CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHÔNG CHUYÊN NGỮ. Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục, đào tạo và quản lý dạy học nói chung Bàn về vấn đề quản lý giáo dục đào tạo ở các cơ sở giáo dục nói chung, ở các trường đại học, cao đẳng nói riêng đã được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, với những cách tiếp cận vấn đề khác nhau. Các nghiên cứu về quản lý không chỉ đề cập đến quản lý nội dung chương trình, quản lý phương pháp giảng dạy, mà còn phải chú trọng đến nhiều yếu tố khác, vì chúng có mối liên hệ tương hỗ với nhau.
Tác giả Ngô Quý Ty và Lê Văn Chung (theo [42], tr.18) nghiên cứu đề tài: “Một số vấn đề chung về quản lý giáo dục, đào tạo trong quân đội” và đề tài: “Nâng cao chất lượng quản lý giáo dục - đào tạo trong các học viện, trường sĩ quan quân đội đáp ứng yêu cầu mới” của tác giả Vũ Quang Lộc (2005) (chủ nhiệm đề tài) [19]. Nội dung của các đề tài nghiên cứu đã tập trung khái quát, làm rõ vị trí, vai trò, bản chất, chức năng, nguyên tắc, phương pháp và công cụ quản lý giáo dục, đào tạo và quản lý trường học. Đồng thời tập trung luận giải những vấn đề về quản lý học viên và hệ thống các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học viên ở một số học viện, nhà trường trong quân đội và đề ra các giải pháp trong đánh giá hoạt động học tập của học viên. Đây là những nội dung có giá trị giúp tác giả tiếp cận cách thức quản lý giáo dục, đào tạo, quản lý hoạt động học tập của học viên đang được đào tạo ở nhà trường quân đội.
Tác giả Nguyễn Văn Tuấn (2013) [42] lại đề cập tới việc quản lý các hoạt động học tập của học viên quân đội nói chung với đề tài “Quản lý hoạt động học tập của học viên Trường Trung cấp 24 Biên phòng hiện nay”. Trong đề tài tác giả đã đưa ra một số yếu tố ảnh hưởng tới việc học tập của học viên quân sự tại trường trung cấp Biên phòng 24 và đưa ra những biện pháp trong quản lý hoạt động học tập tại trường. Những yếu tố này phần nào có đặc điểm tương đồng với những khó khăn của học viên tại trường đại học Ngô Quyền, là cơ sở để tác giả tham khảo 7 trong việc đưa ra biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại trường đại học Ngô Quyền. Tuy nhiên, các đề tài luận văn chủ yếu tập trung nghiên cứu quản lý quá trình giảng dạy, hoạt động giảng dạy nói chung và ở các trường đại học, cao đẳng cụ thể, chưa có tác giả nào nghiên cứu, xem xét, giải quyết vấn đề về quản lý dạy học tiếng Anh cho học viên quân sự tại trường đại học ngô Quyền.
Cùng với các đề tài, luận văn thạc sĩ, còn nhiều bài báo khoa học viết về dạy học, quản lý dạy học, đổi mới phương pháp học tập cũng như vai trò của các tổ chức, lực lượng trong quản lý hoạt động học tập của học viên ở nhà trường quân đội như: tác giả Nguyễn Ngọc Phú (1990), với bài báo “Dân chủ hóa dạy và học các môn khoa học xã hội và nhân văn trong các nhà trường quân sự” [31], đã đề xuất biện pháp, đưa ra những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy của giảng viên và học tập của học viên, cũng như quản lý dạy học, phát huy vai trò các tổ chức, lực lượng trong việc quản lý chất lượng học tập của sinh viên ở nhà trường quân đội. Các tác giả Karen Seashore Louis, Kenneth Leithwood, Kyla L. Wahlstrom và Stephen E. Anderson [46], với nghiên cứu “Learning from Leadership: Investigating the Links to Improved Student Learning” đã đưa ra một cái nhìn mới mẻ về việc lãnh đạo và quản lý dạy học trong trường học, đó chính là sự hợp tác của tất cả các bộ phận trong nhà trường, tạo mối liên kết chặt chẽ giữa người quản lý, giảng viên và người học trong tất cả các khâu của của việc tổ chức dạy học.
Phân quyền và chuyên môn hóa cao giữa các lực lượng trong nhà trường nhưng đều có quyền tham gia vào mọi hoạt động quản lý. Quan điểm trong báo cáo của các tác giả trên giúp tác giả luận văn có một các nhìn mới trong việc định hướng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại trường đại học Ngô Quyền. Các công trình nghiên cứu về dạy và học ngoại ngữ và quản lý dạy học ngoại ngữ Đối với vấn đề về dạy học ngoại ngữ, quản lý dạy học ngoại ngữ, tác giả Catherine Cheehy Skeffington, trong bài viết “Giúp học sinh sử dụng tiếng Anh 8 trong lớp học”1 đã nêu ra vì sao học sinh gặp khó khăn khi nói tiếng Anh trong lớp và đưa ra một số gợi ý để vượt qua khó khăn đó. Theo người viết, những khó khăn mà người học gặp phải là khả năng ghi nhớ một cách lâu dài, việc sử dụng từ ngữ chính xác, không biết cách dùng từ và sự hạn chế về từ vựng làm cho người học không tự tin khi nói.
