Luận văn: Tác động của bối cảnh đầu tư đến quyết định tài chính cá nhân trong rủi ro

Luận văn phân tích các tác động của bối cảnh đầu tư đến quyết định tài chính. Nguồn tài liệu tham khảo hữu ích với cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Bối Cảnh Đầu Tư Đến Quyết Định Tài Chính Cá Nhân Trong Điều Kiện Rủi Ro
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC ĐỒ THỊ VÀ HÌNH
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài và bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT VÀ THỰC NGHIỆM TRƯỚC ĐÂY VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BỐI CẢNH ĐẾN QUYẾT ĐỊNH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN RỦI RO
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về tài chính hành vi
• 2.1.1. Lý thuyết triển vọng
• 2.1.1.1. Những khía cạnh cơ bản của các hành vi được quan sát
• 2.1.1.2. Hàm giá trị
• 2.1.1.3. Những tấm vé số và bảo hiểm
• 2.1.2. Tâm lý dựa vào kinh nghiệm
• 2.1.2.1. Tình huống điển hình
• 2.1.2.2. Sự quá tự tin
• 2.1.2.3. Bám vào những giá trị đã thiết lập
• 2.1.2.4. Hành vi bầy đàn
• 2.2. Các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trước đây
• 2.2.1. Một số kết quả nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BỐI CẢNH ĐẾN QUYẾT ĐỊNH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN RỦI RO
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu tình huống nghiên cứu 1
• 3.1.1. Kịch bản nghiên cứu
• 3.1.2. Giả thuyết tình huống nghiên cứu
• 3.1.3. Người tham gia
• 3.1.4. Thiết kế tình huống nghiên cứu
• 3.1.5. Biện pháp thu thập dữ liệu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu tình huống nghiên cứu 2
• 3.2.1. Người tham gia
• 3.2.2. Thiết kế tình huống nghiên cứu và thu thập dữ liệu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu tình huống nghiên cứu 3
• 3.3.1. Người tham gia
• 3.3.2. Thiết kế tình huống nghiên cứu và thu thập dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tình huống nghiên cứu 1
• 4.1.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.1.2. Đầu tư rủi ro
• 4.1.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.2. Tình huống nghiên cứu 2
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.2. Đầu tư rủi ro
• 4.2.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.3. Tình huống nghiên cứu 3
• 4.3.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.2. Đầu tư rủi ro
• 4.3.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.4. Kết luận chung kết quả nghiên cứu
• 4.5. Nhận xét ý nghĩa kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Bối cảnh đầu tư ảnh hưởng quyết định tài chính cá nhân

Trong lĩnh vực tài chính, các quyết định không bao giờ tồn tại trong chân không. Mọi lựa chọn về tiết kiệm, chi tiêu hay đầu tư đều chịu sự chi phối của môi trường xung quanh. Chính bối cảnh đầu tư tác động đến quyết định tài chính cá nhân một cách sâu sắc, định hình cách mỗi người nhìn nhận rủi ro và cơ hội. Các yếu tố từ vĩ mô như tăng trưởng kinh tế vĩ mô, chính sách của chính phủ, đến các yếu tố vi mô như tập hợp lựa chọn sẵn có đều tạo ra một khung tham chiếu. Khung tham chiếu này có thể vô thức dẫn dắt nhà đầu tư đến những quyết định không hoàn toàn dựa trên logic thuần túy. Nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính hành vi chỉ ra rằng, cách thông tin được trình bày và các lựa chọn được thiết lập sẵn có thể thay đổi đáng kể hành vi của một cá nhân. Do đó, việc hiểu rõ các lực đẩy này là bước đầu tiên để cải thiện kỹ năng quản lý tài chính cá nhân và đạt được các mục tiêu dài hạn như kế hoạch hưu trí.

