoàn thể tham gia dâng hương tại Tượng đài 2/9, Nghĩa trang Liệt sỹ Gò Cao, các điểm di tích lịch sử trên địa bàn. Tổ chức Hội nghị tổng kết phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và Đề án “Xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh đô thị” năm 2018, triển khai nhiệm vụ năm 2019. Công tác giáo dục - đào tạo triển khai theo kế hoạch, chương trình đề ra.