Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ PTNT Trêng §¹i häc l©m nghiÖp Cao ThÞ Thanh HuyÒn Nghiªn cøu ®Ò xuÊt biÖn ph¸p qu¶n lý tæng hîp s©u h¹i m¨ng Luång thuéc hä Vßi voi (Curculionidae) t¹i khu vùc Ngäc LÆc - Thanh Ho¸ LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc L©m nghiÖp Hµ T©y - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ PTNT Trêng §¹i häc l©m nghiÖp Cao ThÞ Thanh HuyÒn Nghiªn cøu ®Ò xuÊt biÖn ph¸p qu¶n lý tæng hîp s©u h¹i m¨ng Luång thuéc hä Vßi voi (Curculionidae) t¹i khu vùc Ngäc LÆc - Thanh Ho¸ LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc L©m nghiÖp Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60.60 Ngêi híng dÉn khoa häc PGS. NguyÔn ThÕ Nh· Hµ T©y- 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i Môc Lôc Môc Lôc i Mét sè ký hiÖu sö dông trong luËn v¨n iii Danh môc c¸c b¶ng iv Danh môc c¸c h×nh v Lêi c¶m ¬n vi §Æt vÊn ®Ò 1 Ch¬ng 1. Tæng quan nghiªn cøu 4 1. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi níc 4 1.
Nghiªn cøu c¬ b¶n vÒ qu¶n lý tæng hîp s©u h¹i 4 1. Nghiªn cøu vÒ c¸c loµi s©u thuéc hä Vßi voi h¹i m¨ng tre 12 1. T×nh h×nh nghiªn cøu trong níc 15 1. Nghiªn cøu vÒ qu¶n lý tæng hîp s©u h¹i 15 1.
C¸c nghiªn cøu vÒ Vßi voi h¹i m¨ng vµ biÖn ph¸p phßng trõ 19 Ch¬ng 2. Môc tiªu - Néi dung - Ph¹m vi vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 22 2. Môc tiªu nghiªn cøu 22 2. Môc tiªu tæng qu¸t 22 2.
Môc tiªu cô thÓ 22 2. Néi dung nghiªn cøu 22 2. X¸c ®Þnh thµnh phÇn loµi Vßi voi h¹i m¨ng Luång ë Ngäc LÆc vµ thiªn 22 ®Þch cña chóng 2. Nghiªn cøu mét sè ®Æc ®iÓm sinh häc, sinh th¸i cña Vßi voi h¹i m¨ng 23 2.
Thö nghiÖm mét sè biÖn ph¸p phßng trõ Vßi voi chÝnh h¹i m¨ng Luång 23 2. §Ò xuÊt biÖn ph¸p qu¶n lý tæng hîp phßng trõ Vßi voi h¹i m¨ng 23 2. Ph¹m vi nghiªn cøu 23 2. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 23 2.
Ph¬ng ph¸p kÕ thõa kÕt qu¶ nghiªn cøu 23 2. Ph¬ng ph¸p chän ®Þa ®iÓm vµ ®èi tîng nghiªn cøu 24 2. Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra trùc tiÕp 24 2. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh vËt häc, sinh th¸i häc cña Vßi 27 voi h¹i m¨ng vµ thiªn ®Þch cña chóng 2.
Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra t×m hiÓu ngìng phßng trõ cho c¸c loµi Vßi voi 28 h¹i m¨ng chÝnh 2. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu ®Ò xuÊt biÖn ph¸p qu¶n lý tæng hîp c¸c loµi 30 Vßi voi h¹i m¨ng chÝnh 2. Ph¬ng ph¸p xö lý sè liÖu ®iÒu tra 37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii Ch¬ng 3. §Æc ®iÓm c¬ b¶n cña khu vùc nghiªn cøu 40 3.
§iÒu kiÖn tù nhiªn 40 3. §iÒu kiÖn ®Êt ®ai 41 3. KhÝ hËu thuû v¨n 42 3. §iÒu kiÖn d©n sinh, kinh tÕ, x· héi 43 3.
