Khóa luận tốt nghiệp tài chính ngân hàng các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng tại thành phố hà nội

Khóa luận phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh tại Hà Nội, góp phần nâng cao nhận thức về tài chính bền vững.

• Tác giả: Vũ Dao Thảo Anh
• Người hướng dẫn: Th.S. Cù Nguyễn Hà Trang
• Trường học: Đại học Kinh Tế - ĐHQG HN
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Sử Dụng Sản Phẩm Ngân Hàng Xanh Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG XANH
• 1.1. Khái niệm về ngân hàng xanh
• 1.2. Đặc điểm của ngân hàng xanh
• 1.3. Các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng ngân hàng xanh
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp xử lý, lấy mẫu, và thu thập dữ liệu
• 2.3.1. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 2.3.2. Kích thước mẫu
• 2.3.3. Phương pháp lấy mẫu
• 2.3.4. Nguồn dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vẽ mô hình đo lường
• 3.2. Kiểm định độ tin cậy
• 3.3. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Tính thân thiện với môi trường
• 4.2. Trải nghiệm sản phẩm xanh
• 4.3. Hấp dẫn xã hội
• 4.4. Hạn chế nghiên cứu và Hướng phát triển tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến ngân hàng xanh tại Hà Nội

Ngân hàng xanh đang trở thành một xu hướng quan trọng trong ngành tài chính tại Hà Nội. Sự phát triển của các sản phẩm ngân hàng xanh không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh là rất cần thiết. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính tác động đến quyết định của khách hàng trong việc sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh.

1.1. Khái niệm ngân hàng xanh và sự phát triển của nó

Ngân hàng xanh, hay còn gọi là green bank, là mô hình ngân hàng tập trung vào việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường. Sự phát triển của ngân hàng xanh tại Hà Nội đang diễn ra mạnh mẽ, với nhiều ngân hàng thương mại đã triển khai các sản phẩm xanh nhằm thu hút khách hàng.

1.2. Tình hình nhận thức của người tiêu dùng về ngân hàng xanh

Mặc dù ngân hàng xanh mang lại nhiều lợi ích, nhưng nhận thức của người tiêu dùng tại Hà Nội về sản phẩm này vẫn còn hạn chế. Nhiều khách hàng chưa hiểu rõ về lợi ích của ngân hàng xanh, dẫn đến việc quyết định sử dụng sản phẩm này chưa cao.

II. Các thách thức trong việc sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh tại Hà Nội

Mặc dù ngân hàng xanh có nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc khuyến khích người tiêu dùng sử dụng sản phẩm này. Các thách thức này bao gồm sự thiếu hiểu biết, chi phí cao và các rào cản về công nghệ.

2.1. Thiếu hiểu biết về sản phẩm ngân hàng xanh

Nhiều người tiêu dùng vẫn chưa nắm rõ thông tin về các sản phẩm ngân hàng xanh, dẫn đến việc họ không dám thử nghiệm. Việc nâng cao nhận thức về ngân hàng xanh là rất cần thiết để thúc đẩy quyết định sử dụng.

2.2. Chi phí và rào cản công nghệ

Chi phí đầu tư ban đầu cho các sản phẩm ngân hàng xanh có thể cao hơn so với các sản phẩm truyền thống. Bên cạnh đó, một số khách hàng có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ mới, làm giảm khả năng sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng ngân hàng xanh

Để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh, nghiên cứu này sẽ áp dụng các phương pháp khảo sát và phân tích dữ liệu. Các yếu tố như nhận thức, thái độ và hành vi của người tiêu dùng sẽ được xem xét.

3.1. Phương pháp khảo sát và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sẽ tiến hành khảo sát trực tiếp với khách hàng tại các ngân hàng thương mại ở Hà Nội. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả dự kiến

Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng và quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh. Kết quả dự kiến sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về hành vi của người tiêu dùng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của ngân hàng xanh tại Hà Nội

Ngân hàng xanh không chỉ mang lại lợi ích cho môi trường mà còn tạo ra giá trị kinh tế cho người tiêu dùng. Việc áp dụng các sản phẩm ngân hàng xanh có thể giúp giảm thiểu ô nhiễm và thúc đẩy phát triển bền vững.

4.1. Lợi ích kinh tế từ sản phẩm ngân hàng xanh

Sản phẩm ngân hàng xanh giúp giảm chi phí năng lượng cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Điều này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

4.2. Tác động tích cực đến môi trường

Ngân hàng xanh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Việc sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngân hàng xanh tại Hà Nội

Ngân hàng xanh có tiềm năng lớn trong việc phát triển bền vững tại Hà Nội. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự nỗ lực từ cả ngân hàng và người tiêu dùng trong việc nâng cao nhận thức và khuyến khích sử dụng sản phẩm xanh.

