Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Lưu Tín
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Ngọc Toàn
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý thuyết về lựa chọn chính sách kế toán
• 1.1.1. Khái niệm chính sách kế toán
• 1.1.2. Vai trò của chính sách kế toán
• 1.1.3. Lựa chọn chính sách kế toán
• 1.1.4. Mục tiêu của việc lựa chọn chính sách kế toán
• 1.2. Các văn bản liên quan quy định đến chính sách kế toán hiện hành Việt Nam hiện nay
• 1.3. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa và đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán
• 1.3.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.2. Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán
• 1.4.1. Sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp
• 1.4.2. Mức vay nợ
• 1.4.3. Khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ
• 1.4.4. Mục tiêu của doanh nghiệp
• 1.4.5. Trình độ người làm kế toán
• 1.5. Lý thuyết bất cân xứng thông tin
• 1.6. Lý thuyết ủy nhiệm (Agency theory)
• 1.7. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 2.3.1. Thiết kế và mã hóa thang đo
• 2.3.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.4.1. Phương pháp thống kê mô tả
• 2.4.2. Đánh giá độ tin cậy thang đo
• 2.4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 2.4.4. Phân tích hồi quy đa biến
• 2.4.5. Mô tả mẫu khảo sát
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đánh giá thang đo
• 3.1.1. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố Sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp
• 3.1.2. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố Mức vay nợ
• 3.1.3. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố Khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ
• 3.1.4. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố Thuế
• 3.1.5. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố Mục tiêu của doanh nghiệp
• 3.1.6. Cronbach’s alpha của thang đo nhân tố Trình độ người làm kế toán
• 3.1.7. Cronbach’s alpha của thang đo Lựa chọn chính sách kế toán ở các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán ở các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Kết luận phân tích nhân tố khám phá mô hình đo lường
• 3.2.2. Kiểm định độ phù hợp của mô hình nghiên cứu
• 3.2.2.1. Phương pháp nhập các biến thành phần trong mô hình hồi quy bội
• 3.2.2.2. Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình hồi quy tuyến tính bội
• 3.2.2.3. Kiểm định độ phù hợp của mô hình hồi qui tuyến tính bội
• 3.2.2.4. Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của các hệ số hồi quy
• 3.2.2.4.1. Kiểm định giả định phương sai của sai số (phần dư) không đổi
• 3.2.2.4.2. Kiểm tra giả định các phần dư có phân phối chuẩn
• 3.2.2.4.3. Kiểm tra giả định không có mối tương quan giữa các biến độc lập (Hiện tượng đa cộng tuyến)
• 3.3. Mô hình hồi quy của các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.4. Bàn luận về kết quả nghiên cứu
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp
• 4.2. Mức vay nợ
• 4.3. Khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ
• 4.4. Mục tiêu của doanh nghiệp
• 4.5. Trình độ người làm kế toán
• 4.6. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài
• 4.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về chính sách kế toán

Chương này trình bày cơ sở lý thuyết về chính sách kế toán, bao gồm khái niệm, vai trò, và mục tiêu của việc lựa chọn chính sách kế toán. Các quy định kế toán hiện hành tại Việt Nam cũng được phân tích, nhấn mạnh sự ảnh hưởng của luật pháp kế toán đến việc áp dụng chính sách kế toán trong doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được xem xét, đặc biệt là những yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán.

1.1 Khái niệm và vai trò của chính sách kế toán

Chính sách kế toán được định nghĩa là tập hợp các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán mà doanh nghiệp áp dụng để lập báo cáo tài chính. Vai trò của chính sách kế toán là cung cấp thông tin tài chính chính xác, hỗ trợ quá trình quản lý tài chính và ra quyết định kinh doanh. Việc lựa chọn chính sách kế toán phù hợp giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và tuân thủ các quy định kế toán.

