Biện Pháp Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Trong Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích biện pháp ngăn chặn bắt người phạm tội quả tang trong luật tố tụng hình sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huân
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Quốc Toản
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Biện Pháp Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Trong Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BIỆN PHÁP BẮT NGƯỜI PHẠM TỘI QUẢ TANG TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Một số vấn đề chung về biện pháp bắt người và bắt người phạm tội quả tang trong luật tố tụng hình sự
• 1.1.1. Quan niệm về biện pháp bắt người trong luật tố tụng hình sự
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ BIỆN PHÁP BẮT NGƯỜI PHẠM TỘI QUẢ TANG THEO BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2003 VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ BIỆN PHÁP BẮT NGƯỜI PHẠM TỘI QUẢ TANG VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Biện Pháp Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Khái Niệm

Trong hệ thống các biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự, các biện pháp ngăn chặn (BPNC) đóng vai trò quan trọng, giúp cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết vụ án hình sự. Việc áp dụng đúng đắn các BPNC đảm bảo phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời người phạm tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội. Trong các BPNC, biện pháp bắt người chiếm vị trí quan trọng và được áp dụng thường xuyên. Việc bắt người luôn là vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền cơ bản của công dân, liên quan đến đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Qua thực tiễn thi hành Bộ luật TTHS 2003, các quy định về BPNC, đặc biệt là biện pháp bắt người phạm tội quả tang, còn nhiều bất cập. Cần nghiên cứu sâu sắc hơn những vấn đề lý luận đối với quy định của pháp luật về BPNC bắt người nói chung và quy định BPNC bắt người phạm tội quả tang nói riêng nhằm đánh giá những mặt tích cực, hạn chế, xác định những nguyên nhân tồn tại để đưa ra các kiến nghị giải pháp hoàn thiện về pháp luật và thực tiễn áp dụng.

1.1. Định Nghĩa Biện Pháp Bắt Người Trong Luật Tố Tụng Hình Sự

Bắt người là BPNC có tính cưỡng chế nghiêm khắc, phải tuân thủ các căn cứ, trình tự, thủ tục chặt chẽ theo quy định của pháp luật. Mục đích là kịp thời ngăn chặn tội phạm, ngăn ngừa người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trốn tránh pháp luật, tạo điều kiện cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Theo Bộ luật TTHS, bắt người là một trong những BPNC do cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án áp dụng đối với bị can, bị cáo và có thể đối với người chưa bị khởi tố nhằm ngăn chặn hành vi tội phạm, ngăn ngừa việc người phạm tội trốn tránh pháp luật, bảo đảm cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự được thuận lợi, đúng pháp luật.

1.2. Ý Nghĩa Của Biện Pháp Bắt Người Trong Tố Tụng Hình Sự

Quy định và áp dụng BPNC bắt người trong TTHS có ý nghĩa lớn trong việc đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm. Thứ nhất, thể hiện sự chuyên chính của nhà nước XHCN trong việc đấu tranh và phòng chống tội phạm. Thứ hai, bảo đảm cho các hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng được thuận lợi, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh, phòng chống tội phạm. Thứ ba, bảo đảm sự dân chủ, tôn trọng các quyền cơ bản của công dân được hiến pháp quy định như quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền tự do cư trú và đi lại, thể hiện tính ưu việt của chế độ XHCN.

II. Cách Phân Biệt Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Với Các Trường Hợp

Việc phân biệt bắt người phạm tội quả tang với các trường hợp bắt người khác trong TTHS là vô cùng quan trọng. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác, hợp pháp và tránh xâm phạm quyền công dân. Các trường hợp bắt người khác bao gồm: bắt bị can, bị cáo để tạm giam; bắt khẩn cấp; bắt người đang bị truy nã. Mỗi trường hợp có những điều kiện, thủ tục và thẩm quyền riêng biệt. Việc nắm vững các quy định này giúp các cơ quan chức năng thực hiện đúng pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

2.1. So Sánh Bắt Người Phạm Tội Quả Tang và Bắt Khẩn Cấp

Bắt người phạm tội quả tang là bắt khi người đó đang thực hiện hành vi phạm tội hoặc ngay sau khi thực hiện hành vi đó bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt. Trong khi đó, bắt khẩn cấp được thực hiện khi có căn cứ cho thấy người đó đang chuẩn bị thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng; hoặc khi người bị hại hoặc người có mặt tại nơi xảy ra tội phạm xác nhận đó là người đã thực hiện tội phạm và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn.

