Luận văn thạc sĩ ueh các yếu tố quyết định sự phát triển tài chính của các quốc gia ở châu á thái bình dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các yếu tố quyết định sự phát triển tài chính của các quốc gia ở châu á thái bình dương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Lê Thị Diễm Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Minh Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Quyết Định Sự Phát Triển Tài Chính Ở Các Quốc Gia Ở Châu Á – Thái Bình Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi phân tích
• 1.4. Mô hình nghiên cứu
• 1.5. Nội dung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Tổng quan lý thuyết
• 2.2. Sự ra đời và phát triển của tài chính
• 2.3. Thị trường tài chính
• 2.4. Phương pháp và chỉ số đo lường phát triển của thị trường tài chính
• 2.5. Lý thuyết trung gian tài chính
• 2.6. Giả thuyết cung dẫn dắt – cầu phụ thuộc
• 2.7. Lý thuyết hiệu ứng Fisher
• 2.8. Nghiên cứu thực nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Giả thuyết hồi quy
• 3.3. Tăng trưởng kinh tế
• 3.4. Chi tiêu chính phủ
• 3.5. Độ mở thương mại
• 3.6. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3.7. Chất lượng thể chế
• 3.8. Dữ liệu phân tích
• 3.9. Phương pháp phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi
• 4.3. Kết quả ước lượng
• 4.3.1. Biến phụ thuộc CAP
• 4.3.2. Biến phụ thuộc TURN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế đề tài
• 5.3. Hướng nghiên cứu sau này
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố quyết định sự phát triển tài chính ở châu Á Thái Bình Dương

Sự phát triển tài chính ở châu Á - Thái Bình Dương là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Các yếu tố như tăng trưởng kinh tế, đầu tư nước ngoài, và chính sách tài chính đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy sự phát triển này. Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia trong khu vực này có sự khác biệt rõ rệt về mức độ phát triển tài chính, điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư và phát triển kinh tế bền vững.

1.1. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển tài chính

Các yếu tố như tăng trưởng kinh tế, đầu tư nước ngoài, và chất lượng thể chế là những yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển tài chính. Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia có nền kinh tế phát triển mạnh mẽ thường có hệ thống tài chính vững mạnh hơn.

1.2. Tầm quan trọng của chính sách tài chính

Chính sách tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc định hình môi trường đầu tư. Các chính sách khuyến khích đầu tư nước ngoài và cải cách hệ thống ngân hàng có thể thúc đẩy sự phát triển tài chính bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển tài chính ở châu Á Thái Bình Dương

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng sự phát triển tài chính ở châu Á - Thái Bình Dương cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như lạm phát, khủng hoảng tài chính, và thiếu minh bạch trong quản lý tài chính là những yếu tố cản trở sự phát triển. Việc thiếu các biện pháp quản lý rủi ro có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính nghiêm trọng.

2.1. Tác động của lạm phát đến sự phát triển tài chính

Lạm phát có thể làm giảm giá trị của tài sản tài chính và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Các nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát cao thường đi kèm với sự bất ổn trong thị trường tài chính.

2.2. Khủng hoảng tài chính và bài học từ quá khứ

Khủng hoảng tài chính trong quá khứ đã chỉ ra rằng việc quản lý rủi ro kém có thể dẫn đến sự sụp đổ của hệ thống tài chính. Các quốc gia cần học hỏi từ những sai lầm này để xây dựng hệ thống tài chính bền vững hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu sự phát triển tài chính ở châu Á Thái Bình Dương

Để phân tích sự phát triển tài chính, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc áp dụng mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu từ nhiều quốc gia giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tài chính. Các phương pháp này cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế và sự phát triển tài chính.

3.1. Mô hình hồi quy trong nghiên cứu tài chính

Mô hình hồi quy giúp xác định mối quan hệ giữa các biến số như tăng trưởng kinh tế và đầu tư nước ngoài. Việc sử dụng mô hình này cho phép các nhà nghiên cứu phân tích tác động của từng yếu tố đến sự phát triển tài chính.

