Luận văn thạc sĩ tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tmcp ngoại thương việt nam chi nhánh bắc hà tĩnh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tmcp ngoại thương việt nam chi nhánh bắc hà, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đinh Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Luyện
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Bắc Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Tổng quan các công trình, tài liệu nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.1.2. Một số vấn đề lý luận về tín dụng cho các DNNVV tại NHTM
• 1.1.2.1. Khái niệm và đặc điểm của DNNVV
• 1.1.2.1.1. Khái niệm về DNNVV
• 1.1.2.1.2. Đặc điểm của các DNNVV
• 1.2. PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Cách tiếp cận nghiên cứu
• 1.2.2. Phương pháp thu thập tài liệu, dữ liệu
• 1.2.3. Phương pháp xử lý tài liệu, số liệu
• 1.3. THỰC TRẠNG VỀ TÍN DỤNG CHO CÁC DNVVN TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG BẮC HÀ TĨNH
• 1.3.1. Khái quát về Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Bắc Hà Tĩnh
• 1.3.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 1.3.3. Bộ máy tổ chức hoạt động của Chi nhánh
• 1.3.4. Hoạt động kinh doanh cơ bản của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Bắc Hà Tĩnh
• 1.3.5. Thực trạng hoạt động tín dụng cho các DNVVN của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương chi nhánh Bắc Hà Tĩnh
• 1.3.6. Khái quát về khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ của chi nhánh VCB Bắc Hà Tĩnh
• 1.3.7. Thực trạng hoạt động tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại chi nhánh VCB Bắc Hà Tĩnh
• 1.3.8. Đánh giá kết quả hoạt động tín dụng của VCB Bắc Hà Tĩnh đối với DNVVN
• 1.3.8.1. Kết quả đạt được
• 1.3.8.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 1.4. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHO CÁC DNVVN TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG BẮC HÀ TĨNH
• 1.4.1. Định hướng phát triển tín dụng cho các DNVVN tại VCB Bắc Hà Tĩnh
• 1.4.2. Giải pháp phát triển tín dụng cho các DNNVV tại VCB Bắc Hà Tĩnh
• 1.4.2.1. Các giải pháp nhằm gia tăng nguồn vốn
• 1.4.2.2. Các giải pháp phát triển về quy mô và cơ cấu tín dụng DNNVV
• 1.4.2.3. Các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng DNNVV
• 1.4.3. Kiến nghị với chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước
• 1.4.4. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 1.4.5. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam
• 1.4.6. Kiến nghị với Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.4.7. Kiến nghị với Hiệp hội DNNVV trên địa bàn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Bắc Hà Tĩnh là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. DNNVV đóng vai trò chủ chốt trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp và sử dụng hơn 50% lực lượng lao động. Tuy nhiên, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, DNNVV đang phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là tình trạng thiếu vốn. Tín dụng từ ngân hàng là một trong những giải pháp quan trọng giúp DNNVV vượt qua khó khăn. Ngân hàng TMCP Ngoại thương đã có những nỗ lực trong việc phát triển tín dụng cho DNNVV, nhưng vẫn chưa đạt được tiềm năng tối đa. Việc nghiên cứu và phát triển tín dụng cho DNNVV tại ngân hàng này là cần thiết để đáp ứng nhu cầu và hỗ trợ sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của DNNVV

DNNVV được định nghĩa dựa trên quy mô vốn và số lượng lao động. Theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP, DNNVV là những cơ sở sản xuất kinh doanh có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động không quá 300 người. Đặc điểm của DNNVV bao gồm sự đa dạng trong hình thức hoạt động và khả năng thích ứng nhanh với thị trường. DNNVV không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm, đặc biệt là ở các khu vực nông thôn. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng do thiếu thông tin và khả năng tài chính hạn chế.

II. Thực trạng tín dụng cho DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Bắc Hà Tĩnh

Thực trạng tín dụng cho DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Bắc Hà Tĩnh cho thấy sự gia tăng đáng kể về dư nợ cho vay trong những năm gần đây. Ngân hàng đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ DNNVV, tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế. Dư nợ cho vay đối với DNNVV chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu thực tế. Các yếu tố như quy trình thẩm định tín dụng, lãi suất và các điều kiện vay vốn vẫn là rào cản lớn đối với DNNVV. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều doanh nghiệp không đủ điều kiện để vay vốn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn lực tài chính. Việc đánh giá thực trạng này là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm phát triển tín dụng cho DNNVV.

