Luận văn: Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn của DNNVV tại Eximbank TP.HCM - Nguyễn Tấn Hưng

Khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Tấn Hưng
• Người hướng dẫn: PGS-TS. Trầm Thị Xuân Hương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam trên địa bàn TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Khái niệm về DNNVV
• 1.1.2. Đặc điểm của DNNVV
• 1.1.3. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế
• 1.1.4. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.4.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 1.1.4.2. Đặc điểm và rủi ro của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.2. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DNNVV
• 1.2.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.2.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng của DNNVV
• 1.2.3.1. Tổng tài sản của doanh nghiệp
• 1.2.3.2. Số năm hoạt động của doanh nghiệp
• 1.2.3.3. Ngành nghề kinh doanh
• 1.2.3.4. Tài sản đảm bảo
• 1.2.3.5. Kết quả kinh doanh
• 1.2.3.6. Năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp
• 1.2.3.7. Các khoản nợ của doanh nghiệp
• 1.2.3.8. Quan hệ với ngân hàng
• 1.3. MÔ HÌNH SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Mô hình cơ sở
• 1.3.2. Mô hình tổng quát
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM
• 2.1. THỰC TRẠNG VỀ CÁC DNNVV TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 2.1.1. Về loại hình doanh nghiệp của các DNNVV tại TP
• 2.1.2. Về quy mô lao động của các DNNVV
• 2.1.3. Về doanh thu, chi phí và lợi nhuận của DNNVV tại TP
• 2.1.4. Về đóng góp vào ngân sách nhà nước
• 2.2. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM
• 2.2.1. Tổng quan về Eximbank
• 2.2.2. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân Hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam
• 2.2.2.1. Huy động vốn
• 2.2.2.2. Hoạt động cho vay
• 2.2.2.3. Các hoạt động khác
• 2.3. THỰC TRẠNG CHO VAY DNNVV TẠI EXIMBANK TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 2.3.1. Các sản phẩm cho vay được EximBank áp dụng cho các DNNVV
• 2.3.2. Thực trạng cho vay khách hàng doanh nghiệp tại EximBank trên địa bàn TP
• 2.4. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DNNVV TẠI EXIMBANK TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 2.4.1. Nghiên cứu định tính
• 2.4.2. Đặc điểm các DNNVV được khảo sát
• 2.4.2.1. Thời gian hoạt động và số lượng lao động
• 2.4.2.2. Loại hình doanh nghiệp
• 2.4.2.3. Lĩnh vực hoạt động
• 2.4.2.4. Thông tin về người quản lý doanh nghiệp
• 2.4.2.5. Một số thông tin về tài chính doanh nghiệp
• 2.4.2.6. Tình hình tiếp cận vốn Eximbank địa bàn TP.HCM của các DNNVV được khảo sát
• 2.4.3. Nghiên cứu định lượng
• 2.4.3.1. Mô hình nghiên cứu thực nghiệm
• 2.4.3.2. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: SỬ DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI KHẢ NĂNG VAY VỐN CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM
• 3.1. ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG DNNVV CỦA EXIMBANK TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của Eximbank trong giai đoạn 2015 – 2020
• 3.1.2. Định hướng phát triển tín dụng DNNVV của Eximbank trong giai đoạn 2015 – 2020
• 3.2. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI KHẢ NĂNG VAY VỐN CỦA CÁC DNNVV TẠI EXIMBANK TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 3.2.1. Đối với các DNNVV
• 3.2.1.1. Về trình độ của người quản lý doanh nghiệp
• 3.2.1.2. Về tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp
• 3.2.1.3. Về mối quan hệ với Eximbank
• 3.2.1.4. Về hệ thống sổ sách kế toán
• 3.2.1.5. Về kế hoạch kinh doanh và kế hoạch vay vốn
• 3.2.2. Đối với Eximbank
• 3.2.2.1. Về tài sản đảm bảo vay vốn ngân hàng
• 3.2.2.2. Về quy trình, thủ tục vay vốn
• 3.2.2.3. Về chính sách đối với DNNVV
• 3.2.3. Kiến nghị với các cấp có thẩm quyền
• 3.2.3.1. Ổn định nền kinh tế vĩ mô
• 3.2.3.2. Hoàn thiện khung pháp lý
• 3.2.3.3. Hỗ trợ đào tạo, phát triển nhân lực
• 3.2.3.4. Hỗ trợ đổi mới, nâng cao năng lực công nghệ, trình độ kỹ thuật
• 3.2.3.5. Hỗ trợ về thông tin và tư vấn
• 3.3. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 3.4. HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 3.5. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về khả năng vay vốn ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Eximbank TP

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt tại TP.HCM. Khả năng vay vốn ngân hàng là yếu tố quyết định sự phát triển của các DNNVV. Eximbank TP.HCM, với chính sách tín dụng linh hoạt, đã trở thành một trong những ngân hàng hỗ trợ DNNVV hiệu quả nhất. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay do các yếu tố như hồ sơ vay vốn, điều kiện vay vốn và lãi suất.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV được định nghĩa là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, với số lượng lao động và vốn đầu tư hạn chế. Chúng đóng góp lớn vào việc tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo thống kê, DNNVV chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam.

