Biện pháp phòng ngừa hành chính trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh thực trạng và giải pháp hoàn thiện

Chuyên khảo phân tích Biện pháp phòng ngừa hành chính trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh thực trạng và giải pháp hoàn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Lê Hoàng Phương Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hành Chính
• Đề tài: Biện Pháp Phòng Ngừa Hành Chính Trong Lĩnh Vực Phòng Chống Dịch Bệnh – Thực Trạng Và Giải Pháp Hoàn Thiện
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về Biện pháp phòng ngừa hành chính trong dịch bệnh

Các biện pháp phòng ngừa hành chính đóng vai trò then chốt trong quản lý nhà nước, giúp ngăn chặn vi phạm pháp luật và bảo vệ an ninh, trật tự xã hội, đặc biệt trong tình huống khẩn cấp như dịch bệnh. Hoạt động này cần tuân thủ quy định pháp luật, có sự kiểm soát chặt chẽ để tránh lạm quyền, xâm phạm quyền tự do cá nhân. Các biện pháp này khác biệt so với các biện pháp xử lý vi phạm hành chính, tập trung vào việc phòng ngừa hơn là trừng phạt. Theo Từ điển Tiếng Việt, 'biện pháp' là cách giải quyết vấn đề, 'phòng ngừa' là ngăn chặn điều xấu xảy ra, 'hành chính' là quản lý việc chấp hành luật pháp. Do đó, biện pháp phòng ngừa hành chính liên quan đến việc ngăn chặn các ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động quản lý nhà nước. Cần có định nghĩa rõ ràng để phân biệt phòng ngừa hành chính với các hình thức phòng ngừa khác trong hệ thống pháp luật.

1.1. Khái niệm và bản chất của biện pháp phòng ngừa hành chính

Biện pháp phòng ngừa hành chính là công cụ chủ động của nhà nước để ngăn ngừa các vi phạm pháp luật, ứng phó với thiên tai, dịch bệnh, các sự cố bất thường, bảo vệ lợi ích chung mà không nhất thiết phải có vi phạm pháp luật xảy ra. Khái niệm này nhấn mạnh vào tính chủ động và mục tiêu bảo vệ, đồng thời phân biệt với các biện pháp cưỡng chế khác. Các biện pháp phòng ngừa này hướng đến việc đảm bảo trạng thái hoạt động bình thường của xã hội, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và tuân thủ pháp luật. Việc áp dụng cần cân nhắc kỹ lưỡng để đạt hiệu quả cao nhất.

1.2. Đặc điểm nổi bật của biện pháp phòng ngừa hành chính

Điểm mấu chốt của biện pháp phòng ngừa hành chính là tính chủ động, hướng đến ngăn chặn nguy cơ thay vì xử lý hậu quả. Chúng có thể được áp dụng ngay cả khi chưa có vi phạm pháp luật, dựa trên dự đoán về nguy cơ tiềm ẩn. Tính kịp thời cũng là một đặc điểm quan trọng, đòi hỏi phản ứng nhanh chóng để ngăn chặn nguy cơ lây lan dịch bệnh. Các biện pháp này thường mang tính linh hoạt, có thể điều chỉnh theo diễn biến tình hình dịch bệnh. Đồng thời, việc áp dụng phải tuân thủ pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và công khai, tránh lạm quyền và xâm phạm quyền công dân.

II. Phân loại Biện pháp phòng ngừa hành chính trong phòng chống dịch

Việc phân loại biện pháp phòng ngừa hành chính trong phòng chống dịch có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định phạm vi áp dụng và đảm bảo tính hiệu quả. Có nhiều cách phân loại dựa trên các tiêu chí khác nhau. Căn cứ vào tính chất tác động, có thể chia thành biện pháp hạn chế tiếp xúc, biện pháp kiểm soát di chuyển, biện pháp kiểm soát thông tin. Dựa vào đối tượng áp dụng, có thể phân loại thành biện pháp áp dụng đối với cá nhân, biện pháp áp dụng đối với tổ chức, biện pháp áp dụng đối với khu vực địa lý. Việc phân loại giúp các cơ quan quản lý nhà nước có cái nhìn tổng quan và lựa chọn biện pháp phù hợp với từng tình huống cụ thể.

