Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Mua Xe Máy Điện VinFast Của Người Dân Tại TP. Hồ Chí Minh

Tài liệu nghiên cứu Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện vinfast của người dân trên địa bàn thành phố hồ chí, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Phương
• Người hướng dẫn: GV Nguyễn Quốc Phong
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Mua Xe Máy Điện VinFast Của Người Dân Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về ý định mua xe máy điện VinFast tại TP

Thành phố Hồ Chí Minh đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng, chủ yếu do khí thải từ phương tiện giao thông, đặc biệt là xe máy. Với gần 10 triệu phương tiện, trong đó hơn 7.6 triệu là xe máy (PGS,TS Hồ Quốc Bằng, 2021), khí thải là một trong những nguyên nhân chính. Mức độ ô nhiễm không khí vượt ngưỡng báo động, với bụi mịn gây ra nhiều bệnh, bao gồm cả ung thư (WHO). Chính vì vậy, xe máy điện đang dần trở thành một lựa chọn thay thế phù hợp để giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc VinFast ra mắt mẫu xe máy điện đầu tiên vào cuối năm 2018 đã tạo nền móng cho thị trường xe điện Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người tiêu dùng vẫn còn lo ngại về dung lượng pin và trạm sạc.

1.1. Thực trạng ô nhiễm không khí và vai trò của xe máy điện

Ô nhiễm không khí tại TP.HCM là một vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Bụi mịn, một trong những thành phần chính của ô nhiễm, gây ra các bệnh về đường hô hấp và thậm chí cả ung thư. Xe máy điện, với khả năng vận hành không phát thải, được xem là giải pháp tiềm năng để giảm thiểu ô nhiễm. Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang xe máy điện vẫn còn gặp nhiều khó khăn do những lo ngại về hiệu suất và cơ sở hạ tầng trạm sạc.

1.2. Sự phát triển của thị trường xe máy điện VinFast tại Việt Nam

VinFast đã tiên phong trong việc phát triển thị trường xe máy điện tại Việt Nam. Sự ra mắt của các mẫu xe máy điện VinFast đã thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng và tạo động lực cho các hãng xe khác tham gia thị trường. Tuy nhiên, để xe máy điện thực sự trở thành lựa chọn phổ biến, cần phải giải quyết các vấn đề liên quan đến dung lượng pin, quãng đường di chuyển và mạng lưới trạm sạc.

II. Vấn đề Ý định mua xe máy điện VinFast còn hạn chế

Mặc dù xe máy điện đang trở nên phổ biến hơn, nhưng số lượng xe máy điện bán ra chỉ tăng 30-35% so với năm trước (Bộ Công Thương, 2020). Nhiều người tiêu dùng vẫn còn chần chừ vì những lo ngại về dung lượng pin không phù hợp với quãng đường dài, vận tốc chậm, quãng đường ngắn cùng vấn đề về trạm sạc pin. Điều này đặt ra câu hỏi, liệu nhận thức và ý thức về thực trạng của môi trường có thật sự đang được quan tâm hay nhận thức về phương tiện xanh vẫn không chống nổi sự mong đợi về lợi ích mà sản phẩm mang đến cho mình (Ottman, 2008). Cần xác định rõ các yếu tố tâm lý và hành vi nào ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast.

2.1. Những rào cản tâm lý đối với việc mua xe máy điện

Nhiều người tiêu dùng vẫn còn giữ những định kiến về xe máy điện, cho rằng chúng có hiệu suất kém hơn so với xe máy xăng truyền thống. Những lo ngại về dung lượng pin, quãng đường di chuyển và thời gian sạc cũng là những rào cản tâm lý lớn. Ngoài ra, giá cả của xe máy điện cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định mua hàng.

2.2. Mức độ quan tâm thực sự đến vấn đề môi trường

Mặc dù nhiều người tiêu dùng tuyên bố quan tâm đến vấn đề môi trường, nhưng hành vi mua hàng của họ lại không phản ánh điều đó. Điều này cho thấy rằng có một khoảng cách giữa nhận thức và hành động. Cần tìm hiểu xem những yếu tố nào thúc đẩy người tiêu dùng hành động vì môi trường và làm thế nào để khuyến khích họ chuyển sang sử dụng phương tiện xanh.