3.2. Phân tích dữ liệu từ các quốc gia

Phân tích dữ liệu từ nhiều quốc gia giúp xác định các xu hướng và mẫu hình trong sự phát triển tài chính. Điều này cung cấp thông tin quý giá cho các nhà hoạch định chính sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phát triển tài chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như đầu tư nước ngoài và chính sách tài chính có tác động tích cực đến sự phát triển tài chính. Các quốc gia có chính sách khuyến khích đầu tư thường có sự phát triển tài chính mạnh mẽ hơn. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn có thể giúp các quốc gia cải thiện hệ thống tài chính của mình.

4.1. Các quốc gia điển hình trong phát triển tài chính

Một số quốc gia như Singapore và Hàn Quốc đã thành công trong việc phát triển hệ thống tài chính mạnh mẽ. Họ đã áp dụng các chính sách khuyến khích đầu tư và cải cách hệ thống ngân hàng.

4.2. Bài học từ các quốc gia phát triển

Các quốc gia phát triển có thể cung cấp bài học quý giá cho các quốc gia đang phát triển. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của họ có thể giúp cải thiện hệ thống tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của sự phát triển tài chính ở châu Á Thái Bình Dương

Sự phát triển tài chính ở châu Á - Thái Bình Dương có tiềm năng lớn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc cải cách chính sách tài chính và nâng cao chất lượng thể chế là cần thiết để thúc đẩy sự phát triển bền vững. Tương lai của sự phát triển tài chính phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia trong việc quản lý rủi ro và thu hút đầu tư.

5.1. Tương lai của chính sách tài chính

Chính sách tài chính cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình kinh tế hiện tại. Việc cải cách chính sách có thể giúp tăng cường sự phát triển tài chính.

5.2. Vai trò của công nghệ trong phát triển tài chính

Công nghệ tài chính (Fintech) đang trở thành một yếu tố quan trọng trong sự phát triển tài chính. Việc áp dụng công nghệ có thể giúp cải thiện hiệu quả và minh bạch trong hệ thống tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự phát triển tài chính được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các quốc gia trên thế giới. Trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, sự phát triển tài chính có vai trò đặc biệt khi khu vực này bao gồm nhiều quốc gia phát triển và đang phát triển với tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng. Luận văn tập trung phân tích ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô và thể chế đến sự phát triển tài chính của 26 quốc gia trong khu vực từ năm 2000 đến năm 2017. Mức độ phát triển tài chính được đo lường qua hai chỉ tiêu chính: tỷ lệ vốn hóa thị trường chứng khoán trên GDP và tỷ lệ giá trị giao dịch chứng khoán trên GDP.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố quyết định sự phát triển tài chính, đồng thời đánh giá tác động tích cực hay tiêu cực của từng yếu tố. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quốc gia phát triển và đang phát triển trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn 17 năm, giúp phản ánh xu hướng và biến động dài hạn của thị trường tài chính. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng các giải pháp thúc đẩy phát triển thị trường chứng khoán, góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để phân tích sự phát triển tài chính:

1. Lý thuyết trung gian tài chính: Giải thích vai trò của các tổ chức trung gian tài chính trong việc giảm chi phí giao dịch và thông tin bất cân xứng, từ đó nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và thúc đẩy phát triển tài chính.

2. Giả thuyết cung dẫn dắt – cầu phụ thuộc: Mô tả mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển tài chính, trong đó tăng trưởng kinh tế tạo ra nhu cầu tài chính (cầu phụ thuộc), đồng thời phát triển tài chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (cung dẫn dắt).