1.1. Tổng quan về tài chính hành vi và quyết định đầu tư

Tài chính truyền thống giả định con người là những thực thể duy lý, luôn tối đa hóa lợi ích. Tuy nhiên, tài chính hành vi đưa ra một góc nhìn thực tế hơn, thừa nhận rằng các yếu tố tâm lý, nhận thức và cảm xúc đóng vai trò quan trọng. Các nghiên cứu, điển hình là Lý thuyết triển vọng của Kahneman và Tversky, đã chứng minh con người thường có những thiên kiến hệ thống. Những thiên kiến này khiến các quyết định tài chính đi chệch khỏi con đường tối ưu. Ví dụ, sự e ngại thua lỗ thường lớn hơn niềm vui khi có được lợi nhuận tương đương, dẫn đến việc nắm giữ các khoản lỗ quá lâu. Hiểu được các nguyên tắc cơ bản của tài chính hành vi giúp giải mã tại sao bối cảnh đầu tư lại có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến vậy.

1.2. Vai trò của môi trường kinh tế trong lựa chọn tài chính

Môi trường kinh tế vĩ mô là một trong những yếu tố bối cảnh quan trọng nhất. Một nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ tạo ra sự lạc quan, khuyến khích các hoạt động đầu tư rủi ro. Ngược lại, một giai đoạn suy thoái hoặc biến động thị trường cao sẽ làm gia tăng tâm lý e ngại rủi ro, khiến dòng tiền chảy vào các kênh an toàn như tiết kiệm. Các chỉ số như lạm phát và đầu tư, lãi suất ngân hàng, và chính sách tiền tệ do ngân hàng trung ương ban hành đều trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí cơ hội của mỗi quyết định. Một nhà đầu tư thông thái phải liên tục phân tích các tín hiệu này để điều chỉnh danh mục đầu tư một cách phù hợp.

II. Hé lộ yếu tố tâm lý chi phối quyết định tài chính cá nhân

Bên dưới những con số và biểu đồ của thị trường tài chính là một thế giới phức tạp của tâm lý con người. Các quyết định tài chính cá nhân thường không phải là kết quả của những phép tính lạnh lùng, mà bị chi phối mạnh mẽ bởi các thiên kiến nhận thức và cảm xúc. Tài chính hành vi đã chỉ ra nhiều cạm bẫy tâm lý mà ngay cả những nhà đầu tư kinh nghiệm nhất cũng có thể mắc phải. Các yếu tố như sự quá tự tin, hành vi bầy đàn, hay tâm lý bám víu vào một điểm tham chiếu ban đầu (anchoring) đều có thể dẫn đến những lựa chọn dưới mức tối ưu. Theo luận văn của Nguyễn Thị Phương Trang (2014), lĩnh vực này "nghiên cứu tâm lý nhà đầu tư và những ảnh hưởng của nó tác động đến thị trường tài chính". Việc nhận diện và thấu hiểu các yếu tố này là chìa khóa để kiểm soát cảm xúc và đưa ra những quyết định sáng suốt hơn, đặc biệt khi đối mặt với biến động thị trường.

2.1. Lý thuyết triển vọng và sự bất đối xứng trong tâm lý

Nền tảng của nhiều nghiên cứu về tâm lý nhà đầu tư là Lý thuyết triển vọng. Lý thuyết này chỉ ra một sự thật cơ bản: con người đánh giá lợi nhuận và thua lỗ một cách bất đối xứng so với một điểm tham chiếu. Cụ thể, nỗi đau khi mất 10 triệu đồng thường lớn hơn nhiều so với niềm vui khi kiếm được 10 triệu đồng. Như luận văn gốc đã trích dẫn Kahneman và Tversky (1979), "con người có xu hướng e ngại rủi ro khi nói đến lợi nhuận (lời), và ngược lại thì thích rủi ro hơn khi nói đến thiệt hại (lỗ)". Điều này giải thích tại sao nhiều nhà đầu tư lại vội vàng bán đi các cổ phiếu đang tăng giá (chốt lời non) nhưng lại cố chấp nắm giữ các cổ phiếu đang thua lỗ với hy vọng hòa vốn.