5.1. Tương lai của ngân hàng xanh tại Việt Nam

Với sự gia tăng nhận thức về bảo vệ môi trường, ngân hàng xanh sẽ ngày càng trở nên phổ biến. Các ngân hàng cần tiếp tục phát triển các sản phẩm xanh để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

5.2. Giải pháp thúc đẩy sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh

Các ngân hàng cần triển khai các chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về lợi ích của ngân hàng xanh. Đồng thời, cần cải thiện công nghệ và giảm chi phí để khuyến khích người tiêu dùng sử dụng sản phẩm này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và chuyển đổi số của ngành tài chính, các ngân hàng thương mại không ngừng đổi mới mô hình kinh doanh và cập nhật dịch vụ công nghệ nhằm tiếp cận khách hàng và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Ngân hàng xanh (green banking) đã trở thành định hướng phát triển phổ biến trên toàn cầu thông qua các sản phẩm như dịch vụ ngân hàng điện tử (Internet banking, Mobile banking, Phone banking), thanh toán không dùng tiền mặt và các chính sách tín dụng xanh cấp vốn ưu đãi gắn với thẩm định rủi ro môi trường - xã hội.

Tại Việt Nam, nhận thức và mức độ quan tâm của người dân đối với sản phẩm ngân hàng xanh vẫn còn hạn chế (Hà Nam Khánh Giao, 2020). Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2021, có 19/35 ngân hàng xây dựng chiến lược quản lý rủi ro môi trường và xã hội; 19/35 ngân hàng tích hợp đánh giá rủi ro môi trường vào quy trình cấp tín dụng; 10/35 ngân hàng phát triển các gói tín dụng xanh trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi. Chiếu theo khung 5 cấp độ phát triển ngân hàng xanh của Kaeufer (2010), hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện ở cấp độ 3 (Hoạt động kinh doanh có hệ thống) và cần nhiều nỗ lực để tiến lên cấp độ 4 (Sáng kiến cho hệ sinh thái chiến lược) và cấp độ 5 (Sáng kiến cho hệ sinh thái chủ động). Việc thúc đẩy quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng tại đô thị lớn như Hà Nội là yêu cầu thực tiễn cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng tại thành phố Hà Nội.
2. Xác định mức độ tác động của từng yếu tố đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng tại thành phố Hà Nội.
3. Đề xuất các giải pháp giúp các ngân hàng thương mại thúc đẩy quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng tại thành phố Hà Nội.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Các yếu tố nào có ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của các khách hàng tại thành phố Hà Nội?
2. Mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của các khách hàng tại thành phố Hà Nội như thế nào?
3. Bằng cách nào để các ngân hàng thương mại có thể thúc đẩy được quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của các khách hàng tại thành phố Hà Nội?

Đối tượng và khách thể nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các sản phẩm ngân hàng xanh của ngân hàng thương mại.
• Khách thể nghiên cứu: Khách hàng của các ngân hàng thương mại tại thành phố Hà Nội đã từng sử dụng qua các sản phẩm ngân hàng xanh.

Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi nội dung: Các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thành phố Hà Nội, Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2019 – 2023; dữ liệu sơ cấp thu thập từ ngày 15/03/2023 đến ngày 05/05/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Khóa luận tổng hợp các định nghĩa về ngân hàng xanh từ góc độ hoạt động trực tiếp giảm thiểu tác động môi trường nội bộ và gián tiếp thông qua tài trợ các dự án thân thiện môi trường (Foster và cộng sự, 2020; Lymperopoulos và cộng sự, 2012; Goddy và cộng sự, 2020). Các sản phẩm ngân hàng xanh được phân loại theo Ransom và cộng sự (2005), bao gồm: dịch vụ ngân hàng trực tuyến, tài khoản kiểm tra xanh, các khoản vay xanh và thẻ xanh. Nghiên cứu cũng dẫn chiếu cơ sở pháp lý tại Điều 154 Nghị định 08/2022/NĐ-CP về tiêu chí cấp tín dụng xanh và phát hành trái phiếu xanh.

Kế thừa mô hình nghiên cứu từ các công trình của Hà Minh Trí (2021), Raj và cộng sự (2019), Ellahi và cộng sự (2021), tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu gồm 5 biến độc lập tác động đến 1 biến phụ thuộc:

• Biến độc lập: (1) Thúc đẩy trách nhiệm với môi trường (TD), (2) Yếu tố kinh tế (KT), (3) Trải nghiệm sản phẩm xanh (TN), (4) Tính thân thiện với môi trường (TT), (5) Hấp dẫn xã hội (HD).
• Biến phụ thuộc: Quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh (QD).