2.1. Đánh giá kết quả hoạt động tín dụng

Kết quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Bắc Hà Tĩnh đối với DNNVV cho thấy một số thành tựu nhất định. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều hạn chế như tỷ lệ nợ xấu cao và khả năng thu hồi nợ không đảm bảo. Ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường hỗ trợ tư vấn cho DNNVV. Việc này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV phát triển bền vững.

III. Giải pháp phát triển tín dụng cho DNNVV

Để phát triển tín dụng cho DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Bắc Hà Tĩnh, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần cải thiện quy trình thẩm định tín dụng, giảm bớt các yêu cầu không cần thiết để tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vốn. Thứ hai, cần xây dựng các sản phẩm tín dụng linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng của DNNVV. Cuối cùng, ngân hàng nên tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp để cung cấp thông tin và tư vấn cho DNNVV. Những giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng mở rộng hoạt động tín dụng mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của DNNVV trong khu vực.

3.1. Kiến nghị với chính phủ và các cơ quan quản lý

Để hỗ trợ phát triển tín dụng cho DNNVV, chính phủ cần có các chính sách ưu đãi về lãi suất và hỗ trợ tài chính cho ngân hàng khi cho vay đối với DNNVV. Ngoài ra, cần tăng cường các chương trình đào tạo và hỗ trợ tư vấn cho DNNVV nhằm nâng cao năng lực quản lý tài chính và khả năng tiếp cận tín dụng. Việc này sẽ giúp DNNVV phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển nhanh chóng của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hoạt động tín dụng cho nhóm doanh nghiệp này trở thành một vấn đề trọng tâm được Đảng và Nhà nước Việt Nam đặc biệt quan tâm. Theo số liệu thống kê, DNNVV chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp tư nhân, sử dụng trên 50% lực lượng lao động, đóng góp khoảng 47% GDP và hơn 40% ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, trong giai đoạn kinh tế suy thoái, nhiều DNNVV gặp khó khăn nghiêm trọng về vốn, dẫn đến hơn 60.700 doanh nghiệp ngừng hoạt động trong năm 2013, tăng gần 13% so với năm trước đó.

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động tín dụng cho các DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) Chi nhánh Bắc Hà Tĩnh trong giai đoạn 2012-2014. Mục tiêu chính là đánh giá thực trạng tín dụng, chỉ ra những thành tựu và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển tín dụng phù hợp nhằm tăng trưởng dư nợ, nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của DNNVV và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chủ đạo: lý thuyết duy vật biện chứng và lý thuyết duy vật lịch sử để phân tích mối quan hệ giữa tín dụng ngân hàng và sự phát triển của DNNVV. Lý thuyết duy vật biện chứng giúp xem xét các yếu tố tác động qua lại trong hoạt động tín dụng, trong khi lý thuyết duy vật lịch sử nhấn mạnh sự phát triển và biến đổi của các hiện tượng kinh tế - xã hội theo thời gian.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): Theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP, DNNVV là các cơ sở sản xuất kinh doanh có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình không quá 300 người.
• Tín dụng ngân hàng: Là quan hệ kinh tế giữa ngân hàng và khách hàng, trong đó ngân hàng chuyển giao quyền sử dụng vốn trong một thời hạn nhất định với chi phí nhất định.
• Chất lượng tín dụng: Đánh giá dựa trên tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, khả năng thu hồi vốn và hiệu quả sinh lời từ hoạt động tín dụng.
• Phát triển tín dụng: Bao gồm tăng quy mô dư nợ, mở rộng số lượng khách hàng, cải thiện cơ cấu tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp phân tích định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính là số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính và báo cáo tín dụng của Vietcombank Chi nhánh Bắc Hà Tĩnh giai đoạn 2012-2014, cùng với các tài liệu tham khảo từ sách, báo và các nghiên cứu khoa học liên quan.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu phi xác suất, tập trung vào các doanh nghiệp nhỏ và vừa có quan hệ tín dụng với ngân hàng trong giai đoạn nghiên cứu. Cỡ mẫu được xác định dựa trên tổng số khách hàng DNNVV của chi nhánh trong giai đoạn này.

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, phân tích xu hướng tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu và các chỉ tiêu tài chính khác. Ngoài ra, phương pháp phân tích tổng hợp và so sánh cũng được áp dụng để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ tín dụng cho DNNVV: Dư nợ cho vay DNNVV tại Vietcombank Bắc Hà Tĩnh tăng trưởng ổn định trong giai đoạn 2012-2014, với tốc độ tăng trung bình khoảng 15% mỗi năm. Tuy nhiên, tỷ trọng dư nợ DNNVV trên tổng dư nợ của chi nhánh chỉ chiếm khoảng 30-35%, chưa tương xứng với tiềm năng thị trường.

2. Chất lượng tín dụng: Tỷ lệ nợ quá hạn của các khoản vay DNNVV dao động trong khoảng 3-5%, phù hợp với chuẩn mực quốc tế nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro. Tỷ lệ nợ xấu chiếm khoảng 2,5% tổng dư nợ DNNVV, cho thấy ngân hàng đã kiểm soát rủi ro tương đối hiệu quả nhưng cần tiếp tục nâng cao chất lượng tín dụng.

3. Cơ cấu tín dụng: Các khoản vay chủ yếu là tín dụng ngắn hạn (chiếm hơn 60%), trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn của DNNVV còn hạn chế được đáp ứng. Điều này ảnh hưởng đến khả năng mở rộng sản xuất kinh doanh bền vững của doanh nghiệp.

4. Nguồn vốn huy động: Nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng trưởng khoảng 12% mỗi năm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng tín dụng. Tuy nhiên, tỷ trọng dư nợ trên tổng nguồn vốn huy động chỉ đạt khoảng 70%, cho thấy ngân hàng còn dư địa để tăng trưởng tín dụng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển tín dụng cho DNNVV tại Vietcombank Bắc Hà Tĩnh bao gồm: quy trình thẩm định tín dụng còn chặt chẽ nhưng chưa linh hoạt, hạn chế trong việc cung cấp các sản phẩm tín dụng trung và dài hạn, và năng lực cán bộ tín dụng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển thị trường DNNVV. So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này tương đồng với xu hướng chung của các ngân hàng thương mại tại các tỉnh miền Trung, nơi mà tiềm năng thị trường DNNVV lớn nhưng chưa được khai thác hết.

Việc sử dụng biểu đồ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn theo năm và bảng phân tích cơ cấu tín dụng sẽ giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng và xu hướng phát triển tín dụng cho DNNVV tại chi nhánh. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của tín dụng ngân hàng trong việc hỗ trợ DNNVV phát triển, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của các giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đa dạng hóa sản phẩm tín dụng: Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm tín dụng trung và dài hạn phù hợp với nhu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh của DNNVV, nhằm nâng cao tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn lên ít nhất 40% trong vòng 3 năm tới.

2. Cải tiến quy trình thẩm định và phê duyệt tín dụng: Áp dụng công nghệ thông tin và các công cụ phân tích rủi ro hiện đại để rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ, đồng thời tăng tính linh hoạt trong đánh giá dự án vay vốn, giúp thu hút thêm khách hàng mới.

3. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý rủi ro, kỹ năng tư vấn và chăm sóc khách hàng DNNVV, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả tín dụng trong vòng 12 tháng tới.

4. Tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý và hiệp hội DNNVV: Phối hợp xây dựng các chương trình hỗ trợ tài chính, tư vấn pháp lý và đào tạo quản trị doanh nghiệp cho DNNVV, góp phần nâng cao năng lực tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng.

5. Đẩy mạnh công tác kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro: Thiết lập hệ thống giám sát tín dụng chặt chẽ, đặc biệt đối với các khoản vay có rủi ro cao, nhằm giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 3% trong vòng 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và cán bộ tín dụng: Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng và giải pháp phát triển tín dụng cho DNNVV, giúp cán bộ ngân hàng nâng cao hiệu quả quản lý và mở rộng thị trường khách hàng.

2. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Thông qua nghiên cứu, doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn về các điều kiện, quy trình vay vốn ngân hàng, từ đó chuẩn bị tốt hơn các hồ sơ vay vốn và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách hỗ trợ tín dụng cho DNNVV, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, tài chính: Đây là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế suy thoái và hội nhập quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tín dụng cho DNNVV lại quan trọng đối với ngân hàng?
   Tín dụng cho DNNVV giúp ngân hàng đa dạng hóa danh mục khách hàng, phân tán rủi ro và tăng lợi nhuận từ các khoản vay nhỏ lẻ nhưng số lượng lớn. Ví dụ, tại Vietcombank Bắc Hà Tĩnh, dư nợ DNNVV chiếm khoảng 30-35% tổng dư nợ, đóng góp đáng kể vào doanh thu tín dụng.

2. Những khó khăn chính khi cho vay DNNVV là gì?
   Khó khăn bao gồm thiếu tài sản thế chấp, quy mô vốn nhỏ, rủi ro tín dụng cao và năng lực quản lý hạn chế của doanh nghiệp. Điều này làm tăng tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu, đòi hỏi ngân hàng phải có chính sách thẩm định và quản lý rủi ro chặt chẽ.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng tín dụng cho DNNVV?
   Cần cải tiến quy trình thẩm định, nâng cao năng lực cán bộ tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm vay và tăng cường kiểm soát nội bộ. Ví dụ, giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 3% là mục tiêu khả thi trong vòng 2 năm.

4. Phân loại tín dụng cho DNNVV theo thời hạn như thế nào?
   Tín dụng được chia thành ngắn hạn (dưới 12 tháng), trung hạn (12 tháng đến 5 năm) và dài hạn (trên 5 năm). Tại Vietcombank Bắc Hà Tĩnh, phần lớn tín dụng cho DNNVV là ngắn hạn, cần phát triển thêm các khoản vay trung và dài hạn để hỗ trợ mở rộng sản xuất.

5. Vai trò của môi trường pháp lý trong phát triển tín dụng cho DNNVV?
   Môi trường pháp lý ổn định, minh bạch tạo điều kiện bình đẳng cho DNNVV tiếp cận vốn, giảm rủi ro cho ngân hàng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Kết luận

• DNNVV đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm hơn 97% số doanh nghiệp và đóng góp gần 47% GDP.
• Tín dụng ngân hàng là công cụ thiết yếu hỗ trợ DNNVV phát triển, đồng thời giúp ngân hàng đa dạng hóa danh mục và tăng lợi nhuận.
• Thực trạng tín dụng cho DNNVV tại Vietcombank Bắc Hà Tĩnh giai đoạn 2012-2014 cho thấy tăng trưởng dư nợ ổn định nhưng còn nhiều hạn chế về cơ cấu và chất lượng tín dụng.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào đa dạng hóa sản phẩm, cải tiến quy trình thẩm định, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường quản lý rủi ro.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cụ thể cho việc phát triển tín dụng DNNVV tại các ngân hàng thương mại, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

Các ngân hàng và cơ quan quản lý nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để nâng cao hiệu quả tín dụng cho DNNVV. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng nhƣ sau: 3 z Chƣơng 1: Tổng quan các công trình đã nghiên cứu và lý luận chung về tín dụng cho các DNNVV của Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp và địa điểm nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng về tín dụng cho các DNNVV tại NH TMCP Ngoại Thƣơng Bắc Hà Tĩnh Chƣơng 4: Giải pháp phát triển tín dụng cho các DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Bắc Hà Tĩnh. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG CHO C ÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan các công trình, tài liệu nghiên cứu có liên quan đến đề tài.

Liên quan đến lĩnh vực tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của các NH thƣơng mại đã có nhiều công trình nghiên cứu và công bố dƣới dạng luận án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ, các bài báo khoa học và các đề tài nghiên cứu khoa học. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu gần đây có liên quan đến đề tài luận văn nhƣ: - Luận án tiến sĩ kinh tế của Phạm Văn Hồng với đề tài “Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế” tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, 2007). Đề tài này đã nghiên cứu và hệ thống hoá các vấn đề lý luận liên quan đến sự phát triển DNNVV. Tổng kết kinh nghiệm phát triển DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của một số nƣớc trên thế giới.

Phân tích, đánh giá thực trạng DNNVV và môi trƣờng thể chế phát triển DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. - Luận án tiến sĩ kinh tế của Nguyễn Minh Tuấn với đề tài “Phát triển dịch vụ ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam”, Trƣờng Đại Học Kinh Tế Quốc Dân, Hà Nội, 2008). Luận án đã nghiên cứu và hệ thống hoá các vấn đề lý luận về dịch vụ ngân hàng nhằm hỗ trợ cho DNVVN. Luận án cũng đã đề cập những vấn đề quản lý rủi ro, chi phí giao dịch và chi phí hành chính, sự cần thiết có hệ thống các dịch vụ đặc thù cho doanh nghiệp vừa và nhỏ…, xem xét các DNVVN nhƣ là các khách hàng tiêu dùng cá nhân, phân loại các DNVVN thành nhóm đại chúng và nhóm có nhiều lợi nhuận.