1.2. Tình hình vay vốn ngân hàng của DNNVV tại Eximbank

Eximbank đã triển khai nhiều chương trình cho vay ưu đãi nhằm hỗ trợ DNNVV. Tuy nhiên, chỉ một phần nhỏ trong số các doanh nghiệp này có thể tiếp cận được nguồn vốn do các yêu cầu khắt khe về hồ sơ và điều kiện vay.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng của DNNVV tại Eximbank

Khả năng vay vốn của DNNVV tại Eximbank bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm tình hình tài chính, hồ sơ vay vốn, và mối quan hệ với ngân hàng. Các yếu tố này không chỉ quyết định khả năng tiếp cận vốn mà còn ảnh hưởng đến lãi suất và điều kiện vay.

2.1. Tình hình tài chính của doanh nghiệp

Tình hình tài chính là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến khả năng vay vốn. Doanh nghiệp cần có báo cáo tài chính minh bạch và khả năng sinh lời ổn định để thuyết phục ngân hàng cho vay.

2.2. Hồ sơ vay vốn và quy trình vay

Hồ sơ vay vốn cần đầy đủ và chính xác. Quy trình vay vốn tại Eximbank cũng yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp nhiều thông tin và tài liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh.

2.3. Mối quan hệ với ngân hàng

Mối quan hệ tốt với ngân hàng có thể giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận vốn. Các doanh nghiệp có lịch sử tín dụng tốt thường được ưu tiên hơn trong việc xét duyệt hồ sơ vay.

III. Thách thức trong việc vay vốn ngân hàng của DNNVV tại Eximbank

Mặc dù Eximbank đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng DNNVV vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc vay vốn. Các thách thức này bao gồm lãi suất cao, yêu cầu tài sản đảm bảo và quy trình vay vốn phức tạp.

3.1. Lãi suất vay ngân hàng

Lãi suất vay ngân hàng thường cao, điều này gây khó khăn cho DNNVV trong việc cân đối chi phí. Nhiều doanh nghiệp phải chấp nhận lãi suất cao để có thể vay vốn.

3.2. Yêu cầu tài sản đảm bảo

Nhiều DNNVV không có đủ tài sản đảm bảo để đáp ứng yêu cầu của ngân hàng, dẫn đến việc không thể vay vốn. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp nhỏ.

3.3. Quy trình vay vốn phức tạp

Quy trình vay vốn tại Eximbank có thể phức tạp và mất thời gian, điều này khiến nhiều DNNVV ngần ngại trong việc tiếp cận vốn.

IV. Giải pháp nâng cao khả năng vay vốn ngân hàng cho DNNVV tại Eximbank

Để nâng cao khả năng vay vốn, DNNVV cần cải thiện hồ sơ tài chính, xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng và tìm hiểu kỹ về quy trình vay vốn. Eximbank cũng cần đơn giản hóa quy trình và giảm lãi suất cho vay.

4.1. Cải thiện hồ sơ tài chính

Doanh nghiệp cần duy trì báo cáo tài chính minh bạch và thường xuyên cập nhật thông tin tài chính để tạo niềm tin với ngân hàng.

4.2. Xây dựng mối quan hệ với ngân hàng

DNNVV nên thường xuyên giao tiếp và xây dựng mối quan hệ tốt với các cán bộ tín dụng tại Eximbank để được hỗ trợ tốt hơn trong quá trình vay vốn.

4.3. Tìm hiểu quy trình vay vốn

Doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ về quy trình vay vốn tại Eximbank để chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thông tin cần thiết, từ đó tăng khả năng được phê duyệt.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của DNNVV tại Eximbank TP

Khả năng vay vốn ngân hàng của DNNVV tại Eximbank TP.HCM có thể được cải thiện nếu các doanh nghiệp chủ động nâng cao hồ sơ tài chính và xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng. Tương lai, với sự hỗ trợ từ ngân hàng, DNNVV có thể phát triển mạnh mẽ hơn.

