CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu có liên quan 1.1 Nghiên cứu công bố ở ngoài nước 1.1 Các nghiên cứu về vai trò của hệ thống thông tin kế toán Hệ thống thông tin kế toán là một trong những nhân tố quan trọng trong việc tạo dựng thành quả của tổ chức thông qua việc thu thập, lưu trữ, xử lý dữ liệu tài chính và kế toán và được đánh giả bởi tác động của nó đến việc cải thiện quá trình ra quyết định, chất lượng thông tin kế toán, đánh giá thành quả, kiểm soát nội bộ và tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch của tổ chức (Soudani, 2012; Sajady và cộng sự, 2008). Hệ thống thông tin kế toán là một công cụ, được thiết kế để hỗ trợ việc quản lý và kiểm soát lĩnh vực kinh tế- tài chính của tổ chức (Soudani, 2012). Nó có một chức năng quan trọng trong tổ chức, và được xem như là đòn bẩy để nâng cao tính hữu hiệu và hiệu quả của các hoạt động và hỗ trợ hoạt động quản lý bao gồm cả việc ra quyết định quản lý (Gelinas và cộng sự, 2008).
Với vai trò đó, hệ thống thông tin kế toán là thực sự cần thiết cho tất cả các tổ chức, kể cả tổ chức lợi nhuận và phi lợi nhuận (Wilkinson và cộng sự, 2000). Để tạo ra giá trị gia tăng, có được lợi thế cạnh tranh cho một tổ chức thì nhà quản lý sẽ sử dụng hệ thống thống tin kế toán (Kimberly và Evanisko, 1981; Porter và Millar, 1985). Theo Mitchell và cộng sự (2000) thì hệ thống thông tin kế toán được sử dụng như là một công cụ quản lý trong việc kiểm soát ngắn hạn và dài hạn, do đó sự hiện hữu của các nguồn thông tin này sẽ giúp cho giám đốc đạt được một chiến lược và hoạt động xuất sắc. Sự phát triển mạnh mẽ của máy tính thân thiện với người dùng và các gói phần mềm tiên tiến, lợi thế của hệ thống thông tin tạo ra là có thể truy cập đến quy trình kinh doanh nhỏ nhất (Thong, 1999).
Chính vì thế mà Onaolapo và Odetayo (2012) cho rằng hệ thống thông tin kế toán có ảnh hưởng đáng kể đến sự hữu hiệu của tổ chức. Với vai trò ngày càng quan trọng của hệ thống thông tin kế toán thì việc hiểu rõ những nhân tố có ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán trong môi trường tin học hóa, nhằm xây dựng một hệ thống thông tin kế LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 toán hữu hiệu có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển của các công ty. Đây là vấn đề được khá nhiều các nghiên cứu tìm hiểu, phân tích, thảo luận.2 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán Một số nghiên cứu cho rằng nhân tố nhà quản lý ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán, như trong nghiên cứu của Crag và King (1993) về sự phát triển của hệ thống thông tin trong các doanh nghiệp nhỏ. Mục tiêu của nghiên cứu là nhằm tìm hiểu những nhân tố thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển này, nhóm tác giả đã làm rõ mục tiêu thông qua việc đặt một số câu hỏi nghiên cứu: Làm thể nào để hệ thống dựa trên máy tính được phát triển trong các doanh nghiệp nhỏ? Những nhân tố nào ảnh hưởng đến sự phát triển này? Có mô hình nào đã từng mô tả sự phát triển cho các doanh nghiệp lớn phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ không? Nhóm tác giả tập trung vào sự phát triển của các ứng dụng, và sử dụng những kinh nghiệm của sáu doanh nghiệp sản xuất nhỏ để xác định các nhân tố thúc đẩy và kìm hãm sự phát triển.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhân tố thúc đẩy mạnh nhất là sự nhiệt tình của chủ sở hữu đối với máy tính. Các nhân tố kìm hãm mạnh mẽ nhất là: thiếu kiến thức về hệ thống thông tin, thiếu thời gian quản lý, hạn chế hỗ trợ, và giới hạn nguồn lực tài chính. Kết quả này cũng được phát hiện trong nghiên cứu của Rahayu (2012) về các nhân tố hỗ trợ việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán trong một khảo sát tại các văn phòng thuế ở Bandung và Jakarta. Nghiên cứu này kiểm tra ảnh hưởng của sự cam kết của các nhà quản lý cấp cao và chất lượng dữ liệu đến hệ thống thông tin kế toán và ảnh hưởng của hệ thống thống tin kế toán đến chất lượng thông tin.