2.1. Phân loại theo đối tượng áp dụng biện pháp phòng ngừa

Biện pháp phòng ngừa áp dụng cho cá nhân bao gồm kiểm tra sức khỏe, cách ly y tế, yêu cầu đeo khẩu trang, khai báo y tế. Biện pháp phòng ngừa áp dụng cho tổ chức bao gồm yêu cầu thực hiện vệ sinh khử khuẩn, hạn chế tập trung đông người, tạm ngừng hoạt động kinh doanh. Biện pháp phòng ngừa áp dụng cho khu vực địa lý bao gồm phong tỏa, giãn cách xã hội, thiết lập vùng cách ly. Việc phân loại này giúp xác định rõ trách nhiệm của từng đối tượng trong việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa.

2.2. Phân loại theo mục đích và nội dung biện pháp phòng ngừa

Có thể phân loại dựa trên mục đích như: Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm (khử khuẩn, đeo khẩu trang), biện pháp phòng ngừa sự quá tải của hệ thống y tế (giãn cách xã hội, tăng cường năng lực khám chữa bệnh), biện pháp phòng ngừa thông tin sai lệch (kiểm soát thông tin, tuyên truyền). Dựa trên nội dung, có thể chia thành biện pháp phòng ngừa về y tế (tiêm chủng, xét nghiệm), biện pháp phòng ngừa về kinh tế (hỗ trợ doanh nghiệp), biện pháp phòng ngừa về xã hội (bảo đảm an sinh xã hội). Phân loại này giúp điều phối các biện pháp một cách hiệu quả.

III. Thực trạng Pháp luật về Biện pháp phòng ngừa hành chính

Pháp luật Việt Nam hiện hành đã quy định về các biện pháp phòng ngừa hành chính trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh, chủ yếu trong Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm và các văn bản hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật này vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Các quy định còn chung chung, thiếu cụ thể, gây khó khăn trong việc áp dụng. Thẩm quyền áp dụng một số biện pháp chưa rõ ràng. Thủ tục áp dụng còn rườm rà, phức tạp, chưa đáp ứng được yêu cầu nhanh chóng, kịp thời trong tình huống khẩn cấp. Sự chồng chéo giữa các văn bản pháp luật cũng gây khó khăn cho việc thực thi.

3.1. Đánh giá chi tiết các quy định pháp luật hiện hành

Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm là văn bản pháp lý quan trọng nhất, quy định về các biện pháp phòng ngừa như kiểm dịch y tế, cách ly y tế, vệ sinh khử khuẩn. Tuy nhiên, luật này còn thiếu các quy định chi tiết về điều kiện áp dụng, trình tự thủ tục, trách nhiệm của các bên liên quan. Các văn bản hướng dẫn thi hành cũng chưa giải quyết được hết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để đảm bảo tính đầy đủ, rõ ràng, minh bạch.

3.2. Hạn chế và bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành

Một trong những hạn chế lớn nhất là sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản pháp luật. Chẳng hạn, quy định về thẩm quyền phong tỏa khu vực có dịch còn chồng chéo giữa Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Việc thiếu quy định về bồi thường thiệt hại cho người bị áp dụng biện pháp phòng ngừa cũng gây bức xúc trong dư luận. Cần có giải pháp để khắc phục những hạn chế, bất cập này, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

IV. Giải pháp Hoàn thiện Biện pháp phòng ngừa hành chính trong phòng chống dịch

Để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp phòng ngừa hành chính trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh, cần có những giải pháp đồng bộ. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để đảm bảo tính đầy đủ, rõ ràng, minh bạch. Cần phân công rõ thẩm quyền áp dụng các biện pháp cho từng cấp chính quyền, từng cơ quan chức năng. Cần đơn giản hóa thủ tục áp dụng, đảm bảo tính nhanh chóng, kịp thời. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân.

