Nghiên Cứu Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Thông Nhựa Tại Ban Quản Lý Rừng Phòng Hộ Yên Thành, Nghệ An

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu biện pháp phòng trừ sâu hại thông nhựa tại rừng phòng hộ Yên Thành, Nghệ An, góp phần bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Ánh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Bảo Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đề Xuất Biện Pháp Phòng Trừ Một Số Loài Sâu Hại Thông Nhựa Tại Ban Quản Lý Rừng Phòng Hộ Yên Thành, Nghệ An
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về thành phần sâu hại thông
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái sâu hại thông
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về biện pháp phòng trừ nhóm sâu hại thông
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Địa hình địa thế
• 2.1.3. Đặc điểm về đất đai
• 2.1.4. Khí hậu thủy văn
• 2.2. Điều kiện dân sinh kinh tế
• 2.3. Thực bì và cây trồng
• 2.4. Tình hình quản lý rừng trồng, sinh trưởng phát triển của cây Thông tại khu vực nghiên cứu
• 3. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.1.1. Mục tiêu chung
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.2.1. Phương pháp xử lý và giám định mẫu sâu hại
• 3.3.2.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thành phần các loài sâu hại thông tại Yên Thành, Nghệ An
• 4.2. Xác định loài sâu hại chính
• 4.3. Đặc điểm hình thái và sinh học của loài sâu hại chính
• 4.3.1. Sâu đục ngọn thông
• 4.4. Nghiên cứu một số biện pháp phòng trừ sâu hại chính
• 4.4.1. Biện pháp kỹ thuật lâm sinh
• 4.4.2. Biện pháp cơ giới vật lý
• 4.4.3. Biện pháp sinh học
• 4.4.3.1. Sử dụng các chế phẩm sinh học
• 4.4.3.2. Sử dụng thuốc có nguồn gốc hoá học
• 4.4.4. Đề xuất một số biện pháp phòng trừ sâu hại chính tại Ban quản lý rừng phòng hộ Yên Thành
• 4.4.4.1. Những thuận lợi và khó khăn
• 4.4.4.2. Đề xuất một số biện pháp phòng trừ sâu hại chính
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Thông Nhựa Tại Nghệ An

Biện pháp phòng trừ sâu hại thông nhựa là một vấn đề quan trọng trong quản lý rừng tại Nghệ An. Sâu hại thông nhựa không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn đến chất lượng rừng. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả sẽ giúp bảo vệ cây trồng và nâng cao giá trị kinh tế của rừng thông. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình sâu hại và các biện pháp phòng trừ hiện có.

1.1. Tình Hình Sâu Hại Thông Nhựa Tại Nghệ An

Tại Nghệ An, sâu hại thông nhựa đã gây ra thiệt hại lớn cho rừng trồng. Các loài sâu như Sâu róm thông và Sâu róm 4 túm lông là những đối tượng chính gây hại. Tỷ lệ thiệt hại có thể lên tới 73%, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng nhựa và gỗ.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Phòng Trừ Sâu Hại

Việc phòng trừ sâu hại không chỉ bảo vệ cây thông mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng. Các biện pháp hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm từ rừng thông, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phòng Trừ Sâu Hại Thông Nhựa

Mặc dù đã có nhiều biện pháp phòng trừ, nhưng việc kiểm soát sâu hại thông nhựa vẫn gặp nhiều thách thức. Sự phát triển nhanh chóng của các loài sâu hại và điều kiện khí hậu không thuận lợi là những yếu tố chính gây khó khăn trong công tác phòng trừ.

2.1. Các Loại Sâu Hại Chính Gây Thiệt Hại

Sâu róm thông và Sâu róm 4 túm lông là hai loài sâu hại chính tại Nghệ An. Chúng có khả năng sinh sản nhanh và gây hại nghiêm trọng đến cây thông, làm giảm năng suất và chất lượng nhựa.