5.1. Triển vọng phát triển của DNNVV

DNNVV có tiềm năng phát triển lớn nếu có thể tiếp cận được nguồn vốn vay ngân hàng. Sự hỗ trợ từ Eximbank sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển này.

5.2. Vai trò của Eximbank trong việc hỗ trợ DNNVV

Eximbank cần tiếp tục phát triển các chương trình hỗ trợ DNNVV, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc tiếp cận vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế khi chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp và giải quyết hơn 60% việc làm tại khu vực Đông Nam Á. Tại Việt Nam, tính đến ngày 31/12/2014, Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 165.050 DNNVV, chiếm hơn 96% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn và đóng góp trên 30% quy mô DNNVV cả nước. Tổng số lao động làm việc trong khối này tại thành phố tăng trưởng với tốc độ bình quân hơn 14%/năm, đạt 4.186.993 người vào năm 2014, đồng thời đóng góp 72.492 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước.

Mặc dù đóng vai trò động lực tăng trưởng, khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức của các DNNVV vẫn đối mặt với rào cản nghiêm trọng. Báo cáo khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chỉ ra rằng chỉ có khoảng 30% DNNVV tiếp cận được nguồn vốn vay ngân hàng, trong khi hơn 75% doanh nghiệp có nhu cầu vốn thực tế. Khoảng 70% doanh nghiệp còn lại buộc phải xoay xở bằng vốn tự có hoặc tiếp cận thị trường tín dụng phi chính thức với lãi suất vay biến động từ 15% đến 18%/năm.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Eximbank), tổng dư nợ cho vay toàn hệ thống năm 2014 đạt 97.956 tỷ đồng, trong đó khu vực Thành phố Hồ Chí Minh chiếm 60.603 tỷ đồng (tương đương 71% tổng dư nợ). Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng phân khúc DNNVV có xu hướng chững lại do sự bất cân xứng thông tin và rủi ro tín dụng tiềm ẩn. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm nhận diện, lượng hóa các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vay vốn của DNNVV tại Eximbank khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp thực tiễn giúp nâng cao tỷ lệ phê duyệt hồ sơ vay vốn lên trên 65% và tối ưu hóa hiệu quả phân bổ tín dụng ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng Lý thuyết thông tin bất cân xứng của Joseph Stiglitz và Andrew Weiss (1981), kết hợp luận điểm của Douglas Diamond (1984) về vai trò trung gian giám sát tài chính của ngân hàng thương mại. Khi thông tin giữa ngân hàng và doanh nghiệp không đối xứng, hiện tượng lựa chọn nghịch (adverse selection) và rủi ro đạo đức (moral hazard) xuất hiện, buộc ngân hàng phải thiết lập các tiêu chuẩn thẩm định khắt khe thông qua tài sản bảo đảm và tỷ lệ vốn tự có. Bên cạnh đó, Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) của Stewart Myers và Nicolas Majluf (1984) cùng Mô hình cho vay theo quan hệ (Relationship Lending) của Allen Berger và Gregory Udell (1995) được tích hợp để phân tích hành vi tìm kiếm nguồn tài trợ và giá trị của mối quan hệ tín dụng lâu dài.

Nghiên cứu chuẩn hóa bốn khái niệm trọng tâm bao gồm: Doanh nghiệp nhỏ và vừa (theo tiêu chí vốn dưới 100 tỷ đồng hoặc lao động dưới 300 người căn cứ Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ), Tín dụng ngân hàng, Rủi ro tín dụng và Khả năng tiếp cận vốn vay. Mô hình nghiên cứu tổng quát xác định biến phụ thuộc nhị phân là khả năng vay vốn thành công của doanh nghiệp, chịu sự tác động đồng thời của 9 nhóm nhân tố nội tại: Tổng tài sản, Số năm hoạt động, Ngành nghề kinh doanh, Vốn tự có, Tài sản bảo đảm, Kết quả kinh doanh (doanh thu và tỷ suất lợi nhuận), Năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp, Tỷ số nợ và Mối quan hệ tín dụng với ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Quy trình nghiên cứu phối hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính và mô hình hóa định lượng. Giai đoạn định tính sử dụng kỹ thuật phỏng vấn chuyên sâu 15 chuyên gia thẩm định và cán bộ tín dụng cấp cao tại các chi nhánh Eximbank trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nhằm sàng lọc biến số và hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của Eximbank giai đoạn 2009–2014 cùng niên giám thống kê Thành phố Hồ Chí Minh.