2.3. So sánh xe máy xăng và xe máy điện trên thị trường hiện nay

Cần so sánh cụ thể về giá thành, chi phí vận hành, hiệu suất, tiện ích và các yếu tố khác giữa xe máy xăng và xe máy điện. Phân tích các ưu nhược điểm của từng loại xe để người tiêu dùng có cái nhìn tổng quan và đưa ra quyết định phù hợp nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng ý định mua VinFast

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast của người dân TP.HCM. Nghiên cứu định tính được áp dụng để khám phá, sàng lọc dữ liệu từ những công trình liên quan để hiệu chỉnh thang đo mô hình nghiên cứu đề xuất. Nghiên cứu định lượng được sử dụng với mục đích đo lường mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng. Dữ liệu thu thập từ khảo sát chính thức được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS 20.0.

3.1. Nghiên cứu định tính Thảo luận nhóm và phỏng vấn chuyên gia

Nghiên cứu định tính bao gồm việc thảo luận nhóm với người có ý định mua xe máy điện VinFast và phỏng vấn chuyên gia trong lĩnh vực xe điện. Mục tiêu là thu thập thông tin chi tiết về những yếu tố tâm lý, xã hội và kinh tế ảnh hưởng đến quyết định mua hàng.

3.2. Nghiên cứu định lượng Khảo sát và phân tích thống kê

Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát để thu thập dữ liệu từ một mẫu đại diện của người dân TP.HCM. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS để xác định mức độ tác động của các yếu tố khác nhau đến ý định mua xe máy điện VinFast. Các phương pháp thống kê như hồi quy tuyến tính được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các biến.

IV. Phân tích kết quả các yếu tố ảnh hưởng ý định mua VinFast

Nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast của người dân TP.HCM. Các yếu tố chính bao gồm: Nhận thức về môi trường, Thái độ đối với xe máy điện, Chuẩn chủ quan (ảnh hưởng từ gia đình, bạn bè), và Nhận thức về sức khỏe. Kết quả phân tích cho thấy nhận thức về môi trường và thái độ đối với xe máy điện có tác động mạnh nhất đến ý định mua.

4.1. Tác động của nhận thức về môi trường và sức khỏe

Người tiêu dùng có nhận thức cao về vấn đề ô nhiễm môi trường và những tác động tiêu cực của nó đến sức khỏe có xu hướng quan tâm đến xe máy điện hơn. Nhận thức về những lợi ích của xe máy điện đối với môi trường và sức khỏe là một yếu tố quan trọng thúc đẩy ý định mua.

4.2. Ảnh hưởng của thái độ và chuẩn chủ quan

Thái độ tích cực đối với xe máy điện, bao gồm cảm nhận về tính năng, thiết kế và hiệu suất, cũng là một yếu tố quan trọng. Chuẩn chủ quan, tức là ảnh hưởng từ gia đình, bạn bè và những người xung quanh, cũng có tác động đáng kể đến ý định mua xe máy điện. Nếu những người xung quanh có thái độ tích cực và khuyến khích, người tiêu dùng sẽ có xu hướng mua xe máy điện hơn.

V. Giải pháp thúc đẩy ý định mua xe máy điện VinFast hiệu quả

Để thúc đẩy ý định mua xe máy điện VinFast, cần có các giải pháp đồng bộ từ VinFast, Chính phủ và người tiêu dùng. Các giải pháp bao gồm tăng cường truyền thông về lợi ích của xe máy điện, cải thiện cơ sở hạ tầng trạm sạc, cung cấp các chính sách ưu đãi và khuyến khích, và nâng cao nhận thức về môi trường và sức khỏe.

5.1. Giải pháp về truyền thông và marketing

VinFast cần tăng cường truyền thông về những lợi ích của xe máy điện, nhấn mạnh vào tính năng, thiết kế, hiệu suất và những đóng góp cho môi trường. Cần sử dụng các kênh truyền thông đa dạng để tiếp cận đến nhiều đối tượng khác nhau, bao gồm truyền hình, báo chí, mạng xã hội và các sự kiện quảng bá.

5.2. Giải pháp về cơ sở hạ tầng và chính sách

Chính phủ cần đầu tư vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng trạm sạc điện, đảm bảo rằng người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm thấy trạm sạc ở bất cứ đâu. Cần cung cấp các chính sách ưu đãi và khuyến khích để giảm giá thành xe máy điện và tạo động lực cho người tiêu dùng chuyển sang sử dụng phương tiện xanh.

