CHƯƠNG 1 Trong chương này tác giả đã giới thiệu khái quát về đề tài nghiên cứu, trong đó trình bày về tính cấp thiết của đề tài, tình hình nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, đóng góp của đề tài và bố cục của đề tài. Những định hướng nêu trên là cơ sở để tác giả trình bày đề tài nghiên cứu vào những chương sau. Ở chương tiếp theo thì tác giả đi sâu hơn về các cơ sở lý thuyết của những tác nhân làm ảnh hưởng đến tăng trưởng tiền gửi của ngân hàng cùng với một số các nghiên cứu có liên quan đã được công bố trước đó. 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 2.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TĂNG TRƯỞNG TIỀN GỬI VÀ CÁC KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN 2. Khái niệm về ngân hàng thương mại Ở giai đoạn đầu của thập niên 2000, nhà nước đã có chủ trương cổ phần hóa các ngân hàng thương mại nhà nước nhằm đưa lĩnh vực ngân hàng- tài chính Việt Nam phát triển ngang hàng với các nước trong khu vực. Theo thời báo của bộ Tài Chính ngày 8-9-2004 thì Việt Nam phát triển nền kinh tế thị trường theo xu hướng toàn cầu hóa, do đó dứt khoát phải phát triển mạnh các công ty cổ phần và hệ thống ngân hàng thương mại Nhà nước cũng không nằm ngoài xu hướng chung đó. Việc cổ phần hóa ngân hàng thương mại Nhà nước là xu hướng tất yếu và đang xảy ra phổ biến toàn cầu.
Và ngân hàng TMCP đầu tiên Hàng Hải Việt Nam là ngân hàng TMCP đầu tiên được cấp giấy phép tại Việt Nam, đánh dấu thời kỳ mở cửa và lớn mạnh của nền kinh tế Việt Nam. Theo khoản 3 trong điều 4 của luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 thì ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được cho phép tiến hành tất cả các hoạt động ngân hàng và nhiều hoạt động kinh doanh khác theo quy định với mục đích sinh lợi. Còn ngân hàng thương mại cổ phần được định nghĩa là ngân hàng thương mại được thành lập, tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần theo khoản 3 điều 2 Thông tư 40/2011/TT-NHNH. Ngân hàng TMCP là loại hình ngân hàng phổ biến nhất hiện nay, với 3 nghiệp vụ chủ yếu là nhân tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.
Tóm lại ngân hàng thương mại dù ở quốc gia nào nói cũng đều là nhóm trung gian tài chính lớn nhất, cũng là trung gian tài chính mà các chủ thể kinh tế giao dịch thường xuyên nhất. Khái niệm về tiền gửi ngân hàng Theo bài viết của tác giả Thanh Hằng (2018) thì tiền gửi ngân hàng được định nghĩa là số tiền được cá nhân hay tổ chức gửi trong các tài khoản ở ngân hàng và bản thân tiền gửi có thể được xem là là một khoản nợ của ngân hàng đối 7 với người gửi tiền. Và đối với các ngân hàng tiền gửi thì có thể được xem như là nguồn vốn chủ yếu, là một nguồn tài nguyên khổng lồ và quan trọng nhất trong ngân hàng. Nó đóng vai trò trong việc duy trì và phát triển các hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Chính vì thế mà các ngân hàng thương mại thường thông qua việc huy động vốn từ các cá nhân, tổ chức để có được lượng tiền gửi to lớn góp phần duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Và theo luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 thì nhận tiền gửi là việc nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và nhiều hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi đối người gửi tiền theo thỏa thuận. Các loại tiền gửi ngân hàng Theo thông tư 48/2018/TT-NHNN thì tiền gửi tiết kiệm là khoản tiền được người gửi tiền gửi tại tổ chức tín dụng theo nguyên tắc được hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi theo thỏa thuận với tổ chức tín dụng. Tài khoản tiết kiệm là một công cụ tài chính phổ biến mà nhiều người sử dụng để tiết kiệm và tạo ra thu nhập từ lãi suất.