2.2. Điều Kiện Khí Hậu Ảnh Hưởng Đến Sâu Hại

Khí hậu tại Nghệ An có sự biến đổi thất thường, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của sâu hại. Nhiệt độ và độ ẩm cao là yếu tố thúc đẩy sự sinh trưởng của các loài sâu hại, làm gia tăng mức độ thiệt hại.

III. Phương Pháp Sinh Học Trong Phòng Trừ Sâu Hại Thông Nhựa

Phương pháp sinh học là một trong những giải pháp hiệu quả trong việc phòng trừ sâu hại thông nhựa. Việc sử dụng thiên địch và các chế phẩm sinh học giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của hóa chất đến môi trường.

3.1. Sử Dụng Thiên Địch Để Kiểm Soát Sâu Hại

Thiên địch như ong ký sinh và nấm gây bệnh có thể được sử dụng để kiểm soát quần thể sâu hại. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ hiệu quả mà còn an toàn cho môi trường.

3.2. Chế Phẩm Sinh Học Trong Phòng Trừ

Sử dụng các chế phẩm sinh học như nấm Beauveria bassiana và vi khuẩn Bacillus thuringiensis đã cho thấy hiệu quả cao trong việc phòng trừ sâu hại thông nhựa. Những biện pháp này giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

IV. Phương Pháp Hóa Học Trong Phòng Trừ Sâu Hại Thông Nhựa

Phương pháp hóa học vẫn là một trong những biện pháp phổ biến trong phòng trừ sâu hại thông nhựa. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc hóa học cần được thực hiện cẩn thận để tránh ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người.

4.1. Các Loại Thuốc Hóa Học Thường Dùng

Các loại thuốc hóa học như Pyrethroid được sử dụng phổ biến trong phòng trừ sâu hại thông nhựa. Tuy nhiên, cần chú ý đến liều lượng và thời điểm phun để đạt hiệu quả cao nhất.

4.2. Tác Động Của Thuốc Hóa Học Đến Môi Trường

Việc sử dụng thuốc hóa học có thể gây ra ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến các loài sinh vật khác. Do đó, cần có các biện pháp quản lý hợp lý để giảm thiểu tác động tiêu cực.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Phòng Trừ Sâu Hại

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả có thể giảm thiểu thiệt hại do sâu hại thông nhựa. Các kết quả thực tiễn từ các mô hình quản lý rừng cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.1. Kết Quả Thực Nghiệm Tại Nghệ An

Các thử nghiệm tại Nghệ An cho thấy việc áp dụng biện pháp sinh học và hóa học kết hợp đã mang lại hiệu quả cao trong việc kiểm soát sâu hại thông nhựa. Năng suất nhựa tăng lên đáng kể.

5.2. Mô Hình Quản Lý Rừng Hiệu Quả

Mô hình quản lý rừng kết hợp giữa các biện pháp sinh học và hóa học đã được áp dụng thành công tại nhiều địa phương. Điều này không chỉ giúp bảo vệ rừng mà còn nâng cao thu nhập cho người dân.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Thông Nhựa

Việc phòng trừ sâu hại thông nhựa là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các biện pháp hiện tại đã cho thấy hiệu quả, nhưng cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến để đáp ứng tốt hơn với tình hình thực tế.

6.1. Định Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu cần tập trung vào việc phát triển các biện pháp sinh học và công nghệ mới trong phòng trừ sâu hại. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu tác động đến môi trường.

6.2. Tăng Cường Giáo Dục Và Đào Tạo

Giáo dục và đào tạo cho người dân về các biện pháp phòng trừ sâu hại là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức và khả năng ứng phó với sâu hại trong cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng thông nhựa (Pinus merkusii) đóng vai trò chiến lược trong cơ cấu kinh tế lâm nghiệp và phòng hộ đầu nguồn tại Việt Nam, đặc biệt tại khu vực Bắc Trung Bộ. Theo số liệu thống kê toàn quốc, diện tích rừng trồng thông đạt khoảng 400.000 ha trên tổng số 13,954 triệu ha rừng tự nhiên và rừng trồng, đóng góp quan trọng vào mục tiêu nâng độ che phủ rừng lên 41%. Cây thông nhựa mang lại giá trị kinh tế vượt trội nhờ sản lượng khai thác đạt 5-6 kg nhựa/cây/năm với chu kỳ kinh doanh kéo dài từ 40 đến 50 năm. Tuy nhiên, sự suy giảm năng suất và diện tích rừng do dịch hại đang là thách thức nghiêm trọng; trong đó hơn 45 loài sâu hại đã được ghi nhận trên toàn quốc, gây tỷ lệ tổn thương tán lá vượt mức 50%, cá biệt tại Nghệ An tỷ lệ này lên tới 73%.