§iÒu kiÖn d©n sinh, kinh tÕ 43 3. §iÒu kiÖn x· héi 44 Ch¬ng 4. KÕt qu¶ vµ ph©n tÝch kÕt qu¶ 45 4. Thµnh phÇn c¸c loµi s©u h¹i m¨ng luång thuéc hä Vßi voi trong khu vùc 45 nghiªn cøu 4.
Thµnh phÇn c¸c loµi Vßi voi h¹i m¨ng Luång 45 4. Thiªn ®Þch cña c¸c loµi Vßi voi h¹i m¨ng trong khu vùc nghiªn cøu 46 4. X¸c ®Þnh loµi Vßi voi h¹i m¨ng chÝnh 49 4. §Æc ®iÓm sinh vËt häc, sinh th¸i cña c¸c loµi Vßi voi h¹i m¨ng Luång trong 50 khu vùc nghiªn cøu 4.
Vßi voi ch©n dài (Cyrtotrachelus longimanus Fabricius) 53 4. Vßi voi chÊm ngang (Otidognathus davidis) 58 4. ¶nh hëng cña khÝ hËu tíi c¸c loµi Vßi voi trong khu vùc nghiªn cøu 60 4. ¶nh hëng cña c©y thøc ¨n tíi c¸c loµi Vßi voi h¹i m¨ng 61 4.
KÕt qu¶ thö nghiÖm c¸c biÖn ph¸p phßng trõ 64 4. KÕt qu¶ thö nghiÖm biÖn ph¸p bäc b¶o vÖ m¨ng 65 4. KÕt qu¶ nghiªn cøu biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh 69 4. §Ò xuÊt biÖn ph¸p qu¶n lý tæng hîp vßi voi h¹i m¨ng 71 4.
X©y dùng ch¬ng tr×nh qu¶n lý tæng hîp s©u h¹i hä Vßi voi 72 4. §Ò xuÊt gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c qu¶n lý phßng trõ 79 Vßi voi h¹i m¨ng Ch¬ng 5. KÕt luËn, tån t¹i, kiÕn nghÞ 82 5. KiÕn nghÞ 83 Tµi liÖu tham kh¶o 85 Phô lôc 1.
Mét sè ¶nh minh ho¹ 90 Phô lôc 2. Mét sè biÓu ®· dïng trong qu¸ tr×nh ®iÒu tra 93 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii Mét sè ký hiÖu sö dông trong luËn v¨n Ký hiÖu Néi dung Trang IPM Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp 4 KNKL KhuyÕn n«ng khuyÕn l©m 80 LSNG L©m s¶n ngoµi gç 81 ¤TC ¤ tiªu chuÈn 24 D00 §êng kÝnh gèc trung b×nh 67 D1.3 §êng kÝnh 1m 3 trung b×nh 67 H vn ChiÒu cao vót ngän trung b×nh 67 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv Danh môc c¸c b¶ng STT Néi dung Trang b¶ng 1-01 Thµnh phÇn c¬ b¶n cña hÖ thèng IPM 10 2-01 §Æc ®iÓm c¸c « tiªu chuÈn trong khu vùc nghiªn cøu 25 3-01 Lîng ma vµ nhiÖt ®é trung b×nh c¸c th¸ng trong n¨m 42 4-01 Danh lôc s©u Vßi voi h¹i m¨ng Luång t¹i Ngäc LÆc - 45 Thanh Ho¸ 4-02 KÕt qu¶ trung b×nh qua ba ®ît ®iÒu tra t¹i khu vùc 57 nghiªn cøu 4-03 C¸c loµi c©y thøc ¨n cña 3 loµi Vßi voi 58 4-04 T×nh h×nh g©y h¹i chung cña Vßi voi t¹i c¸c « tiªu 60 chuÈn 4-05 Danh lôc c¸c loµi thiªn ®Þch cña Vßi voi trong khu vùc 62 nghiªn cøu 4-06 KÕt qu¶ thÝ nghiÖm bäc b¶o vÖ m¨ng b»ng tói nilon 65 4-07 C¸c chØ tiªu D 00 , D1.3 ,H vn cña 30 c©y m¨ng bäc vµ 30 67 c©y m¨ng ®èi chøng qua 3 ®ît kiÓm tra 4-08 KÕt qu¶ kiÓm tra tiªu chuÈn U qua c¸c ®ît kiÓm