2.2. Phân Biệt Bắt Người Phạm Tội Quả Tang và Bắt Người Truy Nã

Bắt người phạm tội quả tang dựa trên hành vi phạm tội đang diễn ra hoặc vừa mới xảy ra. Ngược lại, bắt người truy nã là bắt người đã bị khởi tố hoặc kết án nhưng bỏ trốn. Lệnh truy nã được ban hành khi có đủ căn cứ xác định người đó đã trốn tránh pháp luật.

2.3. Điểm Khác Biệt Với Bắt Bị Can Bị Cáo Để Tạm Giam

Bắt người phạm tội quả tang không đòi hỏi phải có quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát trước khi bắt. Trong khi đó, việc bắt bị can, bị cáo để tạm giam phải có quyết định của Tòa án hoặc quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát.

III. Hướng Dẫn Thủ Tục Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Chi Tiết

Thủ tục bắt người phạm tội quả tang được quy định cụ thể trong luật tố tụng hình sự. Bất kỳ ai cũng có quyền bắt người phạm tội quả tang. Sau khi bắt, người bắt phải giải ngay người bị bắt đến cơ quan công an, Viện kiểm sát hoặc UBND nơi gần nhất. Cơ quan tiếp nhận phải lập biên bản và giải ngay người bị bắt hoặc báo ngay cho cơ quan điều tra có thẩm quyền. Việc tuân thủ đúng thủ tục là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hợp pháp của việc bắt giữ và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

3.1. Quyền Và Nghĩa Vụ Của Người Bắt Giữ Người Phạm Tội Quả Tang

Người bắt giữ có nghĩa vụ giải ngay người bị bắt đến cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, người bắt giữ có quyền được bảo vệ và được thông tin về kết quả xử lý vụ việc. Pháp luật khuyến khích và bảo vệ những người dũng cảm tham gia bắt giữ tội phạm.

3.2. Lập Biên Bản Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Mẫu Biên Bản

Cơ quan tiếp nhận người bị bắt phải lập biên bản bắt người phạm tội quả tang. Biên bản cần ghi rõ thời gian, địa điểm bắt giữ, thông tin về người bị bắt, người bắt giữ, và diễn biến sự việc. Mẫu biên bản được quy định cụ thể trong các văn bản hướng dẫn của ngành công an và viện kiểm sát.

3.3. Xử Lý Ban Đầu Sau Khi Bắt Người Phạm Tội Quả Tang

Sau khi lập biên bản, cơ quan tiếp nhận phải tiến hành các hoạt động điều tra ban đầu như lấy lời khai, thu thập chứng cứ. Đồng thời, phải thông báo cho gia đình người bị bắt và bảo đảm các quyền của người bị bắt theo quy định của pháp luật.

IV. Điều Kiện Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Theo Luật Tố Tụng

Để việc bắt người phạm tội quả tang được coi là hợp pháp, cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện do pháp luật quy định. Các điều kiện này liên quan đến hành vi phạm tội, thời điểm bắt giữ và thẩm quyền của người bắt giữ. Việc nắm vững các điều kiện này giúp tránh tình trạng bắt giữ trái pháp luật, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

4.1. Hành Vi Phạm Tội Phải Rõ Ràng Đang Diễn Ra Hoặc Vừa Xảy Ra

Hành vi phạm tội phải đang diễn ra hoặc vừa mới xảy ra và bị phát hiện ngay lập tức. Không được phép bắt giữ dựa trên nghi ngờ hoặc thông tin chưa được xác minh.

4.2. Chứng Cứ Quả Tang Phải Đảm Bảo Tính Xác Thực

Chứng cứ quả tang phải đảm bảo tính xác thực, khách quan và liên quan trực tiếp đến hành vi phạm tội. Các chứng cứ này có thể là vật chứng, lời khai của người làm chứng, hoặc các tài liệu khác.

4.3. Thẩm Quyền Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Ai Có Quyền

Bất kỳ ai cũng có thẩm quyền bắt người phạm tội quả tang. Tuy nhiên, sau khi bắt giữ, người bắt giữ phải giải ngay người bị bắt đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định của pháp luật.

