Bồi Dưỡng Phương Pháp Học Tập Cho Học Viên Đại Học Quân Sự Theo Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Chuyên khảo phân tích Biện pháp bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự theo tư tưởng lấy tự học, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Bồi Dưỡng Phương Pháp Học Tập Cho Học Viên Đại Học Quân Sự Theo Tư Tưởng Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP CHO HỌC VIÊN Ở ĐẠI HỌC QUÂN SỰ THEO TƯ TƯỞNG “LẤY TỰ HỌC LÀM CỐT” CỦA HỒ CHÍ MINH
• 1.1. Nội dung tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh
• 1.2. Quan niệm và giá trị sư phạm của việc bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN VỀ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP CHO HỌC VIÊN Ở ĐẠI HỌC QUÂN SỰ THEO TƯ TƯỞNG “LẤY TỰ HỌC LÀM CỐT” CỦA HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Quá trình vận dụng tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh trong lịch sử dạy học và tự học ở các học viện, nhà trường quân đội
• 2.2. Thực trạng phương pháp học tập, tự học và bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP CHO HỌC VIÊN Ở ĐẠI HỌC QUÂN SỰ THEO TƯ TƯỞNG “LẤY TỰ HỌC LÀM CỐT” CỦA HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Yêu cầu xây dựng biện pháp bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh
• 3.2. Biện pháp bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Những vấn đề chung về quá trình thực nghiệm
• 4.2. Tiến trình và phân tích kết quả thực nghiệm
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bồi Dưỡng Phương Pháp Học Tập Theo HCM 55 ký tự

Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về tự học. Người đã tự trang bị kiến thức, phương pháp luận và kinh nghiệm hoạt động cách mạng thông qua con đường tự học. Trong quá trình học tập, Người luôn coi trọng phương pháp học tập, đặc biệt là tự học, và xác định đây là yếu tố then chốt để tiếp thu tri thức. Theo Hồ Chí Minh, để lĩnh hội kiến thức nhân loại, người học cần có phương pháp phù hợp với nhận thức và khả năng của bản thân. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” (1947), Người nhấn mạnh: “Cách học: Phải lấy tự học làm cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào”. Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn coi trọng bồi dưỡng phương pháp học tập chủ động, tích cực và sáng tạo, thể hiện rõ trong văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI và Luật Giáo dục năm 2005 (sửa đổi 2009).

1.1. Tầm quan trọng của Tư Tưởng Hồ Chí Minh về Giáo dục

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục luôn đề cao vai trò tự giác, chủ động của người học. Tự học giúp người học phát triển tư duy độc lập, sáng tạo, và khả năng giải quyết vấn đề. Việc vận dụng tư tưởng này vào bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên quân sự là vô cùng cần thiết. Nó giúp học viên chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phẩm chất đạo đức cách mạng.

1.2. Mục tiêu của Bồi Dưỡng Phương Pháp Học Tập Hiệu Quả

Mục tiêu chính của bồi dưỡng phương pháp học tập hiệu quả là trang bị cho học viên quân sự những công cụ, kỹ năng cần thiết để tự học, tự nghiên cứu và tiếp thu kiến thức một cách chủ động, sáng tạo. Điều này giúp nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời giúp học viên phát triển toàn diện, cả về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất đạo đức.

II. Thách Thức Trong Bồi Dưỡng Học Viên Quân Sự 57 ký tự

Mặc dù các trường đại học quân sự đã có nhiều nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy, song việc bồi dưỡng phương pháp học tập, đặc biệt là tự học theo tư tưởng Hồ Chí Minh, vẫn còn nhiều hạn chế. Học viên quân sự thường có xu hướng học tập thụ động, chưa phát huy được tính chủ động trong việc lĩnh hội tri thức. Quá trình bồi dưỡng phương pháp học tập chưa được quan tâm đúng mức và chưa được hệ thống hóa, thống nhất. Để khắc phục những hạn chế này, cần có những giải pháp đồng bộ, hiệu quả để bồi dưỡng phương pháp học tập phù hợp cho học viên đại học quân sự, giúp họ phát huy tối đa tiềm năng của bản thân.

2.1. Thực trạng Phương Pháp Học Tập Tích Cực của Học Viên

Thực tế cho thấy, nhiều học viên quân sự chưa thực sự làm chủ được phương pháp học tập tích cực. Họ thường chỉ tập trung vào việc ghi nhớ kiến thức một cách máy móc mà ít chú trọng đến việc suy ngẫm, phân tích và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này dẫn đến việc kiến thức thu được thường không sâu sắc và khó có thể áp dụng một cách hiệu quả trong công việc.

2.2. Thiếu kỹ năng Tự Học Theo Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Một trong những hạn chế lớn nhất hiện nay là sự thiếu hụt về kỹ năng tự học theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhiều học viên chưa biết cách lập kế hoạch học tập, tìm kiếm tài liệu, và tự đánh giá kết quả học tập của bản thân. Điều này làm giảm hiệu quả của quá trình học tập và khiến học viên dễ nản chí khi gặp khó khăn.

2.3. Vai trò của giảng viên trong Bồi dưỡng phương pháp học tập

Giảng viên có vai trò rất quan trọng trong việc bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên. Cần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học viên; hướng dẫn học viên tự học, tự nghiên cứu; tạo môi trường học tập thân thiện, cởi mở để học viên có thể trao đổi, thảo luận và học hỏi lẫn nhau. Đồng thời, giảng viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác đào tạo.

III. Giải Pháp Bồi Dưỡng Tự Học Cho Học Viên 59 ký tự

Để nâng cao chất lượng đào tạo, cần tập trung vào bồi dưỡng tự học cho học viên đại học quân sự. Điều này bao gồm việc trang bị cho học viên kiến thức, kỹ năng và phương pháp cần thiết để tự học một cách hiệu quả, đồng thời tạo môi trường học tập khuyến khích sự chủ động, sáng tạo và tinh thần tự giác của học viên. Việc bồi dưỡng tự học cần được thực hiện một cách hệ thống, bài bản và có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giảng viên và học viên.

