Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả phân tích và thảo luận Chương 5: Kết luận và khuyến nghị 4 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN 2.1 Các nghiên cứu có liên quan 2.1 Nghiên cứu nước ngoài - Nghiên cứu của Elikai et al (2007), Accounting Software Selection And User Satisfaction Relevant Factors for Decision Makers: Nghiên cứu với mục đích cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố và các đặc điểm quan trọng nhất đối với người dùng trong việc lựa chọn, giữ lại, hoặc thay đổi các gói phần mềm kế toán. Cho thấy, người sử dụng đánh giá sự hỗ trợ của nhà cung cấp có tầm quan trọng khá thấp, xác định các nhân tố và tính năng của phần mềm hiện tại mà người sử dụng hài lòng nhất và lý do tại sao doanh nghiệp thay đổi phần mềm đang sử dụng. Tác giả sử dụng bảng câu hỏi khảo sát với tổng cộng 57 cá nhân tham gia, đa số là những nhà kiểm soát, nhà quản lý, kế toán, giám đốc tài chính, những người có hơn 20 năm kinh nghiệm làm việc và 5 năm đảm nhiệm vị trí hiện tại. Trong nghiên cứu này, tác giả đã tìm ra một số điểm nổi bật đó là chức năng yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn phần mềm kế toán kế đến là chi phí, khả năng tương thích, hỗ trợ từ nhà cung cấp.
Trong số các chức năng, tính linh hoạt được đánh giá là tính năng quan trọng nhất. Chi phí bao gồm: Chi phí mua ban đầu và chi phí hoạt động hàng năm là quan trọng hơn so với chi phí cài đặt và chi phí đào tạo. Đối với khả năng tương thích thì khả năng tương thích với hệ điều hành được đánh giá là có ý nghĩa hơn khả năng tương thích với phần cứng hoặc phần mềm khác. Nhận định người dùng dường như bị thu hút bởi một sản phẩm tuyệt vời, đáp ứng đầy đủ nhu cầu với hy vọng tìm thấy sản phẩm phù họp.
Tuy nhiên, nghiên cứu tồn tại một số hạn chế nhất định: Mẫu khảo sát khá nhỏ, kết quả khảo sát có thể còn không phù hợp ở hiện tại. - Nghiên cứu của Anil S. Sonar (2009), Evaluating and selecting software packages: A review: Các công trình nghiên cứu có liên quan, cung cấp một cái nhìn tổng quan, một cở sở về việc đánh giá và lựa chọn phần mềm kế toán. Nghiên cứu này tổng hợp lại một cách có hệ thống các bài báo đăng trên các tạp chí và hội nghị có liên quan đến phương pháp lựa chọn, tiêu chí và kỹ thuật đánh giá phần mềm.
Hệ thống, công cụ hỗ trợ ra quyết định làm cải thiện quy trình đánh giá và lựa chọn các gói phần mềm kế toán. Tác giả đã tổng hợp và phân loại các tiêu chí đánh giá, lựa chọn phần mềm như sau: + Nhóm tiêu chí liên quan đến đặc điểm phần mềm (đặc điểm chức năng và đặc điểm chất lượng): Đặc điểm chức năng, độ tin cậy, khả năng sử dụng, hiệu 5 quả, bảo trì, tính linh hoạt và chất lượng đã được sử dụng là nhóm tiêu chí đánh giá trong nhiều nghiên cứu. + Nhóm tiêu chí liên quan đến nhà cung cấp, yêu cầu phần cứng và phần mềm, chi phí và lợi ích, ý kiến, đặc điểm đầu ra của gói phần mềm cũng thường được sử dụng trong nhiều nghiên cứu. Nghiên cứu đề cập một số kỹ thuật đánh giá và lựa chọn phần mềm kết toán được sử dụng rộng rãi.
Nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc tổng quan có hệ thống nghiên cứu trước đây. - Nghiên cứu của Parry và cộng sự (2010), Understanding customers and relationships in software technology SMEs: Nhóm tác giả đã nghiên cứu về giá trị khách hàng và các mối quan hệ giữa các công ty phần mềm nhỏ và vừa. Tác giả đã đưa ra các thuộc tính “giá trị” khách hàng của các công ty phần mềm nhỏ và vừa trong môi trường thông qua 12 yếu tố: Vị trí địa lý của công ty, chức năng, giá cả, chất lượng phần mềm, mối quan hệ, sự tin tưởng, dịch vụ, sự chuyên nghiệp, chuyên môn của nhân viên. Nghiên cứu này giúp cho các nhà cung cấp phần mềm có thể nâng cao giá trị của khách hàng để từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp cung cấp phần mềm kế toán.2 Nghiên cứu trong nước - Nghiên cứu của Võ Văn Nhị và cộng sự (2014), “Định hướng lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam”: Nghiên cứu được thực hiện dựa trên mô hình chất lượng dịch vụ SERVQUAL, điều chỉnh sao cho phù hợp với thị trường Việt Nam và phù hợp với phần mềm kế toán, nhằm xác định các tiêu chí quan trọng, để lựa chọn phần mềm kế toán thông qua việc đo lường mức độ thỏa mãn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ứng dụng phần mềm kế toán.
