MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bao dim quyền con người là một trong những nội dung và cũng là mục đích của xây dựng Nhà nước pháp quyển Xã hồi chủ nghĩa ở nước ta.Nghị quyết số 40- NO/TW ngày 02-6-2005 cia Bồ chính trị “Vẻ chiến lược cãi cách tư pháp đến năm. 2030" khẳng định " Đời hdi của công dân va xã hội đối với cơ quan từpháp ngày cảng cao, các cơ quan từ pháp phải thật sự lả chỗ dua của nhân dân trong việc bao đâm công lý, quyển con người, đồng thời phải là công cụ hữu hiệu bao đăm pháp Int và pháp chế Xã hội chủ nghĩa, đảnh dâu có hiéu quả với các loại tôi pham và vi pham” Ì Văn kiện Đại hội X của Đảng cũng đặt ra nhiệm vụ "Xây đựng nên tư pháp trong sach, vững manh, dân chủ, nghiêm minh, bao dam công lý quyển con người" Trong hệ thông quyển con người, quyền công dân thì quyền bình đẳng của con người trước pháp luật la một trong những quyền con người cơ ban. Điều 14 Công ước quốc tế về quyên dân sự, chính trị năm 1966 (Intemational Covenant on Civil and Political Rights - ICCPR) đã ghi nhận.
Mọi người đều bình đẳng trước các tòa án và cơ quan tai phán. Mọi người đều có quyển được xét xử công bằng và công khai béi một toa án có thẩm quyên độc lập, không thiên vi và được lập ra trên cơ sử pháp luật để quyết định về lời buộc tới người đó trong các vụ án hình sư hoặc để xác định quyền và nghĩa vu của người đó trong các vụ kiện dân sự. Trong su thé toàn cầu hóa hiện nay, quyển con người luôn a một vin dé được quan tâm hang đâu. La một đất nước phát triển, Việt Nam luôn xác định việc tôn trong bao về, thúc đây các quyền và tư do cơ bản của con người lả nguyên tắc cơ ban của mọi chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đồng thời là sự hiện thực hóa các cam kết đôi với các khuôn khô pháp lí va thể chế quốc tế mả Việt Nam là thánh viên.
Phải khẳng định ring, Việt Nam đã rat chủ động tích cực trong việc xây dựng, tăng cường thi hảnh pháp luất trợ người dân tiếp cân pháp luật "Bộ đê wi 009, Nếu quit sd 49 ~ NG/TH/ ngày 02/6/2005 của Bộ chỉnh gi VỀ cin học cả cách tryBMp Ginn 2030", Ha Nột để bao về quyền con người va lợi ich của ban thân. Tuy nhiên Việt Nam vẫn con những thách thức trong việc bảo dim, thực hiện tiếp cân pháp luật, đáp ứng nhu. cẩu nâng cao nhân thức pháp luật. Bến canh đó, quá trinh xây dựng luật trải qua nhiều giai đoạn khác nhau từ giai đoạn hoạch định chính sách dén giai đoạn soan thảo và cuối cũng la xem xét, thông qua pháp luật, không phải ở giai đoạn nảo quyển con người cũng được bão đảm.
Các chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng uất vẫn chưa thực sự quan tâm đến các cơ chế bao đảm quyển con người, chưa dự báo và đánh gia tác động chính sãch đối với quyền con người ở giai đoạn lập để nghị xây dựng lut, bao về quyền con người chưa được xc định là một nội dung lớn, căn ban, riêng biệt của hoạt động thẩm định, thẩm tra dự án. Diéu nay ảnh. thưởng trực tiếp đến hiệu quả của việc bảo vệ quyền con người trong thực tế. Nov vậy, về cơ ban, nguyên tắc bình đẳng của con người trước pháp luật 1a mốt nguyên tắc cơ bản được quy định trong Hiển pháp, đỏng thời được quy định trong các văn bản pháp luật trong lĩnh vực tư pháp như B 6 luật tổ tung hình su, Bô luật tổ tung dân sự, Luật tô tung hành chính.
Trong đó, các văn bản này đều xác. dam bảo quyên bình đẳng trước pháp luật của moi người. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu. Mục đích nghién cia Mục đích nghiên cứu cia luận văn là những van dé lý luận và thực tiễn vẻ bao đăm.
quyển con người trong hoạt động xây dựng pháp luất, thông qua đó đưa ra các để nâng cao hiệu quả bảo dim quyền cia con người 3. Nhiệm vụ nghiên cứu của dé tài Trên cơ sở mục đích nghiên cửu nêu trên, để tài có các nhiệm vụ nghiên cửu sau. - Kế thừa va lam sâu sắc hơn khái niệm, nội dung quyền con người - Chỉ ra các yêu tổ dam bảo quyển con người trong xây đựng luật - Nghiên cứa về nội dung của quy trình xây dựng luật với việc bảo đảm quyển con người - Phân tich tâm quan trong của viếc phải bảo vệ quyền con người trong quy trình xây đựng luật - Đánh gia thực trang quy trình xây dung luật bảo đăm quyển con con người - Banh giá nguyên nhân và dé xuất các giải pháp để có thé nâng cao hiệu qua việc ‘bdo đâm quyền con người trong xây dựng luật. Đôi tượng nghiên cứu của dé tải là những van dé ly luận và thực tiễn về bảo.