Giai đoạn định lượng thực hiện khảo sát sơ cấp theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện đối với 220 DNNVV có nhu cầu vay vốn tại Eximbank trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, thu về 205 phiếu hợp lệ (đạt tỷ lệ 93,18%). Mô hình hồi quy Logistic đa biến (Binary Logit Model) được lựa chọn làm phương pháp phân tích cốt lõi vì biến phụ thuộc mang tính chất lưỡng phân nhận giá trị 1 (doanh nghiệp vay được vốn) hoặc 0 (doanh nghiệp không vay được vốn). Phương pháp Logit khắc phục triệt để các khuyết tật của mô hình xác suất tuyến tính (LPM) như xác suất vượt ra ngoài khoảng [0, 1] và hiện tượng phương sai sai số thay đổi, đảm bảo ước lượng hợp lý cực đại (MLE) chuẩn xác cho các hệ số tác động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả ước lượng mô hình hồi quy Logistic đa biến từ mẫu khảo sát 205 doanh nghiệp đã xác định các nhân tố có ý nghĩa thống kê tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn tín dụng tại Eximbank Thành phố Hồ Chí Minh:

Thứ nhất, Tài sản bảo đảm là nhân tố có tác động tích cực lớn nhất đến khả năng vay vốn với mức ý nghĩa kiểm định 1% (p < 0,01). Doanh nghiệp sở hữu tài sản bảo đảm hợp pháp và có tính thanh khoản cao đạt tỷ lệ phê duyệt tín dụng vượt 86,5%, đồng thời hệ số Odds Ratio cho thấy xác suất vay vốn thành công của nhóm này cao gấp 3,62 lần so với các doanh nghiệp thiếu hụt tài sản thế chấp.

Thứ hai, Năng lực quản lý và trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp tác động thuận chiều mạnh mẽ với mức ý nghĩa 5% (p < 0,05). Doanh nghiệp có lãnh đạo đạt trình độ đại học trở lên cùng kinh nghiệm điều hành trên 5 năm có xác suất được cấp tín dụng cao hơn 42,5% so với nhóm chủ doanh nghiệp chưa qua đào tạo quản lý bài bản.

Thứ ba, Hiệu quả hoạt động kinh doanh thể hiện qua Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) tác động cùng chiều rõ nét. Nhóm doanh nghiệp duy trì mức ROA bình quân trên 5% trong 3 năm liên tiếp có tỷ lệ tiếp cận vốn thành công đạt 88,3%, cao hơn 31,2% so với nhóm có ROA dưới mức 2%.

Thứ tư, Mối quan hệ tín dụng lâu dài và tính minh bạch của Báo cáo tài chính làm gia tăng xác suất vay vốn lần lượt là 1,75 lần và 2,10 lần. Doanh nghiệp có lịch sử giao dịch tiền gửi, thanh toán quốc tế trên 3 năm tại Eximbank được hưởng quy trình thẩm định ưu tiên với tỷ lệ giải ngân thành công đạt 78,9%.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm phản ánh chân thực thực trạng cấp tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Tiêu chí tài sản bảo đảm vẫn giữ vai trò quyết định tối cao do đây là công cụ phòng vệ rủi ro vỡ nợ hiệu quả nhất khi hệ thống thông tin tài chính của DNNVV chưa đạt độ tin cậy cao. Điều này tương đồng với nghiên cứu của Tống Văn Thắng (2008) tại Kiên Giang và Nguyễn Minh Phục (2011) tại Cần Thơ, nhưng tại địa bàn đô thị phát triển như Thành phố Hồ Chí Minh, trọng số về trình độ quản lý và tính minh bạch thông tin có mức tác động biên cao hơn khoảng 12% đến 15%.

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa trực quan qua bảng ma trận phân loại dự báo (Classification Table) với tỷ lệ dự báo chính xác toàn bộ mô hình đạt 84,6%, cùng biểu đồ so sánh mức độ ảnh hưởng của các biến độc lập thông qua hệ số hồi quy chuẩn hóa. Việc ngân hàng thắt chặt điều kiện tài sản xuất phát từ thực trạng hơn 62% DNNVV khảo sát chưa thiết lập hệ thống kế toán kiểm toán độc lập, khiến cán bộ tín dụng phải dựa vào tài sản hữu hình làm căn cứ bảo đảm an toàn dòng vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả hồi quy và thực trạng hoạt động tín dụng, hệ thống giải pháp 4 nhóm được đề xuất nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn của DNNVV tại Eximbank Thành phố Hồ Chí Minh:

Thứ nhất, Chuẩn hóa hệ thống kế toán và minh bạch hóa báo cáo tài chính. Ban giám đốc các DNNVV phải áp dụng đúng Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS), thực hiện kiểm toán độc lập định kỳ hàng năm nhằm giảm thiểu sai lệch dữ liệu tài chính xuống dưới 5% trong vòng 12 tháng. Việc xây dựng báo cáo tài chính minh bạch do bộ phận kế toán doanh nghiệp chủ trì thực hiện từ quý 1 năm 2016 sẽ nâng điểm xếp hạng tín nhiệm nội bộ của doanh nghiệp lên mức A hoặc AA.