tra. 67 4-09 KÕt qu¶ ®iÒu tra trong c¸c khãm thÝ nghiÖm vµ ®èi chøng 70 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v Danh môc c¸c h×nh Sè TT Néi dung Trang h×nh 1-01 Tæng hîp nh÷ng yÕu tè chÝnh cã thÓ g©y ra dÞch s©u h¹i 8 2-01 Ngìng kinh tÕ, ngìng phßng trõ vµ thêi ®iÓm phßng trõ 29 2-02 S¬ ®å c¸c bíc nghiªn cøu ®Ò xuÊt biÖn ph¸p qu¶n lý tæng 30 hîp Vßi voi h¹i m¨ng Luång 2-03 Tói bäc b¶o vÖ m¨ng 34 4-01 Vßi voi lín (Cyrtotrachelus buqueti Guer) 48 4-02 Vßi voi ch©n dµi (Cyrtotrachelus longimanus Fabricius) 50 4-03 Vßi voi lín (Cyrtotrachelus buqueti Guer) 53 4-04 Vßi voi ch©n dµi (Cyrtotrachelus longimanus Fabricius) 53 4-05 Vßi voi chÊm ngang (Otidognathus davidis) 55 4-06 TuyÕn trïng Steinernema sp. 64 4-07 KÕt qu¶ thÝ nghiÖm bäc b¶o vÖ m¨ng b»ng tói nilon 66 4-08 C©y m¨ng bäc nilon vÉn ph¸t triÓn b×nh thêng 68 4-09 Tû lÖ m¨ng bÞ chÕt vµ bÞ s©u trong c¸c khãm ®iÒu tra 70 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi Lêi c¶m ¬n Tríc tiªn t«i xin tr©n träng c¶m ¬n Khoa Sau ®¹i häc, Bé m«n B¶o vÖ thùc vËt rõng - Khoa Qu¶n lý b¶o vÖ rõng - Trêng §¹i häc L©m nghiÖp ViÖt Nam, ®· t¹o ®iÒu kiÖn tèt nhÊt cho t«i ®îc häc tËp vµ lµm ®Ò tµi tèt nghiÖp.
Lêi c¶m ¬n ch©n thµnh xin göi ®Õn GS. TrÇn V¨n M·o, «ng NguyÔn §×nh S¬n -Tr¹m trëng Tr¹m kü thuËt b¶o vÖ rõng Thanh Ho¸, Phßng N«ng nghiÖp - uû ban nh©n d©n huyÖn Ngäc LÆc, uû ban nh©n d©n vµ ngêi d©n 2 x· Cao ThÞnh vµ Léc ThÞnh ®· gióp ®ì ®éng viªn t«i thùc hiÖn ®Ò tµi. Lêi c¶m ¬n s©u s¾c nhÊt xin dµnh cho thÇy híng dÉn khoa häc PGS. NguyÔn ThÕ Nh· ngêi ®· trùc tiÕp gióp ®ì t«i trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi.
Xin c¶m ¬n ®Õn c¸c thÇy c« ®· gióp ®ì t«i trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -1- §Æt vÊn ®Ò C©y Luång Dendrocalamus barbatus lµ loµi c©y thuéc hä phô Tre tróc (Bambusoideae)- c©y Luång dÔ trång, sinh trëng nhanh, sím ®îc khai th¸c, dÔ chÕ biÕn. Còng nh nhiÒu loµi c©y kh¸c thuéc hä phô Tre tróc, Luång ®îc con ngêi sö dông cho nhiÒu môc ®Ých kh¸c nhau: tõ c¸i t¨m, ®«i ®òa trong b÷a ¨n hµng ngµy ®Õn c¸c vËt dông ®¬n gi¶n sö dông trong gia ®×nh, trong n«ng nghiÖp nh: thóng mñng, giÇn sµng, nong nia.; c¸c ®å thñ c«ng mü nghÖ, tíi c¸c vËt liÖu x©y dùng nhµ cöa cña n«ng d©n; lµ nguyªn vËt liÖu ®Ó s¶n xuÊt v¸n nh©n t¹o, nguyªn liÖu ®Ó s¶n xuÊt giÊy, chiÕu, mµnh ®Ó xuÊt khÈu. Luång ®îc trång lµm c©y c¶nh, c©y trang trÝ trong c¸c c«ng viªn, c«ng së vµ lµm nhiÒu nh¹c cô ®éc ®¸o.
