CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG LAO ĐỘNG 1. Các khái niệm và vai trò của công tác tuyển dụng lao động 1. Khái niệm tuyển dụng Tuyển dụng là khâu đầu tiên trong quản trị nhân lực, doanh nghiệp muốn có nguồn lao động chất lượng thì bắt buộc phải có sự tìm kiếm, lựa chọn các ứng cử viên theo quy trình nhất định và theo các tiêu chí về năng lực, phẩm chất, động cơ làm việc, sở thích của từng ứng cử viên xem có đáp ứng được yêu cầu và phù hợp với công việc của vị trí ứng tuyển hay không. Tuyển dụng được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp như sau: Theo nghĩa rộng: “Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và sử dụng người lao động.
Như vậy, có thể hiểu quá trình tuyển dụng bắt đầu từ khi thu hút, ứng viên đến khi chấm dứt hợp đồng lao động.” (Trần Kim Dung, 2015, tr.76) Theo nghĩa hẹp: “Tuyển dụng là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng bên trong tổ chức và đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra”.(Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân, 2004, tr.97) Do yêu cầu mức độ chuyên sâu nên đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động tuyển dụng theo nghĩa hẹp. Tức tuyển dụng là quá trình thu hút và tuyển chọn ứng viên phù hợp với yêu cầu công việc. Bản chất của tuyển dụng là việc tuyển thêm nhân sự cho vị trí công việc còn trống thông qua quá trình tìm kiếm, tuyển chọn và sàng lọc để chọn ra ứng cử viên ưu tú nhất trong số các ứng cử viên. Vai trò của công tác tuyển dụng.
Đối với người lao động. Công tác tuyển dụng .người lao.động hiểu hơn về.quan điểm của .các nhà quản trị. định hướng cho.họ theo những. Công tác tuyển dụng doanh nghiệp sẽ mang lại cho người lao động nhiều lợi ích, giúp cho họ được bố trí vào công việc phù hợp với khả năng, nguyện vọng và được đánh giá đúng năng lực, trình độ.
Đồng thời tạo ra môi trường thi đua, tinh thần cạnh tranh 6 của lao động, từ đó góp phần nâng cao năng suât lao động cũng như nâng cao hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp. Sự hiệu quả của công tác tuyển dụng sẽ mang đến cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động lành nghề năng động sáng tạo. Đây là bước đầu tiên trong quá trình quản trị nguồn nhân lực vì vậy công tác tuyển dụng có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp thì khi làm tốt công việc này mới làm tốt được các bước sau.
Công tác tuyển dụng không những nâng cao kết quả kinh doanh mà còn phát triển đội ngũ đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay. Làm tốt công tác này giúp cho doanh nghiệp sử dụng được nguồn lao động hiệu quả giảm thiểu gánh nặng chi phí hoạt động của doanh nghiệp. Đối với xã hội. Việc tuyển dụng lao động của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội: người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác.
Tóm lại tuyển dụng lao động là một công việc rất quan trọng, nhà quản trị giỏi phải trực tiếp theo dõi và thực hiện những công đoạn quan trọng trong quy trình tuyển dụng lao động. Các nội dung của công tác tuyển dụng lao động 1. Các mô hình tuyển dụng 1. Mô hình tuyển.- công việc Nhà tuyển dụng khi có nhu cầu về lao động cho một công việc .nào đó sẽ đưa đến yêu cầu của mình đối với công việc này cũng như những chế độ đãi ngộ.tuyển sẽ nhận.được khi được tuyển dụng.
Những ứng viên quan tâm đến công việc. khi xem xét năng lực.và mong muốn của mình.quả của mô hình.tuyển dụng này.đối với tổ chức chính.nhân lực có trình độ, quan tâm.tham gia ứng tuyển, từ đó lựa chọn được nguồn.khác đối với các ứng viên, họ .có được sự thỏa mãn với công việc, 7 phấn đấu nỗ lực.để đạt được hiệu.trong công việc.tưởng trung thành với tổ.vì những chế độ đãi ngộ.mà họ nhận.về cấu trúc cũng.lại giữa doanh nghiệp và người.này thường được các doanh nghiệp nhỏ.quy trình tuyển dụng của mình. Công việc Các yêu cầu và đãi ngộ Kết quả nhân sự: - Sự thu hút - Sự thỏa mãn Con người - Sự duy trì Các năng lực và động cơ - Sự có mặt - Hiệu quả làm việc Sơ đồ 1.người - công.2 Mô hình con người – tổ chức Sơ đồ 1.2: Mô hình tuyển dụng con người - tổ chức. 8 Bằng vệc áp dụng mô hình tuyển dụng con người - tổ chức, người lao động sẽ có cơ.
hội tiếp cận với những thông tin liên quan khác như: văn hóa doanh nghiệp, cơ hội. thăng tiến, các nhiệm vụ mới, công việc đa năng. Những thông tin này sẽ tạo ra một. động lực lớn hơn để thu hút lao động vì họ hiểu được rằng khi tham gia công việc ,.
người lao động không chỉ nhận được lợi ích về vật chất trước mắt mà còn có cơ hội. phát triển hơn nữa trong sự nghiệp trong tương lai. So với mô hình con người – công. việc thì kết quả đạt được của mô hình này có sự tương đồng nhưng giá trị đem lại.
cho doanh nghiệp lẫn người lao động là những lợi ích lớn hơn trong tương lai. Dựa vào đặc điểm của các mô hình và tình hình thực tế tại công ty, mô hình con người - tổ chức được áp dụng cho quá trình tuyển dụng.2 Các hình thức tuyển dụng 1. Hình thức tuyển dụng phi chính quy. - Đặc điểm của hình thức tuyển dụng phi chính quy: + Không có quy trình tuyển dụng, không nhất quán, việc tuyển dụng diễn ra theo cảm tính do vậy việc tuyển chọn ứng cử viên diễn ra nhanh chóng.