Kết quả nghiên cứu có hai nhân tố chính tác động đến mức độ thỏa mãn của doanh nghiệp nhỏ và vừa khi sử dụng phần mềm kế toán bao gồm: Khả năng hỗ trợ doanh nghiệp của nhà cung cấp phần mềm kế toán và tính khả dụng của phần mềm kế toán. Tiêu chí chất lượng liên quan đến bản thân phần mềm kế toán không tác động mạnh đến mức độ thỏa mãn của doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng phần mềm. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong các tiêu chí liên quan đến chất lượng phần mềm và nhà cung cấp dịch vụ trong quá trình ứng dụng phần mềm mà chưa xem xét đến các tiêu chí lựa chọn phần mềm kế toán khác như: tiêu chí về chi phí và lợi ích, tiêu chí liên quan đến đặc điểm đầu ra, tiêu chí liên quan đến ý 6 tưởng thiết kế phần mềm. Đây là một khám phá khá thú vị tại thị trường phần mềm kế toán Việt Nam (phân khúc là các doanh nghiệp nhỏ và vừa).
- Nghiên cứu của Huỳnh Thị Hương (2015), “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố Hồ Chí Minh”: Tiến hành nghiên cứu tại 230 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong việc ra quyết định lựa chọn phần mềm phù hợp với đặc điểm, nâng cao hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 6 nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán bao gồm: yêu cầu của người sử dụng, tính năng phần mềm, trình độ chuyên môn của nhân viên công ty phần mềm, sự chuyên nghiệp của công ty phần mềm, dịch vụ sau bán hàng và giá phí của phần mềm. Ngoài ra, nghiên cứu còn cho thấy nhân tố tính năng phần mềm có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán, nhân tố sự chuyên nghiệp của công ty phần mềm có sự tác động yếu nhất trong mô hình.
- Nghiên cứu của Phạm Thị Tuyết Hường (2016), “Ảnh hưởng của chi phí sử dụng phần mềm kế toán đến quyết định sử dụng phần mềm kế toán ở những doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh”: Nghiên cứu sự ảnh hưởng và tác động của các thành phần chi phí đến quyết định sử dụng phần mềm kế toán trong các giai đoạn: Nghiên cứu sơ bộ; phân tích yêu cầu; đánh giá, lựa chọn nhà cung cấp phần mềm; triển khai sử dụng phần mềm kế toán; bảo trì và nâng cấp hệ thống). Tuy nhiên, tác giả chủ yếu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, với các số liệu thu thập được đã tổng hợp, phân tích thông qua thống kê mô tả. Kết quả nghiên cứu cho thấy chưa xem xét sự tác động của chi phí đến ý định ứng dụng phần mềm kế toán, việc sử dụng phần mềm tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu tác động của nhiều yếu tố, ngoài hai yếu tố (chất lượng phần mềm và nhà cung cấp phần mềm kế toán) theo nghiên cứu của Võ Văn Nhị và cộng sự (2014) thì nghiên cứu này bổ sung thêm một nhân tố đó là chi phí sử dụng phần mềm kế toán.3 Nhận xét Việc tổng hợp và phân tích các nghiên cứu trên đã phần nào mang lại cái nhìn tổng quan các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến việc lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở trong nước nói chung, tại tỉnh An Giang nói riêng có những khác biệt so với thế giới. Đối với nghiên cứu của các tác giả nước ngoài về các nhân tố tác động đến 7 việc lựa chọn phần mềm kế toán tại các doanh nghiệp khá đầy đủ hơn khi xem xét đến nhiều nhân tố như nhu cầu của người sử dụng, quy mô, tính năng của phần mềm, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và môi trường, chi phí sử dụng phần mềm, độ tin cậy của nhà cung cấp, ý kiến đánh giá.
Tuy nhiên, do sự khác biệt về pháp luật, văn hóa, lối sống, sự phát triển của nền kinh tế có thể dẫn đến sự khác biệt khi các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở trong nước đánh giá và lựa chọn phần mềm kế toán. Đối với các nghiên cứu có liên quan đến việc lựa chọn, sử dụng phần mếm kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam hiện nay được thực hiện khá nhiều. Tuy nhiên, hầu hết các tác giả nghiên cứu trước đây chỉ dựng lại ở mức độ nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng liên quan đến các nhóm tiêu chí chung như: Chất lượng phần mềm, chất lượng dịch vụ, chi phí sử dụng và sự hỗ trợ của nhà cung cấp phần mềm. Nhận thấy, các nghiên cứu ở Việt Nam chưa xem xét đầy đủ các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, bản thân đã lựa chọn thực hiện nghiên cứu này trong phạm vi doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh An Giang trên cơ sở kế thừa những nhân tố như: Yêu cầu của người sử dụng, tính năng, chi phí sử dụng và sự hỗ trợ của nhà cung cấp phần mềm từ kết quả nghiên cứu của Võ Văn Nhị và cộng sự (2014), Huỳnh Thị Hương (2015), Phạm Thị Tuyết Hường (2016). Bên cạnh đó, xem xét thêm mức độ ảnh hưởng hai nhân tố: Ảnh hưởng xã hội (ý kiến đánh giá về phần mềm kế toán) chưa được đề cập trong các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và điều kiện hỗ trợ (liên quan đến môi trường và cơ sở hạ tầng CNTT).