2.2. Tác động của hành vi bầy đàn và sự quá tự tin

Hành vi bầy đàn là xu hướng bắt chước hành động của số đông mà không cần phân tích độc lập. Tâm lý này đặc biệt nguy hiểm trên thị trường chứng khoán, nơi tin đồn và cảm xúc có thể tạo ra các bong bóng tài sản hoặc các đợt bán tháo hoảng loạn. Bên cạnh đó, sự quá tự tin khiến các nhà đầu tư đánh giá quá cao khả năng dự đoán thị trường của mình, dẫn đến giao dịch quá mức và lựa chọn các khoản đầu tư rủi ro không phù hợp với khẩu vị rủi ro thực tế. Cả hai yếu tố này đều làm lu mờ khả năng phán đoán hợp lý và là nguyên nhân của nhiều quyết định tài chính sai lầm.

III. Cách yếu tố vĩ mô định hình quyết định tài chính cá nhân

Không một nhà đầu tư nào có thể tách mình ra khỏi các xu hướng lớn của nền kinh tế. Các yếu tố vĩ mô như lạm phát, lãi suất và tăng trưởng GDP tạo nên "dòng chảy" chính của thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và rủi ro của mọi kênh đầu tư. Một quyết định tài chính cá nhân khôn ngoan đòi hỏi sự nhạy bén với những thay đổi trong môi trường kinh tế. Khi lạm phát và đầu tư trở thành một bài toán khó, giá trị của tiền mặt sẽ giảm sút, thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các tài sản có khả năng bảo toàn giá trị. Tương tự, chính sách tiền tệ thắt chặt hay nới lỏng của ngân hàng trung ương có thể làm thay đổi hoàn toàn sức hấp dẫn tương đối giữa cổ phiếu, trái phiếu và đầu tư bất động sản. Việc theo dõi và diễn giải các chỉ số này giúp nhà đầu tư dự đoán các chu kỳ kinh tế và chủ động điều chỉnh chiến lược của mình.

3.1. Phân tích ảnh hưởng của lạm phát và lãi suất ngân hàng

Lạm phát là kẻ thù thầm lặng của tài sản. Khi lạm phát tăng cao, sức mua của đồng tiền giảm, và các khoản tiết kiệm gửi ngân hàng với lãi suất thấp sẽ bị bào mòn giá trị thực. Điều này tạo áp lực buộc các cá nhân phải tìm đến các kênh đầu tư có tỷ suất sinh lời kỳ vọng cao hơn lạm phát như chứng khoán hoặc bất động sản. Song song đó, lãi suất ngân hàng là một công cụ điều tiết quan trọng. Lãi suất tăng làm tăng sức hấp dẫn của kênh tiết kiệm nhưng đồng thời cũng làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp, có thể tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán. Ngược lại, lãi suất thấp kích thích vay mượn và đầu tư, tạo ra cơ hội đầu tư nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro bong bóng tài sản.

3.2. Tăng trưởng kinh tế vĩ mô và tác động đến các kênh đầu tư

Tốc độ tăng trưởng kinh tế vĩ mô, được đo bằng GDP, là thước đo sức khỏe của một quốc gia. Tăng trưởng GDP cao thường đi đôi với lợi nhuận doanh nghiệp gia tăng, thị trường lao động sôi động và thu nhập người dân được cải thiện. Trong bối cảnh này, các tài sản rủi ro như cổ phiếu thường hoạt động tốt. Ngược lại, khi kinh tế tăng trưởng chậm lại hoặc suy thoái, các nhà đầu tư có xu hướng tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn như vàng hoặc trái phiếu chính phủ. Sự am hiểu về mối tương quan giữa chu kỳ kinh tế và hiệu suất của các lớp tài sản khác nhau là nền tảng cho việc phân bổ tài sản một cách chiến lược và hiệu quả.

