phần mở đầu và phần kết luận, luận văn có 3 chƣơng : Chƣơng 1 : Cơ sở lý luận. Chƣơng 2 : Thực trạng về chỉ đạo hoạt động dạy học ở cỏc trƣờng Tiểu học huyện Thuỷ Nguyờn Thành phố Hải Phũng. Chƣơng 3 : Một số biện phỏp chỉ đạo hoạt động dạy học của ngƣời Hiệu trƣởng nhằm nõng cao chất lƣợng giỏo dục ở trƣờng tiểu học huyện Thuỷ Nguyờn Thành phố Hải Phũng. Cuối luận văn là danh mục cỏc tài liệu tham khảo và phụ lục.1 Hoạt động dạy học 1.
Khái niệm về hoạt động dạy học Hoạt động dạy học là một trong những hoạt động giao tiếp sƣ phạm mang ý nghĩa xã hội. Chủ thể của quá trình dạy là thầy giáo và chủ thể của hoạt động học là học sinh, tiến hành các hoạt động khác nhau nhƣng không phải là những hoạt động đối lập nhau mà song song tồn tại phát triển trong cùng một quá trình thống nhất cùng hƣớng tới một mục đích. Hoạt động dạy của thầy giáo là truyền thụ tri thức, tổ chức, chỉ đạo điều khiển, hƣớng dẫn hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh. Vai trò của ngƣời thầy giáo là ngƣời dẫn đƣờng, là ngƣời đồng hành với học sinh trên con đƣờng chiếm lĩnh tri thức theo nội dung dạy học đƣợc chƣơng trình quy định bằng phƣơng pháp nhà trƣờng, tạo nên sự gắn kết chặt chẽ giữa ngƣời dạy và ngƣời học.
Hoạt động học của học sinh là hoạt động nhận thức, dƣới tác động của ngƣời dạy thực sự có ý nghĩa và kết quả khi nó là hoạt động tự giác, tích cực với sự nỗ lực của ngƣời học. Hoạt động không chỉ dừng ở việc nhắc lại bài học, nhắc lại hành vi mà hơn thế nó còn tái tạo cho bản thân sáng tạo trong tƣ duy. Ngƣời học biết sử dụng và điều khiển tri thức trong quá trình chiếm lĩnh 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com khoa học tạo nên nhân cách ngƣời học đƣợc sâu sắc, đầy đủ và hoàn thiện, có khả năng thích ứng với yêu cầu của xã hội. Dạy và học là hoạt động có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
Kết quả học tập của học sinh không chỉ là kết quả của việc học mà còn là kết quả của hoạt động dạy. Không thể tách rời kết quả học tập của trò trong việc đánh giá kết quả dạy của thầy. Chúng ta có thể hình dung mối quan hệ của hai hoạt động này qua xem bảng 1.1 : 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 - So sánh hoạt động dạy và hoạt động học HOẠT ĐỘNG DẠY HOẠT ĐỘNG HỌC Định nghĩa - Sự tổ chức, điều khiển tối ƣu - Học sinh tiếp thu khái niệm khoa học với quá trình học sinh chiếm lĩnh tri quá trình tự giác, tích cực, tự lực, chủ thức hình thành và phát triển động, sáng tạo chiếm lĩnh khoa học dƣới nhân cách. sự điều khiển của thầy.
Mục đích - Tổ chức và điều khiển hoạt - Chiếm lĩnh khái niệm khoa học thành động học của học sinh, giúp học công sẽ đồng thời đạt ở mục đích. sinh nắm vững kiến thức hình + Trí dục : nắm vững tri thức thành kỹ năng kỹ xảo, thái độ. + Phát triển : tƣ duy và năng lực hoạt động trí tuệ. + Giáo dục : hình thành thế giới quan khoa học thái độ, đạo đức, niềm tin,.
Chức năng Chức năng kép : Hai chức năng thống nhất : + Truyền đạt thông tin dạy học + Lĩnh hội thông tin + Điều khiển hoạt động học + Tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệm khoa học. Nội dung - Theo chƣơng trình quy định - Toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học. - Cấu trúc lô gíc của môn học - Các phƣơng pháp đặc trƣng của khoa học tạo nên môn học. - Ngôn ngữ khoa học - Ứng dụng hiểu biết vào học tập, lao động.
Phƣơng Phƣơng pháp nhà trƣờng - Phƣơng pháp nhận thức pháp - Phƣơng pháp chiếm lĩnh khái niệm của khoa học biến thành học vấn của bản thân Đó là phƣơng pháp : mô tả - giải thích - vận dụng. 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các yếu tố cơ bản của hoạt động dạy học Nếu quan sát một hoạt động dạy học ta thấy nó có 3 yếu tố : Nội dung dạy học, hoạt động dạy của thầy giáo, hoạt động của học sinh Không có 3 yếu tố cơ bản này thì hoạt động dạy học không thể xảy ra. Nhƣng hoạt động nào cũng có mục đích cần sử dụng những phƣơng tiện nhất định và cuối cùng sẽ đạt đƣợc những kết quả.
Nhƣ vậy hoạt động dạy học đƣợc tạo thành từ các yếu tố cơ bản : Mục đích,Thầy và hoạt động dạy, trò và hoạt động học, phƣơng tiện Kết quả. Tất cả những yếu tố này tồn tại trong mối liên hệ hữu cơ chặt chẽ, toàn bộ hệ thống đƣợc đặt trong môi trƣờng kinh tế, xã hội. Ngoài ra chúng ta cũng cần chú ý tới môi trƣờng cụ thể. Đó là những đặc điểm điều kiện phát triển kinh tế, xã hội của địa phƣơng, của gia đình có ảnh hƣởng trực tiếp đến khả năng và điều kiện thực tế của thầy và trò.