3. Lý thuyết hiệu ứng Fisher: Giải thích tác động của lạm phát đến suất sinh lời danh nghĩa của tài sản tài chính, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường chứng khoán.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: phát triển tài chính, thị trường chứng khoán, vốn hóa thị trường, thanh khoản thị trường, chất lượng thể chế, và các yếu tố kinh tế vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tiết kiệm nội địa, đầu tư nội địa, chi tiêu chính phủ, độ mở thương mại, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng bộ dữ liệu bảng (panel data) của 26 quốc gia phát triển và đang phát triển trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương giai đoạn 2000-2017. Cỡ mẫu bao gồm các quan sát hàng năm của từng quốc gia, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS), được lựa chọn để xử lý vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng. Mô hình hồi quy bao gồm biến phụ thuộc là tỷ lệ vốn hóa thị trường chứng khoán trên GDP (CAP) và tỷ lệ giá trị giao dịch chứng khoán trên GDP (TURN). Các biến độc lập gồm tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tiết kiệm nội địa, đầu tư nội địa, chi tiêu chính phủ, độ mở thương mại, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, chất lượng thể chế (đo bằng các chỉ số luật pháp, chất lượng bộ máy tổ chức, trách nhiệm dân chủ, mức độ tham nhũng).

Timeline nghiên cứu trải dài 17 năm, cho phép phân tích xu hướng dài hạn và tác động của các yếu tố trong các điều kiện kinh tế khác nhau.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến sự phát triển thị trường chứng khoán, với hệ số hồi quy dương, cho thấy khi GDP tăng trưởng cao hơn, vốn hóa thị trường và giá trị giao dịch chứng khoán cũng tăng theo.

2. Tiết kiệm nội địa và đầu tư nội địa đều có tác động cùng chiều và đáng kể đến phát triển tài chính. Tỷ lệ tiết kiệm nội địa trên GDP và tỷ lệ đầu tư nội địa trên GDP tăng 1% tương ứng với mức tăng đáng kể trong vốn hóa thị trường và thanh khoản.

3. Chi tiêu chính phủ, độ mở thương mại và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đều có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển thị trường chứng khoán, thể hiện qua mức ý nghĩa 10%. Đặc biệt, dòng vốn FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn và nâng cao thanh khoản thị trường.

4. Lạm phát được phát hiện có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến sự phát triển tài chính, tức là lạm phát cao làm giảm vốn hóa thị trường và giá trị giao dịch chứng khoán.

5. Chất lượng thể chế, bao gồm mức độ luật pháp, chất lượng bộ máy tổ chức và mức độ tham nhũng, có ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển tài chính. Cải thiện chất lượng thể chế giúp tăng cường niềm tin nhà đầu tư và thúc đẩy hoạt động thị trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với giả thuyết cầu phụ thuộc, khi tăng trưởng kinh tế tạo ra nhu cầu tài chính thúc đẩy phát triển thị trường chứng khoán. Tác động tích cực của tiết kiệm và đầu tư nội địa phản ánh vai trò của nguồn vốn trong nước trong việc phát triển thị trường tài chính. Chi tiêu chính phủ và độ mở thương mại góp phần tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động tài chính và thu hút vốn nước ngoài.

Tác động tiêu cực của lạm phát được lý giải bởi sự giảm giá trị thực của tài sản tài chính, làm giảm sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán. Điều này đồng nhất với lý thuyết hiệu ứng Fisher và các nghiên cứu thực nghiệm trước đây.

Chất lượng thể chế là yếu tố then chốt, khi các quốc gia có hệ thống pháp luật minh bạch, bộ máy tổ chức hiệu quả và kiểm soát tham nhũng tốt sẽ tạo niềm tin cho nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trong khu vực MENA và Châu Phi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số phát triển tài chính, cũng như bảng hệ số hồi quy chi tiết cho từng biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững: Các cơ quan quản lý cần tập trung vào các chính sách kinh tế vĩ mô ổn định, thúc đẩy sản xuất và đầu tư để duy trì tăng trưởng GDP ổn định, qua đó tạo điều kiện phát triển thị trường tài chính trong vòng 5 năm tới.

