Chương 1. TONG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CÁC YEU TO THU HUT KHACH DU LICH CUA CÁC DI SAN DIA HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Tổng quan nghiên cứu về các yếu tô thu hút khách du lịch Trên thé giới đã và đang có rất nhiều các công trình nghiên cứu về các yếu tố thu hút khách du lịch, trong đó phải kể đến đó là công trình nghiên cứu của Backman, Uysal (1991); Ferrario (1979) và Hu & Ritchie (1993); Kim và Lee (2002); Ritchie & Zins (1978) đã viết về mức độ hap dan, thu hut của điểm đến va cach đo lường của nó đã nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu về du lịch, các doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách.
Một SỐ nghiên cứu này đánh giá mức độ hấp dẫn của điểm đến băng cách nghiên cứu kiểm kê các nguồn lực và điểm tham quan hiện có của điểm đến, có các nghiên cứu những nhận thức mà khách du lịch có về các tài nguyên du lịch và điểm tham quan của điểm đến. Sau đó việc tích hợp về mức độ hấp dẫn và nhận thức của du khách vào một nghiên cứu thực nghiệm cũng được tìm thấy trong nghiên cứu trước đây của Formica & Uysal (2006), Giling, Swart, & Var (1974), trong đó những người được hỏi là những người có nhiều kinh nghiệm trong việc giao dịch với khách du lịch, thay vì chính khách du lịch. Theo Formica & Uysal (2006), Mayo va Jarvis (1981) tính chat da diện của một điểm đến đưa ra thách thức đáng kê về việc kết hợp tài nguyên du lịch và điểm tham quan với động cơ và sở thích của khách du lịch, đã đưa định nghĩa khái niệm về sự hấp dẫn của điểm đến là “khả năng nhận thức của điểm đến trong việc mang lại những lợi ích cá nhân” (trang 22). Khả năng này được tăng cường bởi các thuộc tính của một điểm đến, tức là những thành phần tạo nên một điểm đến.
Tác giả đã nhóm các thuộc tính này thành hai loại. Loại thứ nhất bao gồm các đặc điểm vốn có như khí hậu, sinh thái, tài nguyên thiên nhiên, văn hóa và kiến trúc lịch sử. Các đặc điểm thứ hai là những cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ khách du lịch, như khách sạn, dịch vụ ăn uống, vận chuyên, hoạt động và giải trí. Mục đích chính của khách du lịch là tận hưởng các thuộc tính thứ nhất chứ không phải các thuộc tính khác, nhưng các thuộc tinh thứ hai là cần thiết dé củng cố sức hap dẫn của điểm đến.
Tương tự như vậy, Van Raaij (1986) và Lee, Cheng-Fei và cs (2010) xem một địa điểm du lịch như một tập hợp các thuộc tính mà một phần là “có sẵn” và một phần là “nhân tạo”. Phần “có sẵn”, là một số đặc điểm của một địa điểm du lịch, như khí hậu, phong cảnh, bãi biển, núi và các di tích lịch sử - văn hóa. O phan “nhân tạo”, tồn tại các tính năng như khách sạn và phương tiện đi lại, các tour du lịch trọn gói và các cơ sở thé thao và giải trí, có thé được điều chỉnh cho phù hợp với sở thích của khách hàng, tùy thuộc vào giới hạn ngân sách. Theo Henkel và cs (2006) cho rằng sự hấp dẫn của một điểm đến có ảnh hưởng to lớn đến việc xác định điểm đến lựa chọn của một người, kỳ vọng về sự hài lòng, ý định thăm lại, nhận thức về lợi ích và động lực, nhận thức tích cực của các nhà lãnh đạo quan điểm, số tiền chỉ tiêu và thời gian lưu trú.
Vì khách du lịch bị thu hút bởi một điểm đến bởi những thuộc tính đặc biệt mà nó mang lại, nên người ta cho rằng điểm đến có nhiều thuộc tính hấp dẫn hơn sẽ có xác suất được lựa chọn và ghé thăm lại cao hơn. Tuy nhiên theo Lee, Cheng-Fei và cs (2010), có nhiều thuộc tính gắn với các loại điểm du lịch cụ thé. Một số thuộc tính có thé hap dẫn đối với khách du lịch, nhưng những thuộc tính khác có thể không. Điều này đặt ra nhu cầu xác định những thuộc tinh nao khiến khách du lịch chọn điểm đến này hơn điểm đến khác hoặc tham gia vào một loại hoạt động du lịch này hơn một loại hoạt động du lịch khác.
Mayo và Jarvis (1981) cho răng khả năng thu hút của điểm đến là “khả năng của điểm đến mang lại các lợi ích cho du khách” (trang 193). Theo Hu và Ritchie (1993) thì khả năng thu hút của điểm đến được xem là “phản ánh cảm nhận, niềm tin và ý kiến mà mỗi cá nhân có được về khả năng làm hài lòng khách hàng của điểm đến trong mối liên hệ với nhu cầu chuyến đi cụ thể của họ” (trang 26). Theo quan điểm này, sức hấp dẫn của điểm đến là mối tương quan giữa những lợi ích mà khách hàng quan tâm với nhận định của họ về khả năng đáp ứng của điểm đến. Một cách tiếp cận khác, Kresic & Prebezac (2011) đưa ra khái niệm sức hấp dẫn của điểm đến du lịch từ việc phân tích các yếu tố hap dẫn của điểm đến du lich.