Mã hóa biến	Tên khái niệm	Số biến quan sát	Nguồn kế thừa
TD	Thúc đẩy trách nhiệm với môi trường	4 (TD1 – TD4)	Zahid và cộng sự (2018), Gadenne và cộng sự (2011), Lee (2008)
KT	Yếu tố kinh tế	4 (KT1 – KT4)	Raj và cộng sự (2019), Huân (2022), Thu và cộng sự (2022)
TN	Trải nghiệm sản phẩm xanh	5 (TN1 – TN5)	Laroche & Bergeron (2011), Zahid và cộng sự (2018), Hà Minh Trí (2021)
TT	Tính thân thiện với môi trường	4 (TT1 – TT4)	Papadopoulos (2010), Kumar & Ghodeswar (2015), Khanh và cộng sự (2021)
HD	Hấp dẫn xã hội	3 (HD1 – HD3)	Bearden & Rose (1990), Tính (2020), Ellahi và cộng sự (2021)
QD	Quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh	4 (QD1 – QD4)	Tổng hợp thang đo nghiên cứu của tác giả (2023)

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc đóng theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý).
• Phương pháp lấy mẫu: Lấy mẫu phi xác suất theo kỹ thuật lấy mẫu thuận tiện. Bảng hỏi được phân phát qua biểu mẫu Google Form trực tuyến kết hợp khảo sát trực tiếp.
• Quy mô mẫu: Tổng số phiếu thu về là 287 phiếu. Sau khi sàng lọc và loại trừ các phiếu không hợp lệ (người chưa từng sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh hoặc không cư trú tại Hà Nội), quy mô mẫu chính thức đạt 246 mẫu hợp lệ.
• Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS để thống kê mô tả mẫu và phần mềm SmartPLS để thực hiện phân tích mô hình phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM), thực hiện kiểm định Bootstrap với 1.000 mẫu lặp lại.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG XANH

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân hàng xanh, làm rõ các tác động hai chiều của mô hình này đối với hoạt động ngân hàng thương mại. Về mặt tích cực, ngân hàng xanh giúp tiết kiệm chi phí năng lượng, giảm thủ tục giấy tờ, hạ lãi suất cho vay, tạo việc làm chuyên môn cao và nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường (Rekha Rai và cộng sự, 2019; Ellahi và cộng sự, 2021; Ahuja, 2015). Nghiên cứu trích dẫn trường hợp thực tế tại Ngân hàng Mizuho (Nhật Bản) do Biswas (2021) phân tích, chứng minh việc tài trợ cho các dự án điện mặt trời, năng lượng tái tạo tại Ấn Độ, Qatar, Bangladesh giúp mở rộng quy mô kinh doanh và gia tăng lợi nhuận.

Về mặt tiêu cực và rủi ro, chương này tổng thuật quan điểm của Julia & Kassim (2020) về việc sàng lọc tiêu chuẩn xanh làm giới hạn tệp khách hàng tiềm năng; Park & Kim (2020) về gánh nặng chi phí đầu tư công nghệ và đào tạo nhân lực đối với ngân hàng quy mô nhỏ; và Sun và cộng sự (2020) về rủi ro danh tiếng nếu ngân hàng vô tình tài trợ cho các dự án gây tổn hại sinh thái. Đồng thời, tác giả tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trong nước và quốc tế về các yếu tố tác động đến hành vi sử dụng dịch vụ ngân hàng xanh (Raj và cộng sự, 2019; Ellahi và cộng sự, 2021; Hà Minh Trí, 2021).

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 2 trình bày quy trình nghiên cứu 6 bước: (1) Xác định vấn đề và mục tiêu nghiên cứu; (2) Xây dựng dàn bài nghiên cứu sơ bộ; (3) Xây dựng cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu; (4) Xây dựng thang đo và thực hiện khảo sát, thu thập dữ liệu; (5) Xử lý và phân tích dữ liệu; (6) Đưa ra kết quả nghiên cứu và đề xuất khuyến nghị. Tác giả thiết lập 5 giả thuyết nghiên cứu tương ứng ($H_1$ đến $H_5$) kiểm định tác động thuận chiều của 5 yếu tố độc lập lên quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh.