3.1. Xây dựng Động Lực Học Tập Cho Học Viên Quân Sự

Xây dựng động lực học tập cho học viên quân sự là yếu tố then chốt để thúc đẩy quá trình tự học. Cần giúp học viên nhận thức rõ mục tiêu học tập, vai trò của bản thân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự cạnh tranh lành mạnh và tinh thần hợp tác.

3.2. Rèn Luyện Kỹ Năng Tự Nghiên Cứu Cho Học Viên

Rèn luyện kỹ năng tự nghiên cứu là một trong những nội dung quan trọng của bồi dưỡng phương pháp học tập. Học viên cần được trang bị các kỹ năng tìm kiếm, phân tích, đánh giá thông tin, và trình bày kết quả nghiên cứu một cách khoa học, logic. Điều này giúp học viên không chỉ nắm vững kiến thức mà còn có khả năng phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tiễn.

3.3. Quản Lý Thời Gian và Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin

Học viên cần được trang bị kỹ năng quản lý thời gian học tập hiệu quả. Cần khuyến khích học viên lập kế hoạch học tập chi tiết, phân bổ thời gian hợp lý cho từng môn học, và biết cách tận dụng thời gian rảnh để tự học, tự nghiên cứu. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào học tập cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả của quá trình tự học.

IV. Ứng Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Trong Quân Đội 58 ký tự

Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên đại học quân sự cần được thực hiện một cách sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của từng học viện, nhà trường. Cần chú trọng phát huy tính chủ động, sáng tạo của học viên, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, giảng viên và các đơn vị trong quân đội. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào học tập không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần xây dựng quân đội ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

4.1. Phát Huy Tính Chủ Động Của Học Viên Trong Học Tập

Phát huy tính chủ động của học viên là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả của quá trình bồi dưỡng phương pháp học tập. Cần tạo điều kiện để học viên tự lựa chọn nội dung, hình thức học tập phù hợp với sở thích và năng lực của bản thân. Đồng thời, khuyến khích học viên tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học, các câu lạc bộ học thuật để phát triển tư duy sáng tạo và khả năng làm việc nhóm.

4.2. Rèn Luyện Phẩm Chất Đạo Đức Theo Tư Tưởng HCM

Rèn luyện phẩm chất đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục quân sự. Học viên cần được giáo dục về tinh thần yêu nước, lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, và ý thức trách nhiệm cao trong công việc. Đồng thời, cần trang bị cho học viên những kiến thức, kỹ năng cần thiết để đấu tranh chống lại các tư tưởng, hành vi sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

V. Đổi Mới Phương Pháp Giảng Dạy và Môi Trường 59 ký tự

Để bồi dưỡng phương pháp học tập hiệu quả, cần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm. Giảng viên cần tạo ra một môi trường học tập tích cực, thân thiện và cởi mở, nơi học viên có thể tự do trao đổi ý kiến, đặt câu hỏi và học hỏi lẫn nhau. Đồng thời, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, sử dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả để thu hút sự chú ý của học viên và giúp họ tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng.

5.1. Áp Dụng Phương Pháp Giảng Dạy Hiện Đại

Áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như dạy học dự án, dạy học theo nhóm, dạy học dựa trên vấn đề, giúp học viên phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong quá trình học tập. Giảng viên cần biết cách sử dụng các công cụ hỗ trợ giảng dạy như phần mềm trình chiếu, video, hình ảnh để làm cho bài giảng trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

5.2. Tạo Môi Trường Học Tập Tích Cực và Hợp Tác

Một môi trường học tập tích cực và hợp tác là điều kiện quan trọng để học viên phát huy tối đa tiềm năng của bản thân. Giảng viên cần tạo ra một bầu không khí thân thiện, cởi mở và khuyến khích sự trao đổi, thảo luận giữa các học viên. Đồng thời, cần tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ học thuật để tạo cơ hội cho học viên giao lưu, học hỏi và phát triển kỹ năng mềm.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Bồi Dưỡng Học Viên 53 ký tự

Việc bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên đại học quân sự theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa chiến lược trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và xây dựng quân đội vững mạnh. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, cần có sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo, sự nỗ lực của đội ngũ giảng viên và sự chủ động, tích cực của học viên. Với những nỗ lực không ngừng, chắc chắn chúng ta sẽ đạt được những thành công to lớn trong sự nghiệp giáo dục, đào tạo của quân đội.

6.1. Tầm Quan Trọng của Nâng Cao Chất Lượng Học Tập

Nâng cao chất lượng học tập là yếu tố then chốt để xây dựng quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Cần tập trung vào việc đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy, đồng thời tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác đào tạo.

6.2. Triển Vọng Tương Lai của Bồi Dưỡng Phương Pháp

Trong tương lai, việc bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên đại học quân sự sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, với sự ứng dụng ngày càng sâu rộng của công nghệ thông tin và các phương pháp giảng dạy hiện đại. Cần tập trung vào việc xây dựng đội ngũ giảng viên giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ và tâm huyết với nghề, đồng thời tạo ra một môi trường học tập thân thiện, cởi mở và khuyến khích sự sáng tạo.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Giáo dục học (Mã số: 62 14 01 02) mang tiêu đề "Bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự theo tư tưởng 'lấy tự học làm cốt' của Hồ Chí Minh" (2013, 151 trang, 122 tài liệu tham khảo) được thực hiện trong bối cảnh các học viện, trường đại học quân đội thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình chuyển dịch mô hình đào tạo từ truyền thụ tri thức thụ động sang phát triển phẩm chất, năng lực và kỹ năng tư duy độc lập. Yêu cầu hiện đại hóa quân đội và xây dựng đội ngũ sĩ quan cấp phân đội có khả năng thích ứng linh hoạt với chiến tranh công nghệ cao đòi hỏi quá trình giáo dục phải giải quyết triệt để mâu thuẫn giữa khối lượng tri thức quân sự, khoa học xã hội - nhân văn ngày càng gia tăng với quỹ thời gian đào tạo có hạn tại nhà trường.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm mà luận án xác định là sự thiếu vắng một hệ thống lý luận và quy trình sư phạm hoàn chỉnh về việc chuyển hóa hoạt động tự học từ một phương thức bổ trợ ngoài giờ lên lớp (extracurricular study) thành năng lực cốt lõi, chi phối toàn bộ tiến trình học tập của học viên, kể cả trong các giờ giảng chính khóa trên giảng đường. Trong khi các nghiên cứu trước đây thường tiếp cận tự học như một hành vi cá nhân biệt lập hoặc tập trung thuần túy vào đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên, chưa có công trình nào giải mã một cách hệ thống cơ chế chuyển hóa tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh vào việc bồi dưỡng phương pháp học tập (PPHT) cho học viên quân sự.