đâm quyển con người trong xây dựng luật 3.2, Phạm vỉ nghiên cứm - Về nội dung: để tai nghiên cửu về bảo đảm quyền con người trong quá trình. xây dựng luật - VỀ thời gian dé tai nghiên cứu về bão đảm quyền con người trong zây dựng. uất kể từ khi Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 có hiệu lực pháp lí "hương pháp luận và phương pháp nghiên.1 Phươngpháp luận Để tải được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận Chủ nghĩa Mác - Lénin, tw tưởng Hồ Chí Minh va quan dié của Đảng về Nha nước va pháp luật, về đổi mới. hoạt động của các cơ quan tư pháp, vé bao dim, bảo vệ quyển con người, quyển công dân.2 Phươngpháp nghiên ctu Phuong pháp phân tích được tác giã sử dung để nghiên cứu các vẫn để lý Tuân về bảo đâm quyển con người, vẻ qui trình xây dựng luật, về đánh giá những, thánh tựu và hạn chế của qui trình sy dựng luật trong việc bảo đảm quyển con người.
Nhất là phương pháp phân tích số liệu được sử dung dé thu thâp, phân tích, 'khai thác va tổng hợp thông tin tử các nguồn có. liên quan đền dé tai nghiên cứu. ‘bao gầm các văn kiến của Đăng, văn bản pháp luật của Nha nước, các số liêu thống. kê, các số liệu thu thập được từ các mẫu nghiên cứu, các công trình đã công bồ, các bảo cáo, thống kê của cơ quan, tổ chức liên quan đến quyền con người và quy trình xây dựng luật.
~ Phương pháp tổng kết thực tiễn. Day lả phương pháp kết hợp, đổi chiều lý thuyết với thực tiễn bão dim quyển con người trong xây đựng luật, đem lý thuyết để vận dụng vảo phân tích, đánh giá thực tiễn, đồng thời từ kết quã đánh giá thực tiến lại là cơ sở a sung, điều chỉnh, phát triển tư duy nhân thức, nhất la đổi với vấn dé bảo dim quyền con người. - Phương pháp so sánh được sử dung để thay được những điểm giống va khác biệt về đặc điểm, nội dung quyền con người, cũng như điểm chung va sự khác biệt về qui trình xây dung của luật. Tir đó giúp luân giải sâu hơn những giai pháp ‘mang tinh chất chung và nhắn mạnh sự đặc thủ trong việc bảo dim quyền con người khi xây dựng luật.
NHUNG VAN DE LÍ LUẬN VE BAO DAM QUYEN CON NGƯỜI TRONG XÂY DỰNG LUAT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 111. Khái niệm quyền con người, bảo đảm quyền con người LLL Bhái niệm quyén con người Quyền con người (Human rights, Droits de LHomme) lả một pham trù chính trí — pháp lý và la một vẫn dé nhạy cảm va phức tap, nên luôn có các cách hiểu khác nhau, từ khái niêm, nội dung đến cách thức thực hiên quyển con người. Các quan điểm theo lập trường tư sản cho rằng, quyển con người là “bẩm sinh” nghĩa là con người sinh ra đã có các quyển. Quyên con người la những nhu cầu cơ bản của con người, xuất phát từ phẩm giá vốn có của mỗi người.
Theo Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc về quyển con người: “Qurén con người là những đâm bão pháp Ii toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm người chỗng iat nhữững hành động và sự bô mặc mà những điều này có thể làm tôn hại dén nhân phẩm, sự được pháp hoặc tự do cơ bản” 2 Theo PH Collin: “Human rights are rights of individual men and women to basic freedoms such as freedom of speech freedom of association. Tam dich là: “Quyén con người là những quyền tự do cơ bản của cá nhân nam và nữ nine quyễn tự do ngôn ind, tee do lôi họp. “2 Theo đó có thể éu quyển con người la toản bộ các quyền, tư do va đặc quyền. được công nhận dành cho con người do tính chất nhân ban cia nó, sinh ra từ ban chất con người chứ không phải được tạo ra bởi pháp luật hiên hảnh.
Đây la những quyền tự nhiên, thiêng liêng và bat khả zâm phạm do đắng tạo hóa ban cho con người như quyển sống, quyên tự do vả mưu cau hanh phúc, những quyên tôi t của con người ma tả chính phủ nào cũng phai bảo vệ. Quyên con người không những được nhìn nhân trên quan điểm các quyền tự nhiên (natural rights) mà nó còn được nhìn nhân trên quan điểm các quyển pháp lý ‘ted Neti, UNHCHR, requ sed questions on len gi ~based Approach todeveloyment coopertim, Net York and Geneve, 2008 ‘PH Colin, Dictionary of Law tra Eton, Peter Colin Publishing Tổ, Gret Brain 2000 (legal right), Theo đó quyển con người được hiểu là những đấm báo pháp If toàn câu có tác dung bảo vê các cá nhân và các nhớm chồng lại những hành đông hoặc su bỗ mặc mà làm tẫn hai đến nhân ph m những ste được pháp và sự tế đo cơ bẩn a Gon Vago nb isn ge Et Van pia Can ay LAR hey Lace quyeR người trên đây. Quyển con người 1a giá tri chung của các dân tộc, lã thành quả phat triển lâu. ai của lich sử nhân loại.
Quyên con người luôn luôn được công đồng quốc tế và mỗi quốc gia coi trọng xem đó là một phân thảnh tựu của nên văn minh va thước. do của sự tiên bộ x hội" Quyền con người nên có day đủ tính chất như mang tính phé biển, tính không. thể tước bö, tính không thé phân chia, tính liên hệ vả phụ thuộc lẫn nhau. 'Thứ nhất, quyển con người mang tính phổ biển (universal).
Tính phổ biến của quyền con người thể hiện ở chỗ quyền con người la những gi bẩm sinh, vốn có của con người va được áp dung bình đẳng cho tắt cA mọi thành viên trong gia đình nhân.