Chương này giải thích chi tiết việc lựa chọn phương pháp PLS-SEM trên SmartPLS do tính ưu việt trong việc xử lý mô hình phức hợp và tính toán sai số đo lường với cỡ mẫu yêu cầu tối thiểu khoảng 200 mẫu (Hulland và cộng sự, 1996). Hệ thống thang đo gồm 24 biến quan sát được mã hóa cụ thể, phục vụ việc đánh giá mô hình đo lường và mô hình cấu trúc.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 3 công bố kết quả phân tích thống kê mô tả từ 246 mẫu hợp lệ và quy trình kiểm định mô hình đo lường, mô hình cấu trúc qua SmartPLS:

Đặc điểm mẫu nghiên cứu chính thức (N = 246):

• Giới tính: Nam chiếm 50,2% (125 người), Nữ chiếm 49,8% (tỷ lệ cân bằng).
• Độ tuổi: Nhóm 18 – 25 tuổi chiếm đa số với 89,0% (219 người); nhóm trên 35 tuổi chiếm 6,9% (17 người); nhóm 25 – 35 tuổi chiếm 4,1% (10 người).
• Trình độ học vấn: Trình độ Đại học chiếm 83,8% (205 người); Trung học phổ thông chiếm 6,5% (16 người).
• Thu nhập trung bình hàng tháng: Dưới 5 triệu đồng chiếm 44,7%; từ 10 – 15 triệu đồng chiếm 16,3% (40 người); từ 5 – 10 triệu đồng chiếm 14,4% (36 người).

Đánh giá mô hình đo lường:

• Hệ số tải ngoài (Outer loading): Toàn bộ các biến quan sát đều đạt giá trị $\ge 0,708$ (tiêu biểu như HD1 đạt 0,883), chứng minh các biến quan sát giải thích trên 50% phương sai của biến tiềm ẩn (Hair và cộng sự, 2016).
• Độ tin cậy thang đo và tính hội tụ: Chỉ số độ tin cậy tổng hợp (Composite Reliability - CR) của tất cả các biến đều vượt ngưỡng 0,7 (Chin, 1998; Hair và cộng sự, 2010). Phương sai trung bình được trích (Average Variance Extracted - AVE) của toàn bộ các cấu trúc đều lớn hơn 0,5 (Hock & Ringle, 2010), ví dụ biến HD có AVE đạt 0,632.
• Giá trị phân biệt (Discriminant Validity): Thỏa mãn đồng thời hai tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn Fornell & Larcker (1981) với căn bậc hai AVE của từng biến tiềm ẩn lớn hơn các hệ số tương quan liên cấu trúc (căn bậc hai AVE của HD là 0,795); và chỉ số Heterotrait-Monotrait Ratio (HTMT) giữa các cặp biến đều nhỏ hơn 1 (Garson, 2016), ví dụ cặp HD - KT đạt 0,567.
• Đa cộng tuyến và mức độ giải thích: Hệ số phóng đại phương sai Outer VIF của tất cả các biến quan sát đều dưới 3 (thậm chí dưới 2, như HD đối với QD là 1,548), loại trừ hiện tượng đa cộng tuyến (Hair và cộng sự, 2019). Hệ số xác định $R^2$ hiệu chỉnh của mô hình đạt 0,671, cho thấy 5 biến độc lập giải thích được 67,1% sự biến thiên của biến quyết định sử dụng (QD).

CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Chương 4 thảo luận kết quả kiểm định giả thuyết cấu trúc từ mẫu Bootstrap 1.000, so sánh phát hiện nghiên cứu với các công trình đi trước, đồng thời đề xuất giải pháp quản trị cho các ngân hàng thương mại tại Hà Nội. Tác giả chỉ ra sự khác biệt giữa bối cảnh Việt Nam và các thị trường phát triển trong việc hình thành động lực tiêu dùng xanh.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả kiểm định mô hình giả thuyết

Kết quả phân tích mô hình phương trình cấu trúc PLS-SEM trên mẫu Bootstrap 1.000 xác định mức độ tác động và tính có ý nghĩa thống kê của các biến:

Giả thuyết	Mối quan hệ tác động	Hệ số tác động gốc (Original Sample - $\beta$)	Giá trị P-value	Mức độ tác động (Thứ hạng)	Kết luận kiểm định
$H_1$	Trách nhiệm môi trường (TD) $\rightarrow$ Quyết định sử dụng (QD)	-0,024	> 0,05 (bảng ghi -0,768)	-	Bị loại bỏ (Không có ý nghĩa)
$H_2$	Yếu tố kinh tế (KT) $\rightarrow$ Quyết định sử dụng (QD)	-	0,546	-	Bị loại bỏ (Không có ý nghĩa)
$H_3$	Trải nghiệm sản phẩm xanh (TN) $\rightarrow$ Quyết định sử dụng (QD)	0,331	0,000	Hạng 2	Chấp nhận (Tác động thuận chiều)
$H_4$	Tính thân thiện môi trường (TT) $\rightarrow$ Quyết định sử dụng (QD)	Dương lớn nhất	0,000	Hạng 1	Chấp nhận (Tác động mạnh nhất)
$H_5$	Hấp dẫn xã hội (HD) $\rightarrow$ Quyết định sử dụng (QD)	Dương	0,024	Hạng 3	Chấp nhận (Tác động thuận chiều)

Ba biến có tác động thuận chiều, có ý nghĩa thống kê lên Quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh (sắp xếp theo mức độ tác động giảm dần):

1. Tính thân thiện với môi trường (TT): Tác động mạnh nhất (Hạng 1, P-value = 0,000).
2. Trải nghiệm sản phẩm xanh (TN): Tác động mạnh thứ hai (Hạng 2, $\beta = 0,331$, P-value = 0,000).
3. Hấp dẫn xã hội (HD): Tác động có ý nghĩa (Hạng 3, P-value = 0,024).