V. Thực Tiễn Áp Dụng Biện Pháp Bắt Người Phạm Tội Quả Tang

Thực tiễn áp dụng biện pháp bắt người phạm tội quả tang cho thấy nhiều vấn đề còn tồn tại. Một số trường hợp bắt giữ chưa đảm bảo đúng quy định của pháp luật, dẫn đến khiếu nại, tố cáo. Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong quá trình bắt giữ và xử lý ban đầu còn chưa chặt chẽ. Cần có những giải pháp để nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp này, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

5.1. Tình Hình Bắt Người Phạm Tội Quả Tang Giai Đoạn 2008 2012

Theo số liệu thống kê, số lượng người bị bắt quả tang giai đoạn 2008-2012 có xu hướng tăng. Tuy nhiên, tỷ lệ giải quyết xử lý hình sự còn chưa cao, cho thấy cần nâng cao chất lượng điều tra và truy tố.

5.2. Tồn Tại Hạn Chế Trong Áp Dụng Biện Pháp Bắt Người Quả Tang

Một số tồn tại, hạn chế trong áp dụng biện pháp bắt người phạm tội quả tang bao gồm: việc xác định chứng cứ quả tang còn gặp khó khăn; thủ tục lập biên bản chưa đầy đủ; việc bảo đảm quyền của người bị bắt chưa được thực hiện nghiêm túc.

5.3. Nguyên Nhân Của Những Tồn Tại Hạn Chế Phân Tích

Các nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế bao gồm: nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế; trình độ nghiệp vụ của cán bộ còn chưa đồng đều; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng còn chưa hiệu quả.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Định Về Bắt Người Phạm Tội Quả Tang

Để nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp bắt người phạm tội quả tang, cần có những giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm: hoàn thiện các quy định của pháp luật; nâng cao năng lực cho cán bộ; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật; và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

6.1. Kiến Nghị Sửa Đổi Bổ Sung Luật Tố Tụng Hình Sự

Cần kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của luật tố tụng hình sự về bắt người phạm tội quả tang, đặc biệt là các quy định về chứng cứ quả tang, thủ tục lập biên bản và bảo đảm quyền của người bị bắt.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Cho Cán Bộ Thực Thi Pháp Luật

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực cho cán bộ thực thi pháp luật về các quy định và kỹ năng bắt người phạm tội quả tang.

6.3. Tăng Cường Tuyên Truyền Phổ Biến Pháp Luật Cho Người Dân

Cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người dân về các quy định về bắt người phạm tội quả tang, giúp người dân nâng cao nhận thức và chấp hành pháp luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BIỆN PHÁP BẮT NGƯỜI PHẠM TỘI QUẢ TANG TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Một số vấn đề chung về biện pháp bắt người và bắt người phạm tội quả tang trong luật tố tụng hình sự 1. Quan niệm về biện pháp bắt người trong luật tố tụng hình sự Bắt người là BPNC có tính cưỡng chế nghiêm khắc, vì vậy việc bắt người nhất thiết phải tuân thủ các căn cứ, trình tự, thủ tục rất chặt chẽ mà pháp luật quy định. Bắt người nhằm kịp thời ngăn chặn tội phạm, ngăn ngừa người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trốn tránh pháp luật, nhằm tạo điều kiện bảo đảm cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án được thuận lợi.

Theo quy định của Bộ luật TTHS thì bắt người là một trong những BPNC do cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án áp dụng đối với bị can, bị cáo và có thể đối với người chưa bị khởi tố nhằm ngăn chặn hành vi tội phạm, ngăn ngừa việc người phạm tội trốn tránh pháp luật, bảo đảm cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự được thuận lợi, đúng pháp luật. Hậu quả của việc bắt người nhầm lẫn, oan sai sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền hiến định của công dân, hạn chế một số quyền tự do của cá nhân có tác hại rất lớn đến tính nghiêm minh của pháp luật, ảnh hưởng xấu đến lòng tin của nhân dân đối với cơ quan pháp luật. Đó là quyền bất khả xâm phạm về thân thể của con người mà Điều 71 của Hiến pháp năm 1992 đã ghi nhận: “Không ai bị bắt, nếu không có quyết định của Tòa án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp do phạm tội quả tang. Việc bắt và giam giữ người phải đúng pháp luật”.