Quá trình dạy học “ Quá trình dạy học là quá trình Sƣ phạm bộ phận, một phƣơng tiện để trau dồi học vấn, phát triển năng lực và giáo dục phẩm chất, nhân cách thông qua sự tác động qua lại giữa ngƣời dạy và ngƣời học nhằm truyền thụ và lĩnh hội một cách có hệ thống những tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo, nhận thức và thực hành [ 21- Tr 25 ] Nói cách khác quá trình dạy học là quá trình vận động kết hợp các hoạt động dạy và học để thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ dạy học. Trong quá trình dạy học, ngƣời thầy chủ động lựa chọn trọng tâm, trọng điểm nội dung, phƣơng pháp lựa chọn phƣơng tiện, hình thức tổ chức, thầy điều khiển thực hiện việc truyền thụ tri thức kỹ năng, kỹ xảo một cách khoa học và đánh giá kết quả học tập của học sinh. Vai trò chủ đạo của thầy 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com giáo thể hiện qua việc định hƣớng tổ chức, điều khiển trực tiếp các hoạt động trên lớp, luôn có ý nghĩa đặc biệt với việc đảm bảo chất lƣợng của học sinh trong học tập. Học sinh dựa trên cơ sở đó, phát huy ý thức tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo thực hiện các thao tác tƣ duy để chiếm lĩnh tri thức khoa học, nhằm nâng cao chất lƣợng kiến thức phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, thái độ, tƣ tƣởng đúng đắn của mình lên một trình độ mới.
Quá trình dạy học là một hệ thống cân bằng động toàn vẹn gồm các thành tố cơ bản : + Nội dung dạy học, học và dạy + Nội dung dạy học không chỉ là kiến thức mà còn phải chú ý đến phƣơng pháp tƣ duy, hay nói một cách khác khi triển khai một hoạt động dạy học ngƣời dạy cần phải biết cách lựa chọn phƣơng thức chuyển tải sao cho đƣa đến cho ngƣời học không chỉ kiến thức mà tạo điều kiện cho họ tái tạo lại đƣợc kiến thức đó. + Học là quá trình tự biến đổi mình và làm phong phú mình bằng cách chọn nhập và xử lý thông tin từ môi trƣờng xung quanh. + Dạy là việc giúp cho ngƣời học tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kỹ năng và hình thành hoặc tăng cƣờng tình cảm, thái độ. [ 29- Tr143 ] Các thành tố của quá trình dạy học tƣơng tác với nhau theo quy luật riêng, thâm nhập vào nhau quy định lẫn nhau để thực hiện những nhiệm vụ dạy học nhằm đạt chất lƣợng và hiệu quả dạy học và có thể sơ đồ hoá nhƣ sơ đồ 1.1 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 : Quá trình dạy học Nội dung dạy học Cộng Dạy Học tác Truyền đạt Lĩnh hội Điều khiển Tự điều khiển Tuy nhiên quá trình dạy học không thể không có sự tham gia của các yếu tố phƣơng pháp dạy học, điều kiện môi trƣờng và phƣơng tiện dạy học cũng nhƣ quá trình kiểm tra đánh giá kết quả dạy học.
Một số vấn đề về lý luận dạy học Tiểu học 1. Trƣờng Tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 1. Vị trí của trường Tiểu học Vị trí của trƣờng Tiểu học đƣợc xác định trong Điều 2 của Điều lệ trƣờng Tiểu học “ Trƣờng Tiểu học là cơ sở giáo dục của bậc Tiểu học, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Trƣờng Tiểu học có tƣ cách pháp nhân và con dấu riêng “ Điều 22 của Luật giáo dục còn ghi rõ “ Giáo dục Tiểu học là bậc học bắt buộc đối với mọi trẻ em từ 6 – 10 tuổi đƣợc thực hiện trong năm học từ lớp 1 đến lớp 5, tuổi học sinh vào lớp 1 là 6 tuổi “.
Bậc Tiểu học là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục phổ thông thuộc nền văn minh nhà trƣờng của mỗi quốc gia. Là bậc học giành cho 100% 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trẻ em có độ tuổi từ 6 đến 11-12 tuổi ( một bộ phận nhỏ có thể đến 14 tuổi ), cũng có nghĩa bậc Tiểu học là bậc học của 100% dân cƣ và từ thế hệ trẻ em ngày nay thì toàn dân đều qua ghế nhà trƣờng Tiểu học. Bậc Tiểu học có bản sắc riêng và có tính độc lập tƣơng đối, cú tính sƣ phạm đặc thù không phụ thuộc nghiêm ngặt vào sự giáo dục trƣớc đó và các bậc học kế sau đó. Bậc Tiểu học tạo ra những cơ sở ban đầu rất cơ bản và bền vững cho trẻ em tiếp tục học lên các lớp trên, hình thành cơ sở ban đầu của nhân cách.
Đặc điểm này đòi hỏi sự chuẩn xác với tính khoa học cao, tính nhân văn ở một nền giáo dục nhà trƣờng, ở mỗi giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục. Bậc Tiểu học có vị trí hết sức quan trọng trong giáo dục cũng nhƣ trong đời sống xã hội đòi hỏi các nhà quản lý trƣờng học phải quan tâm và có chính sách ƣu tiên, ƣu đãi đối với bậc Tiểu học. Với tƣ cách là một bậc học nền tảng cho hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục Tiểu học có vững chắc thì mới đảm bảo đƣợc nhiệm vụ xây dựng toàn bộ nền móng không chỉ cho giáo dục phổ thông mà còn cho cả sự hình thành và phát triển nhân cách con ngƣời.