1.2 Quy định kế toán hiện hành tại Việt Nam

Các quy định kế toán tại Việt Nam được xây dựng dựa trên chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) và chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS). Những quy định này ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sự thay đổi thường xuyên của luật pháp kế toán gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc áp dụng và duy trì hệ thống kế toán hiệu quả.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách kế toán

Chương này phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Định. Các nhân tố bao gồm mức vay nợ, khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ, mục tiêu của doanh nghiệp, và trình độ người làm kế toán. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến quyết định lựa chọn chính sách kế toán phù hợp với môi trường kinh doanh và quản trị doanh nghiệp.

2.1 Mức vay nợ và khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ

Mức vay nợ và khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ là hai nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán. Doanh nghiệp có mức vay nợ cao thường lựa chọn chính sách kế toán giúp giảm thiểu rủi ro tài chính và đảm bảo khả năng thanh toán. Khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ cũng thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng chính sách kế toán thận trọng để tránh các hậu quả pháp lý.

2.2 Mục tiêu của doanh nghiệp và trình độ người làm kế toán

Mục tiêu của doanh nghiệp như tối đa hóa lợi nhuận, giảm thiểu chi phí kế toán, và tuân thủ luật pháp kế toán đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn chính sách kế toán. Trình độ người làm kế toán cũng là yếu tố quyết định, vì nhân viên kế toán có trình độ cao sẽ hiểu rõ và áp dụng hiệu quả các quy định kế toán và công nghệ kế toán hiện đại.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Chương này trình bày phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn, bao gồm phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Định được xác định rõ ràng thông qua phân tích Cronbach’s alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA).

3.1 Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng

Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách kế toán, trong khi phương pháp nghiên cứu định lượng được áp dụng để đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy đa biến được sử dụng để kiểm định mô hình nghiên cứu.

3.2 Kết quả nghiên cứu và đánh giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố ảnh hưởng như mức vay nợ, khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ, và trình độ người làm kế toán có tác động đáng kể đến việc lựa chọn chính sách kế toán. Phân tích Cronbach’s alpha và EFA xác nhận độ tin cậy và tính phù hợp của mô hình nghiên cứu, đóng góp vào việc hiểu rõ hơn về chính sách kế toán trong doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương và quốc gia. Tại tỉnh Bình Định, theo ước tính, số lượng DNNVV chiếm phần lớn trong tổng số doanh nghiệp hoạt động, tuy nhiên việc lựa chọn chính sách kế toán (CSKT) của các doanh nghiệp này còn nhiều hạn chế và chưa được quan tâm đúng mức. Chính sách kế toán là tập hợp các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán mà doanh nghiệp áp dụng trong lập và trình bày báo cáo tài chính, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thông tin tài chính cung cấp cho các đối tượng sử dụng. Việc lựa chọn CSKT phù hợp giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi ích, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và tin cậy của báo cáo tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn CSKT của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bình Định, đo lường mức độ tác động của các nhân tố này và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả lựa chọn CSKT. Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2019, tập trung vào các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động tại Bình Định. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoàn thiện chính sách kế toán, góp phần nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và hiệu quả quản trị doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết nền tảng để giải thích sự lựa chọn CSKT, bao gồm:

• Lý thuyết bất cân xứng thông tin: Giải thích hiện tượng thông tin không đồng đều giữa nhà quản lý và các bên liên quan, tạo điều kiện cho hành vi điều chỉnh lợi nhuận thông qua lựa chọn CSKT nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân hoặc doanh nghiệp.
• Lý thuyết ủy nhiệm (Agency theory): Phân tích mối quan hệ giữa bên ủy nhiệm (cổ đông, chủ nợ) và bên được ủy nhiệm (nhà quản lý), trong đó chi phí ủy nhiệm phát sinh do sự khác biệt lợi ích và hành vi không hoàn toàn vì lợi ích của bên ủy nhiệm. CSKT được sử dụng như công cụ để điều chỉnh thông tin tài chính nhằm giảm chi phí này.
• Các khái niệm chính: Chính sách kế toán, sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp, mức vay nợ, khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ, thuế, mục tiêu doanh nghiệp, trình độ người làm kế toán.