+ Yêu cầu tuyển dụng đơn giản: Chỉ yêu cầu chăm chỉ, sức khỏe tốt, thật thà. thích hợp với những công việc đơn giản, sử dụng cơ bắp, lao động tay chân. + Chủ yếu dựa vào mối quan hệ thân quen để tìm kiếm việc làm. + Chi phí tuyển dụng rẻ: Hình thức tuyển dụng này chỉ phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ mới thành lập mang tính chất gia đình chưa có những quy định rõ ràng về tiêu chí tuyển dụng.
Kết quả tuyển dụng nhiều khi không có hồ sơ minh chứng, loại hình tuyển dụng này hiện phổ biến ở các công ty trách nhiệm hữu hạn ở nước ta và những công ty tuyển dụng nhân công lao động tay chân. Hình thức tuyển dụng chính quy - Đặc điểm của hình thức tuyển dụng chính quy: + Quy trình tuyển dụng mang tính chuyên nghiệp, có lựa chọn, cạnh tranh và thường được quy định bằng văn bản do vậy có tính pháp lý khá cao đối với người thực hiện. + Quá trình tuyển chọn cần có thời gian, có kế hoạch cụ thể, chi phí lớn vì nó diễn ra qua nhiều vòng lựa chọn khác nhau. 9 + Yêu cầu người làm tuyển dụng phải đánh giá khách quan ứng cử viên và am hiểu thị trường lao động.
+ Các tiêu chí tuyển chọn rõ ràng và đòi hỏi cao với các ứng viên: Hình thức tuyển dụng này được áp dụng cho các doanh nghiệp và tập đoàn lớn có thời gian xây dựng và phát triển lâu dài. Việc tuyển dụng mang tính chất khách quan và công bằng hơn so với hình thức tuyển dụng phi chính thức vì việc đánh giá phải dựa trên các tiêu chí nhất định. Ứng cử viên phải đáp ứng được tỷ lệ phần trăm tiêu chí đó trong phạm vi giới hạn cho phép mới được tuyển dụng. Kết quả tuyển dụng sẽ được lưu giữ bằng hồ sơ minh chứng có xác nhận của ứng cử viên và các cá nhân trực tiếp tham gia phỏng vấn tuyển dụng.
Thông qua hình thức tuyển chọn này uy tín doanh nghiệp được nâng cao và cũng tạo ra động lực làm việc, sự gắn bó của nhân viên với doanh nghiệp. Nguồn tuyển dụng Là nơi cung cấp lao động cho doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của hoạt động sản xuất kinh doanh, nguồn tuyển dụng thường được chia thành nguồn tuyển dụng bên trong và nguồn tuyển dụng bên ngoài. Nguồn tuyển dụng bên trong Nguồn bên trong là nguồn tuyển dụng tồn tại ngay trong chính doanh nghiệp, thông qua nhân viên tự ứng cử hoặc là thông qua sự đề bạt từ cấp trên. Khi nguồn lao động bên trong tổ chức không thể thỏa mãn đáp ứng được nhu cầu phát triển của doanh nghiệp thì phải lấy thêm từ bên ngoài.
Trên thực tế, nguồn tuyển dụng bên trong doanh nghiệp được thực hiện khi doanh nghiệp khuyết chỗ hoặc phát sinh các chức danh mới và hình thức thông thường mà các doanh nghiệp áp dụng là bổ nhiệm cán bộ hoặc luân chuyển công tác. Việc bổ nhiệm chức danh mới được thực hiện khi: Một chức danh có sẵn bị bỏ trống, một chức danh mới được tạo ra, hoặc khi tuyển dụng một chức danh cho tương lai. Ở những vị trí cấp cao công ty thường áp dụng hồ sơ thuyên chuyển còn những chức vụ hay công việc cấp thấp thường áp dụng phương pháp niêm yết chỗ làm hay niêm yết công việc còn trống. Cụ thể nguồn tuyển dụng bên trong gồm có: + Nguồn tuyển dụng từ nhân viên hiện hành: Tức nguồn nhân viên đang làm việc tại công ty thông qua hình thức thuyên chuyển.
Ở các nước có nền kinh tế phát 10 triển bộ phận nhân sự thường thông báo bằng giấy hoặc trong hòm thư nội bộ công ty về vị trí, yêu cầu công việc cần tuyển, tiêu chuẩn cần có, nếu có nhu cầu và khả năng đáp ứng được công việc nhân viên đó có thể liên lạc với bộ phận nhân sự. Ở Việt Nam thông thường do lãnh đạo chỉ định, điều động sau khi có tham khảo ý kiến của nhân viên đó. Lao động được tuyển từ nguồn này hiểu rõ về công ty, các mối liên quan đến giải quyết công việc vì vậy làm được việc ngay. + Nguồn từ bạn bè người thân của nhân viên đang làm trong công ty: Hình thức này luôn được các doanh nghiệp ưu tiên vì các nhà tuyển dụng cho rằng nguồn này thường có năng lực cần thiết đáp ứng yêu cầu công việc và nhân viên dễ hòa mình vào tập thể nên thực hiện công việc sẽ có năng suất hơn.
Tuyển dụng nguồn này hiệu quả, chi phí ít và khá nhanh. Tỷ lệ giữ được chỗ làm việc lâu dài làm khá cao. Một số doanh nghiệp thực hiện chính sách trả thù lao cho người giới thiệu.