Tại Ban quản lý rừng phòng hộ Yên Thành, đơn vị trực tiếp quản lý 6.050,0 ha đất lâm nghiệp với 1.000,0 ha rừng thông nhựa (gồm 500 ha cấp tuổi II-III và 500 ha cấp tuổi V-VII), áp lực từ các đợt bùng phát sâu hại diễn ra theo chu kỳ khoảng 3 năm một lần. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 4/2018 đến tháng 11/2018 nhằm mục tiêu phân loại chính xác thành phần loài sâu hại, giải mã đặc điểm sinh vật học của loài chiếm ưu thế, và xây dựng khung giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Kết quả từ công trình cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp bảo vệ 100% diện tích thông nhựa trọng điểm, hướng tới mục tiêu giảm thiểu trên 50% chi phí xử lý hóa chất khẩn cấp và bảo toàn tối đa sản lượng khai thác nhựa cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM - Integrated Pest Management) và lý thuyết Động lực học quần thể côn trùng trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới. Mô hình nghiên cứu vận dụng quy luật tương tác đa tầng giữa thực vật ký chủ (Pinus merkusii), nhóm côn trùng ăn lá chuyên biệt và mạng lưới thiên địch tự nhiên gồm hơn 250 loài ký sinh và bắt mồi. Nghiên cứu tập trung phân tích 4 khái niệm nền tảng:

• Mật độ quần thể nguy hiểm: Số lượng cá thể sâu hại trên một đơn vị cây rừng có nguy cơ làm suy giảm sinh trưởng hoặc gây chết cây, dao động từ 150 đến 300 con/cây.
• Chỉ số mức độ bị hại (R%): Tỷ lệ phần trăm diện tích phiến lá bị tổn thương, được lượng hóa qua 5 cấp độ từ cấp 0 (không bị hại) đến cấp IV (bị hại trên 75% diện tích lá).
• Tỷ lệ xuất hiện sâu hại (P%): Thước đo tần suất phân bố cá thể trên lâm phần, phản ánh dạng phân bố đều (P% > 50%), không đều (25% - 50%) hoặc phân bố ngẫu nhiên (P% < 25%).
• Ngưỡng kinh tế phòng trừ: Giới hạn mật độ sâu hại mà tại đó chi phí thiệt hại nhựa và gỗ vượt qua chi phí triển khai biện pháp kỹ thuật lâm sinh hoặc chế phẩm sinh học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thiết lập cỡ mẫu thực nghiệm gồm 8 ô tiêu chuẩn (kích thước 40m × 25m, diện tích 1.000 m²/ô) phân bố đại diện trên 1.000 ha rừng thông. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật ngẫu nhiên phân tầng theo 2 cấp tuổi (4 ô cho cấp tuổi II-III, 4 ô cho cấp tuổi V-VII) và 2 cấu trúc lâm phần (4 ô rừng thuần loài, 4 ô rừng hỗn giao giữa Thông nhựa với Keo tai tượng hoặc Keo lá tràm). Trên mỗi ô tiêu chuẩn, 10 cây tiêu chuẩn được lựa chọn theo phương pháp ngẫu nhiên hệ thống; trên mỗi cây tiến hành thu thập mẫu tại 5 cành tán đặc trưng gồm 2 cành gốc hướng Đông - Tây, 2 cành giữa hướng Nam - Bắc và 1 cành ngọn cao nhất. Đồng thời, hệ thống 5 ô dạng bản diện tích 1 m²/ô được bố trí theo đường chéo và tâm ô tiêu chuẩn, đào bới theo từng tầng đất sâu 10 cm để giám sát nhộng và sâu hại dưới đất.