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 6 nhân tố độc lập ảnh hưởng đến lựa chọn CSKT của DNNVV tại Bình Định: sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài, mức vay nợ, khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ, thuế, mục tiêu doanh nghiệp và trình độ người làm kế toán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Tổng hợp cơ sở lý thuyết, phân tích các nghiên cứu trong và ngoài nước, thảo luận với chuyên gia để xây dựng mô hình nghiên cứu và thang đo các biến.
• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu từ 156 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Định thông qua bảng câu hỏi khảo sát. Đối tượng khảo sát gồm giám đốc, kế toán trưởng, nhân viên kế toán và các cá nhân liên quan đến công tác kế toán.
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc nhân tố, và phân tích hồi quy đa biến để đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến lựa chọn CSKT.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2019, bao gồm các bước từ tổng hợp lý thuyết, thiết kế bảng hỏi, thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ đến việc lựa chọn CSKT với hệ số hồi quy đạt mức ý nghĩa thống kê cao. Các doanh nghiệp chú trọng cung cấp thông tin minh bạch, tạo dựng hình ảnh tốt với nhà đầu tư, ngân hàng và cơ quan thuế.
2. Mức vay nợ có tác động cùng chiều đến lựa chọn CSKT; doanh nghiệp có mức vay nợ cao có xu hướng lựa chọn chính sách kế toán nhằm tăng lợi nhuận để đáp ứng các điều kiện vay vốn. Khoảng 65% doanh nghiệp khảo sát cho biết mức vay nợ ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn CSKT.
3. Khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ cũng là nhân tố quan trọng, khi các điều khoản hạn chế trong hợp đồng vay nợ liên quan đến chỉ tiêu lợi nhuận và tài sản khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh CSKT để tránh vi phạm. Tỷ lệ doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi nhân tố này chiếm khoảng 58%.
4. Thuế là nhân tố có ảnh hưởng đáng kể, các doanh nghiệp có xu hướng lựa chọn CSKT nhằm tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp và các loại thuế khác, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.
5. Mục tiêu của doanh nghiệp như tối đa hóa lợi nhuận, duy trì lợi nhuận bền vững và xây dựng hình ảnh doanh nghiệp cũng tác động tích cực đến lựa chọn CSKT.
6. Trình độ người làm kế toán ảnh hưởng đến khả năng vận dụng các chính sách kế toán phù hợp, từ đó ảnh hưởng đến lựa chọn CSKT. Doanh nghiệp có nhân viên kế toán có trình độ chuyên môn cao thường lựa chọn CSKT hiệu quả hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài nước, khẳng định vai trò quan trọng của các nhân tố tài chính và phi tài chính trong việc lựa chọn CSKT. Ví dụ, mức vay nợ và khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ tạo áp lực cho doanh nghiệp phải điều chỉnh CSKT nhằm duy trì uy tín và khả năng tiếp cận nguồn vốn. Thuế là động lực mạnh mẽ thúc đẩy lựa chọn CSKT tiết kiệm chi phí thuế, tuy nhiên cũng cần cân nhắc chi phí phi thuế phát sinh.

Sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với các bên liên quan, từ đó nâng cao khả năng huy động vốn và phát triển bền vững. Trình độ người làm kế toán là nhân tố nội bộ quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán và hiệu quả lựa chọn CSKT.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố (hệ số hồi quy) và bảng phân tích Cronbach’s Alpha cho thấy độ tin cậy của các thang đo đều trên 0.7, đảm bảo tính hợp lệ của nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và đào tạo chuyên môn cho nhân viên kế toán: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, cập nhật chuẩn mực kế toán và quy định pháp luật mới nhằm giúp nhân viên kế toán vận dụng chính sách kế toán hiệu quả. Mục tiêu đạt được trong vòng 12 tháng, do các doanh nghiệp phối hợp với các cơ sở đào tạo thực hiện.
2. Tăng cường minh bạch và cải thiện chất lượng thông tin tài chính: Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, đảm bảo thông tin kế toán phản ánh trung thực, chính xác nhằm tạo sự tin cậy với các đối tượng bên ngoài. Thời gian thực hiện trong 6-12 tháng, chủ thể là ban lãnh đạo doanh nghiệp.
3. Cơ quan quản lý nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý và hướng dẫn áp dụng CSKT cho DNNVV: Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nên ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể, ổn định chính sách kế toán, giảm thiểu sự thay đổi thường xuyên gây khó khăn cho doanh nghiệp. Thời gian đề xuất trong 1-2 năm.
4. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và quản lý rủi ro vay nợ: Ngân hàng và tổ chức tín dụng cần xây dựng các chính sách vay phù hợp với đặc thù DNNVV, đồng thời hỗ trợ tư vấn về lựa chọn CSKT nhằm giảm thiểu rủi ro vi phạm hợp đồng vay. Thời gian triển khai liên tục, chủ thể là các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp.
5. Khuyến khích doanh nghiệp xây dựng mục tiêu kinh doanh rõ ràng và phù hợp với CSKT: Doanh nghiệp cần xác định mục tiêu tài chính và phi tài chính cụ thể để lựa chọn CSKT phù hợp, đảm bảo cân bằng giữa lợi ích thuế, lợi nhuận và uy tín trên thị trường. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, do ban lãnh đạo doanh nghiệp chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn CSKT, từ đó đưa ra quyết định phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và phát triển bền vững.
2. Nhân viên kế toán và kiểm toán viên: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về các yếu tố tác động đến CSKT, giúp cải thiện kỹ năng vận dụng chính sách kế toán và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.
3. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách, hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc lựa chọn và áp dụng CSKT phù hợp với quy định pháp luật.
4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, tài chính: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về lựa chọn CSKT trong DNNVV, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách kế toán là gì và tại sao quan trọng với doanh nghiệp nhỏ và vừa?
   Chính sách kế toán là các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán mà doanh nghiệp áp dụng trong lập báo cáo tài chính. Đối với DNNVV, lựa chọn CSKT phù hợp giúp phản ánh chính xác tình hình tài chính, hỗ trợ quản lý hiệu quả và đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan như ngân hàng, cơ quan thuế.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến việc lựa chọn chính sách kế toán của DNNVV tại Bình Định?
   Nghiên cứu cho thấy sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài, mức vay nợ và thuế là những nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, tác động tích cực đến việc lựa chọn CSKT nhằm tối đa hóa lợi ích và đảm bảo tuân thủ pháp luật.

3. Làm thế nào để nâng cao trình độ người làm kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa?
   Doanh nghiệp nên tổ chức đào tạo chuyên môn thường xuyên, khuyến khích nhân viên cập nhật kiến thức về chuẩn mực kế toán và quy định pháp luật mới, đồng thời tạo điều kiện cho nhân viên tham gia các khóa học, hội thảo chuyên ngành.

4. Tại sao mức vay nợ lại ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán?
   Mức vay nợ cao tạo áp lực cho doanh nghiệp phải duy trì lợi nhuận và tuân thủ các điều khoản hợp đồng vay. Do đó, doanh nghiệp có xu hướng lựa chọn CSKT nhằm tăng lợi nhuận báo cáo, tránh vi phạm hợp đồng và duy trì uy tín với chủ nợ.

5. Các cơ quan quản lý nhà nước có thể làm gì để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc lựa chọn CSKT?
   Cơ quan quản lý cần hoàn thiện khung pháp lý, ban hành các hướng dẫn cụ thể và ổn định về CSKT, đồng thời tổ chức các chương trình tập huấn, tư vấn cho doanh nghiệp nhằm nâng cao nhận thức và khả năng áp dụng chính sách kế toán phù hợp.

Kết luận

• Luận văn đã xác định 6 nhân tố chính ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Bình Định, bao gồm sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài, mức vay nợ, khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ, thuế, mục tiêu doanh nghiệp và trình độ người làm kế toán.
• Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này được đo lường bằng phân tích hồi quy đa biến, cho thấy tất cả đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê.
• Nghiên cứu góp phần làm rõ cơ sở lý thuyết và thực tiễn về lựa chọn CSKT trong bối cảnh DNNVV tại Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Bình Định.
• Các đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả lựa chọn CSKT tập trung vào nâng cao trình độ kế toán, cải thiện minh bạch thông tin, hoàn thiện khung pháp lý và hỗ trợ quản lý vay nợ.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu sang các ngành nghề và địa phương khác để hoàn thiện hơn về mặt khoa học và thực tiễn.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước nên phối hợp triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả lựa chọn chính sách kế toán nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Cơ sở lý thuyết về lựa chọn chính sách kế toán 1.1 Khái niệm chính sách kế toán Để hiểu về chính sách kế toán, trước hết tác giả trình bày khái niệm về chính sách: Theo từ điển Bách khoa Việt Nam (2002): “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…”. Các chính sách có thể được đề ra và thực hiện ở những tầng nấc khác nhau, từ các tổ chức quốc tế đến từng quốc gia, từ nhà nước đến các đơn vị, tổ chức chính trị xã hội, doanh nghiệp… nhằm giải quyết vấn đề đặt ra cho mỗi tổ chức đó và chúng chỉ có hiệu lực thi hành trong tổ chức đó.

Theo chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS), các chính sách kế toán đưa ra các nguyên tắc phải tuân theo trong việc lựa chọn các chính sách kế toán và nội dung chi tiết cần thiết để giúp người sử dụng hiều các chính sách kế toán áp dụng và các công ty đã thực hiện chính sách kế toán như thế nào. Chuẩn mực kế toán quốc tế xác định các chính sách kế toán là “những nguyên nhân, căn cứ, công ước, quy tắc và thực tiễn áp dụng bởi một doanh nghiệp được xác định rõ các tác động của giao dịch và các sự kiện khác sẽ được phản ánh trong báo cáo tài chính của nó”. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 (2005) về “thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót” thì: Chính sách kế toán là các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán cụ thể được doanh nghiệp áp dụng trong việc lập và trình bày BCTC.2 Vai trò của chính sách kế toán Kế toán luôn là công cụ đắc lực để thông tin tình hình kinh tế - tài chính, quản lý các hoạt động kinh tế cho một tổ chức, đơn vị. Những thông 14 tin kế toán cung cấp thực sự hữu ích khi đáp ứng được yêu cầu về thông tin quản lý.

Chính sách kế toán là một trong những chính sách đặc biệt quan trọng trong việc kinh doanh của đơn vị. Chính sách kế toán được doanh nghiệp lựa chọn theo chuẩn mực kế toán phù hợp với loại hình kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, do việc áp dụng chính sách kế toán khác nhau của doanh nghiệp sẽ mang lại thông tin báo cáo tài chính khác nhau, việc áp dụng chính sách kế toán phù hợp với chuẩn mực, doanh nghiệp còn phải lựa chọn chính sách kế toán để giúp họ “quản trị” lợi nhuận, mang lại thông tin có lợi nhất cho họ. Đối với kế toán viên, kiểm toán viên: Chính sách kế toán là cơ sở để thực hiện công việc đo lường và công bố thông tin kế toán phù hợp với đặc điểm của từng đơn vị và tuân thủ quy định pháp luật.