4.1. Sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật

Cần cụ thể hóa các quy định về điều kiện áp dụng, trình tự thủ tục, trách nhiệm của các bên liên quan. Cần bổ sung quy định về bồi thường thiệt hại cho người bị áp dụng biện pháp phòng ngừa không đúng quy định. Cần xây dựng các quy chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa. Cần có cơ chế giám sát, kiểm tra việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa để ngăn chặn lạm quyền.

4.2. Nâng cao năng lực cho cán bộ công chức

Cần tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức làm công tác phòng chống dịch bệnh. Cần trang bị đầy đủ phương tiện, thiết bị cho lực lượng chức năng để thực hiện nhiệm vụ. Cần có chính sách đãi ngộ phù hợp để động viên, khuyến khích cán bộ, công chức làm việc hiệu quả. Cần tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm của các nước trên thế giới trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh.

V. Ứng dụng công nghệ thông tin trong phòng ngừa hành chính dịch bệnh

Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phòng ngừa hành chính trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh. CNTT giúp thu thập, xử lý, phân tích và chia sẻ thông tin nhanh chóng, chính xác. Các ứng dụng như khai báo y tế điện tử, truy vết tiếp xúc, quản lý cách ly, thông báo dịch bệnh giúp các cơ quan chức năng kiểm soát tình hình dịch bệnh một cách hiệu quả. Đồng thời, CNTT cũng giúp người dân tiếp cận thông tin chính xác, kịp thời, nâng cao ý thức phòng bệnh.

5.1. Các ứng dụng CNTT hiệu quả trong phòng ngừa dịch bệnh

Các ứng dụng khai báo y tế điện tử giúp người dân khai báo thông tin sức khỏe, lịch trình di chuyển một cách dễ dàng, thuận tiện. Hệ thống truy vết tiếp xúc giúp xác định nhanh chóng các trường hợp tiếp xúc gần với người bệnh, từ đó khoanh vùng, cách ly kịp thời. Các ứng dụng quản lý cách ly giúp theo dõi, giám sát người đang cách ly, đảm bảo tuân thủ quy định. Các trang web, ứng dụng thông báo dịch bệnh giúp người dân cập nhật thông tin chính xác, kịp thời về tình hình dịch bệnh, các biện pháp phòng ngừa.

5.2. Thách thức và giải pháp khi ứng dụng CNTT

Việc ứng dụng CNTT trong phòng ngừa dịch bệnh còn gặp một số thách thức như: thiếu hạ tầng CNTT ở vùng sâu, vùng xa; người dân chưa quen sử dụng CNTT; vấn đề bảo mật thông tin cá nhân. Để giải quyết những thách thức này, cần đầu tư hạ tầng CNTT; tăng cường đào tạo, hướng dẫn người dân sử dụng CNTT; xây dựng hệ thống bảo mật thông tin an toàn. Đồng thời, cần có quy định pháp luật chặt chẽ về việc thu thập, sử dụng, bảo vệ thông tin cá nhân.

VI. So sánh với quốc tế và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới trong việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hành chính trong phòng chống dịch bệnh là rất quan trọng. Mỗi quốc gia có những cách tiếp cận khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa. Việc học hỏi kinh nghiệm của các nước thành công, đồng thời tránh lặp lại những sai lầm của các nước khác sẽ giúp Việt Nam xây dựng hệ thống phòng ngừa hiệu quả hơn.

6.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia tiêu biểu

Một số quốc gia như Singapore, Hàn Quốc, New Zealand đã thành công trong việc kiểm soát dịch bệnh nhờ áp dụng các biện pháp phòng ngừa hành chính nghiêm ngặt, kết hợp với việc ứng dụng CNTT hiệu quả. Các quốc gia này chú trọng đến việc xét nghiệm diện rộng, truy vết nhanh chóng, cách ly nghiêm ngặt, đồng thời có chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh. Ngược lại, một số quốc gia khác đã gặp khó khăn trong việc kiểm soát dịch bệnh do áp dụng các biện pháp phòng ngừa không hiệu quả, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, người dân không tuân thủ quy định.