Luận án đặt ra ba câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. RQ1: Thực chất và cấu trúc bản chất của tư tưởng "lấy tự học làm cốt" của Hồ Chí Minh dưới lăng kính lý luận dạy học hiện đại là gì?
2. RQ2: Thực trạng nhận thức, kỹ năng và quy trình bồi dưỡng PPHT cho học viên tại các trường đại học quân sự hiện nay bộc lộ những rào cản và khoảng trống nào?
3. RQ3: Hệ thống biện pháp sư phạm nào có khả năng nâng cao thực chất năng lực tự học và kết quả học tập của học viên trong môi trường giáo dục quân sự đặc thù?

Tương ứng với các câu hỏi nghiên cứu, hai giả thuyết khoa học được kiểm định:

• H1: Nếu học viên được định hướng xây dựng động cơ, thái độ tự học đúng đắn và rèn luyện theo quy trình PPHT khoa học, tính độc lập nhận thức và năng lực tự điều chỉnh sẽ tăng trưởng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$).
• H2: Việc vận dụng đồng bộ mô hình tương tác "Tự học (nội lực) – Thảo luận (môi trường) – Chỉ đạo (sư phạm)" vào môn Giáo dục học quân sự sẽ tạo ra sự phân hóa vượt trội về kết quả học tập so với phương pháp dạy học truyền thống.

Khung lý thuyết của công trình tích hợp giữa Thuyết hoạt động nhận thức (Cognitive Activity Theory), Thuyết phát triển văn hóa - lịch sử của L.S. Vygotsky, Lý thuyết xử lý thông tin (Information Processing Theory) và hệ thống tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh. Phạm vi khảo sát thực tiễn bao quát 5 học viện và trường sĩ quan tiêu biểu (Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Lục quân 2, Trường Sĩ quan Chính trị, Học viện Hậu cần, Học viện Quân y) trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2013, tiến hành thực nghiệm sư phạm trực tiếp tại Trường Sĩ quan Lục quân 1 (TSQLQ1) và Trường Sĩ quan Chính trị (TSQCT).

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan lịch sử nghiên cứu cho thấy tư tưởng về tính chủ động và vai trò của tự học đã được đặt nền móng từ các trào lưu giáo dục cổ điển phương Đông và phương Tây. Khổng Tử (551–479 TCN) đề cao nguyên lý "Học tư kết hợp" và yêu cầu người học phải tự suy luận: "Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc mà không suy ra ba góc kia thì không dạy nữa" [83, tr. 83]. Ở phương Tây, Socrates (469–339 TCN) phát triển "thuật đỡ đẻ" (maieutics) nhằm kích thích tiềm năng trí tuệ nội tại; Jan Amos Komensky (1592–1670) trong Didactica Magna phản đối lối dạy giáo điều, khẳng định việc rèn luyện tinh thần độc lập quan sát và vận dụng vào thực tiễn; V.I. Lenin (1920) nhấn mạnh trong Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên: "Nếu không tự mình bỏ ra một công phu nào đó thì không thể tìm ra sự thật trong bất cứ một vấn đề hệ trọng nào cả" [71, tr. 23].

Tâm lý học nhận thức Xô Viết với L.S. Vygotsky đã đưa ra luận điểm kinh điển về Vùng phát triển gần (Zone of Proximal Development - ZPD): "Những gì hôm nay trẻ làm được nhờ sự giúp đỡ của người lớn thì ngày mai nó có thể thực hiện độc lập" [28, tr. 145]. A.S. Makarenko [74] nhấn mạnh môi trường tập thể kích thích người học tự chiếm lĩnh tri thức; A. Lubitsina [27] khẳng định tự học là con đường duy nhất hình thành năng lực học tập suốt đời; Tsunesaburo Makiguchi [111] trong Giáo dục vì cuộc sống sáng tạo xác định bản chất dạy học là trao quyền tự học cho người học; Patrice Pelpel [117] và Tony Buzan [119] mở rộng kỹ năng tự học qua sơ đồ tư duy và tự hoàn thiện chuyên môn.

Tại Việt Nam, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng khẳng định: "...Ở trường đại học, điều chủ yếu là học phương pháp" [25, tr. 56]. Nhóm tác giả Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Kỳ, Lê Khánh Bằng, Vũ Văn Tảo (2004) trong Học và dạy cách học đã định nghĩa: "Học, cốt lõi là tự học, là quá trình phát triển nội tại, trong đó chủ thể tự thể hiện và biến đổi mình" [85, tr. 18]. Tác giả Phạm Trung Thanh (1999) xây dựng mô hình phương pháp học tập - nghiên cứu; Thái Duy Tuyên (2001) và Trần Bá Hoành (2003) phân tích cơ chế tích cực hóa nhận thức và quản trị quá trình học tập.

Trong lĩnh vực giáo dục quân sự, các tác giả Trịnh Quang Từ [108, 109], Mai Văn Hóa (2003) [33], Đặng Đức Thắng [84], Trần Đình Tuấn [104], Nguyễn Chính Trung [91], Phan Văn Tỵ (2006) [110] đã nghiên cứu các giải pháp bồi dưỡng phương pháp tự học và dạy học hợp tác. Về tư tưởng tự học Hồ Chí Minh, các công trình của Đặng Xuân Kỳ [67], Hoàng Chí Bảo [2], Đặng Quốc Bảo [1], Vũ Văn Nam (2004) [74], Nguyễn Văn Chung (2008) [11] đã phân tích tấm gương tự học và giá trị nhân văn của Người.

Điểm tranh luận học thuật (scholarly debate) chính nằm ở hai luồng quan điểm đối lập:

• Quan điểm truyền thống: Coi tự học chỉ là hình thức làm việc độc lập của học viên ngoài giờ lên lớp nhằm ôn tập, giải bài tập theo chỉ định đóng khung của giảng viên;
• Quan điểm hiện đại: Xem tự học là bản chất cốt lõi của hoạt động nhận thức có tính chất nghiên cứu, phải diễn ra ngay trong quá trình tiếp nhận thông tin trên lớp, xử lý thông tin khi thảo luận và biến đổi thông tin thành kỹ năng thực hành.

Luận án định vị nghiên cứu của mình vào điểm giao thoa giữa tư tưởng giáo dục thực tiễn Hồ Chí Minh và lý thuyết kiến tạo sư phạm. So sánh với hai nghiên cứu quốc tế nổi bật:

1. Mô hình Self-Directed Learning (SDL) của Malcolm Knowles (1975): Đề cao hoàn toàn tính tự định hướng cá nhân của người học trưởng thành nhưng thiếu đi cơ chế kỷ luật tập thể và sự tương tác chặt chẽ của môi trường tổ chức quân sự;
2. Mô hình Scaffolding của Jerome Bruner (1976) dựa trên Vygotsky: Nhấn mạnh sự hỗ trợ của chuyên gia nhưng chưa làm nổi bật vai trò quyết định tối thượng của nội lực tự học như một phẩm chất nhân cách của người chiến sĩ cách mạng. Luận án khắc phục các giới hạn này bằng cách thiết lập mô hình ba nhân tố biện chứng tương thích hoàn hảo với môi trường giáo dục đại học quân sự đặc thù.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đã mở rộng và làm sâu sắc thêm lý thuyết sư phạm hiện đại thông qua việc luận giải khoa học luận điểm nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947): "Cách học: Phải lấy tự học làm cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào" [48, tr. 273]. Công trình đã chuyển hóa một luận điểm mang tính chỉ đạo thực tiễn thành một cấu trúc lý luận dạy học hoàn chỉnh, xác lập cơ chế vận hành của ba thành tố:

$$PPHT = f(\text{Tự học}{\text{Cốt lõi}}, \text{Thảo luận}{\text{Môi trường}}, \text{Chỉ đạo}_{\text{Định hướng}})$$

1. "Lấy tự học làm cốt" (Nội lực quyết định): Tự học là trung tâm, là "bộ khung xương sống" của toàn bộ hoạt động nhận thức. Tự học không phụ thuộc vào không gian (trên lớp hay ngoài giờ), mà là trạng thái tâm lý tích cực, tự giác vạch kế hoạch, tự xử lý thông tin, tự kiểm tra và tự điều chỉnh hành vi nhận thức nhằm biến tri thức nhân loại thành phẩm chất, năng lực nghề nghiệp sĩ quan.
2. "Do thảo luận... giúp vào" (Môi trường tương tác xã hội): Thảo luận là môi trường thử nghiệm và hiệu chỉnh tri thức cá nhân thông qua trí tuệ tập thể. Trong môi trường quân sự, thảo luận nhóm, tổ học tập là không gian phản biện giúp học viên củng cố, mở rộng và khắc phục các sai lệch nhận thức cá nhân.
3. "Do chỉ đạo giúp vào" (Định hướng sư phạm): Vai trò của giảng viên không phải là truyền thụ áp đặt một chiều mà là người định hướng, thiết kế các tình huống có vấn đề, tổ chức môi trường nhận thức và cung cấp sự hỗ trợ mang tính "giàn giáo" sư phạm để học viên tự lực vượt qua Vùng phát triển gần.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa chiều ba lý thuyết:

• Lý thuyết tiếp cận thông tin: Phân tích hoạt động học tập của học viên thành 3 phân hệ chức năng: Thu nhận thông tin (nghe, đọc, quan sát) $\rightarrow$ Xử lý thông tin (phân tích, so sánh, tổng hợp, sơ đồ hóa tư duy) $\rightarrow$ Vận dụng thông tin (thực hành thao trường, xêmina, nghiên cứu khoa học).
• Lý thuyết hoạt động - giá trị - nhân cách: Đặt hoạt động tự học trong mối liên hệ trực tiếp với sự hình thành nhân cách người sĩ quan chỉ huy cấp phân đội, nơi động cơ tự học xuất phát từ nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc và lý tưởng cách mạng.
• Lý thuyết hệ thống - cấu trúc: Quy định cấu trúc PPHT của học viên gồm 4 kỹ năng thành phần liên hoàn: (1) Kỹ năng định hướng mục tiêu học tập; (2) Kỹ năng thiết kế kế hoạch tự học; (3) Kỹ năng thực hiện kế hoạch học tập độc lập; (4) Kỹ năng tự kiểm tra, tự đánh giá và điều chỉnh.

Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích được xác lập tối ưu cho môi trường đào tạo đại học quân sự tập trung, kỷ luật nghiêm ngặt, học viên sinh hoạt theo chế độ nền nếp điều lệnh, có sự gắn kết chặt chẽ giữa tổ chức Đảng, tổ chức Đoàn và tập thể quân nhân.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng lập trường nhận thức luận duy vật biện chứng kết hợp phương pháp nghiên cứu thực chứng (positivism) có kiểm soát nghiêm ngặt. Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed-methods design) đa cấp độ (multi-level design), kết hợp định tính chuyên sâu và định lượng thống kê nhằm đảm bảo độ tin cậy và giá trị khoa học cao nhất.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Chiến lược chọn mẫu: Khảo sát diện rộng tại 5 cơ sở đại học quân sự đại diện cho các khối ngành đào tạo chỉ huy tham mưu lục quân (TSQLQ1, TSQLQ2), cán bộ chính trị (TSQCT), hậu cần quân sự (HVHC) và y - dược quân sự (HVQY). Mẫu tọa đàm sâu chọn $N = 100$ học viên tại 3 học viện, trường sĩ quan trọng điểm.
• Thu thập dữ liệu: Sử dụng 2 mẫu phiếu điều tra xã hội học chuẩn hóa với thang đo lượng hóa cụ thể; kết hợp quan sát sư phạm trực tiếp trên giảng đường và nghiên cứu hệ thống văn bản, báo cáo tổng kết đào tạo của Bộ Tổng Tham mưu và Tổng cục Chính trị.
• Tam giác hóa dữ liệu (Triangulation): Kết hợp tam giác hóa nguồn dữ liệu (học viên - giảng viên - cán bộ quản lý), tam giác hóa phương pháp (phiếu hỏi - tọa đàm - thực nghiệm) và tham vấn ý kiến hội đồng chuyên gia giáo dục học quân sự.
• Kiểm soát độ tin cậy và giá trị: Thang đo tiêu chí đánh giá năng lực tự học được lượng hóa chi tiết theo 4 mức độ (Tốt, Khá, Trung bình, Yếu) tại Bảng 4.2; kiểm soát biến ngoại lai bằng cách chọn các lớp thực nghiệm và đối chứng có trình độ đầu vào tương đương (kiểm định qua Bảng 4.3 - Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm).

Data và phân tích

Quá trình thực nghiệm sư phạm được triển khai tại 2 cơ sở:

• Cơ sở thực nghiệm 1 (CSTN 1): Trường Sĩ quan Lục quân 1 (Đại đội thực nghiệm vs Đại đội đối chứng).
• Cơ sở thực nghiệm 2 (CSTN 2): Trường Sĩ quan Chính trị (Lớp thực nghiệm vs Lớp đối chứng).

Phân tích thống kê định lượng áp dụng các công cụ toán học xử lý dữ liệu:

1. Bảng phân phối tần số và tần suất kết quả kiểm tra sự tiến bộ về PPHT (Bảng 4.5);
2. Phân phối tần suất lũy tích (Cumulative frequency distribution - Bảng 4.6);
3. Đồ thị biểu diễn đường cong tần suất lũy tích (Ogive curves - Đồ thị 4.7 và Đồ thị 4.10);
4. Các tham số thống kê mô tả đặc trưng (Bảng 4.9 và Bảng 4.12): Điểm trung bình cộng ($\bar{X}$), Phương sai mẫu ($S^2$), Độ lệch chuẩn ($S$), Hệ số biến thiên ($V% = \frac{S}{\bar{X}} \times 100%$), và kiểm định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê qua chuẩn Student ($t$).

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Thực trạng nhận thức bất đối xứng về PPHT (Bảng 2.3 & Biểu đồ 2.1): Kết quả khảo sát thực trạng giai đoạn 2007–2011 chỉ ra rằng dù đa số học viên nhận thức được tầm quan trọng của tự học, kỹ năng thực hành PPHT vẫn ở mức thụ động đáng báo động. Học viên chủ yếu phụ thuộc vào bài giảng của giảng viên, kỹ năng ghi chép cơ học chiếm ưu thế, thiếu năng lực phân tích cấu trúc bài giảng và chưa biết cách chuyển hóa thông tin nghe giảng thành đề cương tự nghiên cứu.
2. Sự tiến bộ vượt trội về PPHT sau can thiệp thực nghiệm (Bảng 4.13 & Biểu đồ 4.8, 4.11): Sau khi áp dụng hệ thống biện pháp bồi dưỡng, mức độ tiến bộ về PPHT của học viên lớp Thực nghiệm (TN) cao hơn rõ rệt so với lớp Đối chứng (ĐC) ở cả 2 cơ sở đào tạo:
   • Điểm trung bình đánh giá PPHT của nhóm TN đạt mức $\bar{X}{TN} > \bar{X}{ĐC}$ với mức chênh lệch có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$).
   • Hệ số biến thiên $V%$ của nhóm TN nhỏ hơn nhóm ĐC, chứng minh mức độ tiến bộ đồng đều và vững chắc của học viên trong việc nắm bắt phương pháp tự học.
3. Chuyển hóa trực tiếp sang kết quả học tập môn Giáo dục học quân sự (Bảng 4.14): Đồ thị tần suất lũy tích (Đồ thị 4.7, 4.10) của nhóm thực nghiệm luôn nằm lệch hẳn về phía bên phải so với nhóm đối chứng. Tỷ lệ học viên đạt loại Giỏi và Khá ở nhóm TN tăng vọt (chiếm tỷ trọng áp đảo), trong khi tỷ lệ Trung bình và Trung bình khá giảm sâu so với nhóm ĐC.
4. Phát hiện nghịch đảo (Counter-intuitive Finding): Tự học không đồng nghĩa với hoạt động cá nhân cô lập. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh rằng học viên tự học đạt kết quả cao nhất khi kết hợp chặt chẽ với hoạt động tương tác nhóm ("Do thảo luận... giúp vào") và sự định hướng có cấu trúc của giảng viên ("Do chỉ đạo giúp vào"). Khi thiếu yếu tố thảo luận và chỉ đạo, hoạt động tự học dễ rơi vào trạng thái mò mẫm, phân tán và lãng phí thời gian.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Bổ sung vào hệ thống lý luận dạy học quân sự mô hình bồi dưỡng PPHT tích hợp, làm phong phú thêm kho tàng nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong khoa học giáo dục thời kỳ mới.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp bộ công cụ định lượng chuẩn hóa (Bảng lượng hóa tiêu chí 4.2) giúp các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý đào tạo đánh giá chính xác năng lực tự học của học viên đại học.
• Về mặt thực tiễn sư phạm: Đề xuất hệ thống 4 biện pháp bồi dưỡng mang tính khả thi cao:
  1. Biện pháp 1: Giáo dục, nâng cao nhận thức, xây dựng động cơ, thái độ học tập đúng đắn cho học viên.
  2. Biện pháp 2: Bồi dưỡng PPHT "lấy tự học làm cốt" lồng ghép trực tiếp qua các hình thức tổ chức dạy học (bài giảng lý thuyết, xêmina, thảo luận, thực hành thao trường).
  3. Biện pháp 3: Chuẩn hóa và vận hành quy trình bồi dưỡng PPHT theo 4 bước khoa học (Định hướng $\rightarrow$ Hướng dẫn thao tác $\rightarrow$ Luyện tập $\rightarrow$ Tự đánh giá điều chỉnh).
  4. Biện pháp 4: Tăng cường tổ chức hoạt động học tập nhóm, tổ chức học tập quân sự để bồi dưỡng và tự bồi dưỡng PPHT.
• Về mặt chính sách quản lý đào tạo: Đề xuất lãnh đạo các học viện quân sự tái cấu trúc khung thời gian biểu đào tạo, gia tăng tỷ trọng thời gian tự học có hướng dẫn, đồng thời đưa tiêu chí bồi dưỡng PPHT cho học viên vào chuẩn đánh giá năng lực sư phạm của giảng viên quân đội.

---

Limitations và Future Research

1. Giới hạn về phạm vi khách thể khảo sát: Dữ liệu thực nghiệm tập trung chủ yếu vào 2 trường đại học quân sự đào tạo sĩ quan chỉ huy lục quân và chính trị (TSQLQ1, TSQCT), chưa mở rộng thực nghiệm quy mô lớn tại các trường kỹ thuật quân sự chuyên sâu (Học viện Kỹ thuật Quân sự) hoặc y dược (Học viện Quân y).
2. Giới hạn về phạm vi môn học: Nghiên cứu mới tiến hành thực nghiệm sâu trên môn Giáo dục học quân sự (khoa học xã hội - nhân văn), chưa kiểm chứng chéo trên các môn học kỹ thuật quân sự, chiến thuật tác chiến phức tạp.
3. Giới hạn về công nghệ thời điểm nghiên cứu: Các số liệu được thu thập giai đoạn 2007–2013, thời điểm các nền tảng số hóa, E-learning và trí tuệ nhân tạo chưa phổ biến sâu rộng trong môi trường quân sự.

Định hướng nghiên cứu tương lai (Future Agenda):

• Phát triển mô hình "Lấy tự học làm cốt" trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục quân sự và hệ thống học tập trực tuyến thông minh (Smart E-learning Military Platform).
• Kiểm chứng mô hình đối với các khối ngành kỹ thuật tác chiến không gian mạng và vũ khí công nghệ cao.
• Xây dựng phần mềm ứng dụng tự chẩn đoán và đề xuất lộ trình tối ưu hóa PPHT cá nhân cho học viên quân đội.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo nền tảng trong các công trình nghiên cứu sau đại học chuyên ngành Giáo dục học và Lý luận dạy học quân sự; cung cấp cơ sở trích dẫn cho các đề tài nghiên cứu cấp Bộ Quốc phòng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo.
• Đổi mới giáo dục quân đội: Được chuyển giao và ứng dụng trực tiếp tại các khoa sư phạm quân sự, đơn vị quản lý học viên tại Trường Sĩ quan Lục quân 1 và Trường Sĩ quan Chính trị, góp phần nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp loại Khá - Giỏi và giảm tỷ lệ học viên vi phạm quy chế thi cử.
• Chính sách quốc gia và quân đội: Cung cấp luận cứ thực chứng quan trọng phục vụ triển khai Nghị quyết Trung ương 8 (Khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong hệ thống các trường Quân đội nhân dân Việt Nam.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên đại học quân sự: Kế thừa khung lý thuyết, hệ thống tiêu chí lượng hóa năng lực tự học và phương pháp thiết kế bài giảng kích hoạt tư duy nghiên cứu của người học.
• Học viên, Sĩ quan đào tạo cấp phân đội: Nắm vững quy trình và kỹ thuật tự học độc lập, phương pháp đọc sách, ghi chép khoa học, sơ đồ hóa tư duy, tạo tiền đề để hoàn thành tốt chức trách người chỉ huy sau khi tốt nghiệp.
• Cán bộ quản lý giáo dục, Chỉ huy đơn vị: Sở hữu cẩm nang biện pháp tổ chức, duy trì nền nếp giờ tự học, xây dựng môi trường văn hóa học tập tích cực trong đơn vị quân đội.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Luận án đã mở rộng Thuyết phát triển văn hóa - lịch sử của L.S. Vygotsky và Lý thuyết hoạt động nhận thức bằng cách giải mã thành công luận điểm sư phạm của Hồ Chí Minh: "Lấy tự học làm cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào". Đóng góp độc đáo nhất là xác lập mô hình tương tác 3 nhân tố: xem Tự học là nội lực cốt lõi chi phối nhận thức, Thảo luận là môi trường tương tác xã hội hiệu chỉnh tri thức, và Chỉ đạo sư phạm là giàn giáo định hướng (scaffolding). Mô hình này phá vỡ quan niệm truyền thống coi tự học chỉ là khâu phụ trợ ngoài giờ.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án so với hai công trình tiêu biểu đi trước?

So với luận án của Mai Văn Hóa (2003) (chỉ tập trung vào phương pháp tự học ngoài giờ lên lớp) và nghiên cứu của Trịnh Quang Từ (chỉ tiếp cận tự học như hình thức tổ chức dạy học), công trình này đã:

• Tích hợp tự học vào toàn bộ quá trình dạy học (kể cả giờ nghe giảng lý thuyết trên lớp);
• Thiết kế quy trình thực nghiệm sư phạm đối chứng chặt chẽ tại 2 trường sĩ quan với hệ thống xử lý thống kê toán học đa tham số ($\bar{X}$, $S$, $S^2$, $V%$, phân phối tần suất lũy tích và kiểm định Student).

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?

Học viên hoạt động tự học cá nhân đơn độc không đem lại sự bứt phá về điểm số và kỹ năng nếu thiếu vắng không gian tranh biện nhóm ("Do thảo luận... giúp vào"). Hiệu quả tự học chỉ tăng trưởng vượt bậc khi kiến thức tự tích lũy được cọ xát, phản biện trong tập thể tổ học tập quân sự dưới sự chỉ dẫn sư phạm của giảng viên.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập thực nghiệm (Replication Protocol) không?

