Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp tập trung nghiên cứu công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam – doanh nghiệp thành viên thuộc Tập đoàn Pikolin (Tây Ban Nha) có lịch sử hơn 90 năm trên thế giới và hơn 20 năm hoạt động tại thị trường Việt Nam. Sau giai đoạn chịu ảnh hưởng kéo dài của đại dịch Covid-19, nền kinh tế và thị trường lao động tại Việt Nam ghi nhận nhiều biến động sâu sắc về nguồn cung và chất lượng lao động. Đối với các doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đóng vai trò nền tảng nhằm duy trì năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế thương hiệu. Xuất phát từ quan điểm quản trị của Jim Collins trong tác phẩm Good to Great: "Tài sản lớn nhất của doanh nghiệp không phải là con người mà là người phù hợp", tác giả xác định việc xây dựng một hệ thống tuyển dụng bài bản, đáp ứng yêu cầu "đúng người, đúng việc" là yêu cầu cấp thiết đối với Dunlopillo Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm 2 nhiệm vụ:

  1. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam trong giai đoạn 2020–2021.
  2. Đề xuất các giải pháp khắc phục những mặt hạn chế nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng công tác tuyển dụng nhân sự tại doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam.
  • Phạm vi không gian: Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam (địa chỉ: Số 35 Đại lộ Hữu Nghị, Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore, Phường Bình Hòa, Thị xã Thuận An, Tỉnh Bình Dương).
  • Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu thực trạng tuyển dụng giai đoạn 2020–2021; đồng thời sử dụng chuỗi số liệu hoạt động kinh doanh và cơ cấu nhân sự giai đoạn 2019–2021 để phân tích biến động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các học thuyết quản trị nhân lực và mô hình tâm lý học tổ chức:

  • Khái niệm và nguyên tắc tuyển dụng: Vận dụng hệ thống khái niệm về tuyển mộ và tuyển chọn theo Lê Trường Diễm Trang & Phan Thị Thanh Hiền (2016), Nguyễn Vân Điềm & Nguyễn Ngọc Quân (2007). Cùng với đó là 4 nguyên tắc tuyển dụng theo Nguyễn Hoàng Tiến và cộng sự (2021), bao gồm: tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn, đảm bảo tính công bằng và dân chủ, thông qua thi tuyển/thử việc có giám sát, và xác lập tiêu chí rõ ràng, công khai.
  • Mô hình quy trình tuyển dụng: Khung quy trình tuyển dụng tiêu chuẩn gồm 9 bước của PGS.TS. Trần Kim Dung (2011) được sử dụng làm hệ quy chiếu đối chiếu với quy trình thực tế của doanh nghiệp.
  • Lý thuyết tháp nhu cầu của Maslow: Ứng dụng mô hình 5 cấp bậc nhu cầu của Abraham Maslow (1943, 1954) gồm: nhu cầu sinh học, nhu cầu an toàn, nhu cầu xã hội, nhu cầu được tôn trọng và nhu cầu thể hiện bản thân; nhằm giải thích động lực ứng tuyển và đề xuất tiêu chí đánh giá, giữ chân người lao động.
  • Các yếu tố ảnh hưởng: Phân tích các nhân tố bên trong (hình ảnh thương hiệu nhà tuyển dụng, chính sách đãi ngộ, văn hóa công ty) và nhân tố bên ngoài (thị trường lao động, áp lực cạnh tranh ngành) dựa trên nghiên cứu của Barber & Roehling (1993), Cheng và cộng sự (2015), Muscalu E. (2015).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập và tổng hợp các báo cáo nội bộ từ Phòng Nhân sự, Phòng Kế toán – Tài chính của Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam; các số liệu thống kê ngành và tài liệu học thuật từ giáo trình, khóa luận, luận văn chuyên ngành quản trị nhân lực.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Áp dụng phương pháp quan sát trực tiếp hoạt động tác nghiệp, quy trình làm việc hàng ngày của người lao động tại nhà máy và văn phòng; kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng số liệu nhân sự, chi phí và kết quả tuyển dụng qua các năm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam

Chương 1 khái quát quá trình hình thành, cơ cấu tổ chức và đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Dunlopillo Việt Nam là doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, thuộc Tập đoàn Pikolin, hoạt động tại KCN VSIP (Bình Dương) từ năm 1999 theo Giấy phép kinh doanh số 3700319982. Ban lãnh đạo gồm ông Alfonso Borja Solans Garcias (Chủ sở hữu) và ông Kumaresan Varutharaju (Giám đốc nhà máy). Doanh nghiệp chuyên sản xuất, lắp ráp nệm lò xo túi độc lập, nệm cao su cao cấp và divan phụ kiện cung ứng cho thị trường trong nước và khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2019–2021 ghi nhận sự sụt giảm do tác động trực tiếp của dịch Covid-19 và biến động chuỗi cung ứng:

Chỉ tiêu Năm 2019 Năm 2020 Năm 2021 Chênh lệch 2020/2019 Chênh lệch 2021/2020
Doanh thu (nghìn đồng) 195.380 134.390 131.552 -60.990 -2.838
Lợi nhuận (nghìn đồng) 19.638 12.005 9.718 -7.633 -2.287
Tỷ suất LN/Doanh thu 10,05% 8,93% 7,39% -1,12% -1,54%

Để duy trì sản xuất trong bối cảnh giãn cách xã hội năm 2021, công ty đã triển khai phương thức "3T" (tiên phong, tương trợ, thích ứng) tại nhà máy đối với khối lao động trực tiếp và áp dụng làm việc từ xa đối với khối lao động gián tiếp.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về công tác tuyển dụng nhân sự

Chương này tổng kết có hệ thống các khái niệm cốt lõi: phân biệt giữa tuyển mộ (thu hút nguồn ứng viên) và tuyển chọn (sàng lọc, ra quyết định tuyển dụng); phân tích ưu và nhược điểm của nguồn tuyển dụng nội bộ (tiết kiệm chi phí, tạo động lực thăng tiến nhưng dễ gây thiên vị, khép kín) so với nguồn tuyển dụng bên ngoài (mang lại ý tưởng mới, đa dạng kỹ năng nhưng chi phí cao, thời gian hòa nhập dài). Tác giả làm rõ nội dung 9 bước trong quy trình tuyển dụng chuẩn của Trần Kim Dung và minh họa cách thức vận dụng thuyết tháp nhu cầu Maslow vào việc thiết kế chính sách đãi ngộ, xây dựng thông điệp tuyển dụng nhằm đáp ứng từ nhu cầu an toàn tài chính đến nhu cầu khẳng định giá trị bản thân của ứng viên.

Chương 3: Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam

Chương 3 phân tích sâu thực trạng nhân sự và công tác tuyển dụng của công ty qua các số liệu thống kê:

  1. Biến động và cơ cấu nhân sự (2019–2021):
  • Tổng nhân sự giảm từ 146 người (năm 2019) xuống 115 người (năm 2020) và đạt 116 người (năm 2021). Năm 2020, công ty tuyển mới 15 người nhưng có 46 người nghỉ việc; năm 2021 tuyển 43 người và có 42 người nghỉ việc.
  • Cơ cấu giới tính: Ban quản trị luôn giữ tỷ lệ 62,5% nam (5 người) và 37,5% nữ (3 người). Khối nhà máy có tỷ lệ lao động nam chiếm đa số, tăng từ 59,42% (năm 2019) lên 63,89% (năm 2021) do đặc thù công việc sản xuất nệm nặng nhọc.
  • Cơ cấu độ tuổi: Độ tuổi 31–45 chiếm tỷ trọng cao nhất ở cả Ban quản trị (50%–62,5%) và khối Nhà máy (55,07%–58,33%). Nhóm 18–30 tuổi tại Ban quản trị giảm về 0% vào năm 2021; tại khối Nhà máy giảm từ 43,48% (2019) xuống 36,11% (2021).
  • Cơ cấu trình độ: Ban quản trị có 75% trình độ Đại học và 25% Cao đẳng – Trung cấp. Khối Nhà máy có trên 57% trình độ THPT trở xuống (công nhân trực tiếp), trình độ Đại học chiếm từ 34,26% đến 39,13% (lao động gián tiếp).
  1. Quy trình tuyển dụng thực tế tại công ty: Quy trình tuyển dụng tại Dunlopillo Việt Nam được thực hiện qua 7 bước:
  • Bước 1: Xác định nhu cầu tuyển dụng (Phòng ban lập phiếu yêu cầu phần A kèm bảng mô tả công việc gửi HR).
  • Bước 2: Phê duyệt (HR hoàn tất phần B, gửi Giám đốc nhân sự khu vực xét duyệt phần C).
  • Bước 3: Triển khai (Chuẩn bị hồ sơ, đăng tuyển qua kênh nội bộ, website tuyển dụng TopCV, VietnamWorks hoặc treo băng rôn tại cổng nhà máy).
  • Bước 4: Tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ (Lao động trực tiếp nộp hồ sơ giấy từ thứ 2 đến thứ 6, yêu cầu đủ 18 tuổi; Lao động gián tiếp lọc CV qua email).
  • Bước 5: Phỏng vấn và kiểm tra (Lao động trực tiếp phỏng vấn kinh nghiệm và thử việc thực tế tại xưởng; Lao động gián tiếp qua 3 vòng: Sơ vấn Zalo 15–30 phút, Phỏng vấn trực tiếp kết hợp làm bài kiểm tra IQ bằng tiếng Anh 30–45 phút, Phỏng vấn chuyên môn với Trưởng bộ phận và Ban Giám đốc).
  • Bước 6: Hội nhập (Đào tạo nội quy, văn hóa, dẫn đi làm quen phòng ban, ký hợp đồng thử việc/học việc).
  • Bước 7: Đánh giá và ký hợp đồng chính thức (Đánh giá sau thử việc; ký HĐLĐ 1 năm, tiếp đến 3 năm và HĐLĐ không xác định thời hạn).
  1. Chính sách và chi phí tuyển dụng: Công ty áp dụng chính sách hoa hồng cho nhân viên giới thiệu ứng viên thành công: 1.000.000 đồng/vị trí Nhân viên; 2.000.000 đồng/vị trí Chuyên viên; 3.000.000 đồng/vị trí Quản lý. Về chi phí tuyển dụng nội bộ:
Khoản mục chi phí nội bộ Năm 2020 Năm 2021
Số lượng nhân sự tuyển dụng (người) 7 17
Chi phí sàng lọc hồ sơ (triệu đồng) 1,2 2,3
Chi phí văn phòng phẩm (triệu đồng) 0,5 0,7
Chi phí lương cho nhân viên tuyển dụng (triệu đồng) 4,0 11,0
Chi phí tổ chức thi tuyển đầu vào (triệu đồng) 1,8 4,0
Tổng chi phí nội bộ (triệu đồng) 7,5 18,0
Chi phí bình quân/người (triệu đồng/người) 1,07 1,05
  1. Đánh giá chung:
  • Ưu điểm: Quy trình tuyển dụng có sự phân tách rõ ràng giữa lao động trực tiếp và gián tiếp; kiểm soát chi phí tuyển dụng nội bộ ổn định; bài kiểm tra IQ tiếng Anh giúp đánh giá năng lực tư duy ứng viên gián tiếp.
  • Hạn chế: Thiếu bước lập kế hoạch tổng thể trong quy trình tuyển dụng; các kênh tuyển dụng còn hạn chế (chưa khai thác mạng xã hội chuyên nghiệp LinkedIn); bộ câu hỏi phỏng vấn chưa đi sâu đánh giá sự phù hợp về văn hóa doanh nghiệp.

Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam

Dựa trên định hướng phát triển của công ty và kết quả phân tích thực trạng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp:

  1. Mở rộng các kênh tuyển dụng: Đẩy mạnh khai thác nền tảng LinkedIn (tham gia các nhóm tuyển dụng, sử dụng tài khoản chuyên dụng), tối ưu hóa việc quản lý và lưu trữ dữ liệu ứng viên từ các hội nhóm mạng xã hội bằng Microsoft Excel, kết hợp khai thác các gói dịch vụ tìm kiếm hồ sơ nâng cao trên TopCV.
  2. Khai thác thêm thông tin ứng viên trong quá trình phỏng vấn: Chuẩn hóa và hoàn thiện bộ câu hỏi phỏng vấn cho cả khối lao động trực tiếp (tập trung vào tay nghề, độ bền bỉ, tính kỷ luật) và khối lao động gián tiếp (bổ sung các câu hỏi tình huống chuyên môn, kỹ năng giải quyết vấn đề).
  3. Bổ sung bước lập kế hoạch vào quy trình tuyển dụng: Xây dựng biểu mẫu mô phỏng bản kế hoạch tuyển dụng chi tiết (bao gồm chỉ tiêu số lượng, thời gian thực hiện, phân bổ ngân sách, kênh đăng tin và người phụ trách) cùng bản kế hoạch theo dõi công việc theo tuần dành cho nhân sự tuyển dụng.
  4. Bổ sung tiêu chí đánh giá sự phù hợp văn hóa doanh nghiệp: Thiết lập bảng câu hỏi phỏng vấn văn hóa dành riêng cho khối lao động gián tiếp, xoay quanh 3 giá trị cốt lõi của Dunlopillo: "Thân thiện – Trách nhiệm – Trung thực".

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực tế tại doanh nghiệp:

  • Phản ánh chi tiết bức tranh nhân sự tại Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam giai đoạn 2019–2021: ghi nhận sự biến động nhân sự lớn trong năm 2020 và 2021 (tỷ lệ nghỉ việc cao lần lượt là 46 và 42 người do ảnh hưởng đại dịch); cơ cấu lao động nghiêng mạnh về nam giới (trên 60% tại nhà máy) và nhóm tuổi 31–45 (chiếm trên 55%).
  • Lập bảng tổng hợp, phân tích chi phí tuyển dụng nội bộ với mức chi phí bình quân duy trì ở mức 1,05–1,07 triệu đồng/người.
  • Hệ thống hóa quy trình tuyển dụng 7 bước thực tế tại doanh nghiệp FDI có sự tham gia phê duyệt trực tiếp của Giám đốc nhân sự khu vực.
  • Đề xuất hoàn thiện quy trình bằng việc bổ sung bước lập kế hoạch và xây dựng bộ tiêu chí, bảng hỏi phỏng vấn đánh giá mức độ phù hợp văn hóa tổ chức dựa trên giá trị cốt lõi của công ty.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu dữ liệu chuyên sâu về công tác tuyển dụng tập trung trong giai đoạn 2020–2021, thời điểm hoạt động sản xuất kinh doanh chịu sự xáo trộn lớn bởi đại dịch Covid-19; nguồn dữ liệu sơ cấp chủ yếu dựa trên quan sát và số liệu nội bộ của phòng ban, chưa thực hiện các khảo sát định lượng diện rộng về mức độ hài lòng của ứng viên và nhân viên mới sau tuyển dụng.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá hiệu quả tuyển dụng trong giai đoạn phục hồi kinh tế sau đại dịch; thiết lập hệ thống chỉ số đo lường hiệu suất tuyển dụng (KPIs tuyển dụng, tỷ lệ giữ chân nhân sự sau thử việc); nghiên cứu ứng dụng công nghệ AI và hệ thống quản lý tuyển dụng tự động (ATS) vào quy trình tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ tại doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên các chuyên ngành Quản lý công nghiệp, Quản trị nhân lực và Quản trị kinh doanh khi thực hiện đề tài tốt nghiệp về mảng tuyển dụng nhân sự tại các doanh nghiệp sản xuất FDI. Cụ thể, các nội dung có giá trị ứng dụng cao gồm:

  • Quy trình phân loại phương pháp tuyển dụng và phỏng vấn tách biệt giữa hai đối tượng: lao động trực tiếp (công nhân sản xuất) và lao động gián tiếp (khối văn phòng/chuyên môn).
  • Bảng mẫu kế hoạch tuyển dụng, bảng câu hỏi phỏng vấn chuyên môn và phỏng vấn văn hóa doanh nghiệp được thiết kế theo giá trị cốt lõi.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nhân sự tại Dunlopillo Việt Nam giai đoạn 2019–2021 biến động ra sao?
Năm 2019, tổng nhân sự là 146 người (Ban quản trị: 8, Nhà máy: 138). Năm 2020, tổng nhân sự giảm xuống 115 người (tuyển mới 15 người, nghỉ việc 46 người). Năm 2021, quy mô nhân sự tăng nhẹ lên 116 người (tuyển mới 43 người, nghỉ việc 42 người).

2. Điểm khác biệt trong quy trình phê duyệt tuyển dụng tại Dunlopillo Việt Nam là gì?
Phiếu yêu cầu tuyển dụng được chia làm 3 phần: Phần A do phòng ban có nhu cầu lập, Phần B do phòng Nhân sự Việt Nam hoàn thiện, và Phần C phải được gửi sang Giám đốc nhân sự khu vực của tập đoàn trực tiếp xem xét và phê duyệt trước khi triển khai đăng tuyển.

3. Khối lao động gián tiếp tại công ty trải qua các vòng phỏng vấn và kiểm tra nào?
Ứng viên khối gián tiếp trải qua 3 vòng: (1) Sơ vấn trực tuyến qua Zalo (15–30 phút); (2) Phỏng vấn trực tiếp kết hợp làm bài kiểm tra IQ bằng tiếng Anh (30–45 phút) để đánh giá tư duy và khả năng đọc hiểu; (3) Phỏng vấn chuyên môn với Trưởng bộ phận, Trưởng phòng Nhân sự và Ban Giám đốc.

4. Chính sách chi trả hoa hồng giới thiệu ứng viên nội bộ của Dunlopillo Việt Nam được quy định như thế nào?
Mức tiền thưởng hoa hồng áp dụng cho nhân viên giới thiệu thành công ứng viên làm việc tại công ty gồm: 1.000.000 đồng đối với vị trí Nhân viên, 2.000.000 đồng đối với vị trí Chuyên viên, và 3.000.000 đồng đối với vị trí Quản lý.

5. Tác giả đề xuất xây dựng bộ câu hỏi phỏng vấn văn hóa dựa trên những giá trị nào của doanh nghiệp?
Bộ câu hỏi phỏng vấn văn hóa dành cho lao động gián tiếp được xây dựng dựa trên 3 giá trị cốt lõi của công ty là: Thân thiện (tinh thần hòa đồng, xem đồng nghiệp như người thân), Trách nhiệm (trách nhiệm với công việc, giữ lời hứa) và Trung thực (trung thực với bản thân, đồng nghiệp và công ty).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Huệ đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Dunlopillo Việt Nam trong giai đoạn biến động 2020–2021. Bằng việc kết hợp cơ sở lý luận quản trị nhân lực với số liệu thực tế tại nhà máy, tác giả đã chỉ rõ những ưu điểm trong kiểm soát chi phí, phân tầng tuyển dụng cũng như các hạn chế về kênh tìm kiếm và đánh giá văn hóa ứng viên. Bốn nhóm giải pháp được đề xuất mang tính khả thi, gắn liền với đặc thù sản xuất và định hướng phát triển bền vững của doanh nghiệp.