Thêm vào đó, người học chịu áp lực về việc không theo kịp bạn bè, thiếu động lực học tập và không có đủ sự hỗ trợ cần thiết. Tác giả đã đưa ra một số phương pháp kích thích khả năng nói trong lớp của người học, chẳng hạn như, cần tạo cho người học một mục tiêu học tập rõ ràng, có những biện pháp giúp người học tự tin vào khả năng của mình khi nói và đặt ra cho người học những mục tiêu cụ thể trong học tập. [45] Tác giả Dương Thị Hoàng Oanh (2011) với đề tài “Kiểm tra đánh giá kĩ năng nói tiếng Anh cấp đại học” [27] đã nhấn mạnh vào mục đích của việc dạy học tiếng Anh chính là các kĩ năng sản xuất đầu ra (Nói và Viết), trong đó nhấn mạnh kĩ năng nói, giao tiếp. Tác giả đã đưa ra thực trạng trình độ kĩ năng nói tiếng Anh của sinh viên Việt Nam nói chung và chỉ ra một số nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân do thói quen học của từng cá nhân và trọng tâm giảng dạy của nền giáo dục nước ta.
Tác giả đã đưa ra giải pháp để cải thiện kĩ năng nói tiếng Anh là đưa KTĐG bằng hình thức nói vào chương trình dạy ngay từ đầu theo chuẩn và kiểm tra một cách có hệ thống và đúng tiêu chuẩn theo yêu cầu quốc tế. Bên cạnh đó, vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở các học viện, trường đại học, cao đẳng, đã có nhiều đề tài, luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục nghiên cứu, như: Nguyễn Đức Thạch (2012), với đề tài nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường trung cấp Cảnh sát nhân dân 1” [34] đã tập trung luận giải, làm rõ tầm quan trọng của quản lý giáo dục, đào tạo, quản lý hoạt động dạy của giảng viên, hoạt động học của sinh viên theo cách tiếp cận của từng chuyên ngành. Qua đó đề cập một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại trường trung cấp Cảnh sát nhân dân 1. Tác giả Đỗ Thị Bích Thuận (2013) [39] với đề tài thạc sĩ quản lý giáo dục 1 Nguyên văn tiếng Anh: Getting teenagers talking 9 “Biện pháp quản lý chất lượng hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại trường Cao đẳng Thương mại Đà Nẵng” đã nhẫn mạnh vào quản lý chất lượng của công tác quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo các nội dung quản lý như quản lý chất lượng dạy, quản lý chất lượng học và các điều kiện bảo đảm.
Luận văn đã đưa ra một cách nhìn mới trong công tác quản lý chất lượng dạy học khi không nhấn mạnh vào các quy trình thuộc các mô hình quản lý mà nhìn nhận theo vai trò của người quản lý thực hiện các chức năng quản lý. Tóm lại, các công trình nghiên cứu tuy khác nhau về đối tượng, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu, song các tác giả đã tập trung phân tích, làm rõ vị trí, vai trò tầm quan trọng của hoạt động dạy và hoạt động học tập, nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học, đánh giá thực trạng dạy học, quản lý dạy học; đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giảng viên và sinh viên trong quá trình đào tạo ở nhà trường; trong đó quản lý dạy học được đề cập đến như là một giải pháp, một khâu quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở các trường đại học, cao đẳng nói chung, các nhà trường trong quân đội nói riêng. Kết quả nghiên cứu của các đề tài, công trình trên là cơ sở trực tiếp để tác giả kế thừa và phát triển vấn đề nghiên cứu quản lý dạy học ngoại ngữ cho học viên dưới góc độ của khoa học quản lý giáo dục. Cùng với các đề tài, luận văn, còn có các bài báo khoa học viết về dạy học ngoại ngữ, quản lý dạy học ngoại ngữ như: Tác giả Lê Văn Canh (1998) [9], trong bài viết “Lựa chọn phương pháp giảng dạy ngoại ngữ theo hướng nào?” đã chỉ rõ người dạy giữ vai trò trung tâm trong quá trình tìm kiếm những chiến lược dạy hiệu quả,… người dạy vừa là người nghiên cứu, người đưa ra các giả thuyết, tái hiện có phê phán các giả thuyết đó trong quá trình giảng dạy thông qua quá trình quan sát và tìm hiểu lớp học.
Thay vì đi tìm một phương pháp tối ưu trong giảng dạy, người dạy cần quan tâm hơn đến người học và môi trường dạy và học để xây dựng cho mình một phương pháp dạy ngày càng trở nên thích hợp giúp cho hoạt động dạy trở nên có hiệu quả hơn. Tác giả Trịnh Văn Minh (2005) [22], với bài báo: “Dạy - học ngoại ngữ trong cơ chế thị trường”, nhấn mạnh vào vai trò của việc học ngoại ngữ trong thời đại 10 ngày nay. Tác giả khẳng định ngoại ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp, mà còn là phương tiện nâng cao dân trí, mở rộng vốn văn hóa chung, điều kiện cần cho giao lưu và hội nhập quốc tế. Chính vì vậy việc học ngoại ngữ là vô cùng quan trọng, đặc biệt là học tiếng Anh, ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong các hoạt động giao dịch quốc tế.