Phương pháp xử lý số liệu sử dụng công thức Abbott để đo lường hiệu lực chế phẩm trong phòng thí nghiệm (trên 30 mẫu sâu non/công thức, lặp lại 3 lần) và công thức Henderson - Tilton đối với các thử nghiệm hiện trường bằng máy phun áp lực cao. Việc kết hợp hai công thức phân tích chuẩn hóa này nhằm loại bỏ biến thiên tử vong tự nhiên của đối chứng nước lã, đảm bảo độ chính xác của số liệu thực nghiệm sau các chu kỳ theo dõi 1, 3, 5 và 7 ngày trong mốc thời gian từ tháng 4/2018 đến tháng 11/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã khảo sát và định danh đầy đủ danh lục sâu hại thông nhựa tại Yên Thành với những phát hiện định lượng then chốt:

• Thành phần loài đa dạng nhưng tập trung vào nhóm ăn lá: Xác định được 8 loài sâu hại thuộc 8 họ, nằm trong 3 bộ côn trùng chính. Bộ Cánh vảy (Lepidoptera) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 4 loài (50,0%), Bộ Cánh cứng (Coleoptera) gồm 3 loài (37,5%) và Bộ Cánh màng (Hymenoptera) gồm 1 loài (12,5%).
• Sâu róm thông là loài gây hại nguy hiểm số một: Sâu róm thông (Dendrolimus punctatus) đạt tỷ lệ xuất hiện P% vượt 50%, thuộc nhóm phân bố đều trên toàn lâm phần với mật độ trung bình ghi nhận từ 8 đến 20 con/cây ở giai đoạn bình thường và tăng vọt lên 150 đến 250 con/cây trong các đợt phát dịch cục bộ.
• Cấu trúc rừng hỗn giao giảm áp lực dịch hại rõ rệt: Mật độ sâu non trên các lâm phần thông nhựa trồng hỗn giao với Keo tai tượng thấp hơn khoảng 45% đến 60% so với rừng thông thuần loài cùng cấp tuổi.
• Hiệu lực cao từ các giải pháp phòng trừ sinh học và vật lý: Chế phẩm nấm ký sinh Boverin (Beauveria bassiana) và vi khuẩn Bacillus thuringiensis (VBT) đạt tỷ lệ diệt trừ sâu non từ 55,2% đến 83,3% trong tự nhiên; bẫy đèn quang học thu bắt hiệu quả hàng nghìn cá thể trưởng thành trong chu kỳ vũ hóa 14 ngày.

Thảo luận kết quả

Diễn biến phát sinh của sâu róm thông tại Yên Thành chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện vi khí hậu nhiệt đới gió mùa. Với nhiệt độ bình quân năm 23,66°C, độ ẩm không khí 85,08% và lượng mưa tập trung 92,49% từ tháng 4 đến tháng 12, khu vực nghiên cứu tạo nền tảng nhiệt ẩm tối ưu cho sâu róm hoàn thành 4 đến 5 thế hệ trong năm. Sự biến động mật độ sâu non qua 3 đợt điều tra và tương quan mức độ hại lá theo từng cấp tuổi được trực quan hóa thông qua biểu đồ đường xu hướng kết hợp bảng ma trận đa chỉ tiêu, chỉ ra rõ rệt rằng các lâm phần thuần loài tuổi V-VII chịu chỉ số hại lá R% lên tới cấp III và cấp IV nếu không có can thiệp kịp thời.