Có. Luận án mô tả chi tiết quy trình 4 bước bồi dưỡng PPHT (tại Chương 3), hệ thống tiêu chí lượng hóa năng lực tự học (Bảng 4.2), nội dung giáo án thực nghiệm môn Giáo dục học quân sự và bảng kiểm tra đối chứng đầu vào/đầu ra (Bảng 4.3 đến 4.14), cho phép các nhà nghiên cứu khác tái lập hoàn toàn quy trình thực nghiệm tại các cơ sở giáo dục đại học khác.

5. Khung chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình ra sao?

Khung nghiên cứu dài hạn tập trung vào:

1. Số hóa quy trình bồi dưỡng PPHT trên nền tảng học tập số quân sự;
2. Nghiên cứu thích ứng PPHT tự học cho sĩ quan trong điều kiện tác chiến điện tử và chiến tranh thông tin;
3. Chuẩn hóa bộ chỉ số đo lường năng lực tự học suốt đời (Lifelong Self-Directed Learning Index) cho đội ngũ cán bộ quân đội.

---

Kết luận

1. Luận án đã làm sáng tỏ một cách toàn diện cơ sở khoa học, thực chất và giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh: "Lấy tự học làm cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào" trong sự nghiệp giáo dục đào tạo của quân đội.
2. Công trình định nghĩa chuẩn xác khái niệm PPHT của học viên đại học quân sự dưới góc độ lý thuyết thông tin và thuyết hoạt động, xác lập tự học là năng lực nội sinh mang tính quyết định.
3. Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng PPHT và công tác bồi dưỡng PPHT tại 5 học viện, trường đại học quân sự tiêu biểu giai đoạn 2007–2011, chỉ rõ các mâu thuẫn và điểm nghẽn nhận thức.
4. Đề xuất hệ thống 4 biện pháp sư phạm đồng bộ, xây dựng quy trình 4 bước bồi dưỡng PPHT có tính ứng dụng cao và phù hợp với thực tiễn môi trường quân sự.
5. Kiểm chứng thực nghiệm thành công tại Trường Sĩ quan Lục quân 1 và Trường Sĩ quan Chính trị trên môn Giáo dục học quân sự, chứng minh bằng số liệu thống kê toán học sự tiến bộ vượt bậc về PPHT và kết quả học tập của học viên.
6. Mở ra 3 hướng nghiên cứu mới: Ứng dụng tự học trong môi trường số hóa quân sự; Chuẩn hóa năng lực tự học trong đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp chiến thuật - chiến dịch; Tích hợp PPHT tự học vào huấn luyện tác chiến hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu, tổng quan về vấn đề nghiên cứu, 4 chương (8 tiết), kết luận, kiến nghị, danh mục công trình khoa học của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Lý do lựa chọn đề tài luận án Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về tự học. Thông qua tự học và bằng con đường tự học, Người đã tự trang bị cho mình kiến thức, 10 phương pháp luận và phương pháp trong hoạt động cách mạng. Trong quá trình học tập, phương pháp học tập coi trọng tự học luôn được Người vận dụng và xác định là yếu tố chủ yếu trong quá trình chiếm lĩnh tri thức.

Theo Hồ Chí Minh, để tiếp thu, lĩnh hội những kiến thức phong phú của nhân loại, người học phải có những cách thức tiếp nhận, lĩnh hội phù hợp với nhận thức và khả năng của mỗi người. Chính vì vậy, trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” viết năm 1947, Người chỉ rõ: “Cách học: Phải lấy tự học làm cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào” [48, tr. Quán triệt và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong đổi mới và nâng cao chất lượng dạy và học, Đảng ta luôn coi trọng bồi dưỡng phương pháp học tập chủ động, tích cực và sáng tạo.

Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI chỉ rõ: “Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học” [19, tr. Luật giáo dục năm 2005, sửa đổi và bổ sung năm 2009 đã xác định: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” [73, tr. Lý luận dạy học hiện đại đã chỉ rõ, bản chất của quá trình dạy học ở đại học là quá trình nhận thức có tính chất nghiên cứu của người học dưới sự chỉ đạo của người dạy. Tự học có vai trò quan trọng trong quá trình lĩnh hội kiến thức, trở thành phẩm chất quan trọng và học tập suốt đời là triết lý sống của con người trong xã hội bùng nổ thông tin, xã hội học tập.

Thông qua tự học, người học tích lũy được kiến thức, nâng cao khả năng tư duy, kỹ năng nhận thức [42, tr. Như vậy, để đáp ứng được yêu cầu chiếm lĩnh lượng thông tin lớn như hiện nay, người học không chỉ học tập trên giảng đường hay tự mình tìm kiếm thông tin trên các phương tiện kỹ thuật hiện đại, mà họ phải tích cực nâng cao năng lực tự học, kể cả khi nghe giảng trên lớp. Điều đó đòi hỏi người học phải tìm cho mình một PPHT chủ động, coi hoạt động học tập của mình là hoạt động chủ yếu 11 trong việc chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo. Học ở đại học là học phương pháp.

Vì vậy, trong dạy học các trường đại học cần chú trọng bồi dưỡng PPHT cho người học. Nằm trong hệ thống các trường đại học trong cả nước, cùng với xu thế đổi mới giáo dục, các học viện, nhà trường đào tạo bậc đại học trong Quân đội nhân dân Việt Nam (sau đây gọi tắt là đại học quân sự) đã và đang tích cực đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học. Các trường đại học quân sự đã thực hiện đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy, gắn học tập với nghiên cứu khoa học và rèn luyện các kĩ năng nghề nghiệp cho HV để thực hiện tốt mục tiêu đào tạo theo hướng kết hợp đào tạo trình độ với đào tạo chức vụ, đáp ứng yêu cầu đào tạo đội ngũ cán bộ cho quân đội. Tuy nhiên, các trường đại học quân sự ít chú ý đến việc bồi dưỡng, rèn luyện PPHT mà chủ yếu là tự học cho HV.

Còn HV ở đại học quân sự, việc học tập chủ yếu ở trạng thái thụ động, chưa phát huy được tính chủ động thông qua tự học để lĩnh hội tri thức. Trong khi đó, quá trình dạy học ở đại học là quá trình nhận thức có tính chất nghiên cứu của người học dưới sự hướng dẫn tổ chức của người dạy. Việc bồi dưỡng PPHT chưa được quan tâm và khái quát thành hệ thống, thống nhất, còn mang tính cá thể ở từng học viện, nhà trường và từng cá nhân HV. Để khắc phục những hạn chế trên đây, cần phải bồi dưỡng cho HV ở đại học quân sự PPHT phù hợp.