Thứ hai, Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và lập phương án kinh doanh khả thi. Chủ doanh nghiệp cần chủ động tham gia các khóa đào tạo quản trị rủi ro và quản lý dòng tiền, trực tiếp xây dựng kế hoạch vay vốn chi tiết với tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) kỳ vọng đạt tối thiểu 15% và tỷ số thanh toán hiện hành duy trì trên 1,5 lần. Kế hoạch này cần hoàn thiện theo từng chu kỳ kinh doanh định kỳ 6 tháng.

Thứ ba, Đa dạng hóa chính sách cấp tín dụng và linh hoạt hóa điều kiện tài sản bảo đảm tại Eximbank. Khối Khách hàng Doanh nghiệp và Khối Quản trị Rủi ro Eximbank cần thiết kế các gói sản phẩm cho vay tín chấp dựa trên dòng tiền thanh toán qua POS, tài trợ chuỗi cung ứng và chấp nhận bảo đảm bằng quyền đòi nợ với hạn mức linh hoạt từ 30% đến 50% giá trị hợp đồng. Đồng thời, Eximbank cần tái cấu trúc quy trình thẩm định để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ 7 ngày xuống còn dưới 3 ngày làm việc trong giai đoạn 2015–2018.

Thứ tư, Nâng cao hiệu quả bảo lãnh tín dụng từ các cơ quan quản lý nhà nước. Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh nâng quy mô vốn điều lệ của Quỹ Bảo lãnh Tín dụng DNNVV lên mức 2.000 tỷ đồng giai đoạn 2016–2020, thực hiện bảo lãnh tối thiểu 70% giá trị khoản vay cho các dự án đổi mới công nghệ có tính khả thi cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm trong hệ sinh thái kinh tế:

Nhóm thứ nhất là Chủ doanh nghiệp và Giám đốc tài chính (CFO) của các DNNVV. Nghiên cứu giúp doanh nghiệp nắm bắt chính xác 5 tiêu chí cốt lõi mà ngân hàng thương mại sử dụng để thẩm định hạn mức tín dụng. Ứng dụng thực tế: Doanh nghiệp chủ động cơ cấu lại tỷ lệ đòn bẩy tài chính, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và phương án sử dụng vốn để gia tăng xác suất được duyệt vay từ mức 30% lên trên 75%.

Nhóm thứ hai là Cán bộ tín dụng, Chuyên viên thẩm định và Lãnh đạo quản lý tại Eximbank cũng như các NHTMCP. Nghiên cứu cung cấp góc nhìn đa chiều về các điểm nghẽn trong quan hệ tín dụng. Ứng dụng thực tế: Thiết lập mô hình chấm điểm tín dụng tự động dựa trên hàm hồi quy Logit, tối ưu hóa danh mục cho vay phân khúc khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ, giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu dưới 2,5%.

Nhóm thứ ba là Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học ứng dụng. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận nghiên cứu hoàn chỉnh kết hợp định tính và định lượng với bộ công cụ kiểm định kinh tế lượng chuyên sâu. Ứng dụng thực tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực trong giảng dạy môn Quản trị Ngân hàng thương mại và thực hiện các đề tài nghiên cứu tiếp cận tài chính doanh nghiệp.

Nhóm thứ tư là Cơ quan hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA). Nghiên cứu cung cấp luận cứ thực tiễn về hiệu quả truyền dẫn vốn tín dụng. Ứng dụng thực tế: Xây dựng các chương trình kết nối Ngân hàng - Doanh nghiệp thường niên và hoàn thiện cơ chế hoạt động của các quỹ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp tư nhân.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào đóng vai trò quyết định lớn nhất đến khả năng được duyệt vay vốn của DNNVV tại Eximbank? Tài sản bảo đảm là yếu tố then chốt nhất với mức ý nghĩa thống kê 1% (p < 0,01). Kết quả hồi quy cho thấy doanh nghiệp sở hữu đầy đủ bất động sản hoặc giấy tờ có giá hợp chuẩn có xác suất được phê duyệt khoản vay cao gấp 3,62 lần so với doanh nghiệp không có tài sản thế chấp.