IV. Bí quyết điều chỉnh danh mục đầu tư theo bối cảnh thị trường

Việc xây dựng một danh mục đầu tư không phải là công việc chỉ làm một lần. Thị trường luôn vận động, và chiến lược quản lý tài chính cá nhân hiệu quả đòi hỏi sự linh hoạt và khả năng thích ứng. Chìa khóa nằm ở việc điều chỉnh phân bổ tài sản sao cho phù hợp với bối cảnh đầu tư đang thay đổi và mục tiêu tài chính của bản thân. Điều này bao gồm việc đánh giá lại khẩu vị rủi ro, tái cân bằng danh mục định kỳ và thực hiện đa dạng hóa đầu tư trên nhiều lớp tài sản khác nhau. Một danh mục được xây dựng tốt không chỉ tối đa hóa lợi nhuận tiềm năng mà còn giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ các cú sốc bất ngờ của thị trường. Thay vì cố gắng dự đoán chính xác diễn biến ngắn hạn, nhà đầu tư nên tập trung vào việc xây dựng một cấu trúc danh mục bền vững, có khả năng chống chọi qua các chu kỳ kinh tế khác nhau.

4.1. Tầm quan trọng của đa dạng hóa đầu tư và phân bổ tài sản

Đa dạng hóa đầu tư là nguyên tắc vàng để quản lý rủi ro. Nguyên tắc này dựa trên ý tưởng không nên "bỏ tất cả trứng vào một giỏ". Bằng cách đầu tư vào nhiều loại tài sản khác nhau (cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản, vàng), sự sụt giảm của một kênh đầu tư có thể được bù đắp bởi sự tăng trưởng của kênh khác. Quá trình phân bổ tài sản là việc quyết định tỷ trọng cho mỗi loại tài sản trong danh mục, dựa trên mục tiêu, thời gian đầu tư và mức độ chấp nhận rủi ro của mỗi cá nhân. Đây là yếu tố quyết định phần lớn đến kết quả đầu tư dài hạn, quan trọng hơn cả việc lựa chọn từng cổ phiếu hay tài sản cụ thể.

4.2. Xác định khẩu vị rủi ro và điều chỉnh chiến lược phù hợp

Khẩu vị rủi ro là mức độ sẵn sàng chấp nhận thua lỗ để đổi lấy lợi nhuận tiềm năng. Yếu tố này mang tính cá nhân cao, phụ thuộc vào độ tuổi, tình hình tài chính, kinh nghiệm và tính cách. Việc xác định chính xác khẩu vị rủi ro là cực kỳ quan trọng để tránh đưa ra những quyết định tài chính cá nhân sai lầm do hoảng loạn hoặc tham lam. Khi bối cảnh thị trường thay đổi, ví dụ như bước vào giai đoạn biến động thị trường cao, nhà đầu tư có thể cần xem xét lại và tạm thời giảm tỷ trọng các tài sản rủi ro trong danh mục để bảo toàn vốn, chờ đợi những cơ hội đầu tư tốt hơn.

V. Nghiên cứu thực nghiệm Bối cảnh đầu tư định hình lựa chọn

Lý thuyết cần được chứng minh bằng thực tiễn. Luận văn "Tác động của bối cảnh đầu tư đến quyết định tài chính cá nhân trong điều kiện rủi ro" của Nguyễn Thị Phương Trang (2014) đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm giá trị về vấn đề này tại Việt Nam. Nghiên cứu tập trung kiểm chứng liệu "tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn trong các bối cảnh đầu tư có thể ảnh hưởng đến việc ra quyết định lựa chọn đầu tư của nhà đầu tư hay không?". Thông qua các tình huống nghiên cứu được thiết kế công phu, tác giả đã chứng minh rằng cách các tùy chọn về tiết kiệm và đầu tư được trình bày có thể thay đổi đáng kể lựa chọn cuối cùng của người tham gia. Kết quả này khẳng định mạnh mẽ rằng các quyết định tài chính cá nhân không phải là tuyệt đối mà mang tính tương đối, phụ thuộc rất nhiều vào khung tham chiếu do bối cảnh đầu tư tạo ra.

5.1. Kết quả từ tình huống bối cảnh đầy đủ và bối cảnh giới hạn

Trong tình huống nghiên cứu đầu tiên, người tham gia được chia thành ba nhóm: nhóm có tập hợp lựa chọn đầy đủ, nhóm chỉ có các lựa chọn ở mức thấp, và nhóm chỉ có các lựa chọn ở mức cao. Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Lựa chọn của các nhóm bị giới hạn có xu hướng dịch chuyển và tập trung vào các phương án trong phạm vi được cung cấp, thay vì giữ nguyên sở thích vốn có. Nghiên cứu kết luận: "sự lựa chọn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi tập hợp các lựa chọn có sẵn". Điều này ngụ ý rằng, các tổ chức tài chính có thể định hướng lựa chọn của khách hàng chỉ bằng cách thiết kế các gói sản phẩm, ảnh hưởng đến việc phân bổ tài sản của họ.

5.2. Tác động của bối cảnh lệch dương và lệch âm đến quyết định

Các tình huống nghiên cứu tiếp theo đi sâu vào việc thao tác độ lệch của các lựa chọn (lệch dương - nhiều lựa chọn giá trị thấp, và lệch âm - nhiều lựa chọn giá trị cao). Kết quả chỉ ra rằng thứ hạng của một tùy chọn trong danh sách ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của nó. Một phương án đầu tư có thể được ưa thích hơn khi nó nằm ở vị trí thứ hai trong một danh sách lệch âm, so với khi nó nằm ở vị trí thứ tư trong một danh sách lệch dương, dù bản chất phương án không đổi. Phát hiện này củng cố luận điểm của Stewart và các cộng sự (2007) rằng các đánh giá và lựa chọn là tương đối. Nó chứng tỏ tâm lý nhà đầu tư và các yếu tố bối cảnh có thể chi phối logic toán học trong quản lý tài chính cá nhân.

VI. Hướng dẫn xây dựng chiến lược tài chính cá nhân hiệu quả

Từ những phân tích lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm, có thể rút ra những nguyên tắc cốt lõi để xây dựng một chiến lược tài chính vững chắc. Một kế hoạch hiệu quả không chỉ dựa trên các con số, mà còn phải tính đến yếu tố con người và sự biến đổi không ngừng của bối cảnh đầu tư. Việc quản lý tài chính cá nhân thành công đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức, kỷ luật và khả năng tự nhận thức. Nhà đầu tư cần chủ động xây dựng một quy trình ra quyết định có hệ thống, giảm thiểu ảnh hưởng của cảm xúc và các thiên kiến tâm lý. Đồng thời, cần liên tục cập nhật thông tin về môi trường kinh tế vĩ mô để nắm bắt các cơ hội đầu tư và phòng ngừa rủi ro, hướng tới các mục tiêu dài hạn như một kế hoạch hưu trí an toàn và thịnh vượng.

6.1. Phương pháp xây dựng danh mục đầu tư linh hoạt bền vững

Để xây dựng một danh mục đầu tư bền vững, bước đầu tiên là xác định rõ mục tiêu tài chính và khẩu vị rủi ro. Tiếp theo, thực hiện phân bổ tài sản một cách khoa học giữa các kênh đầu tư khác nhau. Quan trọng nhất là thiết lập một lịch trình tái cân bằng định kỳ (ví dụ: 6 tháng hoặc 1 năm một lần) để đảm bảo danh mục luôn bám sát chiến lược ban đầu, không bị lệch quá xa do sự biến động của thị trường. Việc áp dụng các nguyên tắc đầu tư giá trị và tập trung vào tầm nhìn dài hạn cũng giúp nhà đầu tư tránh được những phản ứng thái quá trước các tin tức ngắn hạn.

6.2. Ứng dụng Fintech và công nghệ trong đầu tư cá nhân

Sự phát triển của công nghệ tài chính (Fintech và đầu tư cá nhân) đã mang lại những công cụ mạnh mẽ để hỗ trợ nhà đầu tư. Các ứng dụng đầu tư, nền tảng phân tích dữ liệu và robot-advisor (cố vấn robot) có thể giúp tự động hóa quá trình tái cân bằng, cung cấp thông tin thị trường minh bạch và loại bỏ một phần cảm xúc ra khỏi quyết định. Việc tận dụng công nghệ không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tăng cường kỷ luật đầu tư. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn cần trang bị kiến thức nền tảng để hiểu và kiểm soát các công cụ mình đang sử dụng, đảm bảo chúng phục vụ cho chiến lược tổng thể.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ PHƯƠNG TRANG TÁC ĐỘNG CỦA BỐI CẢNH ĐẦU TƯ ĐẾN QUYẾT ĐỊNH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN RỦI RO LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ PHƯƠNG TRANG TÁC ĐỘNG CỦA BỐI CẢNH ĐẦU TƯ ĐẾN QUYẾT ĐỊNH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN RỦI RO Chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.

NGUYỄN THỊ LIÊN HOA TP. Hồ Chí Minh - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.Nguyễn Thị Liên Hoa. Luận văn là kết quả nghiên cứu độc lập không sao chép trái phép công trình của người khác. Các số liệu trong Luận văn nghiên cứu được tôi thu thập từ nhiều nguồn khác nhau và có dẫn chiếu đến nguồn tham khảo.

Nhơn Trạch, ngày tháng năm 2014 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Phương Trang MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC ĐỒ THỊ VÀ HÌNH TÓM TẮT 1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài và bố cục luận văn. CÁC NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT VÀ THỰC NGHIỆM TRƢỚC ĐÂY VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BỐI CẢNH ĐẾN QUYẾT ĐỊNH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN RỦI RO.1 Cơ sở lý thuyết về tài chính hành vi.

Lý thuyết triển vọng. Những khía cạnh cơ bản của các hành vi được quan sát. Hàm giá trị. Những tấm vé số và bảo hiểm.

Tâm lý dựa vào kinh nghiệm. Tình huống điển hình. Sự quá tự tin. Bám vào những giá trị đã thiết lập.

Hành vi bầy đàn. Các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trƣớc đây. Một số kết quả nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BỐI CẢNH ĐẾN QUYẾT ĐỊNH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TRONG ĐIỀU KIỆN RỦI RO.

Phƣơng pháp nghiên cứu tình huống nghiên cứu 1. Kịch bản nghiên cứu. Giả thuyết tình huống nghiên cứu. Người tham gia.

Thiết kế tình huống nghiên cứu. Biện pháp thu thập dữ liệu. Phƣơng pháp nghiên cứu tình huống nghiên cứu 2. Người tham gia.

Thiết kế tình huống nghiên cứu và thu thập dữ liệu. Phƣơng pháp nghiên cứu tình huống nghiên cứu 3. Người tham gia. Thiết kế tình huống nghiên cứu và thu thập dữ liệu.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Tình huống nghiên cứu 1. Kết quả nghiên cứu. Đầu tư rủi ro.

Thảo luận kết quả nghiên cứu. Tình huống nghiên cứu 2. Kết quả nghiên cứu. Đầu tư rủi ro.

Thảo luận kết quả nghiên cứu. Tình huống nghiên cứu 3. Kết quả nghiên cứu. Đầu tư rủi ro.

Thảo luận kết quả nghiên cứu. Kết luận chung kết quả nghiên cứu. Nhận xét ý nghĩa kết quả nghiên cứu. 47 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3-1: Số liệu cho số tiền tiết kiệm (đồng); đầu tư rủi ro (%); tuổi nghỉ hưu trong ba điều kiện của tình huống nghiên cứu 1.

Bảng 3-2: Một câu hỏi trong điều kiện bối cảnh đầy đủ, trong đó những người tham gia được yêu cầu chọn mức độ ưa thích rủi ro của mình. Bảng 3-3: Số liệu cho số tiền tiết kiệm (đồng); đầu tư rủi ro (%); tuổi nghỉ hưu trong ba điều kiện của tình huống nghiên cứu 2. Bảng 3-4: Số liệu cho số tiền tiết kiệm (đồng); đầu tư rủi ro (%); tuổi nghỉ hưu trong ba điều kiện của tình huống nghiên cứu 3. DANH MỤC ĐỒ THỊ VÀ HÌNH Hình 2-1: Hàm giá trị trong lý thuyết triển vọng.

Đồ thị 3-1: Dự đoán về tần số tích lũy của sự lựa chọn, mà dự kiến nếu người tham gia có mức độ lo ngại rủi ro (a) cố định, và (b) tương đối Đồ thị 4-1: Tỷ lệ tích lũy số lần mỗi giá trị tiết kiệm được lựa chọn trong điều kiện bối cảnh đầy đủ, thấp và cao Đồ thị 4-2: Tỷ lệ tích lũy số lần mỗi giá trị đầu tư rủi ro được lựa chọn trong điều kiện bối cảnh đầy đủ, thấp và cao Đồ thị 4-3: Số lần mỗi giá trị tiết kiệm được lựa chọn trong điều kiện bối cảnh lệch dương và lệch âm trong tình huống 2 Đồ thị 4-4: Số lần mỗi giá trị đầu tư rủi ro được lựa chọn trong điều kiện bối cảnh lệch dương và lệch âm trong tình huống 2 Đồ thị 4-5: Số lần mỗi giá trị tiết kiệm được lựa chọn trong điều kiện bối cảnh lệch dương và lệch âm trong tình huống 3 Đồ thị 4-6: Số lần mỗi giá trị đầu tư rủi ro được lựa chọn trong điều kiện bối cảnh lệch dương và lệch âm trong tình huống 3 TÓM TẮT Bài luận văn trình bày một nghiên cứu thực nghiệm về tác động của tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn đến quyết định tài chính cá nhân trong điều kiện rủi ro, cụ thể là quyết định lựa chọn của nhà đầu tư liên quan đến tiết kiệm hưu trí và đầu tư rủi ro. Mục đích luận văn là xác định xem phạm vi và thứ tự của các lựa chọn về tỷ lệ tiết kiệm và mức độ đầu tư rủi ro trong tập hợp lựa chọn sẵn có thì tác động như thế nào đến quyết định đầu tư cá nhân thông qua ba tình huống nghiên cứu. Ba tình huống nghiên cứu gồm điều kiện bối cảnh đầy đủ với tập hợp lựa chọn đầy đủ, điều kiện bối cảnh cao và thấp với tập hợp lựa chọn giới hạn được thiết lập từ tập hợp lựa chọn đầy đủ. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc ra quyết định tài chính của nhà đầu tư về tiết kiệm hưu trí và đầu tư rủi ro chịu ảnh hưởng mạnh bởi vị trí của mỗi tùy chọn trong tập hợp các lựa chọn có sẵn.

Giới thiệu Trong nghiên cứu về hành vi đầu tư của cá nhân, chúng ta thường đặt ra câu hỏi, liệu rằng có những lí do nào mà nhà đầu tư dựa vào để có thể đưa ra các quyết định về việc lựa chọn một khoản đầu tư khác nhau? Câu trả lời thuộc về lĩnh vực tài chính hành vi thì cho rằng các nhà đầu tư luôn cố gắng giảm thiểu rủi ro khi đưa ra quyết định đầu tư. Cụ thể, theo thuyết triển vọng của Kahneman và Tversky (1979) cho rằng, con người có xu hướng e ngại rủi ro khi nói đến lợi nhuận (lời), và ngược lại thì thích rủi ro hơn khi nói đến thiệt hại (lỗ). Bên cạnh đó, một số nghiên cứu thực nghiệm gần đây phát hiện ra rằng sở thích của nhà đầu tư cũng chịu một sự phụ thuộc đáng kể trên một tập hợp các lựa chọn có sẵn. Bài luận văn trình bày một nghiên cứu thực nghiệm về tác động của tập hợp các lựa chọn sẵn có khi yêu cầu nhà đầu tư đưa ra các quyết định lựa chọn của họ liên quan đến tiết kiệm hưu trí và đầu tư rủi ro trong các điều kiện bối cảnh đầu tư khác nhau.

Các câu hỏi thực tế quan trọng là làm thế nào để người đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư tốt hơn, bằng cách trình bày các thông tin tài chính theo cách mà làm cho nhà đầu tư có động lực để tiết kiệm nhiều hơn và khuyến khích tăng tỷ lệ đầu tư vào các danh mục tài sản rủi ro. Các thiết kế tình huống và phương pháp nghiên cứu của bài luận văn dựa theo bài nghiên cứu “Triển vọng tương đối: Cách đưa ra các quyết định lựa chọn trong điều kiện rủi ro” (Stewart và các cộng sự, 2003) và “hiệu ứng phụ thuộc thứ hạng” ((Birnbaum, 1992). Kết quả của hai nghiên cứu này đều thể hiện sự phụ thuộc về sở thích của nhà đầu tư vào tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn trong quá trình đưa ra quyết định tài chính của mình trong điều kiện rủi ro. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 1.

Mục tiêu nghiên cứu 2 Mục tiêu luận văn là tiến hành khảo sát các nhà đầu tư cá nhân Việt Nam, kiểm chứng sự ảnh hưởng của tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn trong các bối cảnh đầu tư khác nhau đến quyết định của nhà đầu tư giữa tiết kiệm và đầu tư rủi ro. Câu hỏi nghiên cứu Trong bài luận văn này đặt ra các câu hỏi nghiên cứu sau: (i) Tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn trong các bối cảnh đầu tư có thể ảnh hưởng đến việc ra quyết định lựa chọn đầu tư của nhà đầu tư hay không? (ii) Và một khi chịu sự tác động mạnh của tập hợp lựa chọn sẵn thì nhà đầu tư sẽ có quyết định đầu tư nhằm giảm thiểu rủi ro hay không? 1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là hành vi ra quyết định chọn lựa của các nhà đầu tư giữa tiết kiệm và đầu tư vào tài sản rủi ro dưới tác động của tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn trong các bối cảnh đầu tư khác nhau. Phạm vi nghiên cứu là các nhà đầu tư cá nhân, cụ thể, các nhân viên đang làm việc tại hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn này chủ yếu sử dụng bảng điều tra khảo sát các nhà đầu tư cá nhân để xác định có hay không sự tác động của tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn có trong các bối cảnh đầu tư trong sự lựa chọn giữa tiết kiệm và đầu tư vào tài sản rủi ro. Dữ liệu sau khi thu thập sẽ được xử lý và thực hiện các phân tích thống kê bằng phần mềm SPSS 20. Và tác giả sử dụng các phép phân tích phương sai để phân tích sự khác biệt giữa các nhóm đầu tư về tác động của bối cảnh đầu tư đến quyết định đầu tư của các nhóm. Ý nghĩa của đề tài và bố cục luận văn Đề tài nghiên cứu kiểm chứng sự tác động của tập hợp các lựa chọn được thiết lập sẵn trong các bối cảnh đầu tư ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư giữa tiết 3 kiệm và đầu tư vào tài sản rủi ro.

Từ đó, đưa ra thêm được những luận điểm giải thích cho hành vi lựa chọn đầu tư cá nhân. Luận văn gồm năm phần chính.