Luång cßn gãp phÇn b¶o vÖ rõng bÒn v÷ng bëi chóng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm tèt trong phßng hé, b¶o vÖ ®Êt, níc, phñ xanh ®Êt trèng ®åi nói träc, b¶o vÖ c«ng tr×nh thuû lîi, thuû ®iÖn, ch¾n sãng, b¶o vÖ ®ª ®iÒu, lµng m¹c. Bªn c¹nh viÖc sö dông ®o¹n th©n thµnh thôc, Luång cßn cho m¨ng ¨n ngon. M¨ng Luång võa lµ nguån thùc phÈm, võa lµ nguån thu nhËp thêng xuyªn cña ngêi d©n miÒn nói, ®îc chÕ biÕn ®ãng hép b¸n trong c¸c siªu thÞ, hay sö dông lµm m¨ng kh« ®Ó b¶o qu¶n ®îc l©u dµi vµ vËn chuyÓn dÔ, ®¸p øng nhu cÇu sö dông trong c¸c dÞp lÔ tÕt vµ cíi hái ë níc ta. C¸c loµi c©y thuéc ph©n hä Tre tróc nãi chung trong ®ã cã c©y Luång lµ nguån l©m s¶n ngoµi gç cã nhu cÇu lín trªn thÞ trêng vµ cã triÓn väng ph¸t triÓn m¹nh ë ViÖt Nam.
Do vËy, trong thêi gian gÇn ®©y, viÖc trång Luång ®Ó ®¸p øng nhu cÇu tiªu thô néi ®Þa vµ xuÊt khÈu ®ang trë thµnh phong trµo m¹nh mÏ gãp phÇn xãa ®ãi gi¶m nghÌo vµ t¨ng ®¸ng kÓ gi¸ trÞ vµ lîi Ých cña ®Êt trång rõng. DiÖn tÝch rõng Luång ë níc ta t¨ng lªn kÐo theo ®ã lµ t×nh h×nh s©u bÖnh h¹i còng cã chiÒu híng ngµy cµng t¨ng. NhiÒu khu rõng Luång bÞ tho¸i hãa vµ bÞ dÞch s©u bÖnh h¹i, ®iÓn h×nh dÞch Vßi voi h¹i m¨ng, hä Vßi voi (Curculionidae) thuéc bé C¸nh cøng (Coleoptera); Ch©u chÊu h¹i tre tróc thuéc hä Ch©u chÊu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -2- (Acrididae); Bä xÝt h¹i m¨ng thuéc bé C¸nh nöa cøng (Hemiptera); S©u h¹i m¨ng thuéc hä Ngµi ®ªm (Noctuidae); S©u h¹i m¨ng thuéc bé Hai c¸nh (Diptera); RÖp h¹i m¨ng thuéc bé C¸nh ®Òu. Bªn c¹nh ®ã c¸c bÖnh: Chæi sÓ, khuy Luång, säc tÝm trªn c©y Luång.
®· lµm ¶nh hëng kh«ng Ýt ®Õn chÊt lîng s¶n phÈm c©y Luång. V× vËy, cÇn ph¶i nghiªn cøu ®Ó chän ra nh÷ng loµi c©y cã n¨ng suÊt chÊt lîng cao phï hîp víi nhu cÇu s¶n xuÊt, n©ng cao ®îc n¨ng suÊt, chÊt lîng cña nguyªn liÖu.