2. Khuyến khích tiết kiệm và đầu tư nội địa: Chính phủ và các tổ chức tài chính nên triển khai các chương trình khuyến khích tiết kiệm và đầu tư, như ưu đãi thuế cho các khoản đầu tư dài hạn, nhằm tăng nguồn vốn nội địa cho thị trường chứng khoán trong 3-5 năm.

3. Cải thiện chất lượng thể chế và quản trị thị trường: Tăng cường minh bạch pháp luật, nâng cao hiệu quả bộ máy tổ chức và kiểm soát tham nhũng để tạo môi trường đầu tư an toàn, thu hút vốn trong và ngoài nước, thực hiện trong vòng 2-4 năm.

4. Kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô: Ngân hàng trung ương cần áp dụng các chính sách tiền tệ thận trọng nhằm duy trì lạm phát ở mức thấp và ổn định, giảm thiểu tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán, ưu tiên trong 1-3 năm tới.

5. Thúc đẩy hội nhập kinh tế và thu hút FDI: Mở rộng các hiệp định thương mại tự do, cải thiện môi trường đầu tư để thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, góp phần nâng cao thanh khoản và quy mô thị trường chứng khoán, thực hiện liên tục trong dài hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế và tài chính: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách phát triển thị trường tài chính, kiểm soát lạm phát và cải thiện thể chế nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

2. Các nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thị trường chứng khoán để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả, đồng thời đánh giá rủi ro liên quan đến biến động kinh tế vĩ mô và thể chế.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tham khảo luận văn như tài liệu học thuật để nghiên cứu sâu về mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế vĩ mô và sự phát triển tài chính trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

4. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính quốc tế: Sử dụng dữ liệu và phương pháp nghiên cứu để so sánh, mở rộng nghiên cứu về phát triển tài chính ở các khu vực khác hoặc trong các bối cảnh kinh tế khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sự phát triển tài chính ở Châu Á – Thái Bình Dương?
   Tăng trưởng kinh tế và chất lượng thể chế được xác định là hai yếu tố quan trọng nhất, có tác động tích cực và đáng kể đến sự phát triển thị trường chứng khoán.

2. Lạm phát ảnh hưởng như thế nào đến thị trường chứng khoán?
   Lạm phát có tác động tiêu cực, làm giảm giá trị thực của tài sản tài chính và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán, từ đó cản trở sự phát triển của thị trường.

3. Tại sao chất lượng thể chế lại quan trọng đối với phát triển tài chính?
   Chất lượng thể chế tốt giúp tăng cường niềm tin nhà đầu tư, giảm rủi ro chính trị và tham nhũng, tạo môi trường pháp lý minh bạch và ổn định cho hoạt động thị trường tài chính.

4. Phương pháp FGLS được sử dụng trong nghiên cứu có ưu điểm gì?
   FGLS xử lý hiệu quả vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng, giúp ước lượng các hệ số hồi quy chính xác và tin cậy hơn so với các phương pháp truyền thống.

5. Các kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các khu vực khác không?
   Mặc dù nghiên cứu tập trung vào Châu Á – Thái Bình Dương, các kết quả về tác động của yếu tố kinh tế vĩ mô và thể chế có thể tham khảo và áp dụng cho các khu vực đang phát triển có điều kiện kinh tế tương tự.

Kết luận

• Luận văn đã xác định các yếu tố kinh tế vĩ mô và thể chế có tác động đáng kể đến sự phát triển tài chính của 26 quốc gia ở Châu Á – Thái Bình Dương trong giai đoạn 2000-2017.
• Tăng trưởng kinh tế, tiết kiệm, đầu tư nội địa, chi tiêu chính phủ, độ mở thương mại, dòng vốn FDI và chất lượng thể chế đều có tác động tích cực đến phát triển thị trường chứng khoán.
• Lạm phát được phát hiện có tác động ngược chiều, làm giảm sự phát triển tài chính.
• Phương pháp FGLS được áp dụng hiệu quả trong việc phân tích dữ liệu bảng, đảm bảo độ tin cậy của kết quả.
• Các đề xuất chính sách tập trung vào ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện thể chế và thúc đẩy đầu tư nhằm nâng cao phát triển tài chính trong khu vực.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi địa lý và thời gian, đồng thời phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố thể chế cụ thể. Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư tài chính.