Đối tượng trong nghiên cứu này là các văn phòng thuế nhỏ ở Bandung và Jakarta và số lượng mẫu được chọn là 31 văn phòng. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi đã được trả lời bằng cách phỏng vấn tay đôi với Trưởng bộ phận xử lý dữ liệu và thông tin trong một số văn phòng. Những câu trả lời này được xử lý bằng phương pháp thống kê. Kết quả cho thấy rằng có những tác động đáng kể của sự cam kết của nhà quản lý cấp cao và chất lượng dữ liệu đến hệ thống thông tin kế LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Cam kết của nhà quản lý ảnh hưởng đến chất lượng dữ liệu, và hệ thống thông tin kế toán ảnh hưởng đến chất lượng thông tin. Pornpandejwittaya và Pairat (2012) một lần nữa khẳng định sự hỗ trợ của nhà quản lý có ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán trong một nghiên cứu về tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tác động đến hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết tại Thái Lan. Tác giả cố gắng tiếp cận vào mối quan hệ giữa tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán và hiệu quả hoạt động của công ty. Như vậy, mục tiêu của nghiên cứu này là tìm hiểu tác động của tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán đến hiệu quả hoạt động của công ty.
Ngoài ra, nghiên cứu này cũng xem xét tổ chức biết học hỏi và sự hỗ trợ của tổ chức có ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán không. Nghiên cứu này định nghĩa sự hỗ trợ của tổ chức chính là sự cam kết của nhà quản lý cấp cao trong hành động nỗ lực đấy mạnh tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán. Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng thông qua việc khảo sát sử dụng bảng câu hỏi. Bảng câu hỏi đã được gửi đến qua mail cho 500 kế toán của các công ty niêm yết tại Thái Lan được lấy mẫu ngẫu nhiên, với tỷ lệ phản hồi là 23,8%.
Phân tích nhân tố được sử dụng để điều tra mối quan hệ giữa các biến và để xác định liệu các biến quan sát này có thể gom lại thành một tập các nhân tố nhỏ hơn. Phân tích hồi quy bình phương bé nhất (OLS) được sử dụng để kiểm định các giả thuyết. Kết quả nghiên cứu này cho thấy tổ chức biết học hỏi và sự hỗ trợ của tổ chức có ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán; và tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức. Bên cạnh sự hỗ trợ thì nhiều nghiên cứu cho rằng kiến thức của nhà quản lý cũng có ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán, như trong một nghiên cứu Thong và Yap (1995) về sự phù hợp về công nghệ thông tin tại các doanh nghiệp nhỏ.
Nghiên cứu này kiểm tra tác động của ba đặc điểm của giám đốc điều hành (sự đổi mới, thái độ đối với việc áp dụng công nghệ thông tin, và kiến thức về công nghệ thông tin) và ba đặc điểm của tổ chức (quy mô kinh doanh, sức cạnh tranh của môi trường và cường độ thông tin) đến sự phù hợp về công nghệ thông tin tại các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 doanh nghiệp nhỏ. Sáu giả thuyết đã được nhóm tác giả xây dựng và kiểm định bằng cách sử dụng dữ liệu thu thập từ một mẫu của 166 doanh nghiệp nhỏ ở Singapore. Kết quả cho thấy rằng bất kể quy mô kinh doanh, các đặc điểm của CEO là những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phù hợp của công nghệ thông tin trong các doanh nghiệp nhỏ. Các doanh nghiệp nhỏ có nhiều khả năng để áp dụng công nghệ thông tin khi CEO sáng tạo hơn, có một thái độ tích cực đối với việc áp của công nghệ thông tin, và có kiến thức công nghệ thông tin lớn.
Kết quả này cũng được phát hiện trong nghiên cứu của Seyal và cộng sự (2000) khi điều tra thực nghiệm về mức độ sử dụng công nghệ thông tin trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Brunei. Nghiên cứu này có hai mục tiêu cụ thể: (1) xác định và đánh giá mức độ của việc sử dụng công nghệ thông tin trong tổ chức, (2) xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng công nghệ thông tin trong tổ chức. Các nhân tố được nhóm tác giả đưa vào mô hình nghiên cứu gồm các nhân tố thuộc về tổ chức (quy mô, doanh thu hoặc lợi nhuận và lĩnh vực hoạt động) và giám đốc điều hành (trình độ học vấn và kiến thức tin học, quyền sở hữu và kinh nghiệm về máy vi tính). Tác giả đã tiến hành khảo sát bằng cách gửi bảng câu hỏi đến các cá nhân làm tại 143 doanh nghiệp nhỏ và vừa để thu thập dữ liệu, trong đó có 103 doanh nghiệp phản hồi với tỷ lệ là 72%.
Sau đó, nhóm tác giả đã chọn ra 54 bảng câu hỏi được hoàn thành bởi các giám đốc điều hành để thực hiện phân tích. Kết quả nghiên cứu cho thấy kiến thức tin học của giám đốc điều hành thì có ảnh hưởng tích cực đến việc sử dụng công nghệ thông tin. Việc sử dụng công nghệ thông tin cũng bị ảnh hưởng bởi các nhân tố thuộc về tổ chức là doanh thu và lĩnh vực hoạt động. Ismail (2007) cũng cho rằng kiến thức của nhà quản lý có ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán trong nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa: nghiên cứu thực nghiệm tại Malaysia.
Nghiên cứu này kiểm tra sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán và các nhân tố hữu hiệu trong bối cảnh các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa ở Malaysia. Mục đích của nghiên cứu là nhằm xác định các mức độ khác nhau của sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán tại các công ty Iran và sau đó điều tra LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 các nhân tố tố ảnh hưởng đến sự phù hợp này.