Tại sao doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhưng vẫn bị ngân hàng từ chối cấp tín dụng? Lợi nhuận cao trên sổ sách nội bộ không đồng nghĩa với khả năng trả nợ nếu hệ thống kế toán thiếu minh bạch và dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh bị âm. Khảo sát chỉ ra 62% doanh nghiệp bị từ chối hồ sơ do không chứng minh được dòng tiền thực tế qua sao kê ngân hàng và tỷ lệ nợ quá hạn tại các tổ chức tín dụng khác vượt mức quy định.

Thiết lập mối quan hệ giao dịch lâu dài mang lại lợi ích cụ thể gì cho doanh nghiệp khi vay vốn? Quan hệ tín dụng lâu dài giúp giảm thiểu bất cân xứng thông tin, nâng xác suất tiếp cận vốn lên 1,75 lần. Doanh nghiệp duy trì lịch sử giao dịch tiền gửi và thanh toán quốc tế liên tục trên 3 năm tại Eximbank được giảm từ 0,5% đến 1,0%/năm lãi suất vay và rút ngắn 50% thời gian thẩm định hồ sơ.

Mô hình hồi quy Logistic đa biến có ưu điểm vượt trội gì so với phương pháp hồi quy tuyến tính OLS thông thường? Mô hình Logit xử lý hoàn hảo biến phụ thuộc dạng nhị phân nhận hai giá trị 1 và 0, khắc phục triệt để lỗi dự báo xác suất nằm ngoài khoảng từ 0% đến 100% của mô hình tuyến tính OLS. Độ chính xác dự báo toàn bộ của mô hình nghiên cứu này đạt mức cao 84,6%.

Eximbank có chính sách gì để hỗ trợ DNNVV thiếu tài sản thế chấp trong giai đoạn hiện nay? Eximbank triển khai các gói tín dụng cấp hạn mức dựa trên doanh số dòng tiền luân chuyển qua tài khoản thanh toán và tài trợ xuất nhập khẩu bằng L/C, bảo lãnh hợp đồng với tỷ lệ cho vay tín chấp một phần lên tới 30% đến 40% giá trị phương án kinh doanh khả thi được thẩm định.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng và lượng hóa thành công tác động của 9 nhân tố nội tại đến khả năng tiếp cận vốn của DNNVV tại Eximbank Thành phố Hồ Chí Minh.
• Kết quả kiểm định mô hình Logistic khẳng định Tài sản bảo đảm (tác động gấp 3,62 lần), Trình độ người quản lý (tăng 42,5%), Tỷ suất lợi nhuận ROA và Mối quan hệ tín dụng là 4 yếu tố chi phối mạnh mẽ nhất đến quyết định cho vay.
• Nghiên cứu đóng góp bộ dữ liệu thực nghiệm tin cậy từ 205 DNNVV và đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền lộ trình triển khai cụ thể cho doanh nghiệp, Eximbank và các cơ quan quản lý vĩ mô.
• Kế hoạch hành động trong giai đoạn tiếp theo cần tập trung mở rộng quy mô mẫu khảo sát đa chi nhánh và ứng dụng công nghệ số hóa vào quy trình thẩm định xếp hạng tín nhiệm tự động từ năm 2016 đến 2020.
• Các nhà quản trị doanh nghiệp và chuyên gia tài chính hãy chủ động khai thác các phát hiện từ luận văn để tái cấu trúc hồ sơ vay vốn, tối ưu hóa năng lực tài chính và tiếp cận dòng vốn tín dụng ngân hàng an toàn, hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa  Chương 2: các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam trên địa bàn TP.HCM  Chương 3: Sử dụng kết quả nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị đối với khả năng vay vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam trên địa bàn TP.HCM LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG VAY VỐN NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Khái niệm về DNNVV Trong lịch sử kinh tế thế giới có rất nhiều khái niệm về doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tùy thuộc vào từng điều kiện cụ thể của từng quốc gia, tùy thuộc vào từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế xã hội đất nước mà các nhà kinh tế, các chính phủ sẽ đưa ra các khái niệm khác nhau về DNNVV. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), doanh nghiệp được chia thành 4 loại tương ứng với số lượng lao động như sau: doanh nghiệp siêu nhỏ (số lao động < 10 người), doanh nghiệp nhỏ (số lao động từ 10 người đến dưới 50 người), doanh nghiệp vừa (số lao động từ 50 người đến 300 người), doanh nghiệp lớn (số lao động > 300 người).2 Theo EU thì doanh nghiệp vừa và nhỏ là doanh nghiệp có dưới 250 công nhân, doanh thu dưới 50 triệu euro/năm và tổng tài sản trên bảng cân đối dưới 43 triệu euro. Cụ thể như sau: Bảng 1.1: Phân loại DNNVV theo Liên minh Châu Âu Balance Company Employees Turnover or sheet category total Medium-sized < 250 ≤ € 50 m ≤ € 43 m Small < 50 ≤ € 10 m ≤ € 10 m Micro < 10 ≤€2m ≤€2m Nguồn: http://ec.eu/enterprise/policies/sme/facts-figures-analysis/sme-definition/ index_en.htm 2 Nguồn: Wikipedia LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số quốc gia và khu vực.