Call-to-action: Để thúc đẩy phát triển tài chính bền vững, các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ trong việc cải thiện môi trường kinh tế và thể chế, đồng thời áp dụng các chính sách phù hợp dựa trên bằng chứng khoa học được trình bày trong luận văn này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu đề tài Chương 2.Tổng quan tài liệu trước đây Chương 3. Phương pháp nghiên cứu Chương 4. Kết quả nghiên cứu Chương 5.

Kết luận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU TRƯỚC ĐÂY 2. Tổng quan lý thuyết 2. Sự ra đời và phát triển của tài chính Tài chính ra đời trên cơ sở sự tồn tại nền kinh tế hàng hoá và sự xuất hiện của tiền tệ.

Trong nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ, sản phẩm sản xuất ra để bán. Hoạt động bán hàng hoá hình thành nên thu nhập cho người sản xuất hàng hoá. Khoản thu nhập này chính là giá trị của hàng hoá đem bán tồn tại dưới dạng tiền tệ. Các khoản thu nhập này lại trở thành nguồn hình thành nên những quỹ tiền tệ của các chủ thể kinh tế tham gia trực tiếp hay gián tiếp vào quá trình sản xuất hàng hoá.

Có thể mô tả khái quát quá trình hình thành các quỹ tiền tệ như sau: Khoản thu nhập từ việc tiêu thụ hàng hoá sẽ được phân chia cho các chủ thể tham gia vào quá trình sản xuất: ⎯ Phần bù đắp những chi phí đã bỏ ra trong quá trình sản xuất hàng hóa hoặc tiến hành dịch vụ như chi phí nguyên vật liệu đầu vào, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí cho các dịch vụ mua ngoài. Phần thu nhập này sẽ hình thành nên quỹ tiền tệ của các chủ thể cung cấp các yếu tố sản xuất đầu vào. ⎯ Phần trả cho hao phí sức lao động của những người lao động hình thành nên các quỹ tiền tệ của những chủ thể bán sức lao động. ⎯ Phần còn lại sau khi đã trang trải cho các chi phí trên là thu nhập của những chủ thể đóng góp vốn ban đầu cho quá trình sản xuất.

Cần lưu ý là không phải mọi sản phẩm sản xuất ra đều là nguồn hình thành nên các quỹ tiền tệ. Chỉ những sản phẩm nào được thị trường chấp nhận, tức là có thể tiêu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 thụ trên thị trường, thì giá trị của chúng mới được chuyển sang hình thái tiền tệ để hình thành nên các quỹ tiền tệ trong nền kinh tế. Quá trình phân phối giá trị các hàng hoá sản xuất ra không dừng lại ở đây. Các chủ thể kinh tế sau khi nhận được phần thu nhập của mình có thể tiếp tục phân chia để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng và tích lũy của mình.

Những người có nhu cầu tiêu dùng nhiều hơn so với thu nhập nhận được sẽ có nhu cầu vay mượn thu nhập của người khác để tiêu dùng và hy vọng có thể hoàn trả lại phần thu nhập đi vay đó từ khoản thu nhập trong tương lai của mình. Những người cho vay ở đây chính là những chủ thể kinh tế có nhu cầu tiêu dùng ít hơn thu nhập hiện tại và do đó dôi ra một phần để cho vay. Như vậy là các chủ thể kinh tế này đã phân chia quỹ tiền tệ của mình thành một phần để tiêu dùng và một phần để tích lũy. Phần tích lũy đó được dùng để cho vay kiếm lời.