6.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Từ kinh nghiệm của các nước trên thế giới, Việt Nam có thể rút ra một số bài học quan trọng. Cần xây dựng hệ thống phòng ngừa hành chính hiệu quả, dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn. Cần tăng cường đầu tư cho hệ thống y tế, đặc biệt là năng lực xét nghiệm, điều trị. Cần có chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, đảm bảo an sinh xã hội. Cần tăng cường truyền thông, giáo dục sức khỏe, nâng cao ý thức phòng bệnh cho người dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, các cấp chính quyền, người dân trong việc phòng chống dịch bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận – pháp lý cơ bản về các biện pháp phòng ngừa hành chính trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh; Chương 2: Thực trạng pháp luật và áp dụng pháp luật về các biện pháp phòng ngừa hành chính trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh ở Việt Nam hiện nay và một số giải pháp cơ bản. 11 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN – PHÁP LÝ CƠ BẢN VỀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHỐNG DỊCH BỆNH 1. Lý luận chung về các biện pháp phòng ngừa hành chính 1. Khái niệm “biện pháp phòng ngừa hành chính” Cưỡng chế hành chính là tổng hợp các biện pháp do Luật Hành chính quy định để tác động một cách trực tiếp hay gián tiếp lên tâm lý, tư tưởng, hành vi của cá nhân hoặc tổ chức, buộc các chủ thể đó phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lý nhằm mục đích phòng ngừa, ngăn chặn hoặc xử lý hành vi trái pháp luật, bảo đảm trật tự và kỷ luật trong hoạt động hành chính1.

Đây là một phần không thể thiếu trong quản lý Nhà nước. Chúng thể hiện sức mạnh của quyền lực Nhà nước, là công cụ cần thiết để đảm bảo trật tự, kỷ cương xã hội và hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính thường tiềm ẩn nguy cơ lạm quyền, xâm hại tự do, quyền con người, quyền công dân. Chính vì vậy, chúng cần phải được pháp luật quy định rõ ràng và được kiểm soát chặt chẽ trong quá trình tổ chức thực hiện.

Dựa vào dấu hiệu mục đích, có thể phân loại các biện pháp cưỡng chế hành chính thành 4 nhóm chủ yếu: các biện pháp phòng ngừa hành chính, các biện pháp ngăn chặn và đảm bảo xử lý vi phạm hành chính, các biện pháp trách nhiệm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính. Trong đó, các biện pháp phòng ngừa hành chính, với mục đích “phòng ngừa” là dấu hiệu nhận diện nổi bật, thể hiện sự chủ động của hoạt động quản lý Nhà nước trong việc ngăn ngừa các vi phạm pháp luật cũng như ứng phó với các hiểm hoạ thiên tai, dịch bệnh và các sự cố bất thường trong đời sống xã hội. Theo Từ điển Tiếng Việt, “biện pháp” là “cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể”2; “phòng ngừa” là “phòng không để cho cái xấu, cái không hay nào đó xảy ra”3 và “hành chính” là “thuộc phạm vi chỉ đạo, quản lý việc chấp hành luật, chính sách của Nhà nước”4. Ghép nghĩa các từ, vô hình trung tạo ra định nghĩa “biện pháp phòng ngừa hành chính là cách làm, cách thức giải quyết một vấn đề cụ thể nhằm mục đích phòng không để cho điều xấu, điều không hay xảy ra ảnh 1 Trần Linh Chi, “Khái niệm cưỡng chế hành chính”, [https://hocluat.vn/khai-niem-va-dac-diem-cua-cuong- che-hanh-chinh/] (truy cập ngày 25/5/2022).

2 Hoàng Phê và các tác giả khác (2006), Từ điển Tiếng Việt, NXB. Đà Nẵng – Trung tâm từ Điển học, Hà Nội – Đà Nẵng, tr.64 3 Hoàng Phê và các tác giả khác, tlđd 2, tr. 4 Hoàng Phê và các tác giả khác, tlđd 2, tr. 12 hưởng đến các hoạt động thuộc phạm vi chỉ đạo, quản lý việc chấp hành luật, chính sách của Nhà nước”.