VI. Kết luận và tương lai của thị trường xe máy điện VinFast

Thị trường xe máy điện Việt Nam, đặc biệt là xe máy điện VinFast, có tiềm năng phát triển rất lớn. Tuy nhiên, để đạt được sự phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa VinFast, Chính phủ và người tiêu dùng. Việc giải quyết các rào cản tâm lý, cải thiện cơ sở hạ tầng và cung cấp các chính sách ưu đãi là rất quan trọng để thúc đẩy ý định mua xe máy điện và tạo ra một tương lai xanh hơn cho TP.HCM.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và những đóng góp

Nghiên cứu này đã xác định được các yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast của người dân TP.HCM và cung cấp những giải pháp cụ thể để thúc đẩy thị trường xe máy điện phát triển. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng bởi VinFast, Chính phủ và các nhà nghiên cứu khác để đưa ra các quyết định chính sách và chiến lược kinh doanh hiệu quả.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và những khuyến nghị

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về những rào cản tâm lý đối với việc mua xe máy điện và đánh giá hiệu quả của các chính sách khuyến khích. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá tác động của xe máy điện đối với môi trường và sức khỏe, cũng như để tìm ra những giải pháp công nghệ mới để cải thiện hiệu suất và giảm giá thành xe máy điện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận Chương 2: Thực trạng về vấn đề nghiên cứu Chương 3: Các giải pháp và kiến nghị. Ý định mua Ý định hành vi được hiểu là một kế hoạch hoặc khả năng mà một người nào đó nghĩ sẽ hành xử theo một cách đặc biệt trong tình huống cụ thể nào đó hoặc sẵn lòng nỗ lực để thực hiện một hành vi nào đó (Fishbein & Ajzen, 1975) và được xem là một hành động của con người bị ảnh hưởng bởi sự tác động của nhân tố niềm tin vào hành vi (thái độ), niềm tin vào chuẩn mực (chuẩn chủ quan) và niềm tin vào sự kiểm soát (nhận thức kiểm soát hành vi) (Ajzen, 1991). Khi các niềm tin này càng mạnh thì ý định hành động của con người càng lớn. Ý định là một yếu tố dùng để đánh giá khả năng thực hiện hành vi trong trương lai (Blackwell và cộng sự, 2001) và là một chỉ dẫn tốt cho hành vi mua của khách hàng (Venkatesh và cộng sự, 2003).

Một vài kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, khi con người có cảm giác lớn hơn về nghĩa vụ đạo đức và sự hối tiếc khi dự đoán về một hành vi không thực hiện sẽ góp phần làm tăng khả năng thực hiện hành vi đó (Sheeran & Webb, 2016). Có thể nói, nếu những ý định hành vi, cụ thể là ý định mua có khả năng dẫn đến hành vi mua cao hơn nếu ý định có mục đích hướng đến tập thể, được xuất phát từ nghĩa vụ đạo đức và bản thân sẽ thấy hối tiếc nếu không thực hiện hành vi đó. Nhưng đôi khi, ý định sẽ được dựa trên cảm giác về việc thực hiện hành vi (thái độ tình cảm) hơn là suy nghĩ về hậu quả có thể xảy ra của hành động (thái độ nhận thức). Và có nhiều ý định sẽ thể hiện sự mâu thuẫn giữa những gì họ muốn làm và điều họ thấy nên làm (Milkman và cộng sự, 2012).

Xe máy điện Sau khi sử dụng phần nghĩa được Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 41:2016/BGTVT 7giải thích về “xe gắn máy” nhằm làm rõ hơn cho khái niệm “xe máy điện” ở Nghị Định 46/2016/NĐ 8- CP hơn thì ta có thể định nghĩa rằng: xe máy 7 https://luatvietnam.vn/giao-thong/quy-chuan-viet-nam-qcvn-41-2016-bgtvt-bo-giao-thong-van-tai-163135- d3.html 8 https://vbpl.vn/bogiaothong/Pages/vbpq-van-ban-goc.aspx?dvid=315&ItemID=105829 8 điện là một loại xe gắn máy, sử dụng động cơ điện kèm điều kiện về công suất ở mức tối đa 4 kW và vận tốc thiết kế tối đa 50 km/h. Lý thuyết nghiên cứu 1. Lý thuyết về hành vi hợp lý (TRA) Fishbein (1967) đã nghiên cứu ra Lý thuyết về hành vi hợp lý (TRA) và cùng Ajzen sửa đổi, mở rộng vào năm 1975. Lý thuyết tập trung vào ý định của một người không bị ảnh hưởng bởi bất cứ tác nhân nào nên có thể dùng mối tương quan giữa các yếu tố niềm tin, thái độ, ý định và hành vi để dự đoán những gì mà một người nào đó có thể làm hay không làm.

Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) Vì nhiều tranh cãi cho rằng, TRA không thích hợp với thực tế vốn luôn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố xung quanh nên Ajzen (1991) đã cho ra đời Lý thuyết hành vi có kế hoạch như một phiên bản mở rộng dựa trên cơ sở TRA với giả định về một hành vi có thể được dự báo hoặc giải thích bởi các ý định để thực hiện hành vi đó. Điểm mới của nghiên cứu này chính là sự bổ sung của yếu tố “Nhận thức hành vi kiểm soát” và đây cũng là yếu tố có thể tác động gián tiếp đến. Trong lý thuyết này, ý định có thể bị tác động bởi 3 yếu tố sau: (1) Thái độ: Đánh giá tích cực hoặc tiêu cực của một cá nhân đối với kết quả nhận được từ việc thực hiện một hành vi nào đó. (2) Chuẩn chủ quan: Ảnh hưởng từ áp lực của xã hội, từ người thân quen, những người có khả năng tác động đến việc thực hiện hay không thực hiện một hành vi nào đó.

(3) Nhận thức kiểm soát hành vi: Cảm nhận mức độ dễ dàng hoặc khó khăn của cá nhân đối với việc thực hiện hành vi nào đó. 9 Thái độ Chuẩn chủ quan Ý định hành vi Thực hiện hành vi Nhận thức kiểm soát hành vi Hình 1. Mô hình hành vi có kế hoạch (TPB) (Nguồn: Ajzen, 1991) Theo tổng hợp của (Shalender & Sharma, 2020) về một số nghiên cứu đã sử dụng mô hình TPB để khám phá về những hành vi có trách nhiệm với môi trường của người mua như một bằng chứng khẳng định - TPB khá hiệu quả trong việc dự đoán các hành vi có ý thức về môi trường hoặc các ý định hành vi như “Nayum và Klockner (2014) đã sử dụng mô hình TPB để thiết lập mối quan hệ giữa lòng trung thành với thương hiệu, quy mô hộ gia đình và thu nhập với việc mua xe điện; Lia và cộng sự. (2015) kết nối mối quan tâm về môi trường với việc mua xe điện sử dụng mô hình TPB,…Liu et al.

(2018) đã thực hiện nghiên cứu để đánh giá hành vi xanh của người tiêu dùng sử dụng TPB, trong khi Li et al. Mô hình hành vi người tiêu dùng “Hộp đen” ý thức Các nhân tố kích thích của người mua Các phản ứng đáp lại Đặc điểm Quá trình ra của người mua Marketing Môi trường người mua quyết định mua ▪ Nhận thức vấn ▪ Lựa chọn sản phẩm  đề  ▪ Sản phẩm ▪ Kinh tế ▪ Văn hóa ▪ Lựa chọn nhãn hiệu ▪ Tìm kiếm thông ▪ Giá cả ▪ Công nghệ ▪ Xã hội ▪ Lựa chọn nơi mua tin ▪ Vị trí ▪ Pháp luật ▪ Cá nhân ▪ Định thời gian mua ▪ Đánh giá ▪ Chiêu thị ▪ Văn hóa ▪ Tâm lý ▪ Số lượng mua, tần ▪ Quyết định suất mua. ▪ Hành vi mua Hình 1. Mô hình hành vi người tiêu dùng (Nguồn: Philip Kotler, 2007) Tuy mô hình về hành vi mua của Kotler không đề cập cụ thể “ý định mua” trong quá trình ra quyết định mua nhưng khi xét tổng thể thì tác giả nhận thấy “ý định mua” vẫn thuộc nhóm “quá trình ra quyết định mua” bởi khi cá nhân có nhận thức về sự cần thiết về dịch vụ hoặc sản phẩm nào đó đủ lớn thì thường sẽ có xu hướng tự tìm kiếm thông tin và trong quá suy xét đánh giá có thể hình thành nên ý định mua để đưa ra quyết định tiến đến hành vi mua.

Vì thế, các nhân tố kích thích thuộc 2 nhóm marketing và môi trường cũng ảnh hưởng đến ý định tiêu dùng. Đó cũng là căn cứ để tác giả đề xuất các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua xe máy điện VinFast, đồng thời cũng là cơ sở tham khảo cho quá trình đưa ra giải pháp và đề xuất theo mục tiêu mà nghiên cứu hướng tới. Lý thuyết nghiên cứu mở rộng: Nghiên cứu sử dụng mô hình TPB mở rộng để thảo luận về các tác động ảnh hưởng đến việc áp dụng xe điện ở Ấn Độ. Trải qua quá trình dự đoán ý định chấp nhận của 326 khách hàng đối với việc mua xe điện, qua đó (Shalender & Sharma, 2020) cho thấy thái độ (attitude), chuẩn chủ quan (subjective norm), kiểm soát hành vi nhận thức (Perceived behavioral control), chuẩn mực đạo đức (moral norm) và mối quan tâm đến môi trường (environment concern) có mối quan hệ tích cực với ý định 11 chấp nhận của người mua.