Theo thông tư 49/2018/TT-NHNN thì tiền gửi có kỳ hạn là khoản tiền của khách hàng gửi tại tổ chức tín dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận giữa khách hàng và tổ chức tín dụng với nguyên tắc hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho khách hàng. Gửi tiết kiệm có kỳ hạn là một trong những hình thức gửi tiền phổ biến nhất hiện nay. Khi gửi tiết kiệm có kỳ hạn, khách hàng chỉ có thể nhận tiền gốc và tiền lãi trong trường hợp kỳ hạn đã kết thúc. Nếu rút toàn bộ hoặc một phần số tiền trước kỳ hạn thì mức lãi suất được tính theo hình thức gửi tiết kiệm không kỳ hạn.
Theo quy định tại khoản 8 Điều 6 quy chế về tiền gửi tiết kiệm do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành kèm theo quyết định 1160/2004/QĐ-NHNN thì tiền gửi không kỳ hạn là tiền gửi tiết kiệm mà người gửi tiền có thể rút tiền theo yêu cầu mà không cần báo trước vào bất kỳ ngày làm việc nào của tổ chức nhận tiền gửi tiết kiệm. Điều này có nghĩa là có thể nạp và rút tiền từ tài khoản bất kỳ lúc nào mà 8 không phải chịu bất kỳ chi phí hoặc phạt nào. Tài khoản tiền gửi không kỳ hạn không yêu cầu mức tối thiểu cho số tiền gửi ban đầu. Tuy nhiên, lãi suất thường thấp hơn so với các tài khoản có kỳ hạn và có thể biến động theo thời gian.
Vai trò của tiền gửi ngân hàng Đối với người gửi tiền: • Khoản tiền gửi chính là tài sản của khách hàng. Việc gửi tiền vào ngân hàng là để bảo vệ tài sản của chính bạn. Để đảm bảo rằng các khoản tiền gửi vào luôn được an toàn, ngân hàng sẽ thực hiện các chính sách và biện pháp bảo mật nghiêm ngặt. Nhờ đó, người gửi tiền tránh được rủi ro không đáng có như mất trộm tiền mặt.
• Gửi tiền vào ngân hàng mang lại tiền lãi cho người gửi tiền. Người gửi tiền sẽ nhận được tiền lãi dựa trên chính sách lãi suất tiền gửi của từng ngân hàng, tiền lãi cao hay thấp sẽ phụ thuộc vào số tiền bạn gửi, loại hình tiền gửi bạn chọn và mức lãi suất áp dụng. • Tiền gửi hỗ trợ các giao dịch tài chính của khách hàng được thể hiện dễ dàng và nhanh chóng hơn thông qua các loại hình thanh toán trực tuyến. Đối với ngân hàng: • Tiền gửi là một trong những nguồn vốn quan trọng và đáng tin cậy nhất của các ngân hàng thương mại.
Tiền gửi của khách hàng giúp ngân hàng tăng cường khả năng cho vay và thu hút nhiều khách hàng hơn. Ngân hàng tạo ra lợi nhuận bằng cách cho vay tiền gửi của khách hàng và thu lãi suất. • Tiền gửi giúp ngân hàng quản lý rủi ro và bảo vệ tiền của khách hàng. Nhờ tiền gửi của khách hàng, ngân hàng thương mại cũng cung cấp các dịch vụ tài chính như tiết kiệm, chuyển khoản và thanh toán.