Còn các chủ thể kinh tế đi vay để phục vụ nhu cầu tiêu dùng hiện tại thì trong tương lai sẽ phải dành bớt một phần thu nhập để trả nợ, dẫn đến việc phân chia quỹ tiền tệ sẽ nhận được trong tương lai thành một phần để tiêu dùng và một phần để trả nợ. Những hoạt động phân phối này còn được gọi là phân phối lại nhằm phân biệt với hoạt động phân phối lần đầu diễn ra trong quá trình tái sản xuất hàng hoá. Hoạt động phân phối lần đầu và phân phối lại giá trị của các hàng hoá dưới hình thái tiền tệ dẫn đến việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của các chủ thể trong nền kinh tế chính là các hoạt động tài chính. Trước khi xuất hiện nền kinh tế hàng hoá, nền kinh tế hoạt động theo mô hình kinh tế tự cung tự cấp, do vậy hoạt động phân phối các sản phẩm tạo ra chỉ diễn ra trong phạm vi hẹp, kém phát triển.

Chỉ khi xuất hiện chuyên môn hóa trong sản xuất, dẫn đến sự hình thành nền kinh tế hàng hoá, làm cho hoạt động sản xuất phát triển thì nhu cầu phân phối sản phẩm tạo ra mới trở nên cấp thiết. Khi mà nền kinh tế hàng hoá không chỉ dừng ở chuyên môn hóa trong việc sản xuất từng hàng hoá mà còn chuyên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 môn hóa trong cả việc cung cấp các yếu tố đầu vào của sản xuất thì hoạt động phân phối mới thực sự phát triển. Hoạt động sản xuất với quy mô lớn khiến cho không một chủ thể kinh tế nào có thể tự mình tạo ra đầy đủ các yếu tố đầu vào cần thiết cho quá trình sản xuất. Để sản xuất ra hàng hoá, anh ta phải cần đến nguyên nhiên vật liệu, máy móc thiết bị, các dịch vụ liên quan, cần đến sức lao động để tiến hành sản xuất.

Và do vậy, khi hàng hoá được tạo ra, sẽ xuất hiện nhu cầu phân phối giá trị các hàng hoá đó cho các chủ thể tham gia vào quá trình sản xuất. Quá trình phân phối sẽ rất khó khăn nếu thiếu sự xuất hiện của tiền tệ. Trong nền kinh tế hàng hoá phát triển, hoạt động phân phối phải được tiến hành chủ yếu dưới hình thức giá trị chứ không thể chỉ dưới hình thức hiện vật như trước kia. Tiền tệ với chức năng phương tiện trao đổi và phương tiện cất trữ giá trị đã làm cho quá trình phân phối diễn ra được dễ dàng.

Thay vì phân phối các sản phẩm sản xuất ra để rồi các chủ thể thực hiện việc trao đổi để có được những hàng hoá mình cần tiêu dùng, các sản phẩm sản xuất ra trước tiên được chuyển hóa thành tiền tệ thông qua hoạt động bán hàng hoá trên thị trường để thu về một lượng giá trị tương đương dưới dạng tiền rồi mới phân phối cho các chủ thể tham gia vào quá trình sản xuất. Với tiền tệ đóng vai trò là các phương tiện trao đổi trong tay, các chủ thể kinh tế có thể dễ dàng đổi lấy được những hàng hoá mình cần. Hơn nữa, chức năng phương tiện cất trữ giá trị của tiền tệ làm cho quá trình phân phối lại giá trị các sản phẩm sản xuất ra cho các nhu cầu tiêu dùng và tích lũy của các chủ thể kinh tế cũng dễ dàng hơn nhiều. Thay vì tích lũy hàng hoá, các chủ thể kinh tế chỉ phải tích lũy tiền tệ, thay vì đi vay hàng hoá mình cần, các chủ thể kinh tế chỉ cần đi vay tiền rồi mua lấy hàng hoá mình cần.