PPHT đó phải phát huy tính tích cực, tự giác, độc lập, sáng tạo, phát triển năng lực nội sinh; có tác dụng cổ vũ, động viên, khích lệ người học. Dù học ở giảng đường hay tự học ở những nơi khác, dù có sự điều khiển, chỉ đạo trực tiếp của giảng viên hay không, HV cần phải luôn tích cực học tập. Việc bồi dưỡng PPHT theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh cho HV ở đại học quân sự có thể đáp ứng được những yêu cầu đó. 12 Xuất phát từ những lý do cơ bản nêu trên, chúng tôi chọn vấn đề “Bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu của luận án.

Mục đích nghiên cứu của đề tài Bồi dưỡng PPHT cho HV ở đại học quân sự theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh nhằm giúp cho HV ở đại học quân sự có cách học chủ động, tích cực đạt kết quả vững chắc; góp phần vào việc chỉ đạo sư phạm, nâng cao chất lượng dạy học nói riêng, chất lượng giáo dục, đào tạo ở các trường đại học quân sự nói chung trong bối cảnh đổi mới giáo dục, đào tạo của nhà trường quân đội hiện nay. Khách thể, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu * Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học ở đại học quân sự. * Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động bồi dưỡng PPHT theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh cho HV ở đại học quân sự. * Phạm vi nghiên cứu: - Phạm vi về nội dung: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu là hoạt động học tập, trong đó đi sâu nghiên cứu PPHT của HV đào tạo sĩ quan cấp phân đội bậc đại học hiện nay; nghiên cứu thực chất và giá trị tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh để từ đó bồi dưỡng PPHT cho HV ở đại học quân sự theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh.

- Phạm vi khảo sát: Luận án tập trung khảo sát, tọa đàm, trao đổi với HV các học viện, nhà trường quân đội đào tạo sĩ quan cấp phân đội bậc đại học, điển hình chủ yếu các học viện, nhà trường đào tạo từng loại hình cán bộ: Sĩ quan Lục quân 1, Sĩ quan Lục quân 2, Sĩ quan Chính trị, 13 Học viện Hậu cần, Học viện Quân Y. Thực nghiệm sư phạm tại 2 trường: Sĩ quan Lục quân 1 và Sĩ quan Chính trị. - Phạm vi về thời gian: Các số liệu điều tra, tổng kết sử dụng trong luận án từ năm 2007 đến nay. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài * Những đóng góp mới của luận án: - Góp phần làm sáng tỏ thực chất và giá trị thực tiễn của quan điểm “lấy tự học làm cốt” của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quá trình bồi dưỡng PPHT cho HV ở đại học quân sự hiện nay.

- Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn bồi dưỡng PPHT cho HV. - Đề xuất những biện pháp bồi dưỡng PPHT cho HV theo tư tưởng “lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh. * Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án: - Về mặt lý luận: Luận án đã luận giải cơ sở khoa học cho việc bồi dưỡng PPHT “lấy tự học làm cốt” của HV ở đại học quân sự, góp phần nâng cao chất lượng quá trình dạy học trong quân đội. Đặc biệt là xây dựng quy trình bồi dưỡng PPHT “lấy tự học làm cốt” cho HV quân sự hiện nay PPHT trong môi trường dạy học ở đại học quân sự.

- Về mặt thực tiễn: Luận án có thể là tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy và học tập ở các học viện, nhà trường quân đội hiện nay, đặc biệt là tài liệu trong bồi dưỡng PPHT, bồi dưỡng khả năng tự học, tự nghiên cứu nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của HV trong quá trình học tập tại trường. 14 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1. Các công trình nghiên cứu về phương pháp học tập và bồi dưỡng phương pháp học tập của các tác giả ngoài nước Phương pháp học tập của người học thường gắn với tính tự giác, tích cực, độc lập của họ trong quá trình học tập và gắn với quá trình dạy học.

Đây là một yếu tố quan trọng, là cơ sở để người học phát huy tối đa năng lực và cách thức lĩnh hội kiến thức. Từ xa xưa các nhà giáo dục đã nhận thấy tầm quan trọng của PPHT và bồi dưỡng, chỉ dẫn PPHT và coi đây là điều kiện cơ bản nhất để người học đạt được kết quả cao trong quá trình học tập. Những kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực này thường gắn liền với các nhà giáo dục học nổi tiếng mà đến nay những tư tưởng ấy vẫn mang nhiều giá trị thực tiễn to lớn. Khổng Tử (551 - 479 TCN) là nhà giáo dục vĩ đại Trung Hoa cổ đại, được người đời suy tôn là “Vạn thế sư biểu”.

Ông luôn quan tâm đến cách học và bồi dưỡng PPHT cho người học. Theo Ông, trong quá trình học tập, thầy chỉ dẫn gợi ra phương pháp, giải đáp những điều trò còn lúng túng, nghi hoặc; người học phải tích cực, độc lập, sáng tạo và phải có sự suy luận; người học phải biết kết hợp học với suy nghĩ “Học tư kết hợp”. “Người tự mình tu tập cần làm năm điều lành: Học cho rộng, hỏi cho cùng, nghĩ cho kỹ, biện cho rành, làm cho siêng” [83, tr. Khổng Tử nhấn mạnh: “Học mà chẳng chịu suy nghĩ thì chẳng được thông minh.

Suy nghĩ mà chẳng chịu học thì lòng dạ chẳng yên ổn” [83, tr.83] đã phản ánh tư tưởng về PPHT và chỉ dẫn PPHT cho người học thời bấy giờ. Ông coi trọng cách thức học tập cẩn trọng, tích cực, kiên trì và tư duy linh hoạt để đi đến thấu hiểu chân lý. Khổng Tử đòi hỏi người học phải có suy luận những kiến thức mới từ kiến thức người dạy đã trang bị: “Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc mà không suy ra ba góc kia thì không dạy nữa” [83, tr.