So sánh với các nghiên cứu tại Thanh Hóa và Quảng Tây, quy luật vòng đời sâu róm tại Nghệ An có sự phân ly thế hệ mạnh ở lứa thứ 4 vào tháng 10 và tháng 11. Các dữ liệu thực địa khẳng định tính vượt trội của hệ sinh thái hỗn giao, nơi các loài cây họ Đậu cung cấp nơi trú ẩn cho tập đoàn thiên địch phong phú như ong cự vàng ký sinh nhộng và nhặng ký sinh Tachinidae. Việc ứng dụng bẫy đèn vào khung giờ 19h00 đến 22h00 phát huy tối đa tập tính xu quang của ngài trưởng thành trước khi bước vào giai đoạn giao phối kéo dài trên 7 giờ, giúp triệt tiêu nguồn trứng mới ngay từ đầu chu kỳ phát dịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm và điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cần được triển khai đồng bộ:

• Cải tạo cấu trúc lâm phần bằng kỹ thuật lâm sinh: Tiến hành chuyển đổi tối thiểu 30% đến 40% diện tích rừng thông thuần loài cấp tuổi II-III sang mô hình rừng hỗn giao thông nhựa kết hợp keo tai tượng hoặc keo lá tràm theo băng hoặc đám. Mục tiêu duy trì độ tàn che tán từ 0,6 đến 0,7 nhằm cô lập nguồn thức ăn liên tục của sâu róm, thực hiện trong lộ trình 3 năm từ 2019 đến 2021 do Ban quản lý rừng phòng hộ Yên Thành chủ trì.
• Lắp đặt hệ thống bẫy đèn quang học cơ giới: Bố trí 3 đến 5 bẫy đèn công suất cao trên mỗi khu vực rừng trọng điểm thường xuyên có dịch trong thời gian 14 ngày của mỗi đợt vũ hóa ngài (tập trung vào các tháng 3, 5, 7 và 10 hàng năm). Giải pháp này nhắm tới việc giảm 40% đến 50% số lượng trứng đẻ trên lâm phần, giao cho lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách vận hành.
• Thay thế hóa chất bằng chế phẩm sinh học Boverin và Bt: Áp dụng quy trình phun bao vây bằng chế phẩm nấm vi sinh Boverin hoặc chế phẩm vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Vi-BT, VBT) bằng máy phun áp lực cao ngay khi phát hiện sâu non tuổi 1-2 đạt mật độ từ 10 đến 20 con/cây. Phấn đấu giảm trên 80% lượng thuốc hóa học độc hại gốc Clo hữu cơ và Lân hữu cơ, bảo vệ an toàn nguồn nước sinh hoạt cho cộng đồng dân cư.
• Xây dựng quy chế bảo tồn và phát triển tập đoàn thiên địch: Nghiêm cấm triệt để việc đốt thực bì dưới tán rừng thông từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau nhằm bảo vệ kén ong ký sinh và các loài côn trùng ăn thịt trú đông. Tăng cường phối hợp giữa Hạt Kiểm lâm Yên Thành và Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật tỉnh Nghệ An trong công tác dự tính dự báo định kỳ 15 ngày/lần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Ban quản lý rừng phòng hộ và công ty lâm nghiệp: Cung cấp quy trình chuẩn hóa về giám sát ổ dịch, phương pháp lập ô tiêu chuẩn 1.000 m² và khung giải pháp can thiệp sinh học với chi phí tiết kiệm dưới 500.000 đồng/ha.
• Chủ rừng và hộ gia đình nhận khoán đất lâm nghiệp: Cung cấp cẩm nang nhận diện chính xác 8 loài sâu hại qua triệu chứng ăn lá, đục thân và kỹ thuật xác định đúng thời điểm sâu non tuổi nhỏ để xử lý chế phẩm sinh học đạt hiệu quả trên 80%.
• Cán bộ nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Bảo vệ thực vật: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp điều tra côn trùng rừng, các mô hình toán học tính hiệu lực thuốc phân tích theo công thức Abbott và Henderson - Tilton.
• Cơ quan hoạch định chính sách và Chi cục Kiểm lâm cấp tỉnh: Cơ sở khoa học thực tế để phân bổ nguồn ngân sách phòng trừ dịch hại lâm nghiệp hàng năm (ước tính từ 500 triệu đến 1,2 tỷ đồng) theo hướng thân thiện với môi trường và phát triển lâm nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao sâu róm thông (Dendrolimus punctatus) được xác định là loài nguy hiểm nhất tại Yên Thành?
Loài này có tần suất xuất hiện P% trên 50%, mật độ sâu non có thể bùng phát vượt mức 250 con/cây. Khi dịch xảy ra, sâu non ăn trụi toàn bộ tán lá khiến cây mất khả năng quang hợp, làm suy giảm sản lượng nhựa từ 5-6 kg/cây xuống mức gần bằng 0 và khiến rừng có nguy cơ chết hàng loạt.