Từ kết quả của nghiên cứu cũng cho thấy rằng, mô hình TPB mở rộng phù hợp trong việc làm sai lệch ý định chấp nhận của khách hàng đối với xe điện. Mô hình nghiên cứu “Sử dụng lý thuyết mở rộng về hành vi có kế hoạch (TPB) để dự đoán ý định sử dụng xe điện ở Ấn Độ ” (Nguồn: Shalender & Sharma, 2020) 1. Các giả thuyết nghiên cứu 1. Thái độ - Mối quan hệ giữa chất lượng sản phẩm và ý định mua xe máy điện VinFast Thái độ là ý kiến, sự đánh giá (có thể theo hướng tích cực hoặc tiêu cực) của một cá nhân đối với kết quả nhận được từ việc thực hiện một hành vi nào đó (Ajzen, 1991) và đây cũng là một trong những yếu tố thuộc nhóm tâm lý cá nhân có tác động mạnh đến ý định mua xe điện nói chung (Ye và cộng sự, 2021) và xe máy điện VinFast nói riêng (Thảo và Linh, 2021).

Ngoài ra, thái độ còn ảnh hưởng tích cực đến hành vi tiêu dùng xanh ở nhiều nền văn hóa đa dạng khác nhau (Châu Á, Châu Mỹ, 12 Châu Âu,.), từ sản phẩm xanh (Yadav và Pathak, 2016) đến xe điện (Huang và Ge, 2019). Khi người tiêu dùng tin rằng xe điện có lợi hơn ở cấp độ cá nhân, môi trường hay quốc gia, hoặc họ tin rằng việc sử dụng xe điện đơn giản, tiện lợi hơn thì sẽ thể hiện thái độ tích cực hướng đến việc mua xe điện (Tu và Yang, 2019). Liên hệ thực trạng, khi giá xăng tăng cao ở Việt Nam, sau nhiều lần giá xăng chạm ngưỡng 30.000 đồng/lít, người tiêu dùng chuyển hẳn sang dùng xe máy điện (Theo Tuổi Trẻ). 9Tuy nhiên, theo khảo sát mới nhất về người tiêu dùng ô tô toàn cầu của (Deloitte, 2022) 10cho thấy 64% số người Việt được hỏi đều chọn lý do mua xe điện là vì chi phí nhiên liệu thấp xăng.

Tuy nhiên, nếu tiền điện bằng giá xăng thì người Việt chiếm tỷ lệ cao nhất với 71% chọn cân nhắc lại việc mua xe máy điện. Ngoài ra, tuy hệ sinh thái trạm sạc quy mô lớn đang được VinFast triển khai thực hiện cùng sự hợp tác với các trạm xăng Petro, mối lo ngại về lượng pin không đủ đáp ứng cho quãng đường di chuyển cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến thái độ người tiêu dùng. Vì nhiều lí do có thể tác động cách nhìn nhận của người tiêu dùng theo 2 chiều hướng nên đây sẽ là yếu tố được lựa chọn để đặt cho giả thuyết đầu tiên. H1: Thái độ có ảnh hưởng tích cực (+) đến ý định mua xe máy điện VinFast.

Chuẩn chủ quan - Mối quan hệ giữa chuẩn chủ quan và ý định mua xe máy điện VinFast Chuẩn chủ quan là yếu tố cho thấy sự ảnh hưởng từ áp lực của xã hội, từ người thân quen, những người có khả năng tác động đến việc thực hiện hay không thực hiện một hành vi nào đó (Ajzen, 1991). Trong nghiên cứu của (Chen & Chao, 2010) đã đưa ra mức độ tác động từ ba nhóm đối tượng chính là người quan trọng đối với người thực hiện khảo sát, từ cộng đồng mạng xã hội, các chính sách chính quyền. Đề xuất từ (Thảo & Linh, 2021) gồm người nổi tiếng, người truyền cảm hứng, thần tượng là những đối tượng có sức ảnh hưởng lên ý định mua xe máy điện VinFast.