Chỉ được bắt người theo TTHS khi có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát và chỉ duy nhất trường hợp bắt người phạm tội quả tang thì không cần có quyết định của Tòa án, quyết định phê chuẩn của VKSND. Nếu bắt người trái pháp luật sẽ gây tác hại nghiêm trọng về nhiều mặt: Quyền và lợi ích của công dân bị xâm phạm, hiệu lực của pháp luật, uy tín của 5 z Nhà nước nói chung và của các cơ quan bảo vệ pháp luật nói riêng bị suy giảm. Đối tượng của công tác bắt là con người cho nên việc bắt đòi hỏi phải đảm bảo chặt chẽ, chính xác của pháp luật đảm bảo được quyền bất khả xâm phạm. Bắt người không phải là một biện pháp hoặc hình thức trừng phạt của pháp luật đối với người phạm tội.

Việc bắt đúng có tác dụng tích cực cho việc ngăn chặn và chống những âm mưu, thủ đoạn chống đối của người phạm tội, không cho họ tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội, che giấu, trốn tránh hoặc gây khó khăn cho việc xác định làm rõ sự thật của vụ án. Trong khoa học luật TTHS thủ tục bắt người được nhiều tác giả nghiên cứu và có những quan niệm, ý kiến khác nhau, cụ thể: Theo quan niệm của Ths.Nguyễn Mai Bộ: Bắt người là giữ người phạm pháp lại, không cho tiếp tục tự do hoạt động, chặn đứng hành động phạm tội đề phòng người đó lẩn trốn, tự sát, tiêu hủy chứng cứ hoặc gây trở ngại cho việc điều tra. Bắt người là một trong những biện pháp cưỡng chế cần thiết nhất của Nhà nước để trấn áp, ngăn chặn những hành động phạm tội… Bắt người là một trong những BPNC do Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án áp dụng đối với bị can, bị cáo và có thể đối với người chưa bị khởi tố nhằm ngăn chặn tội phạm, ngăn ngừa việc người phạm tội trốn tránh pháp luật, bảo đảm cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành hình sự được thuận lợi và đúng pháp luật [11, tr. Trong Giáo trình Luật TTHS Việt Nam - Khoa luật, Đại học Quốc Gia Hà Nội thì bắt người là BPNC trong TTHS được áp dụng đối với bị can, bị cáo, người bị nghi thực hiện tội phạm hoặc người phạm tội quả tang hoặc người đang có lệnh truy nã nhằm kịp thời ngăn chặn tội phạm, ngăn ngừa họ phạm tội, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành bản án hình sự [21, tr.

Còn theo Giáo trình Luật TTHS Việt Nam của Trung tâm Đào tạo từ xa Đại học Mở Hà Nội, bắt người là BPNC trong TTHS do Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án áp dụng đối với bị can, bị cáo và có thể đối với người chưa bị khởi tố nhằm ngăn chặn tội phạm, ngăn ngừa việc người phạm tội trốn tránh pháp luật, 6 z bảo đảm cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự được thuận lợi và đúng pháp luật [48, tr. Tác giả Giáo trình Luật TTHS của Trường Đại học Luật Hà Nội lại quan niệm “bắt người là BPNC trong TTHS được áp dụng đối với bị can, bị cáo, người đang bị truy nã và trong trường hợp khẩn cấp hoặc phạm tội quả tang thì áp dụng cả đối với người chưa bị khởi tố về hình sự nhằm ngăn chặn hành vi phạm tội của họ, ngăn ngừa họ trốn tránh pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự” [50, tr. Cả bốn quan niệm trên về biện pháp bắt người đều có những hạt nhân hợp lý, tuy nhiên có điểm không hợp lý khi cho rằng một trong những mục đích của bắt người là “Tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành bản án hình sự”. Đồng thời quan điểm cho rằng việc áp dụng BPNC bắt người đều do Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án áp dụng đã làm thiếu đi vai trò và thẩm quyền của công dân khi tham gia bắt người phạm tội quả tang và bắt truy nã.