Kiểm toán viên căn cứ vào CSKT để kiểm tra, phân tích số liệu, thông tin trên BCTC do kế toán viên cung cấp từ đó đưa ra các ý kiến cho rằng CSKT đã phù hợp với quy định chuẩn mực hiện hành hay chưa. Đối với nhà quản lý doanh nghiệp: CSKT là công cụ đắc lực của nhà quản lý trong quá trình quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như kiểm soát, điều chỉnh lợi nhuận mong nuốn của doanh nghiệp. CSKT là công cụ nhằm tạo ra ngôn ngữ kinh doanh mà họ sử dụng để trao đổi với các bên liên quan như cơ quan thuế, ngân hàng, chủ nợ,. Đối với chủ sở hữu, cổ đông: CSKT dùng để xem xét, so sánh kết quả hoạt động kinh doanh mà các nhà quản lý doanh nghiệp báo cáo.

Đối với cơ quan thuế: CSKT là căn cứ để cơ quan thuế kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của các thông tin công bố trên BCTC từ đó ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, kế toán… Đối với nhà đầu tư tiềm năng chủ đầu tư, ngân hàng, tổ chức tín dụng: CSKT là cơ sở xem xét khả năng, tình hình hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư cũng như cho vay.3 Lựa chọn chính sách kế toán Theo Szilveszter Fekete (2010) sự lựa chọn chính sách kế toán được hiểu là việc lựa chọn có cân nhắc nằm trong khuôn khổ của chuẩn mực kế toán về các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán cụ thể mà DN có thể áp dụng trong việc lập và trình bày BCTC nhằm đạt được mục tiêu nhất định. Lựa chọn chính sách kế toán là việc doanh nghiệp lựa chọn và áp dụng các chính sách kế toán cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính phù hợp với quy định của từng chuẩn mực kế toán. Trường hợp chưa có quy định ở chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán hiện hành, thì doanh nghiệp phải căn cứ vào chuẩn mực chung để xây dựng các phương pháp kế toán hợp lý nhằm đảm bảo báo cáo tài chính cung cấp được các thông tin đáp ứng các yêu cầu thích hợp với nhu cầu ra các quyết định kinh tế của người sử dụng (VAS 21, 2003).4 Mục tiêu của việc lựa chọn chính sách kế toán Theo kết luận nghiên cứu của Mariana Gurau (2014) những người khác nhau thì có góc nhìn khác nhau về tình hình tài chính của DN, vì vậy tùy vào từng trường hợp cụ thể mà sẽ có mục tiêu lựa chọn CSKT tương ứng. Có ba mục đích của việc lựa chọn CSKT: Mục đích thứ nhất, CSKT nhằm tối đa hóa lợi nhuận.

Các DN sẽ có động cơ mạnh liên quan đến việc lựa chọn CSKT theo hướng giảm chi phí trong báo cáo thu nhập (báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh) bởi vì những quy định nghiêm ngặt trong ghi nhận doanh thu. Mục đích thứ hai, CSKT nhằm mục tiêu bảo toàn vốn bằng cách giảm thiểu chi phí để ổn định DN trong nguyên tắc hoạt động liên tục cùng với sự phát triển kinh doanh. Các DN sẽ lựa chọn CSKT có thể san bằng lợi nhuận giữa các kỳ kế toán để đảm bảo xu hướng lợi nhuận bền vững trong dài hạn (đảm bảo hoạch định tài chính dài hạn). 16 Mục đích thứ ba, CSKT nhằm thực hiện tuân thủ các quy định của luật thuế.

Các DN sẽ lựa chọn CSKT sao cho trong toàn chu kỳ sống của DN, số thuế thu nhập (thu nhập doanh nghiệp và thu nhập cá nhân của chủ doanh nghiệp/cổ đông) phải đóng là thấp nhất. Mục tiêu lựa chọn chính sách của doanh nghiệp nhằm đem đến lợi nhuận cao nhất cho doanh nghiệp. Kế toán được xem là một công cụ của người quản lý để kiểm tra, giám sát mọi hoạt động và vận hành doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả. Tùy thuộc theo mục tiêu điều chỉnh lợi nhuận tăng giảm cho doanh nghiệp thì kế toán sẽ lựa chọn chính sách nào phù hợp để điều chỉnh theo yêu của của nhà quản lý.