Chính vì vậy, có thể nói sự ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ là điều kiện tiên quyết cho sự ra đời của tài chính. Cùng với nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ, một tác nhân hết sức quan trọng cho sự phát triển của tài chính là sự ra đời của nhà nước. Nhà nước bằng quyền lực chính trị LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 của mình đã buộc các chủ thể trong nền kinh tế phải đóng góp một phần thu nhập, của cải của mình để hình thành một quỹ tiền tệ tập trung được gọi là quỹ Ngân sách nhà nước nhằm phục vụ cho các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước, bao gồm chi tiêu để duy trì sự hoạt động của bộ máy nhà nước và chi tiêu để phục vụ việc thực hiện các chức năng quản lý vĩ mô của nhà nước. Quá trình hình thành và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung này làm hình thành nên các hoạt động phân phối diễn ra giữa nhà nước và các chủ thể kinh tế khác trong xã hội.

Ví dụ hoạt động nộp thuế của các doanh nghiệp, dân cư cho nhà nước, hoặc hoạt động tài trợ, trợ cấp của nhà nước đối với các doanh nghiệp, dân cư. Như vậy, quá trình tạo lập và sử dụng quỹ Ngân sách nhà nước đã làm nảy sinh các hoạt động tài chính giữa các chủ thể kinh tế với Nhà nước, làm cho các hoạt động tài chính thêm phát triển đa dạng. Tóm lại, sự tồn tại của nền sản xuất hàng hoá - tiền tệ và nhà nước được coi là những tiền đề phát sinh và phát triển của tài chính. Thị trường tài chính Thị trường tài chính là thị trường mà ở đó diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán quyền sử dụng các nguồn tài chính thông qua những phương thức giao dịch và công cụ tài chính nhất định, hay theo cách hiểu khái quát nhất thì đó là nơi diễn ra quá trình trao đổi mua bán các công cụ tài chính và công cụ thanh toán.

Bản chất của thị trường tài chính là sự luân chuyển vốn, giao lưu vốn trong xã hội. Cấu trúc thị trường tài chính có thể được hình thành từ nhiều thành phần khác nhau, tuy nhiên có thể căn cứ vào 3 thành phần chính là thời gian sử dụng nguồn tài chính huy động; sự luân chuyển các nguồn tài chính và tính chất pháp lý của thị trường tài chính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Thời gian sử dụng nguồn tài chính huy động hay chính là thời gian luân chuyển vốn bao gồm thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Thị trường tiền tệ là thị trường được hình thành trước do ban đầu kinh tế chưa phát triển nên nhu cầu vốn và nhu cầu tiết kiệm vốn chưa nhiều chủ yếu là ngắn hạn.

Do đó đặc thù của thị trường tiền tệ là thị trường chỉ có các công cụ ngắn hạn (có thời gian luân chuyển vốn không quá 1 năm). Thông thường các chủ thể đi vay trên thị trường này là những chủ thể tạm thời thiếu hụt tiền tệ phục vụ cho các nhu cầu thanh toán. Những chủ thể cung vốn (cho vay) thì lại là những chủ thể tạm thời có vốn nhàn rỗi (có thể là do chưa dùng tới vốn hoặc đang tìm kiếm cơ hội đầu tư), do vậy họ tranh thủ chuyển nhượng quyền sử dụng các khoản vốn nhàn rỗi của họ trong thời gian ngắn để hưởng lợi từ những giao dịch đó. Các hình thức đầu tư như thế trên thị trường tiền tệ thường có độ an toàn tương đối cao, nhưng lại đồng nghĩa với mức lợi tức thấp.

Khối lượng và giá trị giao dịch trên thị trường tiền tệ thường có quy mô lớn nên bên cho vay thường là các ngân hàng, công ty tài chính hoặc phi tài chính; còn bên vay vốn thường là Chính phủ, các công ty và ngân hàng.