Trần Quang Tiệp đưa ra quan niệm bắt là BPNC trong TTHS, do người có thẩm quyền áp dụng, tạm thời hạn chế tự do thân thể đối với bị can, bị cáo hoặc người chưa bị khởi tố (trong trường hợp khẩn cấp hoặc phạm tội quả tang) theo những trình tự, thủ tục do pháp luật TTHS quy định, nhằm ngăn chặn tội phạm, người thực hiện tội phạm trốn tránh pháp luật, bảo đảm cho việc tiến hành hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án [45, tr. Với quan niệm này có thể thấy biện pháp bắt là một BPNC độc lập trong TTHS. Nguyễn Văn Điệp cho rằng: “Bắt là biện pháp cưỡng chế được quy định trong pháp luật TTHS do cơ quan, người có thẩm quyền do luật định áp dụng đối với bị can, bị cáo hoặc người chưa bị khởi tố; người đang có hành vi phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã khi có căn cứ do Bộ luật TTHS quy định, nhằm kịp thời ngăn chặn tội phạm, ngăn chặn việc bị can, bị cáo gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án” [23, tr. 7 z Hai quan niệm trên có sự tương đồng và thống nhất người có quyền áp dụng là “cơ quan, người có thẩm quyền”.

Việc quy định này đã khắc phục được hạn chế trong những quan niệm trước đây. Tuy nhiên việc liệt kê đối tượng bị áp dụng lại khá dài. Từ những phân tích trên, theo chúng tôi, có thể đưa ra khái niệm về biện pháp bắt người trong TTHS như sau: Bắt người là biện pháp ngăn trong tố tụng hình sự do người có thẩm quyền áp dụng đối với những người có hành vi phạm tội theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật tố tụng hình sự quy định, nhằm ngăn chặn tội phạm, người thực hiện tội phạm trốn tránh pháp luật, bảo đảm cho việc tiến hành hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Nhà nước ta từ lâu đã coi bắt người là một chế định pháp lý quan trọng không những trong TTHS mà cả trong tố tụng hành chính.

Chế định bắt người chiếm một vị trí xứng đáng trong các văn bản pháp luật do Nhà nước ban hành. Bắt không theo quy định của pháp luật: bắt nhầm (bắt oan, sai) người vô tội sẽ gây một tác hại rất lớn, ảnh hưởng xấu đến lòng tin của nhân dân đối với cơ quan bảo vệ pháp luật, tạo điều kiện cho các thế lực thù địch lợi dụng chiêu bài nhân quyền để chống phá Nhà nước ta. Vì vậy, khi bắt người phải thể hiện thái độ kiên quyết đấu tranh chống tội phạm, song cũng phải thận trọng khi xem xét đánh giá chứng cứ. Quá trình thực hiện bộ luật TTHS các cơ quan tư pháp như: Bộ công an, VKSND tối cao, TAND tối cao, Bộ Tư pháp, đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật đơn ngành, liên ngành để hướng dẫn việc áp dụng BPNC trong đó có biện pháp bắt người [45].

Quy định và áp dụng BPNC bắt người trong TTHS có ý nghĩa lớn trong việc đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm: Một là, thể hiện sự chuyên chính của nhà nước XHCN trong việc đấu tranh và phòng chống tội phạm. Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm phạm tới các quan hệ xã hội bền vững mà nhà nước bảo vệ. Do đó, công tác đấu tranh, chống và phòng ngừa những hành vi phạm tội nhằm tiến tới loại trừ những hiện tượng phạm tội ra khỏi đời sống xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng 8 z nhất và phải được tiến hành một cách kiên quyết, triệt để, không khoan nhượng. Hai là, bảo đảm cho các hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng được thuận lợi, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh, phòng chống tội phạm.

Thông thường, người phạm tội ý thức rất rõ về hậu quả pháp lý mà mình phải chịu do việc thực hiện tội phạm nên họ tìm đủ mọi cách để có thể nhanh chóng đạt được mục đích phạm tội lại vừa có thể che giấu, trốn tránh được sự phát hiện và trừng phạt của pháp luật. Việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế cần thiết nhằm ngăn chặn những hành vi phạm tội, đang phạm tội hoặc trốn tránh kịp thời và hiệu quả. Góp phần hạn chế đến mức thấp nhất những khó khăn mà người phạm tội có thể gây ra cho quá trình giải quyết vụ án. Ba là, bảo đảm sự dân chủ, tôn trọng các quyền cơ bản của công dân được hiến pháp quy định như quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền tự do cư trú và đi lại, thể hiện tính ưu việt của chế độ XHCN.