Đề tài đã phân tích kinh nghiệm quốc tế từ các nền kinh tế có mức độ phát triển khác nhau để định vị các DNVVN Việt Nam và các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trên bản đồ toàn cầu từ đó tạo 3 điều kiện cho công tác hoạch định chiến lƣợc và định hƣớng đối với các cơ quan hoạch định chính sách của Việt Nam nhằm hỗ trợ cho DNVVN. 5 z - Đề tài NCKH của TS. Trƣơng Quang Thông, 2010) “Tín dụng ngân hàng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa - Nghiên cứu thực nghiệm tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh". Đề tài này đã nghiên cứu và hệ thống hóa lý thuyết về DNNVV, phân tích tổng quan về DNNVV tại Việt Nam qua các số liệu thống kê và chính sách của nhà nƣớc đối với DNNVV, đề tài cũng đã tiến hành khảo sát về tài trợ tín dụng cho các DNNVV, trên cơ sở đó tác giả đã gợi ý các chính sách đối với DNNVV, đối với ngân hàng và các cơ quan chính phủ.

Đề tài của tác giả đang nghiên cứu một phần kế thừa những thành tựu của các đề tài nêu trên, một phần đi sâu vào nghiên cứu một cách cụ thể hoạt động tín dụng cho các DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Bắc Hà Tĩnh trong bối cảnh kinh tế hiện nay mà các đề tài trên chƣa đề cập đến… Tóm lại, các công trình nghiên cứu đã công bố có liên quan đến tín dụng cho các DNVVN tại Việt Nam đƣợc thực hiện trong thời kỳ trƣớc đây có những đặc điểm về bối cảnh chính sách, thể chế và thực tiễn khác nhau, đồng thời phần lớn là các đề tài nghiên cứu ở phạm vi rộng hơn. Tuy nhiên, chƣa có công trình nào nghiên cứu về phát triển tín dụng cho các DNNVV của NHTM trên địa bàn Hà Tĩnh, hay phía Bắc của tỉnh Hà Tĩnh, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế suy thoái nhƣ hiện nay. Vì vậy, đề tài luận văn viết về phát triển tín dụng cho các DNNVV của VCB Bắc Hà Tĩnh tuy có kế thừa một số kết quả của các nghiên cứu trƣớc đó, nhƣng vẫn bảo đảm hoàn toàn độc lập, không bị trùng lắp với các công trình đã công bố. Một số vấn đề lý luận về tín dụng cho các DNNVV tại NHTM 1.

Khái niệm và đặc điểm của DNNVV 1. Khái niệm về DNNVV Nói đến DNNVV là nói đến phân loại doanh nghiệp dựa trên độ lớn hay quy mô các doanh nghiệp. Việc phân loại các doanh nghiệp thành doanh nghiệp lớn hay DNNVV phụ thuộc vào loại tiêu thức sử dụng quy định, giới hạn các tiêu thức phân loại quy mô doanh nghiệp. Tuy nhiên, không có tiêu thức thống nhất để phân loại DNNVV cho tất cả các nƣớc vì điều kiện kinh tế-xã hội mỗi nƣớc 6 z khác nhau và ngay trong một nƣớc, sự phân loại cũng khác nhau tùy theo từng thời kỳ, từng ngành nghề, từng vùng lãnh thổ.

Việc xác định DNNVV của mỗi nƣớc thƣờng đƣợc cân nhắc đối với từng giai đọan phát triển kinh tế, tình hình việc làm nói chung của cả nƣớc và tính chất nền kinh tế hiện hành của nƣớc đó. Nhƣ vậy, xác định DNNVV không có tính cố định mà có xu hƣớng thay đổi theo tính chất họat động, mục đích của việc xác định và trình độ phát triển của doanh nghiệp. Tuy nhiên, ở các nƣớc vẫn có một số tiêu thức phân loại chung nhƣ:. Số lao động thƣờng xuyên.

Vốn sản xuất. Giá trị gia tăng. Quan niệm tại Việt Nam về DNNVV: DNNVV ở Việt Nam là những cơ sở sản xuất- kinh doanh có tư cách pháp nhân, không phân biệt thành phần kinh tế, có quy mô về vốn hoặc lao động thỏa mãn các quy định của chính phủ đối với từng ngành nghề tương ứng với từng thời kỳ phát triển của nền kinh tế. Theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP của chính phủ ngày 23/11/2001 thì DNVVN là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bính hàng năm không quá 300 ngƣời.

Nghị định quy định đối tƣợng áp dụng bao gồm: - Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. - Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp nhà nƣớc. - Các hợp tác xã thành lập và họat động theo Luật Hợp tác xã. - Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03 tháng 02 năm 2000 của chính phủ về đăng ký kinh doanh.