Rừng thông hỗn giao mang lại ưu thế sinh thái gì trong việc hạn chế dịch sâu hại?
Trồng xen keo tai tượng hoặc keo lá tràm giúp chia cắt chuỗi thức ăn đồng nhất của sâu róm, giảm mật độ sâu từ 45% đến 60% so với rừng thuần loài. Đồng thời, tán lá tầng dưới tạo sinh cảnh sống phong phú giúp bảo tồn các loài ong cự vàng và nhặng ký sinh thiên địch.

Khi nào là thời điểm tối ưu để phun chế phẩm sinh học đạt hiệu lực cao nhất?
Thời điểm vàng là khi sâu non ở tuổi 1 và tuổi 2, mật độ đạt từ 10 đến 20 con/cây. Giai đoạn này sâu non có sức đề kháng yếu, tỷ lệ mẫn cảm với bào tử nấm Beauveria bassiana và vi khuẩn Bt cao, mang lại hiệu lực tiêu diệt thực tế từ 70% đến 83,3%.

Phương pháp bẫy đèn thu bắt sâu trưởng thành cần tuân thủ những nguyên tắc nào?
Bẫy đèn cần đặt tại vị trí trung tâm ổ dịch trong khoảng thời gian từ 19h00 đến 22h00, duy trì liên tục trong 14 ngày kể từ khi nhộng bắt đầu vũ hóa rộ. Đây là khung giờ ngài trưởng thành hoạt động tìm bạn tình mạnh nhất trước khi tiến hành giao phối và đẻ 300-400 trứng/con.

Luận văn đã ghi nhận bao nhiêu loài sâu hại chính trên cây thông nhựa tại địa bàn nghiên cứu?
Nghiên cứu đã ghi nhận tổng cộng 8 loài sâu hại thuộc 8 họ và 3 bộ côn trùng. Trong đó, sâu róm thông (Dendrolimus punctatus) và sâu róm bốn túm lông (Dasychira axutha) thuộc bộ Cánh vảy là hai đối tượng gây hại nguy hiểm nhất trên tán lá.

Kết luận

• Luận văn đã định danh chính xác 8 loài sâu hại thuộc 8 họ, 3 bộ côn trùng gây hại trên cây thông nhựa tại Yên Thành, trong đó xác định sâu róm thông (Dendrolimus punctatus) là dịch hại nguy hiểm số một với tỷ lệ phân bố P% vượt 50%.
• Làm sáng tỏ đặc điểm sinh học với 4 đến 5 thế hệ/năm tại vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa Nghệ An, đồng thời chứng minh hiệu quả giảm 45% đến 60% mật độ sâu hại của mô hình rừng trồng hỗn giao so với rừng thuần loài.
• Đánh giá thành công hiệu lực tiêu diệt sâu non đạt 55,2% đến 83,3% của các chế phẩm sinh học Boverin và Bt, cung cấp giải pháp thay thế an toàn cho các loại hóa chất bảo vệ thực vật độc hại.
• Kế hoạch chuyển giao kỹ thuật đề xuất lộ trình giai đoạn 2019-2023 tập trung vào việc nhân rộng bẫy đèn cơ giới và chuyển đổi cơ cấu lâm sinh trên 1.000 ha rừng thông tại địa bàn.
• Các đơn vị quản lý rừng và cơ quan chuyên môn cần ứng dụng ngay khung giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) từ công trình để bảo vệ tài nguyên rừng, duy trì năng suất khai thác nhựa ổn định và phát triển lâm nghiệp địa phương bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Theo Quyết định số 3322/QĐ-BNN-TCLN của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 28/7/2014 về việc công bố hiện trạng rừng toàn quốc năm 2013, tính đến ngày 31/12/2013 tổng diện tích rừng của cả nước là 13,954 triệu ha mới đạt độ che phủ 41% với tổng diện tích rừng trồng là 3.294ha (Bộ NN và PTNT, 2014); trong đó diện tích trồng các loại thông chiếm khoảng 400. Với đặc điểm sinh lý, sinh thái của cây thông, một loại cây chịu hạn có thể sống và phát triển trên những lập địa xấu, khô hạn. Do đó, trong chương trình trồng rừng 327 và chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng, thông được chọn là cây trồng chính quan trọng cần được ưu tiên phát triển. Trong ba loại thông đang được sử dụng để khai thác nhựa ở nước ta thì Thông nhựa là loài cây cho nhiều nhựa nhất (khoảng 5- 6kg/cây/năm).

Mặt khác, với phương thức khai thác bằng cách đẽo máng, chu kỳ khai thác nhựa của loài thông này có thể kéo dài 40-50 năm. Vì vậy, mục đích kinh doanh chính của các rừng trồng thông nhựa ở nước ta hiện nay chủ yếu là để khai thác nhựa. Thông là loài cây có giá trị kinh tế cao bao gồm một số loài thông chính như Thông mã vĩ, Thông nhựa, Thông ba lá. Ngoài các sản phẩm của thông như gỗ, nhựa, nguyên liệu giấy, cây thông còn được sử dụng trong việc phủ xanh đất trống đồi núi trọc, có khả năng phòng hộ chống xói mòn, tạo không khí trong lành và là loài cây có dáng đẹp được trồng rất nhiều ở các khu du lịch, nghỉ mát.

Chính vì vậy, diện tích rừng thông ngày càng được mở rộng và là một trong những cây trồng chính của ngành Lâm nghiệp. Tuy nhiên, việc gây trồng và phát triển cây thông cũng gặp nhiều trở ngại, trong đó trở ngại lớn nhất là vấn đề sâu bệnh hại, nguy cơ về sâu bệnh hại thông không chỉ xảy ra tại rừng trồng mà còn xuất hiện tại cả vườn ươm. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Riêng về sâu hại đã điều tra được 45 loài, trong đó gây hại nguy hiểm nhất là loài Sâu róm thông (Dendrolimus punctatus Walker), Sâu róm 4 túm lông (Dasychira axutha) với tỷ lệ bị hại ở các địa phương đều trên 50% (đặc biệt ở Nghệ An lên tới 73%) và mức độ bị hại đều ở mức tương đối nguy hiểm và nguy hiểm (Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, 2013). Ban quản lý rừng phòng hộ Yên Thành quản lý với diện tích rừng và đất rừng là 6.050,0 ha trong đó rừng thông là 1.000,0 ha vừa trồng thuần loài vừa trồng hỗn giao giữa thông và keo tai tượng, keo lá tràm hoặc bạch đàn, rừng thông có độ tuổi không đồng đều, trong đó hơn 500 ha tuổi V – VII và 500 ha tuổi II – III.

Ngoài diện tích rừng Ban quản lý còn có hàng trăm ha rừng của các xã Đồng Thành, Bắc Thành, Xuân Thành, Lăng Thành, Mã Thành, Tân Thành… Nhìn chung chủ yếu là các loài thông nhựa sinh trưởng và phát triển tốt. Trong những năm qua Ban quản lý rừng phòng hộ Yên Thành và Hạt Kiểm Lâm Yên Thành đã và đang phải đối mặt với các loài sâu hại, đặc biệt sâu róm thông lan tràn trên diện rộng gây nên những thiệt hại đáng kể trong kinh doanh và quản lý rừng địa phương. Xuất phát từ thực tế trên và mong muốn đóng góp một chút công sức của bản thân để giải quyết được phần nào vấn đề nêu trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đề xuất biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại thông nhựa tại ban Quản lý rừng phòng hộ Yên Thành, Nghệ An”.