Khi nhà quản lý muốn cung cấp thông tin ra bên ngoài thì kế toán cũng phải lựa chọn sao cho hợp lý và cung cấp thông tin có lợi nhất cho mình.2 Các văn bản liên quan quy định đến chính sách kế toán hiện hành Việt Nam hiện nay Hiện nay tại Việt Nam cơ quan quản lý nhà nước, cụ thể là Bộ Tài Chính là tổ chức lập quy, chịu trách nhiệm ban hành các văn bản pháp lý liên quan đến chính sách kế toán. Hoạt động kế toán DN hiện nay được điều tiết thực hiện theo khung pháp lý bao gồm: Luật kế toán và Nghị định hướng dẫn thi hành luật, Hệ thống chuẩn mực kế toán và các thông tư hướng dẫn chuẩn mực, chế độ kế toán hướng dẫn thực hành công tác kế toán. Luật kế toán hiện hành đang áp dụng hiên nay là luật kế toán số: 88/2015/QH13 ban ngày 20/11/2015 được thực hiện từ ngày 01/01/2017. Luật quy định những vấn đề chung để xây dựng chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán.

Chuẩn mực kế toán là những quy định, hướng dẫn cần được tôn trọng khi thực hiện các công việc kế toán và khi trình bày các thông tin trên báo cáo tài chính sao cho đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Hiện nay, Bộ Tài chính đã ban hành 26 chuẩn mực kế toán áp dụng cho doanh nghiệp 17 cùng với các thông tư hướng dẫn kèm theo hướng dẫn thông tin chi tiết nội dung các chuẩn mực liên quan đến chính sách kế toán, từ đó giúp chính sách kế toán nhanh chóng đi vào thực tế công tác kế toán tại doanh nghiệp, giúp các doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực vào thực tiễn diễn ra hàng ngày. Chế độ kế toán là văn bản pháp lý do Bộ tài chính ban hành nhằm hướng dẫn cụ thể về kế toán cho doanh nghiệp bao gồm quy định cụ thể về kết cấu tài khoản, chứng từ, sổ sách, báo cáo và các sơ đồ kế toán chủ yếu. Hiện tại các DN hoạt động có quy mô lớn, kinh doanh nhiều ngành nghề, hoạt động kinh doanh phức tạp thì hoạt động kế toán tuân thủ theo Thông tư 200/2014/TT - BTC, Thông tư này thay thế cho Quyết định 15/2006/QĐ - BTC.

Các DNNVV thì hoạt động theo Thông tư 133/2016/TT - BTC, Thông tư này thay thế cho Quyết định 48/2006/QĐ - BTC ban hành vào tháng 09/2006. Tại Việt Nam hiện nay việc thực hiện chính cách kế toán chịu sự chi phối của nhiều cấp văn bản khác nhau, các văn bản này được ban hành bởi cơ quan quản lý nhà nước. Chính vì vậy, các doanh nghiệp phải căn cứ vào các văn bản pháp lý hiện hành có liên quan khi lựa chọn chính sách kế toán áp dụng cho doanh nhiệp mình.3 Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa và đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán 1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa hay còn gọi thông dụng là doanh nghiệp vừa và nhỏ là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ bé về mặt vốn, lao động hay doanh thu. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể chia thành ba loại cũng căn cứ vào quy mô đó là doanh nghiệp siêu nhỏ (micro), doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa.

Theo tiêu chí của Nhóm Ngân hàng Thế giới, doanh nghiệp siêu nhỏ là doanh nghiệp có số lượng lao động dưới 10 người, doanh nghiệp nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 200 người và nguồn vốn 20 18 tỷ trở xuống, còn doanh nghiệp vừa có từ 200 đến 300 lao động nguồn vốn 20 đến 100 tỷ.