Quốc gia/Khu Số lao động bình Phân loại DN nhỏ và vừa Vốn đầu tƣ Doanh thu vực quân A. NHÓM CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN 1. Hoa kỳ Nhỏ và vừa 0-500 Không quy định Không quy định - Đối với ngành sản xuất 1-300 ¥ 0-300 triệu Không quy định 2. Nhật - Đối với ngành thương mại 1-100 ¥ 0-100 triệu - Đối với ngành dịch vụ 1-100 ¥ 0-50 triệu 3.

Australia Nhỏ và vừa < 200 Không quy định Không quy định 4. Canada Nhỏ < 100 Không quy định < CDN$ 5 triệu Vừa < 500 CDN$ 5 -20 triệu 5. New Zealand Nhỏ và vừa < 50 Không quy định Không quy định 6. Korea Nhỏ và vừa < 300 Không quy định Không quy định 7.

Taiwan Nhỏ và vừa < 200 < NT$ 80 triệu < NT$ 100 triệu B. NHÓM CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN 1. Thailand Nhỏ và vừa Không quy định < Baht 200 triệu Không quy định 2. Malaysia - Đối với ngành sản xuất 0-150 Không quy định RM 0-25 triệu 3.

Philippine Nhỏ và vừa < 200 1,5-60triệu Peso Không quy định 4. Indonesia Nhỏ và vừa Không quy định < US $ 1 triệu < US $ 5 triệu 5.Brunei Nhỏ và vừa 1-100 Không quy định Không quy định C. NHÓM CÁC NƯỚC KINH TẾ ĐANG CHUYỂN ĐỔI 1. Russia Nhỏ 1-249 Không quy định Không quy định Vừa 250-999 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

China Nhỏ 50-100 Không quy định Không quy định Vừa 101-500 3. Poland Nhỏ < 50 Không quy định Không quy định Vừa 51-200 4. Hungary Siêu nhỏ 1-10 Không quy định Không quy định Nhỏ 11-50 Vừa 51-250 Nguồn: 1) APEC, 1998. Doanh nghiệp vừa và nhỏ; 2) UN/ECE, 1999.

Định nghĩa doanh nghiệp vừa và nhỏ; 3) OECD, 2000. Tổng quan về doanh nghiệp vừa và nhỏ Căn cứ vào bảng 2 thì trên thế giới hiện nay phổ biến có 4 tiêu chí để xác định DNNVV:  Tiêu chí thứ nhất: Tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại DNNVV phải gắn bó với từng ngành đồng thời phải tính đến số lượng lao động và vốn tham gia vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Theo tiêu chuẩn này có Nhật Bản là tiêu biểu.  Tiêu chí thứ hai: Tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại DNNVV không phân biệt ngành nghề mà chỉ căn cứ vào số lượng lao động và vốn tham gia váo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Các nước theo tiêu chí này gồm có: Philippine, Thái Lan…  Tiêu chí thứ ba: Tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại DNNVV bao gồm số lượng lao động, vốn kinh doanh và doanh thu hàng năm của doanh nghiệp. Các nước theo tiêu chí này gồm có Canada, Đài Loan, Malaysia, Indonesia…  Tiêu chí thứ tư: Tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại DNNVV dựa vào số lượng lao động của doanh nghiệp có hoặc không có phân biệt ngành nghề. Các nước theo tiêu chí này gồm Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc… LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 * Tại Việt Nam Ở Việt Nam, theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 của Chính phủ về hỗ trợ giúp phát triển DNNVV định nghĩa: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp lệnh hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người”. Sau đó, ngày 30/06/2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV.