Việc luận giải bằng cách chiết tự mặc dù đã xác định được mục đích của biện pháp phòng ngừa hành chính nhưng chưa thể hiện đầy đủ nội hàm, làm rõ bản chất cũng như sự khác biệt giữa phòng ngừa hành chính và các hình thức phòng ngừa khác trong hệ thống pháp luật. Từ đó dẫn đến cách hiểu mơ hồ cho người đọc. Trong khoa học pháp lý, biện pháp phòng ngừa hành chính được hiểu là biện pháp “được áp dụng nhằm ngăn ngừa những vi phạm pháp luật cũng như để đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc tránh những thiệt hại về tính mạng, tài sản có thể xảy ra trong trường hợp khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh mà không liên quan đến các vi phạm pháp luật”5; hay “được áp dụng nhằm phòng ngừa những vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý Nhà nước, cũng như đảm bảo trật tự an toàn xã hội trong các trường hợp khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh, … có mục đích là phòng ngừa vi phạm pháp luật hoặc phòng ngừa những hiểm họa có thể xảy ra”6. Khác với định nghĩa được nêu trên, cả hai quan điểm này đều mang tính chất đặc tả, trong chừng mực nhất định đã tiếp cận được với bản chất và hoàn cảnh thực tế áp dụng các biện pháp phòng ngừa hành chính; đồng thời thể hiện đây là biện pháp đặc biệt, có thể áp dụng ngay cả khi không có bất kỳ vi phạm pháp luật nào hiện hữu nhằm hướng đến bảo vệ lợi ích chung của cá nhân, tổ chức.

Mỗi quan điểm đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, góp phần tạo nên cách hiểu toàn diện và đầy đủ nhất về khái niệm “biện pháp phòng ngừa hành chính” hiện nay. Tuy nhiên, theo quan điểm của tác giả: “Biện pháp phòng ngừa hành chính là các biện pháp cưỡng chế được áp dụng trong quản lý Nhà nước, bởi các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, cá nhân, tổ chức được trao quyền, theo thủ tục hành chính nhằm ngăn ngừa các vi phạm pháp luật cũng như để đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc tránh những thiệt hại về tính mạng, tài sản có thể xảy ra trong trường hợp khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh…”. Đặc điểm của các biện pháp phòng ngừa hành chính Thứ nhất, các biện pháp phòng ngừa hành chính được áp dụng trong quản lý Nhà nước nhằm mục đích phòng ngừa các vi phạm pháp luật cũng như bảo đảm an toàn xã hội trong trường hợp khẩn cấp như thiên tai, thảm hoạ, dịch bệnh… 5 Phạm Hồng Thái, Đinh Văn Mậu (2009), Luật Hành chính Việt Nam, NXB. Giao thông vận tải, Hà Nội, tr.

6 Nguyễn Cửu Việt (2010), Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, NXB. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, tr. 13 Đây là dấu hiệu quan trọng đầu tiên nhận diện các biện pháp phòng ngừa hành chính, giúp chúng ta không bị nhầm lẫn với các biện pháp cưỡng chế nhằm mục đích ngăn chặn, đảm bảo việc xử lý vi phạm hành chính (như tạm giữ người theo thủ tục hành chính, khám người, khám tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính…) hay các biện pháp nhằm mục đích xử lý các vi phạm hành chính (như các hình thức xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả). Chính mục đích phòng ngừa là yếu tố quyết định thời điểm thực hiện áp dụng các biện pháp này.