Đặc điểm của các DNNVV Bên cạnh những đặc điểm của doanh nghiệp nói chung nhƣ: mang chức năng sản xuất kinh doanh, tối đa hóa lợi nhuận là mục tiêu kinh tế cơ bản bên 7 z cạnh các mục tiêu xã hội, phải chấp nhận sự cạnh tranh để tồn tại và phát triển, DNNVV cũng mang những đặc điểm khác. Thứ nhất, DNNVVcó số lƣợng đông, hình thức hoạt động đa dạng và phong phú. Sự hình thành và phát triển của các DNNVV đang trở thành xu hƣớng tất yếu không chỉ ở các nƣớc phát triển mà cả ở các nƣớc đang phát triển. Theo thống kê mới nhất, hiện cả nƣớc ta có trên 500.000 DNNVV, chiếm tới 98% số lƣợng doanh nghiệp, với số vốn đăng ký lên tới gần 2.857 tỳ đồng, tƣơng đƣơng 121 tỷ USD).

Thứ hai, DNNVV đóng góp vào sự tăng trƣởng kinh tế và tăng thu nhập dân cƣ. Nếu nhƣ các doanh nghiệp lớn thƣờng không có mặt ở các địa phƣơng khó khăn thì DNNVV lại có mặt ở khắp mọi nơi và trở thành một nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, tạo công ăn việc làm và tăng nguồn thu cho ngân sách địa phƣơng cũng nhƣ quốc gia. Ở Việt Nam, DNNVV cũng là nhân tố chính giảm đói nghèo, đặc biệt tại khu vực nông thôn, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Thứ ba, DNNVV có vốn đầu tƣ ban đầu thấp, thu hồi vốn nhanh trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Điều đó góp phần đảm bảo tính năng động cho nền kinh tế. Với quy mô kinh doanh gọn nhẹ, vốn nhỏ, DNNVV có nhiều khả năng chuyển đổi mặt hàng nhanh phù hợp với nhu cầu thị trƣờng mà ít gây biến động lớn, ít chịu ảnh hƣởng và có khả năng phục hồi nhanh sau những cuộc khủng hoảng kinh tế trên góc độ kinh tế quốc gia. Số lƣợng loại hình doanh nghiệp này gia tăng sẽ góp phần tạo điều kiện đổi mới công nghệ, thúc đẩy phát triển ý tƣởng và kỹ năng mới, thúc đẩy sự đầu tƣ giữa các nền kinh tế trong và ngoài khu vực. Chính vì thế, DNNVV đã góp phần trong việc thay đổi cấu trúc của nền kinh tế, làm cho nền kinh tế trở nên linh hoạt, dễ thích ứng với những biến động của kinh tế toàn cầu.

Lợi thế và khó khăn của DNNVV a. Lợi thế: - Dễ dàng khởi sự và năng động nhạy bén với thị trƣờng - Dễ phát huy bản chất hợp tác 8 z - Thu hút nhiều lao động, hoạt động có hiệu quả với chi phí cố định thấp - Không có hặc ít có xung đột giữa ngƣời sử dụng lao động và ngƣời lao động. - Có thể duy trì sự tự do cạnh tranh. - Có thể phát huy đƣợc tiềm lực thị trƣờng trong nƣớc - Dễ dàng tạo nên sự phát triển cân bằng giữa các vùng - Có thể nhanh chóng giảm bớt nạn thất nghiệp - DNVVN là nơi đào luyện các nhà doanh nghiệp và là cơ sở kinh tế ban đầu để phát triển thành doanh nghiệp lớn.

Khó khăn * Khó khăn chung Hệ thống đăng ký kinh doanh chƣa thống nhất từ trung ƣơng đến cơ sở, chỉ mới thành lập đƣợc phòng đăng ký kinh doanh cấp tỉnh thuộc sở kế hoạch và đầu tƣ. Vì vậy việc quản lý nội dung kê khai trong giấy chứng nhận kinh doanh và việc kiểm tra, giám sát các hoạt động của doanh nghiệp còn hạn chế, chƣa sớm đƣợc phát hiện những sai phạm của doanh nghiệp trong quản lý kinh doanh và vì vậy việc xử lý bị chậm. Phần lớn DNNVV có quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ, vốn ít, công nghệ lạc hậu, thiếu điều kiện đầu tƣ mở rộng sản xuất, thuê chuyên gia có trình độ.