Tổng quan về tăng trưởng tiền gửi 2. Khái niệm tăng trưởng tiền gửi Theo Greater Bay Bank thì tăng trưởng tiền gửi có nghĩa là mức tăng trung bình hàng năm của tổng tiền gửi trong ngân hàng. Ngoài ra thì theo Banke & Yitayaw (2022) tăng trưởng tiền gửi là tốc độ tăng trưởng hàng năm về tiền gửi của ngân hàng. Bài nghiên cứu của Banke & Yitayaw (2022) đã nêu lên là việc huy động tiền gửi là nguồn vốn lưu động quan trọng đối với các ngân hàng và có tầm quan trọng tối cao đối với ngành ngân hàng vì quy mô tiền gửi được huy động đóng vai trò quan trọng trong sự thành công của ngân hàng.
Tăng trưởng tiền gửi cho thấy sự gia tăng về số lượng và giá trị tiền gửi mà khách hàng đã gửi tiền vào trong ngân hàng. Qua đó cho thấy tăng trưởng tiền gửi là chỉ số quan trọng đối với ngân hàng bởi vì nó giúp phản ánh ngân hàng đang hoạt động như thế nào, có được nhiều người có quan tâm và gửi tiền vào hay không. Bên cạnh đó thì mức tăng trưởng tiền gửi còn ảnh hưởng đến các hoạt động cho vay, cũng như các hoạt động kinh doanh, đầu tư khác của ngân hàng. Phương pháp đo lường tăng trưởng tiền gửi Tiền gửi là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc duy trì và phát triển ngân hàng.
Chính vì vậy mà tăng trưởng tiền gửi là một trong những mục tiêu chính mà ngân hàng luôn quan tâm trong các hoạt động kinh doanh của mình. Dựa vào các bài nghiên cứu trước đó của Vũ Thị Phương Thảo (2021), Nguyễn Chí Đức và các cộng sự (2021), Islam và các cộng sự (2019) thì tăng trưởng tiền gửi được đo lường như sau: Tỷ lệ tăng trưởng tiền gửi 𝑇𝑖ề𝑛 𝑔ử𝑖 𝑘ℎá𝑐ℎ ℎà𝑛𝑔𝑡 −𝑇𝑖ề𝑛 𝑔ử𝑖 𝑘ℎá𝑐ℎ ℎà𝑛𝑔𝑡−1 = 𝑇𝑖ề𝑛 𝑔ử𝑖 𝑘ℎá𝑐ℎ ℎà𝑛𝑔𝑡−1 Trong đó thì: t: là thời gian của năm hiện tại t-1 là thời gian của năm trước đó 10 Trong nghiên cứu, tổng số tiền gửi của khách hàng trong năm hiện tại trừ đi tổng số tiền gửi của khách hàng trong năm trước đó, tất cả trên tổng tiền gửi của khách hàng trong năm trước đó, cho thấy mức độ tăng trưởng tiền gửi của khách hàng. Công thức này tính toán tổng số tiền gửi của ngân hàng hiện tại, tương ứng với bao nhiêu phần trăm tổng số tiền gửi của ngân hàng trong năm trước đó. Đồng thời, tỷ lệ tiền gửi tăng lên có thể cho thấy ngân hàng nhận được thêm tiền gửi từ khách và điều này có thể cho thấy sức khỏe tài chính ổn định của ngân hàng.
Qua đó giúp ngân hàng đưa ra các chính sách sử dụng vốn hiệu quả. Các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng tiền gửi 2. Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) Theo Kohlscheen và các cộng sự (2018) thì tỷ suất lợi nhuận trên TTS (ROA) là thước đo đơn giản nhất về khả năng sinh lời của ngân hàng, nó phản ánh khả năng của ngân hàng trong việc tạo ra lợi nhuận từ các chức năng quản lý tài sản của mình. Chỉ số ROA cho biết cứ một trăm đồng tài sản mà ngân hàng hiện có thì bao nhiêu đồng lợi nhuận được mang lại.
Chỉ số ROA càng cao cho thấy ngân hàng càng kiếm được nhiều lợi nhuận từ số tài sản hiện có. Vì vậy, nó thường được sử dụng làm tỷ số chính để đánh giá khả năng sinh lời của ngân hàng trong các tài liệu.