Nghị định này có hiệu lực từ ngày 20/08/2009 và thay thế cho Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001. Theo đó, DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Bảng 1.3: Phân loại DNNVV theo lĩnh vực kinh tế DN siêu nhỏ DN nhỏ DN vừa Tổng nguồn Ngành/Nghề Số lao động Số lao động Tổng nguồn Số lao động vốn (tỷ (ngƣời) (ngƣời) vốn (tỷ đồng) (ngƣời) đồng) I. Nông, lâm nghiệp và <10 <20 11 – 200 20 – 100 201 – 300 thủy sản II. Công nghiệp và xây <10 <20 11 – 200 20 – 100 201 – 300 dựng III.

Thương mại và <10 <10 11 – 50 10 – 50 51 – 100 dịch vụ Nguồn: Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Đặc điểm của DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa có những đặc trưng rất riêng biệt khi so sánh với doanh nghiệp quy mô lớn, một số đặc trưng cơ bản như sau: Thứ nhất, DNNVV có nguồn vốn hạn chế, việc khởi sự kinh doanh, mở rộng đầu tư, mua sắm trang thiết bị chủ yếu được thực hiện bằng vốn tự có hoặc từ nguồn tín dụng không chính thức như vay mượn bạn bè, người thân hay từ các tổ chức tài chính và phi tài chính trong xã hội. Thứ hai, DNNVV thường hướng vào những lĩnh vực phục vụ trực tiếp đời sống, những sản phẩm có sức mua cao, dung lượng thị trường lớn nên huy động được các nguồn lực xã hội, các nguồn vốn còn tiềm ẩn trong dân, tận dụng được các nguồn nguyên liệu, nhân lực tại chỗ. Thứ ba, phần lớn các DNNVV sử dụng nhiều lao động phổ thông, trình độ tay nghề chưa cao, đa số sử dụng lao động hộ gia đình. Các chủ DNNVV thường không đủ khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn trong việc thuê những người có tay nghề lao động cao do hạn chế về nguồn tài chính.

Bên cạnh đó, định kiến của người lao động về khu vực này còn khá lớn vì họ cho rằng làm trong các DNNVV rủi ro mất việc lớn nhưng đồng thời lương thấp, cơ hội thăng tiến không cao. Đồng thời người lao động tại DNNVV ít được đào tạo, đào tạo lại do kinh phí hạn hẹp. Thứ tư, công nghệ và máy móc của các DNNVV thường lạc hậu, do chi phí đầu tư công nghệ mới và kỹ thuật hiện đại cao vượt quá khả năng của các DNNVV với quy mô vốn hạn chế. Thứ năm, nhạy cảm với những biến động của thị trường, chuyển đổi mặt hàng nhanh phú hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Tuy nhiên, các sản phẩm sản xuất thường không được coi trọng về chất lượng, tuổi đời. Thứ sáu, DNNVV có tính năng động và linh hoạt cao: Các DNNVV có mức đầu tư ban đầu thấp, sử dụng ít lao động và tận dụng các nguôn lực tại chỗ. Do đó, các DNNVV LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 có thể dễ dàng chuyển đổi phương án sản xuất, chuyển đổi mặt bằng kinh doanh, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và cả dễ dàng giải thể doanh nghiệp. Thứ bảy, trình độ quản lý chưa cao.

Bộ máy quản lý của các DNNVV thường gọn nhẹ, trình độ tổ chức quản lý chưa cao. Các DNNVV được thành lập chủ yếu dựa trên năng lực và kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp nên bộ máy tổ chức rất gọn nhẹ, chủ doanh nghiệp thường quản lý tất cả các mặt trong hoạt động của doanh nghiệp, các quyết định cũng được nhanh chóng đưa ra.3 Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế Ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là tại các quốc gia đang phát triển, DNNVV luôn là nền tảng của nền kinh tế, chiếm tới 90% số lượng doanh nghiệp, tạo công ăn việc làm cho khoảng 50-70% lực lượng lao động, đóng góp từ 25-33% GDP hàng năm. Trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, các doanh nghiệp này chiếm tới 98% tổng số các doanh nghiệp, tạo ra 60% việc làm của khu vực kinh tế tư nhân, đóng góp 30% giá trị xuất khẩu. Một số vai trò quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế: Đóng góp phần lớn vào tổng sản phẩm quốc nội và tăng trưởng kinh tế.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa tuy có doanh thu, quy mô vốn thấp hơn so với các doanh nghiệp lớn nhưng đây là thành phần chiếm số đông trong các doanh nghiệp của nền kinh tế vì vậy đóng góp vào tổng sản phẩm quốc nội rất đáng kể. Đồng thời các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, đặc biệt đối với các nền kinh tế kém phát triển. Các số liệu thực tế cho thấy rằng nhiều nền kinh tế trên thế giới trong giai đoạn tăng trưởng thì thành phần doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có sự gia tăng đáng kể.