Các yếu tô hâp dân của điêm đên du lịch là các yêu tô cụ thê của điêm đên có khả năng thu hút du khách (yếu tố khí hậu, cảnh quan, các hoạt động tại điểm đến,. Các yếu tố hấp dẫn của điểm đến du lịch là những biểu hiện vật chất của điểm đến còn sức hấp dẫn của điểm đến du lịch là những hình ảnh trong tâm trí du khách. Như vậy, sức hấp dẫn của điểm đến du lịch là những đánh giá của khách du lịch về khả năng mà điểm đến có thể đáp ứng nhu cầu trong chuyến du lịch của họ, được hình thành từ các yêu tố cụ thé của điểm đến du lịch. Theo Doan Quang Cường, Trần Quốc Bình (2020); Farsani và cs (2011) thì sức hấp dẫn của điểm đến có tính chất đa chiều và ảnh hưởng đến quyết định chọn chuyến đi của du khách.
Theo Busby và cs (2001), Cai và cs (2019) thì các khả năng hấp dẫn du khách phụ thuộc vào các thuộc tinh của điểm đến và cũng là những yếu tố thúc day du khách đến với điểm đến. Theo Owufu-Frimpong và cs (2013) thi khả năng thu hút của một điểm đến du lịch được đánh giá không chỉ dựa trên các thuộc tính vật lý của điểm đến mà còn được xem xét bởi các thuộc tính khác. Một số nghiên cứu trước đây đã đánh giá sức hấp dẫn của điểm đến thông qua các thuộc tính cơ bản và các thuộc tính tăng cường. Theo như Maryse Boivin, Georges A.
Tanguay, (2019) khả năng thu hút của các điểm đến khác nhau tùy thuộc vào loại điểm đến du lịch mà du khách đến thăm. Cũng theo như Vincent Cho (2007) cho rằng với một số thuộc tính của điểm đến vì vậy có thê hấp dẫn và một số có thể không hấp dẫn đối với du khách. Lee và cs (2010) khẳng định rằng nhiệm vụ quan trọng nhất của một điểm đến du lịch chính là chuyền tải sức hấp dẫn của điểm đến đó đến với du khách. Trong nghiên cứu của Charles và cs (1974) có tính chất nền tảng và được nhiều tác giả kế thừa.
Nghiên cứu nay đã đưa ra các nhân tố tác động đến sức hấp dẫn của điểm đến như tự nhiên, xã hội, lịch sử, cơ sở giải trí, mua săm, cơ sở hạ tầng, thức ăn, lưu trú. Về khía cạnh không gian, sức hấp dẫn của điểm đến được coi là những địa điểm hoặc khu vực địa lý cung cấp sự kết hợp của các sản phẩm và dịch vụ du lịch với các ranh giới hành chính về quản lý hình ảnh/ nhận thức về khả năng cạnh tranh thị trường (UNWTO, 2003) và Buhalis (2000) giải thích thêm răng chúng bao gồm toàn bộ các cơ sở vật chât và dịch vụ được cung câp tại địa phương, cùng với tât cả các tài nguyên văn hóa xã hội, môi trường và hang hóa công cộng. Vengesayi (2003) đề cập đến sự hấp dẫn khi phản ánh cảm xúc và ý kiến của du khách về khả năng nhận thức của điểm đến dé đáp ứng nhu cầu của họ. Cracolici va Nijkamp (2009) cũng nói tương tự về mức độ sẵn có, chất lượng và quản lý các dịch vụ du lịch địa phương đáp ứng nhu cầu của khách du lịch.
Ở Việt Nam việc đánh giá về khả năng thu hút điểm đến cũng được xây dựng trên các mô hình và giả thuyết nghiên cứu khác nhau. Ké đến đó là công trình “Nghiên cứu vé các yếu tổ thu hút khách du lịch nội địa đến huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Ria- Vũng Tau” của Hà Nam Khánh Gia và Hà Thanh Sang (2018) đã xây dựng mô hình kha năng thu hút khách du lịch của điểm đến và xác định được 04 yếu tố tác động đến khả năng thu hút của điểm đến du lịch, đó là chất lượng dịch vụ, sự hấp dẫn của văn hóa và tự nhiên, cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất và hoạt động. Trần Thị Ngọc Liên (2021) “Đánh giá khả năng thu hút của điểm đến du lịch Ly Sơn, Quang Ngãi” được đăng trên tạp chi Khoa học Dai học Huế đã đưa ra khung phân tích khả năng thu hút của điểm đến du lịch: các thuộc tính tạo nên sức hap dẫn của một điểm đến du lich phần lớn được chia theo 5 nhóm chính sau: (1) Các yếu tổ tự nhiên; (2) Các yếu tố văn hoá - xã hội; (3) Các yếu tổ lịch sử; (4) Các điều kiện giải trí va mua săm; và (5) Cơ sở hạ tầng, 4m thực, và lưu trú.