Hai biến Thúc đẩy trách nhiệm với môi trường ($H_1$) và Yếu tố kinh tế ($H_2$) không có tác động đáng kể về mặt thống kê đối với nhóm khách hàng khảo sát tại Hà Nội ($P > 0,05$).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất là Tính thân thiện với môi trường (TT), tác giả đề xuất các giải pháp trọng tâm cho ngân hàng thương mại:

• Đa dạng hóa danh mục sản phẩm ngân hàng xanh gắn liền với các tiêu chí bảo vệ môi trường rõ ràng.
• Đẩy mạnh truyền thông minh bạch về đóng góp môi trường cụ thể khi khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng xanh so với dịch vụ truyền thống.
• Tư vấn, khuyến khích khách hàng dịch chuyển từ các giao dịch giấy tờ truyền thống gây hao hụt tài nguyên sang các nền tảng trực tuyến.
• Thực hiện chuẩn hóa vận hành chi nhánh theo hướng xanh hóa: tiết kiệm năng lượng, tái chế vật dụng và số hóa toàn diện quy trình làm việc nội bộ.

Đóng góp học thuật và thực tiễn

• Về mặt học thuật: Khóa luận kiểm chứng mô hình hành vi tiêu dùng xanh trong lĩnh vực ngân hàng tại thị trường đang phát triển như Việt Nam. Kết quả chỉ ra sự khác biệt so với các nghiên cứu quốc tế (Zahid và cộng sự, 2018; Gadenne và cộng sự, 2011) khi hai yếu tố kinh tế và trách nhiệm môi trường không phát huy vai trò chủ đạo, trong khi tính thân thiện môi trường lại là yếu tố nhận diện tiên quyết thúc đẩy hành vi sử dụng của người tiêu dùng trong nước.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bộ tham số định lượng cụ thể giúp các ngân hàng thương mại tại Hà Nội phân bổ nguồn lực marketing và phát triển sản phẩm tập trung vào tính thân thiện sinh thái và trải nghiệm tiện ích số.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế dựa trên phạm vi và phương pháp triển khai:

• Phạm vi không gian: Mẫu khảo sát chỉ giới hạn trên địa bàn thành phố Hà Nội, chưa phản ánh đầy đủ hành vi tiêu dùng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng tại các vùng đô thị khác hoặc trên phạm vi toàn quốc.
• Quy mô và cơ cấu mẫu: Mẫu hợp lệ dừng lại ở 246 quan sát, thu thập bằng phương pháp phi xác suất (lấy mẫu thuận tiện). Cơ cấu mẫu có sự tập trung cao vào nhóm người trẻ tuổi từ 18 đến 25 tuổi (89%) và sinh viên/người có thu nhập dưới 5 triệu đồng (44,7%), do đó tính đại diện cho toàn bộ tổng thể khách hàng ngân hàng còn hạn chế.
• Thời gian thu thập dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp được lấy theo phương pháp cắt ngang trong khoảng thời gian ngắn (từ 15/03/2023 đến 05/05/2023), chưa đo lường được sự thay đổi trong hành vi khách hàng theo thời gian dài.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô mẫu, thực hiện lấy mẫu xác suất phân tầng trên nhiều tỉnh thành và đánh giá thêm các biến trung gian hoặc biến điều tiết trong mô hình hành vi tiêu dùng xanh.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn đối với:

• Sinh viên và học viên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh, Kinh tế Môi trường: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo về quy trình xây dựng thang đo, thiết kế bảng hỏi Likert và thực hành phân tích mô hình PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS (đánh giá Outer loading, Cronbach's Alpha, CR, AVE, Fornell-Larcker, HTMT, VIF, Bootstrap).
• Cán bộ quản lý sản phẩm và chiến lược tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo bảng xếp hạng mức độ tác động của các yếu tố để thiết kế các chiến dịch truyền thông sản phẩm xanh, tập trung vào nâng cao trải nghiệm trực tuyến và minh bạch hóa tính thân thiện môi trường của dịch vụ tài chính.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu bao nhiêu và đặc điểm nhân khẩu học chính của mẫu khảo sát là gì?
Nghiên cứu thu về 287 phiếu và lọc được 246 phiếu khảo sát hợp lệ từ khách hàng tại Hà Nội. Trong đó, tỷ lệ giới tính cân bằng (50,2% Nam, 49,8% Nữ); 89,0% thuộc độ tuổi 18 – 25; 83,8% có trình độ Đại học trở lên; và 44,7% có mức thu nhập trung bình hàng tháng dưới 5 triệu đồng.