Nếu như các biện pháp ngăn chặn được thực hiện khi các vi phạm đang diễn ra, các biện pháp trách nhiệm hành chính được áp dụng khi các vi phạm đã xảy ra thì các biện pháp phòng ngừa hành chính được tiến hành trong các trường hợp: (1) khi chưa xảy ra vi phạm pháp luật hay không liên quan đến vi phạm pháp luật; (2) khi đã xảy ra vi phạm pháp luật nhưng nhằm mục đích phòng ngừa tiếp theo, phòng ngừa chung; (3) khi thiên tai, thảm họa, dịch bệnh… có nguy cơ xảy ra. Thứ hai, các biện pháp phòng ngừa hành chính được áp dụng trên cơ sở quyền lực Nhà nước, bắt buộc thực hiện đối với các đối tượng có liên quan, có thể gây ra những bất lợi nhất định về quyền và tài sản cho các cá nhân, tổ chức nhưng không mang tính trừng phạt. Đây là đặc trưng thể hiện tính chất “phòng ngừa” hết sức rõ nét. Khác với nhóm các biện pháp cưỡng chế hành chính khác – sự chủ động từ phía cơ quan Nhà nước, đưa ra yêu cầu buộc đối tượng quản lý phải thực hiện hoặc không thực hiện hành vi nhất định xuất phát từ vi phạm hành chính trước đó của chủ thể này, biện pháp phòng ngừa hành chính cũng bằng các quy phạm pháp luật, sử dụng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước để tác động, hạn chế các quyền con người nhưng lại không mang tính chất trừng phạt bởi việc áp dụng biện pháp phòng ngừa hành chính không liên quan đến sự xuất hiện và tồn tại của các hành vi vi phạm pháp luật mà có chăng chỉ hướng đến loại bỏ những điều kiện, tiền đề dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật hoặc duy trì trật tự quản lý hành chính thường nhật từ phía chủ thể quản lý thông qua các quyết định mang tính bắt buộc.

Điển hình, các biện pháp kiểm tra hành chính (như kiểm tra văn bằng, chứng chỉ, kiểm tra phương tiện tham gia giao thông, biện pháp kiểm dịch để đảm bảo an toàn thực phẩm…) có tính cưỡng chế rõ ràng song không phải là sự áp dụng chế tài hành chính, không bắt nguồn từ vi phạm pháp luật của cá nhân, tổ chức. Các biện pháp phòng ngừa hành chính chủ yếu kích thích các hành vi hợp pháp nhằm đáp ứng các yêu cầu cấp bách trong các tình huống bất thường của đời sống xã hội, ngăn ngừa các vi phạm, đảm bảo sự an toàn của cộng đồng… 14 Ngoài ra còn có biện pháp phòng ngừa (như trưng dụng tài sản) dù không phải là sự trừng phạt nhằm mục đích răn đe từ phía Nhà nước nhưng khi áp dụng lại có thể tạo những bất lợi liên quan đến quyền tài sản, tương đối khó thực hiện cũng như khó nhận được sự đồng thuận từ đối tượng quản lý. Vấn đề yêu cầu các cá nhân, tổ chức “hy sinh” một số quyền cơ bản vì lợi ích Nhà nước và cộng đồng thoạt nghe có vẻ mâu thuẫn với sự ghi nhận ngày càng rộng mở liên quan đến quyền con người, quyền công dân nhưng thực chất lại là cách thức để từng cá thể có thể thực hiện quyền của mình. Vì tự do của người này đôi khi lại hạn chế, xâm phạm đến tự do của người khác, gây nên rối loạn, mất trật tự xã hội.

Mỗi người phải chấp nhận từ bỏ một số quyền nhất định, không làm những điều pháp luật cấm hay thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu của chủ thể có thẩm quyền thông qua các quyết định áp dụng biện pháp phòng ngừa hành chính để đảm bảo lợi ích chung của cộng đồng. Thứ ba, các biện pháp phòng ngừa hành chính khá đa dạng, phong phú, được quy định tản mạn trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Các biện pháp phòng ngừa hành chính được điều chỉnh tản mạn, rải rác bởi nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, trong đó chủ yếu là các Luật chuyên ngành như: Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản; Luật Hàng không dân dụng Việt Nam; Luật An ninh quốc gia; Luật Hộ tịch, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm.