phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, các phụ lục, các bảng số liệu và phiếu hỏi, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý quá trình dạy - học Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý quá trình dạy - học ở Trường Đại học Công đoàn Chƣơng 3: Một số giải pháp tăng cường quản lý quá trình dạy - học ở Trường Đại học Công đoàn 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY - HỌC 1. Tổng quan về lịch sử vấn đề nghiên cứu Để đáp ứng yêu cầu về con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển đất nước trong thời kỳ CNH, HĐH, cần tạo chuyển biến cơ bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX đã đề ra định hướng “Phát triển và nâng cao chất lượng đào tạo đại học”, “Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học”. Các biện pháp quản lý quá trình dạy - học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đã được đề cập rất nhiều trong các công trình nghiên cứu khoa học như: Luận văn Thạc sĩ khoa học Giáo dục của Nguyễn Văn Lâu ở trường Trung học Kinh tế - Kỹ thuật tỉnh Kiên Giang, Nguyễn Văn Mạnh ở trường Sỹ quan Phòng hoá, Trương Hữu Thông ở Học viện Kỹ thuật quân sự, Đặng Thị Mai Hương ở trường Trung học Điện tử - Điện lạnh Hà Nội,… Các bài phát biểu tại các Hội nghị về đào tạo và nâng cao chất lượng đào tạo: Kỷ yếu Hội nghị đào tạo Đại học về việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 2; Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo Đại học hệ chính quy của trường Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2001, Kỷ yếu Hội thảo về Công tác quản lý đào tạo của các trường Đại học, Cao đẳng Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh năm 2002, Kỷ yếu Hội thảo về nâng cao chất lượng đào tạo toàn quốc lần III tại Hà Nội năm 2002, Kỷ yếu Hội thảo Giáo dục Việt Nam và việc gia nhập WTO năm 2005… Song các đề tài này mang tính đặc thù, cụ thể tại một đơn vị nhất định hoặc là các vấn đề chung của các trường Đại học, Cao đẳng hiện nay.
Riêng trường Đại học Công đoàn, đã có có một số đề tài nghiên cứu cấp Trường về quản lý nền nếp dạy và học, biện pháp quản lý nâng cao chất lượng học môn tiếng Anh… Nhưng các đề tài này cũng chưa nghiên cứu một cách có hệ thống về quản lý quá trình dạy - học gắn với việc nâng cao chất lượng đào tạo nói chung và chất lượng đào tạo hệ chính quy nói riêng. Vì 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vậy, việc nghiên cứu đổi mới quản lý quá trình dạy - học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo hệ chính quy tại Trường Đại học Công đoàn là vấn đề rất cấp thiết trong điều kiện hiện nay của nhà trường. Những khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm quản lý Ngày nay hầu như tất cả mọi người đều công nhận tính thiết yếu của quản lý (QL) và vấn đề quản lý đã trở thành sự quan tâm của nhiều người, từ nhà lãnh đạo đến người dân bình thường.
Như vậy, QL đã trở thành một hoạt động phổ biến, mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực, mọi cấp và có liên quan đến mọi người. Đó là một hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hiệp tác để làm một công việc nhằm đạt mục tiêu chung. Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, nhưng khái niệm sau đây được nhiều người có cùng quan điểm hơn cả: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý) tới khách thể quản lý (người bị quản lý), trong một tổ chức chính trị, văn hoá, kinh tế, xã hội,. bằng một hệ thông các luật lệ, chính sách, nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể,… nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục tiêu của tổ chức” 1.
Khái niệm quản lý giáo dục Quản lý giáo dục được hiểu là sự tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong lĩnh vực hoạt động/công tác giáo dục. Nói một cách đầy đủ hơn, quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội. Bản chất của quản lý giáo dục 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý (chủ thể quản lý) đến người bị quản lý (khách thể quản lý) nhằm đạt mục tiêu chung.
Trong giáo dục đó là tác động của nhà quản lý giáo dục đến tập thể GV, HSSV và các lực lượng khác trong xã hội nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục. Vậy bản chất của quản lý là sự phối hợp các nỗ lực của con người thông qua các chức năng quản lý. Bản chất đó được thể hiện ở sơ đồ 1 dưới đây.6] Chủ thể quản Khách thể lý quản lý Mục tiêu quản lý Nội dung Công cụ, PP quản lý quản lý Sơ đồ 1: Mô hình về quản lý Trong đó: Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức. Khách thể quản lý là những con người cụ thể và sự hình thành tự nhiên các mối quan hệ giữa những con nguời, giữa những nhóm người.
Nội dung quản lý là các yếu tố cần quản lý của khách thể quản lý đối với đối tượng quản lý. Công cụ quản lý là các phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý như: mệnh lệnh, quyết định, luật lệ, chính sách,… Phương pháp quản lý là cách thức tác động của chủ thể tới khách thể quản lý. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mục tiêu quản lý là trạng thái tương lai của đối tượng quản lý được xác định bởi các nhiệm vụ quản lý và các điều kiện, phương tiện, hoàn cảnh trong quá trình thực hiện. Chức năng, nhiệm vụ của quản lý giáo dục 1.
Chức năng của quản lý giáo dục Quản lý giáo dục cũng có những chức năng cơ bản của quản lý nói chung, đó là bốn chức năng cơ bản có liên quan mật thiết với nhau bao gồm: Lập kế hoạch; Tổ chức; Chỉ đạo ; Kiểm tra, đánh giá. - Lập kế hoạch: Kế hoạch là văn bản, trong đó xác định những mục tiêu và những qui định, thể thức để đạt được những mục tiêu đề ra. Có thể hiểu lập kế hoạch là quá trình thiết lập các mục tiêu của hệ thống, các hoạt động và các điều kiện đảm bảo thực hiện được các mục tiêu đó. Kế hoạch là nền tảng của quản lý.
- Tổ chức: Là quá trình thành lập cơ cấu tổ chức; qui định về quan hệ và lề lối làm việc của tổ chức; sắp xếp và phân bổ công việc, quyền hành và các nguồn lực cho các bộ phận và từng thành viên của tổ chức để họ có thể hoạt động và đạt được các mục tiêu của tổ chức một cách có hiệu quả. Đối với những mục tiêu khác nhau đòi hỏi cấu trúc tổ chức của đơn vị cũng khác nhau. Người quản lý cần có quyền lực chọn cấu trúc tổ chức phù hợp với những mục tiêu và nguồn lực hiện có. Quá trình đó được gọi là quá trình thiết kế tổ chức.
Tổ chức là một công cụ của quản lý. Hoạt động quan trọng thứ hai của tổ chức là tuyển dụng cán bộ, nhân viên cho từng vi trí công tác của từng bộ phận. - Chỉ đạo: Là quá trình tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý làm cho họ hiểu rõ công việc; uốn nắn những sai lạc; Khen thưởng để động viên người lao động làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt các mục tiêu của tổ chức. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Kiểm tra, đánh giá: Là những hoạt động của chủ thể quản lý nhằm đánh giá và xử lý những kết quả của quá trình vận hành tổ chức.
Kiểm tra, đánh giá là khâu cuối cùng của quá trình quản lý, đồng thời là tiền đề của quá trình quản lý tiếp theo. Có 3 yếu tố cơ bản của công tác kiểm tra: + Xây dựng chuẩn cho việc thực hiện các mục tiêu. + Đánh giá việc thực hiện trên cơ sở so sánh thực tiễn công việc và kết quả với chuẩn. + Nếu có sự chênh lệch thì cần điều chỉnh hoạt động.
Trong trường hợp cần thiết thì có thể điều chỉnh mục tiêu. Các chức năng cơ bản của quá trình quản lý có quan hệ mật thiết với nhau và với các yếu tố khác có liên quan tới cả bốn chức năng đó là thông tin quản lý và ra quyết định. - Hệ thống thông tin có vai trò đặc biệt quan trọng trong mọi hoạt động quản lý giáo dục, nó được coi như là “ mạch máu” của hoạt động quản lý giáo dục, là sức mạnh của công tác quản lý; Nếu thiếu hoặc sai lệch thông tin thì công tác quản lý gặp rất nhiều khó khăn, tạo nên những quyết định sai lầm, công tác quản lý kém hiệu quả và thất bại. Vì vậy, người ta có thể biểu diễn sơ đồ mối quan hệ giữa các chức năng quản lý với vai trò đặc biệt của hệ thống thông tin quản lý như sau: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lập kế hoặch Kiểm tra, đánh Thông tin quản lý Tổ chức thực giá hiên Chỉ đạo Sơ đồ 2: Các chức năng cơ bản của quản lý và hệ thống thông tin - Quyết định cũng là một hoạt động quản lý quan trọng; Trên cơ sở xử lý thông tin, người quản lý luôn có những quyết định ở cả 4 chức năng cơ bản kể trên.
Quyết định đúng thì thành công, quyết định sai thì tổn thất hoặc thất bại.