2. Những giả thuyết nghiên cứu nào được chấp nhận và bị bác bỏ trong mô hình?
Có 3 giả thuyết được chấp nhận gồm: $H_3$ (Trải nghiệm sản phẩm xanh tác động thuận chiều, P = 0,000), $H_4$ (Tính thân thiện với môi trường tác động thuận chiều, P = 0,000), $H_5$ (Hấp dẫn xã hội tác động thuận chiều, P = 0,024). Hai giả thuyết bị bác bỏ do không đạt ý nghĩa thống kê ($P > 0,05$) là $H_1$ (Thúc đẩy trách nhiệm với môi trường) và $H_2$ (Yếu tố kinh tế).

3. Yếu tố nào tác động mạnh nhất đến quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng?
Yếu tố Tính thân thiện với môi trường (TT) có mức độ tác động mạnh nhất (xếp hạng 1), tiếp theo là Trải nghiệm sản phẩm xanh (TN, $\beta = 0,331$, xếp hạng 2) và Hấp dẫn xã hội (HD, xếp hạng 3).

4. Khả năng giải thích của mô hình nghiên cứu đạt tỷ lệ bao nhiêu?
Hệ số xác định $R^2$ hiệu chỉnh (R Square Adjusted) của mô hình đạt 0,671, đồng nghĩa với việc các biến độc lập trong mô hình giải thích được 67,1% sự biến thiên của biến phụ thuộc Quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh.

5. Theo tác giả trích dẫn, hệ thống ngân hàng xanh tại Việt Nam đang ở cấp độ nào theo mô hình của Kaeufer (2010)?
Căn cứ theo mô hình 5 cấp độ của Kaeufer (2010), Việt Nam đang ở cấp độ 3 (Hoạt động kinh doanh có hệ thống), với 19/35 ngân hàng triển khai chiến lược quản lý rủi ro môi trường - xã hội và 10/35 ngân hàng phát triển các gói tín dụng xanh theo số liệu Ngân hàng Nhà nước năm 2021.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Đào Thảo Anh đã hoàn thành mục tiêu nhận diện và đo lường các yếu tố chi phối quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của khách hàng tại thành phố Hà Nội thông qua phương pháp định lượng PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS với 246 mẫu hợp lệ. Kết quả thực nghiệm xác định Tính thân thiện với môi trường, Trải nghiệm sản phẩm xanh và Hấp dẫn xã hội là ba nhân tố có tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê, giải thích 67,1% phương sai của quyết định sử dụng. Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng hữu ích giúp các ngân hàng thương mại định hình giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành sản phẩm xanh và phát triển bền vững trong bối cảnh tài chính số tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG XANH 1.1 Khái niệm về ngân hàng xanh Khái niệm về ngân hàng xanh, hay còn thường được gọi với tên tiếng Anh green bank, đã được Foster và cộng sự (2020) định nghĩa theo hai hướng. Đầu tiên, theo Foster và cộng sự (2020), ngân hàng xanh được định nghĩa là “các ngân hàng thực hiện các hoạt động trực tiếp nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường như sử dụng tiết kiệm năng lượng, nước, và xử lý rác thải”. Bên cạnh đó, ngân hàng xanh cũng được định nghĩa là “các ngân hàng tác động gián tiếp đến môi trường thông qua việc tăng cường hỗ trợ các dự án thân thiện với môi trường như: nhà máy sử dụng khí đốt từ chất thải, nhà máy cung cấp năng lượng tái tạo và năng lượng mặt trời, hoặc nhà máy chế tạo phân sinh học” (Foster và cộng sự, 2020). Như vậy, trên tầng nghĩa rộng, khái niệm về ngân hàng xanh có thể hiểu một cách tổng quát như là “một mô hình ngân hàng bền vững, mà trong đó ngân hàng này cần phải phát triển một cách bền vững, thì các quyết định đầu tư cần nhìn vào bức tranh lớn và hành động một cách có lợi cho người tiêu dùng, kinh tế, xã hội và môi trường” (Lymperopoulos và cộng sự, 2012).

Theo một nghĩa thu hẹp hơn, ngân hàng xanh hướng đến “các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng khuyến khích các hoạt động vì môi trường và giảm phát thải cacbon, ví dụ như khuyến khích khách hàng sử dụng sản phẩm, dịch vụ xanh, hoặc áp dụng các tiêu chuẩn môi trường khi duyệt vốn vay hay cấp tín dụng ưu đãi cho dự án giảm CO2, và năng lượng tái tạo” (Goddy và cộng sự, 2020). Tóm lại, khái niệm về ngân hàng xanh có thể được định nghĩa là “một ngân hàng có cung cấp các dịch vụ và sản phẩm gắn kết mật thiết với các cam kết về môi trường hoặc đầu tư cho vay sản xuất xanh, sạch”. Tuy nhiên, ngân hàng xanh cũng có những tác động tích cực và tiêu cực đối với hoạt động của các ngân hàng thương mại. Đối với những tác động tích cực, các sản phẩm ngân hàng xanh sẽ có những ưu điểm như sau: “(1) Chi phí năng lượng thấp hơn: ngân hàng xanh giúp cho các ngân hàng thương mại có thể triển khai các giải pháp năng lượng sạch, từ đó giảm hóa đơn năng lượng cho người tiêu dùng và doanh nghiệp mà không phải trả các chỉ phí trả trước khác; (2) Cho vay với lãi suất tương đối thấp hơn: ngân hàng xanh giúp cho các ngân hàng thương mại hạn chế được một số các chỉ phí hoạt động kinh doanh, từ đó có khả năng giảm thiểu được mức lãi suất cho vay; (3) Phát triển nền kinh tế quốc gia: sở dĩ vì ngân hàng xanh sẽ giúp cho các ngân hàng thương mại phát triển bền vững hơn trong tương lai (4) Tạo việc làm cho người lao động trong xã hội: thông qua việc ngân hàng xanh sẽ đòi hỏi nhiều nhân viên có trình độ công nghệ cao hoặc có nhiều kiến thức về ngân hàng xanh tham gia hỗ trợ công việc; (5) Hạn chế được các thủ tục giao dịch trên giấy tờ: nhờ vào việc in ấn các hoá đơn điện tử; và (6) Nâng cao nhận thức cho các ngân hàng thương mại và người tiêu dùng trong các vấn đề về môi trường: vì ngân hàng xanh sẽ đề cao được vai trò của môi trường và cho các khách hàng thấy được tầm quan trọng của chúng” (Rekha Rai và cộng sự, 2019).

Bên cạnh những tác động tích cực của các sản phẩm ngân hàng xanh đến các hoạt động kinh doanh của những ngân hàng thương mại, mô hình ngân hàng xanh này còn từng được nhiều bài nghiên cứu khoa học chứng minh là có đóng góp lớn đến sự phát triển của thị trường tài chính và nền kinh tế (Ellahi và cộng sự; 2021; Ahuja, 2015). Đầu tiên, nhóm tác giả Ellahi và cộng sự (2021) đã từng đưa ra nhận định rằng các sản phẩm ngân hàng xanh sẽ có đóng góp rất lớn vào sự phát triển của nền kinh tế của một quốc gia, khi sản phẩm này sẽ giúp cho các quốc gia tiếp cận được những xu hướng phát triển công nghệ mới tiên tiến và hiện đại hơn. Không chỉ vậy, tác giả Ahuja (2015) còn bổ sung thêm rằng bên cạnh những tác động tích cực đến nền kinh tế, các sản phẩm ngân hàng xanh còn mang lại nhiều lợi ích trong việc phát triển nền văn hoá và xã hội của các quốc gia nói chung, cũng như người dân tại mỗi nước nói riêng, khi sản phẩm này sẽ nâng cao được nhận thức của người dân trong vấn đề bảo vệ môi trường, từ đó tạo ra động lực thúc đẩy họ hạn chế những giao dịch ngân hàng truyền thống gây ra nhiều tác hại cho môi trường, điển hình như việc sử dụng giấy tờ nhiều. Ngược lại, đối với những tác động tiêu cực, các sản phẩm ngân hàng xanh cũng sẽ có những nhược điểm như sau: (1) Các vấn đề về đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ xanh: Các sản phẩm ngân hàng xanh ít nhiều sẽ gây ra những hạn chế đối với việc nghiên cứu, phát triển, và thiết kế mới các giao dịch kinh doanh truyền thống của các ngân hàng thương mại; (2) Chưa có độ nhận diện cao và nhu cầu lớn trong thị trường Việt Nam: các ngân hàng thương mại mất từ 3 đến 4 năm để triển khai các kế hoạch thực hiện ngân hàng xanh nhưng chưa đảm bảo được tỷ lệ thành công của chúng như thế nào về sau; (3) Đòi hỏi một mức chỉ phí hoạt động cao hơn so với thông thường: sở dĩ vì chi phí thực hiện các sản phẩm ngân hàng xanh chủ yếu liên quan đến các hệ thống kỹ thuật tiên tiến, hiện đại, và cũng đắt tiền hơn; (4) Đòi hỏi phải có các cán bộ tín dụng có kinh nghiệm và có nhiều kiến thức trong lĩnh vực công nghệ: do ngân hàng xanh thực hiện chủ yếu thông qua các hình thức trực tuyến, yêu cầu một lực lượng lao động có kiến thức cao hơn; (5) Rủi ro tín dụng phát sinh trong các hoạt động cho vay lớn hơn: do xác suất vỡ nợ của các ngân hàng và khách hàng khi đó sẽ lớn hơn, xuất phát từ việc chi phí đầu tư vốn vào các cơ sở sản xuất sẽ tăng trưởng lên cao hơn, cũng như gây ra các thực trạng tiêu cực như mất thị phần hoặc khiếu nại từ bên thứ ba.2 Đặc điểm của ngân hàng xanh Với những khái niệm và định nghĩa bên trên, nhóm tác giả McEwen và cộng sự (2020) cho rằng một ngân hàng xanh sẽ có những đặc điểm nổi bật và cơ bản như: “(1) triển khai các dịch vụ điện tử và tự động hóa; (2) ưu tiên cho vay hoặc đầu tư vào các dự án có đánh giá các rủi ro liên quan đến môi trường; (3) quan tâm đến các mục tiêu xã hội, mục tiêu phát triển bền vững và phát triển xanh; (4) có sự giám sát và hướng dẫn kỹ càng về các dự án của khách hàng để giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường; (5) có sự thay đổi năng lực đánh giá của cán bộ ngân hàng và khách hàng về những hoạt động thân thiện với môi trường”.

Trước hết, đối với đặc điểm triển khai các dịch vụ điện tử và tự động hóa, các ngân hàng thương mại triển khai mô hình này nhằm mục đích chính là để hạn chế được các giao dịch truyền thống và chủ yếu thực hiện thông qua hình thức trực tuyến. Đối với đặc điểm ưu tiên cho vay hoặc đầu tư vào các dự án có đánh giá các rủi ro liên quan đến môi trường, đặc điểm này đã được đưa ra dựa trong Điều 154 của Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định, những dự án được cấp tín dụng xanh hoặc phát hành trái phiếu xanh chính là các dự án đầu tư thuộc lĩnh vực bảo vệ môi trường, mang lại lợi ích về môi trường, hoặc được Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan đến các tiêu chí về môi trường. Tương tự, đặc điểm quan tâm đến các mục tiêu xã hội, mục tiêu phát triển bền vững và phát triển xanh của ngân hàng xanh cũng được thể hiện dựa trong một buổi trao đổi của các chuyên gia tại Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề Tín dụng xanh, ngân hàng xanh hướng tới phát triển bền vững tại Việt Nam do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức vào ngày 27/10 tại Hà Nội. Cụ thể hơn, các chuyên gia đã cho biết rằng việc phát triển ngân hàng xanh phải gắn liền với việc phát triển bền vững, được lồng ghép vào trong quá trình sản xuất với bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng môi trường.

Đi cùng với những đặc trưng đó của ngân hàng xanh, các sản phẩm và dịch vụ mà một ngân hàng xanh cần cung cấp đến cho khách hàng có thể kể đến như (Ransom và cộng sự, 2005): “(1) Các dịch vụ ngân hàng trực tuyến: trả hóa đơn trực tuyến, nộp tiền vào tài khoản, chuyển khoản trực tuyến, sao kê giao dịch ngân hàng và tiết kiệm trực tuyến; (2) Các tài khoản kiểm tra xanh: kiểm tra tài khoản của khách hàng trên máy ATM hoặc thông qua màn hình chuyên dụng đặt tại ngân hang theo hướng thân thiện với môi trường; (3) Các khoản vay xanh: Vay hỗ trợ hộ gia đình, Vay xây dựng trung tâm thương mại, hoặc Vay mua 6 tô; và (4) Các loại thé xanh: thé tin dụng, hoặc thẻ ghi nợ, để các ngân hàng có thể đóng góp tiền cho các tổ chức bảo vệ môi trường”.3 Các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng ngân hàng xanh Nhìn chung, quyết định sử dụng sản phẩm ngân hàng xanh của các khách hàng chủ yếu bị ảnh hưởng với những yếu tố chính như là: (1) thúc đẩy trách nhiệm với môi trường; (2) yếu tố kinh tế; (3) trải nghiệm sản phẩm xanh; (4) tính thân thiện với môi trường; và (5) sự hấp dẫn xã hội. Đầu tiên, thúc đẩy trách nhiệm với môi trường thường được cho là yếu tố quan trọng tác động đến quyết định sử dụng ngân hàng xanh của khách hàng (Hà Minh Trí, 2021; Khanh và cộng sự, 2021; Hảo và cộng sự, 2020). Do thúc đẩy trách nhiệm với môi trường chính là nguyên nhân dẫn đến cách hành xử theo khuynh hướng thân thiện với môi trường của người tiêu dùng.